Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2017 r., II SA/Sz 1362/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2017 r., II SA/Sz 1362/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty P. z dnia [...], nr [...], II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz strony skarżącej Spółki A. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] Starosta [...], po rozpoznaniu wniosku inwestora [...] Sp. z o.o. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej na terenie działki nr ewid.[...] położonej w P. , gm. P..

3 Wojewoda, decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., znak:

4 [...], uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji

5 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy ustalić krąg podmiotów, którym przysługuje status strony

6 i zapewnić im udział w postępowaniu.

7 Organ I instancji ponownie rozpatrując wniosek, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił krąg stron postępowania administracyjnego. Organ powziął informację, iż jedna ze stron postępowania administracyjnego (B. B.) nie żyje.

8 Starosta [...] pismem z dnia [...] zwrócił się do członka rodziny zmarłego oraz pismem z dnia [...] r. do Sądu Rejonowego S. Prawobrzeże i Zachód w S. [...], o wskazanie aktualnych właścicieli (spadkobierców) po zmarłym.

9 W dniu [...] r. do organu wpłynęło pismo członka rodziny zmarłej strony postępowania administracyjnego informujące, iż nie było przeprowadzone postępowanie spadkowe po zmarłym oraz, że zostanie ono przeprowadzone w tym roku.

10 Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i pkt 4 K.p.a. zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyjne uznając, że ustalenie stron postępowania znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu jest zagadnieniem wstępnym niezbędnym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

11 W dniu [...] r. organ ustalił, że pismo Starosty [...] z dnia

12 [...] r., kierowane do Sądu Rejonowego S. Prawobrzeże i Zachód

13 w [...], dotyczące wskazania aktualnych spadkobierców po ww. zmarłym, zostało przesłane wg. właściwości do Sądu Rejonowego S. - [...]

14 W dniu [...] czerwca 2017 r. do organu wpłynęło pismo Sądu Rejonowego S. [...] [...] informujące, że w wydziale Sądu [...] odnotowano sprawę o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym B. B. pod sygnaturą [...] w której jednak nie zapadło postanowienie merytoryczne, gdyż po zawieszeniu postępowania zostało ono umorzone.

15 Mając na uwadze powyższe, Starosta [...] pismem z dnia [...] r., dla spełnienia wymogów wynikających z przepisu art. 100 § 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., wezwał [...] do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem

16 o określenie wszystkich i żyjących prawowitych współwłaścicieli/wieczystych współużytkowników ustawowych nieruchomości nr ewid. [...] położonej przy

17 ul. [...] w P. , gm. P., będących spadkobiercami po zmarłym właścicielu powyższej nieruchomości - B. B. (zm. [...] r.).

18 Pismem z dnia [...] r. [...] udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie oraz złożyła wniosek o podjęcie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Inwestor wskazał, że organ zastosował nieprawidłową podstawę prawną zawieszenia, gdyż powinien zastosować art. 97 § 1 ust. 1 K.p.a.

19 Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...] Starosta [...] na podstawie art. 123 i art. 97 § 2 K.p.a. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego.

20 W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w postanowieniu

21 o zawieszeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego wskazał prawidłową podstawę prawną, tj. art. 97 § 1 pkt 1 i pkt 4 K.p.a. a inwestor nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia zażalenia na powyższe postanowienie. Ponadto mając na względzie zapisy art. 99 K.p.a. organ poczynił niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego postępowania, tj. zwrócił się do członka rodziny zmarłego i Sądu Rejonowego S. [...] w S. [...], o wskazanie aktualnych właścicieli po zmarłym oraz wezwał inwestora mając uwadze zapisy art. 100 § 1 K.p.a. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o określenie wszystkich żyjących prawowitych współwłaścicieli/wieczystych współużytkowników ustawowych nieruchomości nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w P. , gm. P., będących spadkobiercami po zmarłym właścicielu powyższej nieruchomości - B. B..

22 Z uwagi na fakt, iż do dnia wydania niniejszego postanowienia o odmowie podjęcia postępowania administracyjnego, nie ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, tj. nie ustalono wszystkich stron przedmiotowego postępowania administracyjnego, organ postanowił jak w sentencji.

23 W zażaleniu na powyższe postanowienie, pełnomocnik inwestora powołując się na wyroki sądów administracyjnych wskazał, iż obowiązkiem organu jest ustalenie spadkobierców stron postępowania.

24 Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., po rozpoznaniu zażalenia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

25 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że Starosta [...] zgodnie z art. 99 K.p.a. zwrócił się do członka rodziny zmarłego oraz do sądu rejonowego o wskazanie aktualnych spadkobierców po zmarłym oraz wezwał inwestora zgodnie z art. 100 § 1 K.p.a. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ustalenie wszystkich żyjących prawowitych właścicieli wieczystych współużytkowników ustawowych nieruchomości nr [...] położonej przy ul. [...] w P. , gm. P., będących spadkobiercami po zmarłym właścicielu powyższej nieruchomości.

26 Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem inwestora, że organ I instancji nie ustalił stron po zmarłym, gdyż uzyskując informację od członka rodziny zmarłego, powziął informację, iż postępowanie spadkowe ma zostać przeprowadzone do końca [...] r., a ponadto uzyskał również informację z Sądu Rejonowego S. - [...], iż w wydziale tym odnotowano sprawę o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym pod sygn. [...], jednakże nie zapadło w niej postanowienie merytoryczne (postępowanie umorzono).

27 Zdaniem organu odwoławczego słusznie Starosta [...], stosując się do art. 99 i 100 § 1 K.p.a. przeprowadził postępowanie, podejmując niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania oraz występując do właściwego sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego i wezwanie strony (inwestora) do wystąpienia o to w wyznaczonym terminie.

28 Zasadnie również organ I instancji odmówił podjęcia przedmiotowego postępowania, gdyż w sprawie w dalszym ciągu nie ustalono wszystkich stron postępowania administracyjnego, zatem nie ustąpiła przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania.

29 Powyższe postanowienie [...]., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzające go postanowienie organu I instancji.

30 Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 i 4 w zw. z art. 100 § 1 w zw. z art. 97 § 2, w zw. z art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez uznanie przez organy, że osoba, która zmarła ok. 23 lata przed wszczęciem postępowania jest stroną postępowania,

31 w rezultacie wynik postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po właścicielu nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym, które uzasadnia zawieszenie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej.

32 Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie

33 i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

34 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

35 W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

36 Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

37 Przedmiotem skargi jest postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postanowienia wydane na podstawie art. 97 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl tego przepisu, gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.

38 Rozważania należy poprzedzić uwagą, że podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy ustały przyczyny zawieszenia tego postępowania. W ramach postępowania dotyczącego podjęcia (lub odmowy) zawieszonego postępowania administracyjnego należy więc przede wszystkim ocenić, czy istnieją dalej przyczyny zawieszenia. Prowadzi to do wniosku, że w tym postępowaniu pośrednio weryfikuje się również przesłanki zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1375/08, dostępny w Internecie).

39 W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie poprzedzało wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie dwóch przesłanek

40 z art. 97 § 1 pkt 1 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Stosownie do art. 97 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie: w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (pkt 1), gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (pkt 4). Przepis art. 30 § 5 K.p.a. stanowi, że w sprawach dotyczących spadków nieobjętych, jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w razie ich braku – kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej.

41 W pierwszej kolejności należy wskazać, że powołane przez organ podstawy zawieszenia wzajemnie się wykluczają. Skoro ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. jako podstawę zawieszenia postępowania śmierć strony i brak możliwości wezwania do udziału spadkobierców zmarłej osoby, to niewątpliwie śmierć strony nie może równocześnie stanowić zagadnienia prejudycjalnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Ustalenie kręgu spadkobierców przez wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez sąd lub wydanie notarialnego poświadczenia dziedziczenia przez notariusza nie stanowi zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne ma charakter materialny, a nie procesowy. Ustalenie kręgu spadkobierców ma charakter procesowy i nie ma wpływu na treść decyzji (por. wyrok WSA w Krakowie

42 z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 360/17). Organ zatem właściwie ustalił,

43 że śmierć B. B. stanowiła podstawę do zawieszenia postępowania choć jak wskazano wyżej, wewnętrznie sprzeczne było uzasadnienie tego postanowienia

44 z powołaniem się na zaistnienie zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 91 § 1 pkt 4 K.p.a. gdyż wystarczającym było powołanie się na art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.

45 Przytoczona regulacja prawna i analiza omawianych przepisów wskazuje,

46 że w przypadku ustalenia przez organ, że jedna ze stron zmarła jeszcze przed wszczęciem postępowania, czynności organu administracji uzależnione są od tego, czy dysponuje on wiedzą co do spadkobierców po zmarłej osobie.

47 W razie braku możliwości wezwania spadkobierców do udziału w postępowaniu (a więc gdy spadkobiercy nie są ustaleni albo nie są znani organowi), jest zobowiązany ustalić, czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 § 5 K.p.a., a więc czy w sprawie nie działa osoba sprawująca faktyczny zarząd majątkiem masy spadkowej, a w sytuacji braku tej osoby, czy nie został ustanowiony przez sąd kurator spadku. Jeżeli te okoliczności nie zachodzą, organ jest zobowiązany wystąpić do sądu o ustanowienie kuratora spadku (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1999 r. sygn. akt II SA/Po 750/98). Zaznaczyć należy, że do ustalenia kręgu spadkobierców właściwi są oprócz sądów powszechnych, w określonym zakresie i pod pewnymi warunkami, notariusze wydając notarialne poświadczenie dziedziczenia.

48 W uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 sierpnia 2017 r. Starosta [...] odmawiając podjęcia zawieszonego wskazał, że zobowiązał inwestora do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o określenie wszystkich żyjących prawowitych współwłaścicieli/wieczystych współużytkowników ustawowych nieruchomości nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w P. , gm. P., będących spadkobiercami po zmarłym właścicielu powyższej nieruchomości - B. B..

49 Takie działanie organu należy uznać za niedopuszczalne. Stosownie do art. 99 K.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej, który z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1-3 zawiesił postępowanie wszczęte z urzędu, poczyni równocześnie niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Tak samo postąpi organ w razie zawieszenia z tej samej przyczyny postępowania wszczętego na żądanie strony, jeżeli interes społeczny przemawia za załatwieniem sprawy. Należy podkreślić, że ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania administracyjnego jest podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego.

50 Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracji nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki.

51 O ile faktem jest, że podjęte przez organ próby ustalenia spadkobierców po zmarłym B. B. okazały się nieskuteczne i w dalszym ciągu nie zaistniała podstawa do podjęcia zawieszonego postępowania to organ nie może scedować dokończenia przedmiotowego ustalania na inwestora.

52 Sąd stwierdził, że błędne uzasadnienie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem poprzez przerzucenie na inwestora obowiązku ustalenia spadkobierców po zmarłej stronie postępowania, mogło doprowadzić do zbędnego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak już wskazano wyżej stanowi to naruszenie art. 99 K.p.a., ponadto oczywistym jest, że droga formalna uzyskiwania informacji o spadkobiercach w sądach czy organach jest o wiele krótsza dla organu prowadzącego administracyjne niż dla strony postępowania w tym przypadku dla inwestora.

53 Ponownie rozstrzygając sprawę organ I instancji, mając na uwadze,

54 iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało już zawieszone postanowieniem z dnia

55 [...] r. podejmie kontynuację obowiązków w zakresie ustalenia spadkobierców po zmarłej stronie i zwróci się do Sądu Rejonowego S. - [...] o przesłanie odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie sygn. [...] oraz podanie wynikających z akt sprawy danych adresowych potencjalnych spadkobierców po zmarłym B. B.; ustali

56 w urządzeniach ewidencyjnych właściwego organu osoby opłacające podatek od nieruchomości nr [...] obręb ewid. [...] P. , która to nieruchomości w wypisie

57 z rejestru gruntów jest przypisana właścicielowi B. B.; wezwie M. B. – syna zmarłej strony postępowania, do wskazania spadkobierców po zmarłej stronie (na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu notarialnego poświadczenia dziedziczenia) pod rygorem wystąpienia przez organ do właściwego sądu o ustanowienie kuratora spadku (art. 30 § 5 K.p.a.).

58 Wniosek inwestora z dnia 28 lipca 2017 r. o podjęcie zawieszonego postępowania organ rozpozna, mając na uwadze wskazania Sądu zawarte

59 w niniejszym uzasadnieniu.

60 Podsumowując Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jako naruszające przepisy postępowania, tj. art. 99 K.p.a. i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, należy uchylić na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a postanowienie organu I instancji na podstawie art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.