Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r., II SA/Sz 923/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r., II SA/Sz 923/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. znak [...] z dnia [...] r.

Uzasadnienie

2 1. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej przywoływana jako K.p.a.), art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz.1236 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania M. R. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), z dnia 21 września 2012 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. znak [...] z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - [...] płuc: [...] azbestowa oraz pozostałe [...] krzemianowe, wymienionej w poz. 3 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy ww. decyzję.

3 2. W dniu 14 maja 2013 r., wpłynęła skarga Pana M. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na powyższą decyzję.

4 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. (sygn. akt. II SA/Sz 570/13) uchylił zaskarżoną decyzję. W wyroku wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane przez jednostki orzecznicze, że [...]. Rozbieżności co do stwierdzonych przez lekarzy ilości tych cieni smużystych (znaczne - nieliczne), nie zostały przez Organy inspekcji sanitarnej wyjaśnione. Ponadto wskazano, iż jednostki orzecznicze opinie swe oparły na ocenie obrazu radiologicznego płuc przeprowadzonej wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy.

5 Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że diagnoza oparta na zaleceniach Międzynarodowego Biura Pracy nie zwalnia jednostek orzeczniczych od szczegółowego i przekonującego uzasadnienia stanowiska ujętego w ich opiniach. Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż choroba zawodowa "[...]" (pkt 3) nie jest w wykazie chorób zawodowych ograniczona przez wskazanie koniecznych do jej stwierdzenia objawów, czy parametrów, a Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do samodzielnego definiowania tej jednostki chorobowej.

6 4. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją znak [...] z dnia [...] uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. znak [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

7 5. Rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., w toku prowadzonego postępowania, uzyskał dodatkowe wyjaśnienia odnoszące się do procesu orzeczniczego oraz w oparciu o zebrany materiał dowodowy, ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., wydał w dniu 9 września 2016 r. decyzję znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - [...], wymienionej w poz. 3 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

8 6. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. do Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

9 7. Decyzją znak [...] z dnia [...], Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

10 W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania, w celu wyjaśnienia kwestii dotyczących zmian w płucach Skarżącego w związku z koniecznością uzyskania dodatkowych wyjaśnień dotyczących zarzutów przez niego stawianych, oraz w związku z wniesionymi przez Skarżącego zarzutami i dowodami wynikającymi z pisma z dnia 14 listopada 2016 r., notatki służbowej z dnia 22 listopada 2016 r. oraz pisma z dnia 9 marca 2017 r., zwracał się pismami znak [...] z dnia 28 października 2016 r., 1 grudnia 2016 r., 17 stycznia 2017 r., 15 marca 2017 r. do jednostek orzeczniczych, badawczych oraz Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy. W odpowiedzi na powyższe pisma:

11 - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. znak L.dz.NKL [...] wyjaśnił, że Skarżący, po zapoznaniu się z opinią wydaną przez Instytut wyciągnął z niej błędne wnioski. Ponadto Instytut podał, że w przypadku [...].

12 - Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 2 stycznia 2017 r. wyjaśnił, iż podstawą rozpoznania [...]. Diagnostyka taka odbywa się poprzez porównanie wykonanych radiogramów badanego pacjenta ze standardami radiologicznymi rozpowszechnianymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO, zawierającymi wytyczne dotyczące rozpoznawania [...]. Do prawidłowej oceny radiograficznych zmian [...] wykorzystywana jest Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy (International Labour Organization - ILO), która jest uzupełniona zestawem standardowych radiogramów. Klasyfikacja ILO pozwala na kodyfikację zmian radiologicznych w taki sposób, aby mogła ona być w sposób ujednolicony stosowana w celach głównie orzeczniczych.

13 Wyjaśniono również, że [...]. Klasyfikacja radiologiczna zmian miąższowych obejmuje zacienienia okrągłe bądź nieregularne - różnice rozmieszczone i ukształtowane w zależności od rodzaju narażenia. Zmiany te, zwane [...], mają przewidzianą kategorię gęstości (czyli ocenę ich koncentracji dokonywaną przez porównanie z radiogramami standardowymi).

14 Wyróżnia się [...]

15 W przypadku rozpatrywania zgłoszonej choroby zawodowej Skarżącego wykazano, że [...] Międzynarodowego Biura Pracy. W danym przypadku na wykonanym [...].

16 W świetle obowiązujących przepisów prawa dotyczących chorób zawodowych, które stanowią, że lekarz posiadający odpowiednie kwalifikacje (określone w odrębnych przepisach), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania nie tylko na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, analizy przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, ale również w oparciu o aktualną wiedzę medyczną i stosowane w orzecznictwie wytyczne.

17 Podano, że nie można zgodzić się z opinią, że klasyfikacja [...] Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do tworzenia prawnej definicji choroby [...], gdyż właśnie na tej klasyfikacji jest oparte orzecznictwo o chorobach zawodowych w przypadku tego schorzenia. Zwrócono uwagę na fakt, że wszystkie jednostki orzecznicze w podobny sposób uznają swoją opinię orzeczniczą w przedmiotowej sprawie, co tylko potwierdza stosowany standard orzeczniczy. Jednostka wskazała, że takie same stanowisko orzecznicze prezentuje Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. Zatem jednostka ponownie podkreśliła, że po dokonaniu szczegółowej oceny związku choroby z warunkami pracy nie znaleziono podstaw do rozpoznania u Skarżącego choroby zawodowej pod postacią [...]. Na podstawie analizy całości zgromadzonej dokumentacji oraz wykonanych pełnowymiarowych badań [...] nie ma podstaw do zmiany stanowiska dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej - [...].

18 - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. znak [...] podał, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. zawarto opis [...] z dnia 24 sierpnia 2011 r. Zarówno zdjęcie, jak i jego opis, były wykonane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. podczas hospitalizacji Skarżącego z dniach [...] Podczas badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w dniu 15 listopada 2011 r., w związku z podejrzeniem [...], pacjent pisemnie nie wyraził zgody na wykonanie kolejnego [...] do celów orzeczniczych (oświadczenie to znajduje się w historii choroby badanego) i dlatego podczas pisania orzeczenia oparto się na opisie [...] z Instytutu Medycyny Pracy w Lodzi dokonanym prawie 3 m-ce wcześniej.

19 Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi rozpoznawania [...], warunkiem umożliwiającym rozpoznanie [...]. Etiologia zawodowa zmian w tym przypadku nie jest równoznaczna z rozpoznaniem choroby zawodowej, ponieważ musi być jeszcze spełnione kryterium odpowiedniej gęstości tych zmian. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. podał również, że zdjęcie RTG klatki piersiowej z 2010 r., na które powołuje się strona w odwołaniu nie było oceniane w przebiegu postępowania, ponieważ (zawsze bierze się pod uwagę najbardziej aktualny obraz radiologiczny (w tym przypadku z sierpnia 2011 r.).

20 W 2009 r. Skarżący miał rozpoznaną w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. chorobę zawodową pod postacią [...]. Jak każda osoba, u której rozpoznano chorobę zawodową od tego czasu został objęty tzw. czynnym poradnictwem w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W ramach czynnego poradnictwa pacjenci mają wyznaczane coroczne wizyty kontrolne w Poradni Chorób Zawodowych, podczas których można wykonać konsultacje lub badania specjalistyczne (np. [...].). Skarżący zgłosił się na takie wizyty tylko dwukrotnie - w 2010 r. i 2011 r. - pomimo faktu, że od 2011 r. objęty jest czynnym poradnictwem także z powodu drugiej choroby zawodowej ([...]).

21 - Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny pracy w piśmie z dnia 23 marca 2017 r. poinformował, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004r, Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 464) - lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie z ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Mimo, że w prawie brak definicji aktualnej wiedzy medycznej podobnie jak brak definicji [...] to należy przyjąć, że źródłem aktualnej wiedzy medycznej podobnie jak definicji [...] są publikacje naukowe, zalecenia towarzystw naukowych, jednostek badawczo-rozwojowych i podręczniki wydawane dla lekarzy i studentów medycyny. Konsultant podał również, że w publikacjach: [...]

22 Do prawidłowej oceny [...] wykorzystywana jest Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy opracowana przez ekspertów. Klasyfikacja ta nie implikuje prawnych [...] ani zasad oceny zdolności do pracy i uprawnień do odszkodowania jednak jest pomocna do obiektywnej oceny [...]. Różnica w ocenie ilości [...] wskazanych w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii choroby zawodowej Skarżącego. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną rozpoznanie kliniczne każdego rodzaju [...], zgodnie z przyjętym standardem, jest możliwe w oparciu o ocenę [...] standardowymi stanowiącymi uzupełnienie klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy.

23 Dalej w uzasadnieniu decyzji Organ II instancji podał, że w przypadku Skarżącego wykazano, że [...] zgodnie ze standardami klasyfikacji [...] Międzynarodowego Biura Pracy, bowiem na wykonanym [...] - oznacza to, że w obrazie [...]

24 Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że różnica w ocenie ilości [...] wskazanych w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii choroby zawodowej Skarżącego, bowiem zgodnie z aktualną wiedzą medyczną rozpoznanie kliniczne każdego rodzaju [...], zgodnie z przyjętym standardem, jest możliwe w oparciu o ocenę [...], a przedmiotowa ocena jest dokonywana poprzez porównanie radiogramu z radiogramami standardowymi stanowiącymi uzupełnienie klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy.

25 W sprawie, obie jednostki orzecznicze, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., jednoznacznie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W myśl § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych są to jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych.

26 Odnosząc się do kwestii braku zgody Skarżącego na wykonanie [...] podczas badań wykonanych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. Organ odwoławczy wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozpoznania [...]. Dlatego podczas badań wykonywanych przez jednostkę orzeczniczą w przypadku kiedy Skarżący odmówił, na podstawie pisemnego oświadczenia, że nie wyraża zgody na wykonanie zdjęcia [...], Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. wziął pod uwagę zdjęcie [...] wykonane 24 sierpnia 2011 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., w związku z podejrzeniem choroby zawodowej pod postacią [...], które było najbardziej aktualne.

27 Natomiast zdjęcie klatki piersiowej wykonane w 2010 r. przedstawione przez Skarżącego w siedzibie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie stanowiło najbardziej aktualnego zdjęcia, dlatego nie zostało wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S.. Przy czym Organ zaznaczył, że zarówno na zdjęciu wykonanym podczas badań w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w sierpniu 2011 r. jak i wykonanym w maju 2012 r. [...] i stanowiło podstawę do rozpoznania w 2011 r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. choroby zawodowej wymieniowej w poz[...] wykazu chorób zawodowych.

28 Odnosząc się do zarzutu nie wysłania Skarżącego na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Zdrowia Środowiskowego w S. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że w niniejszym przypadku myśl § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. - jednostka orzecznicza I stopnia, oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. - jednostka orzecznicza II stopnia, są jednostkami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych. Opinia uzyskana z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. miała charakter ogólny i wyjaśniający.

29 Odnosząc się do kwestii dotyczącej zatajenia przez pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 18 sierpnia 2016 r. oraz podpisania decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. dnia 9 września 2016 r. przez urzędnika a nie lekarza, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny informuje, że ww. kwestie zostały wyjaśnione w odrębnie prowadzonym postępowaniu skargowym.

30 Ponadto w odniesieniu do pisma Skarżącego z dnia 5 czerwca 2017 r. dotyczącego udostępnienia stanowiska Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy z dnia 23 marca 2017r., Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że działając zgodnie z art. 10 K.p.a. pismem z dnia 8 maja 2017 r. zapewnił stronie możliwość ustosunkowania się do otrzymanego od Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy stanowiska zawartego w piśmie z dnia 23 marca 2017 r.

31 Następnie Organ wskazał, iż z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają, bowiem ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

32 Organ wskazał, że wprawdzie związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., jednakże istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/GI 752/09).

33 Końcowo Organ podniósł, że w sposób jasny i spójny wykazano brak przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej, z uwagi na to, że zmiany [...]

34 8. W skardze z dnia 16 lipca 2017 r. M. R. zarzucił zaskarżonej decyzji:

35 - oparcie się na tych samych przesłankach, które uchylił Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. (sygn. akt II SA/Sz 570/13);

36 - powołanie się na pismo Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 10 czerwca 2016 r., który również powołuje się na opinię Instytutu Medycyny Pracy z Ł. oraz na ogólnoświatową literaturę Instytutu Medycyny Pracy w Ł.;

37 - podanie, że Skarżący odmówił wykonania zdjęć [...], na potwierdzenie zarzutu jako dowód przedstawi [...], na które został skierowany przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., na podstawie którego stwierdzono, że jest zdrowy, w wyniku czego został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., gdzie stwierdzono, że "[...]". W odniesieniu do powyższego podał również, że jednostka orzecznicza nie miała prawa oceniać stopnia choroby, ponieważ do określenia stopnia choroby niezbędna jest zgoda Ministra Zdrowia. Jako uzasadnienie odmowy wykonania zdjęcia w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. Skarżący podał, że "Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. nie ma takiej aparatury żeby mógł zrobić dobre zdjęcie";

38 - przywołanie pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. znak L.dz.NKL [...] z dnia 7 listopada 2016 r., które stanowi informację, a nie dowód;

39 - podanie, że Skarżący nie zgłaszał się na wizyty kontrolne do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Na potwierdzenie zarzutów Skarżący przywołał art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 5 i art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, które cyt. "pokazują niezgodność tego co pisze Sanepid";

40 - cyt. "Sanepid pisze o wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami";

41 - Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dr n. med. M. D.-D. w decyzji twierdzi, że sprawa dotycząca zatajenia przez pracowników Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. pisma z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 18 sierpnia 2016 r. została wyjaśniona, ponieważ oskarżył również cyt. "tą panią o ochronę pracowników Stacji Powiatowej w S. do Sanepidu w W.";

42 Ponadto Skarżący przywołując Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy Nr 121 art. 6b i c, art. 9 pkt 2, art. 24 pkt 2, Nr 139, art. 6a, b, c, Nr 162, art. 3, art. 4, art. 5, art. 7, art. 9 zarzucił, że Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny łamie prawo.

43 9. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

44 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

45 Skarga jest zasadna, jednak z innych powodów niż podane w skardze.

46 10. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

47 W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

48 11. Na wstępie wywodu należy zakreślić ramy prawne sprawy.

49 Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z punktu widzenia skutku w postaci rozpoznania choroby zawodowej (czy też wykluczenia podstaw do jej stwierdzenia) istotne jest zatem, aby dane schorzenie było ujęte w wykazie chorób zawodowych oraz było spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania, co można stwierdzić w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem.

50 Inaczej rzecz ujmując, tak, jak wskazano w wyroku w sprawie II SA/Sz 1218/12 z dnia 30 stycznia 2013 r. (wszystkie cytowane orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl): "Na pojęcie choroby zawodowej składają się elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem".

51 Stosownie do art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok z dnia 24 maja 2012 r., II OSK 654/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II SA/Bk 1185/14).

52 Zgodnie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej "rozporządzeniem", decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z treści tego przepisu wynika, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie.

53 Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do tego rozpoznania zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone we wskazanych przepisach, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych (ust. 1). W ust. 2 i w ust. 3 tego paragrafu wymienia się jednostki orzecznicze I i II stopnia. Te ostatnie powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz ocen jednostek orzeczniczych I stopnia.

54 W sprawach dotyczących chorób zawodowych zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych.

55 Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce wówczas, gdy lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie u skarżącego nie jest objęte wykazem chorób zawartych w załączniku do rozporządzenia lub w sytuacji umieszczenia na liście chorób zawodowych, ale braku związku przyczynowego z warunkami pracy (narażenia zawodowego).

56 12. W doktrynie można wskazać na dwa stanowiska w przedmiocie charakteru orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z pierwszym z nich orzeczenie lekarskie jest aktem o szczególnym, mieszanym charakterze, łączącym cechy dowodu, a zwłaszcza opinii biegłego, z niektórymi elementami właściwymi dla aktu administracyjnego (por. J. Cysek, Sądowa kontrola decyzji w sprawach chorób zawodowych (Teza 2) Administracja. 2009/4/69-85, źródło: system informacji prawnej LEX). Zgodnie z innym poglądem, orzeczenie lekarza orzecznika I stopnia nie stanowi [...] aktu administracyjnego, lecz dokument będący opinią biegłego, w którym wypowiada się on w kwestii wystąpienia u osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej, jednostki chorobowej wymienionej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (por. P. Daniel, Orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej (Teza 2), Ius Novum 2013/3/215-225 źródło: system informacji prawnej LEX).

57 13. W wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, pod pozycją [...] "[...].

58 14. W sprawie przypomnieć należy, iż Skarżący został zbadany w kierunku choroby zawodowej w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia i otrzymał orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu:

59 - orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia 26 marca 2012 r. nr [...], w którego uzasadnieniu wskazano, iż na wykonanym zdjęciu [...] z dnia 24 sierpnia 2011 r. w oparciu o klasyfikację radiologiczną Międzynarodowego Biura Pracy, stwierdzono [...]

60 - orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 16 maja 2012 r. nr [...], w którego uzasadnieniu wskazano, iż na wykonanym zdjęciu [...]

61 Biorąc pod uwagę powyższe Organy uznały, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

62 15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. (sygn. akt. II SA/Sz 570/13) wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane przez jednostki orzecznicze, że w [...] Skarżącego występują zmiany takie jak [...]. Rozbieżności co do stwierdzonych przez lekarzy ilości tych [...] nie zostały przez Organy inspekcji sanitarnej wyjaśnione. Ponadto wskazano, iż jednostki orzecznicze opinie swe oparły na ocenie obrazu [...] przeprowadzonej wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy. Tymczasem, jak podkreślił WSA, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że diagnoza oparta na zaleceniach Międzynarodowego Biura Pracy ([...] nie zwalnia jednostek orzeczniczych od szczegółowego i przekonującego uzasadnienia stanowiska ujętego w ich opiniach. Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż choroba zawodowa "[...] nie jest w wykazie chorób zawodowych ograniczona przez wskazanie koniecznych do jej stwierdzenia objawów, czy parametrów, a Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do samodzielnego definiowania tej jednostki chorobowej.

63 Organy ponownie rozpoznając sprawę ograniczyły się do pozyskania dodatkowych wyjaśnień w zakresie swoich opinii.

64 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ II instancji wskazał, iż podstawą rozpoznania [...] są zmiany stwierdzane na pełnowymiarowym zdjęciu radiologicznym kl . Do prawidłowej oceny radiograficznych [...] wykorzystywana jest Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy - [...], która jest uzupełniona zestawem standardowych radiogramów.

65 Ponadto wyjaśniono, że Klasyfikacja radiologiczna [...] nie jest traktowana przez lekarzy orzeczników jako "zbiór zaleceń", lecz jako niezwykle istotne narzędzie służące diagnostyce i rozpoznawaniu [...]. Klasyfikacja ta nie implikuje prawnych definicji [...] ani zasad oceny zdolności do pracy i uprawnień do odszkodowania jednak jest pomocna do obiektywnej oceny radiogramów, rozpoznania i oceny stopnia zaawansowania [...]. Klasyfikacja ILO pozwala na kodyfikację zmian radiologicznych w taki sposób, aby mogła ona być w sposób ujednolicony stosowana w celach głównie orzeczniczych. Jednostki orzecznicze dokonując oceny radiogramów opierają się na wytycznych dotyczących rozpoznawania [...] i stosowania międzynarodowej klasyfikacji [...], które stanowią standardy postępowania diagnostycznego rozpowszechniane przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO i odpowiadają aktualnemu stanowi wiedzy medycznej. Diagnostyka taka odbywa się poprzez porównanie wykonanych radiogramów badanego pacjenta ze standardami radiologicznymi rozpowszechnianymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy ILO. Zmiany [...] w obrazie radiologicznym [...] przedstawiają się jako zmiany [...]. Klasyfikacja radiologiczna [...] - różnice rozmieszczone i ukształtowane w zależności od rodzaju narażenia. Zmiany te, zwane małymi, mają przewidzianą kategorię gęstości (czyli ocenę ich koncentracji dokonywaną przez porównanie z radiogramami standardowymi). Wreszcie Organ wskazał, że aby rozpoznać [...] [...] pochodzenia zawodowego opisywane radiogramy powinny mieć gęstość co najmniej w stopniu [...]. W przypadku [...] [...] są to zacienienia [...] - głównie [...]

66 W tym miejscu wskazać trzeba, Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 22 marca 2016 r., podniósł, iż typ i kategorię ilościową zmian [...] w [...] oraz zmian [...] klasyfikuje się w oparciu o klasyfikacje Międzynarodowego Biura Pracy - [...]. Podstawą do rozpoznania klinicznego azbestozy jest badanie [...]. Zmiany [...] pojawiają się zwykle po kilkuletnim narażeniu w postaci nieregularnych [...] umiejscowionych w [...].

67 Z kolei, jak wynika z pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (znak [...] z dnia 10 czerwca 2016 r.), klasyfikacja radiologiczna [...] nie implikuje prawnych definicji [...] ani zasad oceny zdolności do pracy czy uprawnień do odszkodowania. Istnieją bowiem klasyfikacje: rozszerzona (wykorzystywana do badań epidemiologicznych, naukowych i monitorowania stanu zdrowia osób zawodowo narażonych na pyły zwłókniające) i krótka - przewidziana dla celów klinicznych (medycznych). Z punktu widzenia orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych dotyczącego [...] [...] wykorzystywanie powyższej klasyfikacji radiologicznej [...] uprawnionych lekarzy w codziennej praktyce orzeczniczej jest powszechnie przyjęte i od wielu już lat stanowi standard postępowania w tym zakresie nie tylko w Instytucie, ale i w innych jednostkach uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

68 Co istotne, z punktu widzenia orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych i z punktu widzenia lekarza specjalisty medycyny pracy nie ma możliwości rozpoznania [...] bez oceny obrazu [...]. Nie można jej zdiagnozować opierając się jedynie na wyniku innych badań.

69 16. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. znak [...] podał, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. zawarto opis zdjęcia [...] z dnia 24 sierpnia 2011 r. Zarówno zdjęcie, jak i jego opis, były wykonane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. podczas hospitalizacji Skarżącego z dniach 22-26 sierpnia 2011 r. Podczas badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w dniu 15 listopada 2011 r., w związku z podejrzeniem [...], pacjent pisemnie nie wyraził zgody na wykonanie kolejnego zdjęcia [...] do celów orzeczniczych (oświadczenie to znajduje się w historii choroby badanego), i dlatego podczas pisania orzeczenia oparto się na opisie zdjęcia z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. dokonanym prawie 3 m-ce wcześniej.

70 W sprawie tej wątpliwości Sądu, które uzasadniają wyeliminowanie rozstrzygnięcia z obiegu prawnego stanowi oparcie tegoż na materiale dowodowym pochodzącym sprzed 6 lat. Co więcej, w zaskarżonym rozstrzygnięciu uwidacznia się, będąca nie do zaakceptowania sprzeczność; Organ II instancji bowiem wskazuje (w ponownie prowadzonym postępowaniu w roku 2017), iż kluczowe znaczenie dla rozpoznania [...] ma ocena zdjęcia [...], przy czym w procesie orzeczniczym brane jest pod uwagę najbardziej aktualne zdjęcie klatki piersiowej oraz jednocześnie, że w oparciu o pełnowymiarowe zdjęcia [...] Skarżącego z dnia 24 sierpnia 2011 r. oraz z dnia 16 maja 2012 r. (oba wykonane i opisane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.) stopień gęstości cieni smużastych typu s został określony jako [...] s wg [...] – co oznacza, że w obrazie [...] stwierdzono zmiany [...], lecz ich gęstość jest niewystarczająca do rozpoznania [...] jako choroby zawodowej.

71 17. W tym miejscu Sąd zauważa, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.

72 Istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.07.2014r., IV SA/G1 817/13).

73 Podsumowując Sąd wskazuje, że Organ realizując wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 maja 2015r. (sygn. akt. II SA/Sz 570/13), nie powinien jednocześnie pomijać reguł, jakie rządzą postępowaniem administracyjnym. Dla rozstrzygnięcia tej sprawy wzięcia pod uwagę wymagają nie tylko okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, (jak dodatkowe wyjaśnienia z jednostek orzeczniczych, badawczych, etc.), ale także konstatacja wynikająca z tychże wyjaśnień, że rozpoznanie kliniczne [...] opiera się o zmianę radiologiczną począwszy od stopnia [...], biorąc pod uwagę aktualną dokumentację. W ponownie prowadzonym postępowaniu brak jest tak rozważań opartych na aktualnym materiale dowodowym, jak i samego materiału – w postaci aktualnego obrazu radiologicznego. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny poczynił co prawda rozważania w kwestii wyjaśnienia jakie zmiany należy uznać za dostateczne dla stwierdzenia [...] podjął się oceny orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych nie zauważając jednak, że Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na nieaktualnej dokumentacji.

74 W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że orzeczenia zostały wydane przez kompetentne, specjalistyczne jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych i orzeczenia te są zgodne co do tego, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, jednak w związku z upływem czasu, w ocenie Sądu, aby w sposób wiarygodny stwierdzić chorobę zawodową u Skarżącego w ponownie prowadzonym postepowaniu, niezbędne jest zebranie aktualnego materiału dowodowego.

75 Organ bowiem, wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają jednak ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego, oparte natomiast powinny być o najbardziej aktualne wyniki przeprowadzonych badań

76 18. Podsumowując, zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie budzi zastrzeżenia co do jego wszechstronności w gromadzeniu materiału dowodowego czy jego kompleksowej oceny, stąd też za zasadne należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

77 Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej toczy się według procedury przewidzianej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Ta procedura, aby mogła być uznana za w pełni zachowaną, oparta musi być o materiał zgromadzony w sposób kompletny i zawierać aktualne, nie zaś historyczne dane o stanie zdrowia Skarżącego. Sąd administracyjny bowiem, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję Organu sanitarnego nie może badać merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego, może jednak oczekiwać aby ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Organ oparte były o aktualny materiał dowodowy.

78 Skoro orzeczenie lekarskie stanowi środek służący stwierdzeniu choroby zawodowej, to nie może ono budzić żadnych wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanej jednostki chorobowej, i musi odzwierciedlać najbardziej aktualny stan zdrowia badanego. Stąd - Organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej wydanej 6 lat temu.

79 19. Rolą organów w ponownie prowadzonym postępowaniu niech będzie uwzględnienie oceny prawnej dokonanej przez Sąd.

80 20. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.