Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2024 r., I SAB/Sz 75/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2024 r., I SAB/Sz 75/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prokuratora do rozpoznania wniosku skarżącego G. K. z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Prokurator dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie. .

Uzasadnienie

2 G. K. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), pismem z 21 marca 2024 r. (nadanym 22 marca 2024 r. – zgodnie z informacją umieszczoną na kopercie,

3 za pośrednictwem administracji Zakładu Karnego w [...]) zwrócił

4 się do Prokuratora Rejonowego w S. (dalej: "Organ zobowiązany") w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j.;

5 dalej: "u.d.i.p.") o udostępnienie informacji obejmującej: zawiadomienia o przestępstwie złożone w 2023 r. przez Dyrektora Zakładu Karnego w S. do Prokuratury

6 Rejonowej w S., dane o liczbie pracowników zatrudnionych w Prokuraturze

7 Rejonowej w S., w tym imiona i nazwiska, stanowiska i wynagrodzenia,

8 a także postanowienia, zarządzenia wydane w 2023 r. w związku z prowadzonymi postępowaniami o czyny z art. 197-203 k.k. i art. 247 k.k. i wnioski prokuratora z 2023 r. o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

9 Wniosek został przekazany administracji ZK w kopercie zaadresowanej do Prokuratury Rejonowej w S. . Na kopercie znajdują się zapisane odręcznie: adres organu zobowiązanego, informacja "korespondencja urzędowa" i na odwrocie koperty G. K. s. [...]". Ponadto pieczęć z datą nadania i datownik z datą wpływu do ZK w [...].

10 Pismem z 4 kwietnia 2024 r. Organ zobowiązany skierował do Strony zobowiązanie o uzupełnienie braku formalnego ww. wniosku z 21 marca 2024 r. poprzez jego czytelne podpisanie imieniem i nazwiskiem. Do pisma załączono ww. wniosek Strony. Jednocześnie pouczono Stronę, iż uzupełnienia należy dokonać w terminie 7 dni od daty

11 otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania. Korespondencję

12 nadano 5 kwietnia 2024 r. na adres ZK w [...], którą odebrano 10 kwietnia 2024 r.

13 w administracji ZK w [...].

14 Przesyłki nie doręczono Stronie, lecz 10 kwietnia 2024 r. zwrócono ją do nadawcy z adnotacją: "brak imienia matki lub daty urodzenia – przebywa wielu o tych samych danych". Zwrot wpłynął do organu zobowiązanego 15 kwietna 2024 r.

15 W dniu 13 maja 2024 r. wpłynęła do tutejszego Sądu skarga Strony

16 na bezczynność Organu zobowiązanego w zakresie udostępnienia informacji publicznej na ww. wniosek z 21 marca 2024 r.

17 W skardze zarzucono Organowi zobowiązanemu, że pozostaje

18 on w bezczynności, pomimo skutecznego złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący podniósł, że ww. wniosek nie został rozpoznany w terminie ustawowym, a organ milczy w sprawie. W związku z tym Skarżący zażądał udostępnienia informacji opisanych we wniosku i wymierzenia organowi grzywny w kwocie [...] zł.

19 W związku z tym, że skarga została skierowana bezpośrednio do Sądu, za pismem z 13 maja 2024 r. przekazano ją Organowi zobowiązanemu wraz

20 z wezwaniem do nadesłania odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy.

21 Organ zobowiązany 24 maja 2024 r. nadesłał odpowiedź na skargę,

22 w której wyjaśnił przebieg postępowania w zakresie udostępnienia informacji publicznej, uwzględniając chronologiczny przebieg zdarzeń i czynności. Tym samym wyjaśnił, że Skarżący w piśmie z 21 marca 2024 r. skierował do niego wniosek w trybie u.d.i.p. W dalszej kolejności podkreślił, że analiza pisma wykazała, że wniosek został opatrzony podpisem, który nie pozwala na kategoryczne ustalenie czy wniosek faktycznie pochodzi od G. K. (na co wskazywał nagłówek pisma – uwaga Sądu).

23 Zdaniem Organu brak czytelnego podpisu obejmującego imię i nazwisko, stanowił podstawę do wezwania Strony o jego uzupełnienie (pismo z 4 kwietnia 2024 r.).

24 Dalej Organ zobowiązany wyjaśnił, że ze względu na brak danych pozwalających

25 na identyfikację Strony w toku doręczenia przesyłki, administracja ZK w [...] zdecydowała o zwrocie pisma 4 kwietnia 2024 r. do Organu zobowiązanego.

26 W tych okolicznościach wniosek nie otrzymał biegu.

27 Dodatkowo Organ zobowiązany podkreślił, że przy przekazywaniu osadzonym wszelkich informacji przez Prokuraturę, wymagana jest szczególna ostrożność. Stwierdził, że już sama treść wniosku wskazuje, że osadzony zmierza do uzyskania między innymi materiałów procesowych chronionych tajemnicą.

28 Następnie Organ zobowiązany podniósł, że dopiero po wpłynięciu skargi

29 z 8 maja 2024 r. uzyskano informację o danych rodziców Strony i jej numerze PESEL. Wykorzystując te dane Organ zarejestrował 16 maja 2024 r. (znak: [...]) wniosek Strony, a następnie pismem z 20 maja 2024 r. wezwał ją do uzupełnienia

30 braku formalnego wniosku, poprzez złożenie pod nim czytelnego podpisu (wezwanie skierowano na adres ZK w [...]).

31 Końcowo Organ zobowiązany podał, że postępowanie o udzielenie informacji publicznej jest w toku. Natomiast niezachowanie terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nastąpiło wobec konieczności usunięcia przeszkód o charakterze formalnym, bez usunięcia których dalsze procedowanie, z uwagi na podmiot wnioskujący

32 i specyfikę wnioskowanych informacji nie powinno mieć miejsca. W opinii Organu zobowiązanego, brak wydania rozstrzygnięcia w sprawie był usprawiedliwiony w związku z czym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w rozpoznawanej sprawie.

33 W piśmie procesowym z 5 sierpnia 2024 r. pełnomocniczka Skarżącego (ustanowiona w sprawie jako pełnomocnik z urzędu), podtrzymała w całości skargę

34 z 8 maja 2024 r. w przedmiocie bezczynności Organu zobowiązanego w rozpoznaniu

35 ww. wniosku z 21 marca 2024 r.

36 Rozwijając argumentację wskazała, że wezwanie z 4 kwietnia 2024 r. potwierdza przyjęcie przez Organ zobowiązany trybu postępowania sprzecznego z ustawą. Podkreśliła, że w postępowaniu opartym na przepisach u.d.i.p. zastosowanie przepisów K.p.a. jest ograniczone. W szczególności nie ma tu zastosowania ani art. 64 § 2 K.p.a,

37 ani nie jest dopuszczalny rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania w przypadku nieusunięcia braków wniosku, których przepis ten dotyczy.

38 Pełnomocniczka podkreśliła, że nieuzasadnione jest forsowane przez Organ zobowiązany stanowisko zmierzające do wykazania, że nie pozostaje on w bezczynności. W okolicznościach sprawy Organ był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem na wskazany adres i na wskazane dane dotyczące imienia

39 oraz nazwiska Strony.

40 W piśmie procesowym z 29 sierpnia 2024 r. Organ zobowiązany zwrócił uwagę, że Strona 12 czerwca 2024 r. złożyła ponowny wniosek o udzielenie informacji publicznej. Wniosek dotyczył informacji w zakresie roku 2023 i 2024 (wniosek odpowiadał treścią

41 i zakresem żądania wnioskowi z 21 marca 2024 r., co do 2023 r. – uwaga Sądu).

42 Organ zobowiązany wskazał, że wniosek z 12 czerwca 2024 r. był wolny od braków,

43 którymi był dotknięty wniosek z 21 marca 2024 r. Jednocześnie podkreślił, że ww. wnioski nie zostały ze sobą powiązane i w konsekwencji Organ zobowiązany przeprowadził postępowanie zainicjowane wnioskiem z 12 czerwca 2024 r., kończąc je wydaniem decyzji z 3 lipca 2024 r., nr [...] o odmowie udzielenia informacji publicznej.

44 Z nadesłanych wraz z pismem dodatkowych dokumentów wynika, że ww. decyzja została skierowana do Strony 4 lipca 2024 r., ale w związku z brakiem możliwości doręczenia, zwrócono ją do nadawcy. Przesyłkę ponownie skierowano na ten sam adres, podając imię matki i ojca Strony w dniu 16 lipca 2024 r. Korespondencja została

45 zwrócona do nadawcy w związku ze zmianą miejsca pobytu Strony. Organ zobowiązany po ustaleniu, iż Strona przebywa w ZK w P. ponowił wysyłkę 29 lipca 2024 r., którą również zwrócono do nadawcy z adnotacją o przeniesieniu do ZK [...]. Kolejna przesyłka skierowana do ZK [...] 6 sierpnia 2024 r. została zwrócona do nadawcy

46 z adnotacją "przetransportowany do ZK W.". Jak wynika z notatki zamieszczonej

47 na kopercie tej przesyłki korespondencję ponownie wysłano do Strony 30 sierpnia 2024 r. na adres ZK W. (brak informacji i potwierdzenia doręczenia Stronie

48 ww. korespondencji – uwaga Sądu).

49 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

50 Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4

51 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

52 sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").

53 Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana

54 w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

55 W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany

56 art. 119 pkt 4 P.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem wniesionej

57 skargi jest bowiem bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.

58 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak z kolei stanowi art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.

59 Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zatem brak aktu lub czynności organu, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonym terminie.

60 Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność

61 lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych

62 w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania

63 w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.:

64 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji

65 albo do dokonania czynności;

66 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

67 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

68 Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce

69 z rażącym naruszeniem prawa. Jak z kolei stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd,

70 w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać

71 od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej

72 w art. 154 § 6 P.p.s.a.

73 W kontrolowanej sprawie Skarżący oświadczył, że domagał się udostępnienia informacji wskazanych we wniosku z 21 marca 2024 r. (nadanym do Organu zobowiązanego 22 marca 2024 r. - zgodnie z pieczęcią operatora pocztowego umieszczoną na kopercie), w trybie u.d.i.p.

74 Sąd wskazuje, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania "informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", a ponadto "informacji o działalności organów samorządu gospodarczego

75 i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie,

76 w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa". Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej,

77 która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb

78 jej udostępniania.

79 Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych,

80 zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p.

81 Jak stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia

82 oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

83 Powyższe reguły doznają pewnej modyfikacji w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ocenie jego adresata, dotyczy "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wiąże się to z doniosłym na gruncie u.d.i.p. rozróżnieniem na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną".

84 W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, jeżeli w terminie wskazany w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku

85 (jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej) nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia

86 żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1

87 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), albo nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże,

88 w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie

89 (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Oznacza to, że w wypadku, gdy dany podmiot będąc właściwym

90 i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej

91 w trybie i w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., wbrew tym przepisom,

92 ani nie udostępni w nakazanym terminie – w drodze czynności materialno-technicznej

93 w sposób i formie zgodnych z wnioskiem – żądanej informacji, ani nie wyda stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub o umorzeniu postępowania, ani też nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o ww. okolicznościach,

94 to tym samym zaistnieje sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.

95 Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego

96 lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie

97 z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne,

98 które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

99 Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji

100 nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili

101 zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie

102 na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

103 W niniejszej sprawie niesporne jest, że adresatem wniosku Skarżący

104 uczynił podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej.

105 Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek Skarżącego dotyczył udostępnienia informacji obejmujących – zawiadomienia o przestępstwie złożonych w 2023 r. przez Dyrektora Zakładu Karnego w S. do Prokuratury Rejonowej w S. , dane o liczbie pracowników zatrudnionych w Prokuraturze Rejonowej w S. , w tym imiona i nazwiska, stanowiska i wynagrodzenia, a także postanowienia, zarządzenia wydane w 2023 r. w związku z prowadzonymi postanowieniami o czyny z art. 197-203 k.k. i art. 247 k.k. i wnioski prokuratora z 2023 r. o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

106 Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, Organ zobowiązany pismem

107 z 4 kwietnia 2024 r. wezwał Stronę do złożenia pod wnioskiem czytelnego podpisu, który będzie się składał z imienia i nazwiska. Organ opatrzył wezwanie rygorem o pozostawieniu pisma bez rozpoznania, w przypadku nieusunięcia ww. braku w terminie 7 dni. Korespondencja została zwrócona do Organu zobowiązanego, ponieważ nie umieszczono na niej dodatkowej informacji obejmującej - imię matki lub datę urodzenia osadzonego – wobec tego, że w ZK przebywa wielu osadzonych o tych samych danych. Natomiast

108 z wyjaśnień Organu zobowiązanego (odpowiedź na skargę z 21 maja 2024 r.) wynika,

109 że po zwrocie wezwania, pozostawiono wniosek Skarżącego bez nadawania biegu,

110 ze względu na wątpliwości co do tożsamości osoby wnioskującej. Dalej Organ zobowiązany wskazał, że dopiero po wpłynięciu skargi, gdzie znalazły się dane rodziców

111 i numer PESEL Skarżącego, możliwe było wezwanie Skarżącego do usunięcia stwierdzonego braku formalnego (brak czytelnego podpisu pod wnioskiem – uwaga Sądu). W dniu 16 maja 2024 r. Organ zobowiązany zarejestrował wniosek Skarżącego

112 pod nowym znakiem sprawy, a 20 maja 2024 r. ponownie zwrócił się do Skarżącego

113 o uzupełnienie ww. braku formalnego. Organ zobowiązany wskazał, że postępowanie zainicjowane przez Stronę wnioskiem z 21 marca 2024 r. jest w toku, a brak zachowania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. spowodowany został koniecznością usunięcia przeszkody formalnej w rozpoznaniu wniosku.

114 Sąd wskazuje, że materiał dowodowy, wyjaśnienia Organu zobowiązanego

115 jak i stanowisko pełnomocnika Skarżącego nie podają informacji o dalszym przebiegu tego postępowania. Organ zobowiązany de facto nie wskazał czy i jak zakończył postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem Skarżącego z 21 marca 2024 r. Tym samym jako ostatnią czynnością w przedmiocie ww. wniosku z 21 marca 2024 r. było ponowne skierowanie wezwania do Strony o uzupełnienie braku. Dostrzec jednak należy, że nastąpiło

116 to po wniesieniu skargi w rozpoznawanej sprawie.

117 Dodatkowo Sąd zauważa, że Organ zobowiązany wyjaśnił, że wydał decyzję

118 z 3 lipca 2024 r., nr [...], którą odmówił Skarżącemu udostępnienia informacji

119 publicznej. Analiza przedłożonych przez Organ zobowiązany dokumentów jak i treść

120 ww. decyzji potwierdza, że decyzja ta związana jest z innym wnioskiem Skarżącego aniżeli ten, którego dotyczy skarga w rozpoznawanej sprawie, tj. wnioskiem Strony z 12 czerwca 2024 r. dotyczącym informacji z roku 2023 i 2024 (oprócz okresów, w pozostałym zakresie wniosek jest tożsamy z ww. wnioskiem z 21 marca 2024 r.).

121 Nie budzi wątpliwości Sądu, że wniosek Skarżącego z 21 marca 2024 r., którego dotyczy skarga w rozpoznawanej sprawie, dotyczył 2023 r. i jedynie ten wniosek

122 i wywołane nim postępowanie o udostępnienie informacji publicznej podlega ocenie

123 w niniejszym postępowaniu. Tym samym Sąd podkreśla, że kontroli sądu

124 w rozpoznawanej sprawie nie podlega postępowanie o udostępnienie informacji publicznej zainicjowane kolejnym wnioskiem Skarżącego, tj. ww. wnioskiem z 12 czerwca 2024 r.

125 i tym samym Sąd – w rozpoznawanej sprawie, nie jest uprawniony do dokonania kontroli ww. decyzji, która jak wynika z jej treści i akt postępowania, stanowi czynność Organu

126 w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem Skarżącego z 12 czerwca 2024 r.

127 Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy, podkreślić należy, że pod pojęciem bezczynności należy rozumieć brak reakcji i działania organu, do którego jest

128 on zobowiązany na podstawie przepisów prawa i w terminie tymi przepisami przewidzianym. Ustawodawca określił precyzyjnie obowiązki podmiotu zobowiązanego,

129 do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w tym formy załatwienia (zakończenia) sprawy.

130 Podmiot, do którego złożono wniosek o udostępnienie informacji publicznej,

131 winien alternatywnie: udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.): odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – w formie decyzji; umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – w formie decyzji.

132 W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak

133 niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

134 Pisemne poinformowanie może dotyczyć jedynie przypadków, gdy organ nie posiada żądanej informacji lub żądana informacja nie stanowi informacji

135 publicznej. Natomiast uwzględnienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki

136 techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia,

137 nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku

138 (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia

139 powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie

140 informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie

141 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji

142 w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

143 Analiza akt sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę prowadzi do stwierdzenia,

144 że sporną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia przez Sąd jest ocena, czy organ

145 zasadnie powstrzymał się od rozpoznawania ww. wniosku Skarżącego z 21 marca 2024 r. stwierdzając brak formalny (brak czytelnego podpisu pod wnioskiem).

146 Wskazać należy na istotne dla rozstrzygnięcia sprawy daty. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony 3 kwietnia 2024 r. (zgodnie

147 z prezentatą umieszczoną na wniosku z 21 marca 2024 r.), a więc zasadniczo termin

148 na rozpoznanie wniosku upływał 17 kwietnia 2024 r. Natomiast, jak już powyżej opisywano wniosek do dnia wyrokowania w sprawie nie został rozpoznany.

149 Organ uchybienie ww. terminowi uzasadnia brakiem formalnym wniosku, który uniemożliwiał jego rozpoznanie. Sąd przypomina, że stwierdzony brak formalny wniosku to brak czytelnego podpisu wnioskodawcy pod treścią wniosku. Organ zobowiązany uznał za zasadne, aby wezwać Stronę o czytelne podpisanie wniosku - imieniem i nazwiskiem. Ponadto brak formalny został powiązany z podmiotem wnioskującym i specyfiką informacji objętych wnioskiem, czyli z kryteriami spoza u.d.i.p.

150 W tym miejscu warto również przypomnieć, że wniosek Skarżącego z 21 marca 2024 r. w górnym lewym rogu zawiera czytelną informację o autorze pisma i jego adresie. Natomiast pod treścią wniosku znajduje się podpis (odręczny – imię i nazwisko, możliwy do odczytania), a ponadto na odwrocie koperty, w której nadano wniosek znajduje

151 się informacja – "G. K. s. [...]".

152 Analizując powyższą kwestię, Sąd wskazuje, że u.d.i.p. w istocie nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 K.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów K.p.a. Minimalne wymogi odnośnie do takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej.

153 Stanowisko Organu zobowiązanego, z którego wynikało, że pismu nie nadano biegu z uwagi na brak formalny, tj. brak czytelnego podpisu wnioskodawcy, należało uznać za bezzasadne i nieznajdujące oparcia w u.d.i.p.

154 Sąd w tym zakresie podziela w pełni pogląd wyrażony m.in. w wyrokach NSA:

155 z 13 września 2024 r., III OSK 3268/23; z 2 sierpnia 2024 r., III OSK 3146/23; z 2 sierpnia 2024 r., III OSK 2998/23; z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08; z 14 września 2012 r., I OSK 1013/12; z 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12; z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08;

156 z 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej brak jest wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem

157 go w formie pisemnej). Za wniosek pisemny uznawać należy również przesłanie

158 np. zapytania pocztą elektroniczną i to nawet, gdy do jego autoryzacji

159 nie zostanie użyty podpis elektroniczny, ale także przesłanie wniosku anonimowego. Pogląd ten uzasadniony jest brakiem konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone,

160 co wynika z celu u.d.i.p. oraz z jej art. 10 ust. 2, stanowiącego, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

161 Nie budzi wątpliwości, że złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie wszczyna postępowania administracyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosowanie przepisów K.p.a. zostało ograniczone do wyjątków wskazanych w art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 oraz w art. 15 ust. 2 (por. wyroki: NSA

162 z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05; WSA w Bydgoszczy z 6 grudnia 2007 r., II SAB/Bd 19/07). Wobec tego, przesłanie wniosku, czy to pocztą elektroniczną, czy też anonimowego, podpisanego nieczytelnie, albo zaparafowanego, należy również uznać za wniosek

163 o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek taki może bowiem przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem.

164 Wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi jednak spełniać wymogi określone w art. 63 K.p.a. w sytuacji, w której występują podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p.

165 Z chwilą wpłynięcia do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ obowiązany jest ustalić, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, a jeśli tak to o jakim charakterze (informacje proste czy przetworzone),

166 czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy podmiot zobowiązany posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę oraz czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a brak ustawowych ograniczeń w jej udostępnieniu, organ

167 jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej. W tych sytuacjach wniosek nie musi spełniać wymogów określonych w K.p.a. Dopiero ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym

168 w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. uzasadnia wezwanie wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych wniosku, jeżeli wniosek jest obarczony brakami, o jakich stanowi K.p.a. Dopiero bowiem w takiej sytuacji – z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. – do decyzji,

169 a w konsekwencji i postępowania poprzedzającego jej wydanie znajdują zastosowanie przepisy K.p.a. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie, po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu.

170 Nadmienić należy, że wniosek Skarżącego z 21 marca 2024 r. zawierał

171 dane identyfikujące wnioskodawcę (górny lewy róg pisma), ale także podpis

172 odręczny składający się z imienia i nazwiska (możliwy do odczytania).

173 W związku z poruszoną przez organ zobowiązany kwestią "podpisu" pod wnioskiem, Sąd uznał za uzasadnione, aby wyjaśnić, że zasadniczo podpis powinien wyrażać, co najmniej nazwisko (por. postanowienie SN z 17 czerwca 2009 r., IV CSK 78/09). Sąd Najwyższy stwierdził, że nie jest konieczne, aby było to nazwisko w pełnym brzmieniu, gdyż dopuszczalne jest jego skrócenie, nie musi ono być także w pełni czytelne. Podpis powinien jednak składać się z liter i umożliwiać identyfikację autora, a także stwarzać możliwość porównania oraz ustalenia, czy został złożony w formie zwykle przezeń używanej; podpis więc powinien wskazywać cechy indywidualne i powtarzalne.

174 Natomiast w piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że "podpis" to językowy znak graficzny utrwalony w dokumencie, własnoręcznie postawiony przez składającego.

175 W ramach wykładni językowej należy, także odwołać się do dyrektywy języka potocznego. Zgodnie z jej istotą przy tłumaczeniu znaczenia określonego przepisu prawnego należy mu przypisać takie znaczenie, jaki ma on w języku potocznym. Bez uzasadnionych powodów nie należy przypisywać interpretowanym zwrotom znaczenia różnego od tego, jakie mają równoznaczne pojęcia naturalnym języku potocznym. Ustalając znaczenie potoczne określonego zwrotu, należy zatem odwołać się do znaczenia podanego w słownikach języka polskiego. I tak według Słownika Języka Polskiego PWN (http://sjp.pwn.pl), "podpisać się" znaczy tyle co "napisać własnoręcznie swoje imię i nazwisko, rzadziej godło, inicjały; też: zaświadczyć coś własnym podpisem lub też nadać ważność jakiemuś dokumentowi poprzez napisanie na nim swojego nazwiska".

176 Zatem w świetle przytoczonych reguł znaczeniowych "podpis" powinien składać się co najmniej z nazwiska podpisującego się, a nie znaku graficznego, z którego

177 nic nie wynika. Dowolna postać pisanego znaku ręcznego nie odpowiada pojęciu podpisu. W związku z tym, podpisem jest wyłącznie znak pisany, który w sposób czytelny wskazuje na nazwisko osoby podpisującej się.

178 Powyższe uwagi mają jedynie walor doprecyzowujący i zmierzają do wykazania,

179 że znaki graficzne znajdujące się pod treścią ww. wniosku Skarżącego z 21 marca 2024 r. były podpisem wnioskodawcy. Uwzględniając jednak ww. wyjaśnienia ocena, czy wniosek jest podpisany, będzie miała znaczenie dopiero na etapie postępowania o udostępnienie informacji publicznej, prowadzącym do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p.

180 Innymi słowy na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze i mających za przedmiot odmienne sprawy administracyjne. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym co do zasady nie mają zastosowania przepisy K.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, wniosek ten nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem szczególnego interesu. Sytuacja wygląda inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji

181 o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania,

182 albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek, lub jego adresu. Wówczas do usunięcia braków formalnych wniosku znajduje zastosowanie art. 64 § 1 i 2 K.p.a. (por. wyrok NSA

183 z 4 lutego 2016 r., I OSK 873/15). Jak podkreślił NSA w wyroku z 16 grudnia 2009 r.,

184 I OSK 1002/09, "wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku

185 o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji (podjęcie decyzji administracyjnej w sytuacji niepodpisania wniosku wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie

186 na wniosek oznacza wydanie decyzji nieważnej – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.)".

187 Mając jednak na uwadze niesformalizowany tryb składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej, adresat wniosku wzywając wnioskodawcę

188 w trybie art. 64 § 1 i 2 K.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wskazanych

189 w art. 63 K.p.a., powinien wykorzystać kanał komunikacji wynikający z wniosku. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie NSA (por. postanowienie NSA

190 z 29 lutego 2012 r., I OW 196/11; wyroki NSA z: 2 sierpnia 2024 r., III OSK 3146/23;

191 4 lutego 2016 r., I OSK 873/15; 26 maja 2017 r., I OSK 2534/16; 27 września 2017 r.,

192 I OSK 7/17; 12 października 2017 r., I OSK 430/17; 18 stycznia 2018 r., I OSK 758/16).

193 W realiach niniejszej sprawy Organ zobowiązany powołał się na wątpliwości,

194 co do tożsamości osoby wnioskującej. Przeprowadzone jednak dotychczas rozważania, doprowadziły Sąd do stwierdzenia, iż wskazywane przez Organ wątpliwości

195 nie są uzasadnione, ale także nie stanowią o istnieniu braku formalnego ww. wniosku

196 z 21 marca 2024 r.

197 Sąd zatem ponownie podkreśla, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie

198 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia

199 tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej.

200 Sąd podkreśla, że w rozpoznawanej sprawie nie może wpływać na ocenę prawidłowości działania Organu okoliczność zakończenia przez Organ postępowania

201 w przedmiocie innego wniosku Skarżącego złożonego po wniesieniu skargi

202 w rozpoznawanej sprawie, tj. z 12 czerwca 2024 r. Tu Organ zobowiązany wydał decyzję odmawiającą udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Nie sposób bowiem uznać, że wniosek z 12 czerwca 2024 r. stanowi uzupełnienie wniosku z 21 marca 2024 r. zaś decyzja wydana w tym postępowaniu stanowi rozpoznanie wniosku Skarżącego

203 z 21 marca 2024 r. Analiza całokształtu sprawy prowadzi do zgoła odmiennej oceny,

204 czyli że mamy do czynienia z odrębnymi postępowaniami w trybie u.d.i.p.

205 Skoro Skarżący nie otrzymał informacji objętej ww. wnioskiem z 21 marca 2024 r. oraz w sprawie ani nie doszło do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia wnioskowanych informacji jak też umorzenia postępowania,

206 ani nie dokonano innej czynności przewidzianej przepisami u.d.i.p. stanowiącej

207 o skutecznym rozpoznaniu wniosku Skarżącego to Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w pkt l sentencji wyroku zobowiązał Organ do rozpoznania ww. wniosku Skarżącego z 21 marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni

208 od daty doręczenia Organowi akt sprawy wraz z odpisu prawomocnego wyroku.

209 Powyższe uzasadnia w pełni ocenę, że w sprawie miała miejsce bezczynność

210 w rozpoznaniu www. wniosku Skarżącego z 21 marca 2024 r. o udostępnienie wnioskowanych informacji publicznych, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

211 Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność Organu nie miała miejsca

212 z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądził również w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze okoliczności sprawy i powody, dla których Organ zobowiązany zastosował przepisy u.d.i.p.

213 w taki, a nie inny sposób. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika że Organowi nie można przypisać złej woli w rozpatrzeniu ww. wniosku z 21 marca

214 2024 r. Organ dokonując interpretacji przepisów u.d.i.p., pozostawał, w okolicznościach sprawy – w błędnym przekonaniu, że postępowanie prowadzone w sprawie z wniosku

215 Skarżącego wymaga zachowania szczególnej ostrożności i formalizmu właściwego postępowaniom administracyjnym, choć nie przejawił woli wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Sposób rozumienia przez Organ przepisów u.d.i.p. nie stanowi natomiast podstawy dla przypisania bezczynności Organu zobowiązanego charakteru rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, w sprawie mamy bowiem do czynienia z wadliwą interpretacją zarówno faktów (wadliwa ocena elementów wniosku i koperty), jak i prawa (błędne interpretacja u.d.i.p.), a nie lekceważącym traktowaniem obowiązków przez Organ.

216 Sąd nie znalazł, także podstaw do wymierzenia organowi grzywny

217 oraz zasądzenia na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej. Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a.

218 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

219 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 P.p.s.a. Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Grzywna

220 jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien

221 być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej, biorąc pod uwagę argumentację Organu zobowiązanego, brak jest podstaw do przyjęcia,

222 że zastosowanie tego środka byłoby celowe, o czym Sąd orzekł w pkt III wyroku oddalając skargę w pozostałym zakresie.

223 Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]