Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2022 r., II SA/Rz 1774/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2022 r., II SA/Rz 1774/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. S. i Ł.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność w sprawie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących B. S. i Ł. S. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 II SA/Rz 1774/21

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku B. S. oraz Ł. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie dotyczącej podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

4 Jak wynika z akt sprawy, w dniu 25 maja 2015 r. do SKO w [...] wpłynęła skarga Ł. S. i B. S. (dalej: Skarżący) na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności egzekucyjnych w celu wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...] ustalającej dla Spółki A. w [...] kierunek zagospodarowania gruntów rolnych po eksploatacji żwiru i pasku na polu "b" z przeznaczeniem ich na cele gospodarki komunalnej oraz zobowiązującej powyższy podmiot gospodarczy do wykonania na ww. gruncie prac rekultywacyjnych do 31 marca 1981 r. pod rygorem zastosowania sankcji egzekucyjnych.

5 Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oddaliło skargę Ł. S. i B. S. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności zamierających do zastosowania środków egzekucyjnych na podstawie art. art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 . poz. 599 z późn. zm., dalej: p.e.a)

6 Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta [...] wezwał pismem z dnia [...] marca 2015r. znak: [...] Spółkę A. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...].

7 Jak wynika z akt postępowania Spółka A. pismem z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] przedłożyło wyjaśnienia dotyczące ww. sprawy, z którymi Prezydent w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. w pełni się zgodził. Ponadto w dniu 27 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny gruntów położonych na określonym załączniku mapowym pola "B" w celu sprawdzenia wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...]. Kolegium wzięło również pod uwagę, że w toku postępowania na składane Skarżących pisma organ (Prezydent) udzielał każdorazowo szczegółowych wyjaśnień, np. w piśmie z dnia [...] maja 2015 r.

8 Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności wyjaśnienia organu w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] wskazującej na aktywne zbieranie dokumentacji, zmierzającej do zakończenia postępowania Kolegium oceniło, że nie można uznać, iż Prezydent Miasta [...] nie pozostaje.

9 Stosując się do pouczenia zwartego w ww. postanowieniu Kolegium, Skarżący złożyli skargę na ww. postanowienie. Jednak WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. [...] odrzucił skargę B. S. i Ł. S. na postanowienie SKO w [...] z [...] lipca 2016r., ponieważ przed wniesieniem skargi nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia z powodu błędnego pouczenia strony.

10 Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017r. Skarżący zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie SKO w [...] z [...] lipca 2016r. oraz o rozpatrzenie skargi na ww. postanowienie jako zażalenia.

11 Postanowieniem z dnia [...] października 2017r. nr [...], SKO w [...] przywróciło termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

12 Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], SKO w [...] utrzymało w mocy postanowienie Kolegium z dnia [...] lipca 2016r.

13 Wyrokiem z dnia 12 września 2018r. sygn. II SA/Rz 584/18, WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2017r. i postanowienie SKO z dnia [...] października 2017r. Sąd nakazał zbadać, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu, tj. czy zachowała warunek z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.).

14 Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], SKO w [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO uznało, że postanowienie WSA W Rzeszowie o sygn. II SA/Rz 1364/16 o odrzuceniu skargi zostało skarżącym doręczone dnia 23 stycznia 2017r. – wtedy strona nabyła informację o trybie nadania prawidłowego biegu środka zaskarżenia. Termin 7-dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął dnia 30 stycznia 2017r. podczas gdy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu dnia 31 stycznia 2017r. w więc z uchybieniem terminu 7- dniowego z art. 58 § 2 k.p.a.

15 Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020r. sygn. II SA/Rz 1322/19, WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2019r. Sąd stwierdził, że Kolegium nie poczyniło ustaleń w kwestii daty, w której skarżący dowiedzieli się o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

16 Następnie SKO w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2021r. nr [...] przywróciło termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ uznał wyjaśnienia Skarżących zawarte w piśmie z [...] kwietnia 2021r. co do daty, w której dowiedzieli się o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin z art. 58 § 2 k.p.a. uznano za zachowany.

17 W związku z faktem uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (z powodu błędnego pouczenia w postanowieniu z dnia [...] lipca 2016r. o prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego), a także ustalenia, że strony prawidłowo wniosły prośbę o przywrócenie terminu, tj. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (przypadającego na dzień 24 stycznia 2017 r.), a jednocześnie dopełniły czynności, dla której określony był termin, przywrócono termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezsprzecznie wykazano bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Błędne pouczenie w postanowieniu, nie może bowiem szkodzić stronie, która się do niego zastosowała.

18 W dalszej kolejności SKO w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie dotyczącej podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6 § 1 a p.e.a. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie

19 Kolegium wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ I instancji podejmował [pic]czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych i upomnieniem z dnia [...] marca 2015 r., sygn. [...] wezwał Spółkę A. w [...] do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r.

20 Pismem z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] [pic]Spółka A. w [...] przedłożyło wyjaśnienia dotyczące w/w sprawy, a ponadto w dniu 27 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny gruntów położonych na określonym załączniku mapowym pola b" w celu sprawdzenia wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...]. Wyjaśnienia w powyższej kwestii zostały udzielone przez organ I instancji Skarżącym w [pic]piśmie z dnia [...] maja 2015 r. oraz SKO w [pic][...] piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r.

21 Kolegium wskazało, że pismem dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] zwróciło się do Prezydenta Miasta [...] o udzielenie wyjaśnień w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...]. W wyjaśnieniach skierowanych do SKO organ I instancji zasadnie wykazał brak podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak [...]. Wyjaśnienia[pic] powyższe zostały przekazane również Skarżącym.

22 Kolegium wskazało, że w aktach sprawy zalega decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. [...] w przedmiocie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie rekultywacji działek o nr ewidencyjnym nr [...] ( obecnie [...]) i [...] [pic](obecnie [...] i [...]) Obr. [...] po wydobyciu żwiru i piasku, położonych w [...], przy ul. [...] z powodu bezprzedmiotowości postępowania. Kolegium zaznaczyło, że decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania odnosi się wydobywania kopalin - żwiru i piasku na polu B z działek o nr ew. [...] — według mapy [...] z Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], czyli na obecnych działkach ewidencyjnych o nr [...] w Obr. [...]. Zdaniem Kolegium Prezydent zasadnie wyjaśnił, że samoistnie funkcjonująca w obrocie decyzja z dnia [...] [pic]kwietnia 1977 r., sygn. [...] wydana na postawie art. 18 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów ( Dz. U. nr 27, poz. 249) jako określająca jedynie kierunek rekultywacji, nie może być źródłem egzekwowalnego obowiązku.

23 Kolegium stwierdziło, że w tym stanie rzeczy nie można postawić organowi zarzutu bezczynności w wypełnieniu funkcji wierzyciela obowiązku.

24 B. S. i Ł. S. wnieśli skargę na postanowienie SKO w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr: [...], zarzucając naruszenie przepisów art. 6 § 1a, art. 23 § 1 p.e.a. w związku z art.6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 77 1, art. 80 art. 107 § 2 k.p.a. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie skarżonego postanowienia jako naruszającego wymienione przepisy prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia SKO w [...], a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

25 Skarżący w uzasadnieniu zwrócili uwagę, że Kolegium pominęło, a co najistotniejsze nie odniosło się w postępowaniu i skarżonym postanowieniu do uwag i zaleceń kluczowego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 17 października 2017 r. sygn. SA/Rz 670/17, którym Sad uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr: SKO. [...] z dnia [...] maja 2017 r., utrzymujące w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie nr: [...] z dnia [...] marca 2017r. oddalające skargę skarżących z dnia [...] lipca 2016 r. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wykonania jego własnej decyzji nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r.

26 Skarżący wskazali, że rozstrzygnięcie i argumentacja uchylonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, postanowienia nr: [...] z dnia [...] maja 2017 r. utrzymującego w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie nr: [...] z dnia [...] marca 2017r. była podobna, a w zasadzie tożsama z rozstrzygnięciem i argumentacją skarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] września 2021 r. utrzymującego w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie nr: [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

27 Skarżący argumentowali, że w wyroku z dnia 17 października 2017 r. sygn. II SA/Rz 670/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny Rzeszowie stwierdził naruszenie przez SKO w [...] przepisów prawa procesowego w zakresie przepisów art. 6 1-1 a p.e.a. oraz art. 7, art. 77 1, art. 80, art. 107 3 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. Stwierdzając powyższe uchybienie prawa procesowego, WSA Rzeszowie zalecił Kolegium wyczerpujące ustalenie i wnikliwe wyjaśnienie oraz poddanie właściwej ocenie prawnej okoliczności lub przesłanek decydujących o istnieniu stanu bezczynności Prezydenta Miasta [...] w zakresie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

28 Skarżący podkreślili, że rozstrzygając skarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. SKO w ogóle nie odniosło się do uwag i zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 17 października 2017 r. sygn II SA/Rz 670/17 praktycznie je ignorując.

29 Skarżący zarzucili, że Kolegium nie odniosło się również do uwag i zarzutów podniesionych w naszej skardze z 25 maja 2015 r na bezczynność Prezydenta Miasta [...] podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych a dotyczących polemiki ze stwierdzeniem pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r., że skoro decyzja Prezydenta Miasta [...] nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r. wydana została na podstawie art. 18 ustawy z dnia 26 października 1971 r o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 27, poz. 249), to nie podlega ona egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 0 postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151), gdyż jej przepisy stosuje się wyłącznie do decyzji organu do spraw rolnych prezydium powiatowej rady narodowej w przedmiocie konkretnego określenia obowiązków wynikających z art., 19 powyższej ustawy. W tym zakresie Skarżący wskazali przepis art.30 pkt 2 przywołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów w związku z przepisami ustawy z dnia 28 maja 1975 r o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16, poz.91). Zwrócili uwagę, że decyzja nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r wydana na postawie wymienionych w jej podstawie prawnej przepisów: ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 października w sprawie szczegółowych zasad rekultywacji i zagospodarowania gruntów, a także przepisów ustawy z dnia 28 maja 1975 r o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy radach narodowych w swym rozstrzygnięciu przywoływała zagrożenie sankcją egzekucji administracyjnej niewykonanie w terminie prac rekultywacyjnych gruntów. Podnieśliśmy, że decyzja ta będąca aktem administracyjnym już sama z siebie nakłada pod groźbą egzekucji obowiązek rekultywacji gruntów zdegradowanych w wyniku eksploatacji kruszywa na podmiot gospodarczy, który dopuścił się tej degradacji i do, którego była skierowana Zaznaczyli także, że obowiązek rekultywacji wynika również wprost z przepisów prawa: Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy - prawo ochrony środowiska, ustawy prawo geologiczne i górnicze, ustawy prawo wodne, ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych[pic]

30 Skarżący zaprzeczyli twierdzeniom pisma z dnia [...] maja 2015 r. o rzekomym wykonaniu obowiązku rekultywacji wynikającego z postanowień decyzja nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r (jakoby odnoszącemu się naszej nieruchomości),

31 Na dowód powyższego przedstawili kserokopię pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] października 2007 r. kierowanego do Biura Gospodarki Mieniem Miasta [...]. Wyjaśnili, że kąpielisko "[...]" zarządzane przez [...] Ośrodek Sportu i Rekreacji, ścieżka rowerowa i plac zabaw dla dzieci nie funkcjonują na terenie działek [...] oraz działek [...] i [...] ( obecnie działki [...] oraz działki [...]) stanowiących ich własność i będących przedmiotem sprawy, tylko na całkowicie innym terenie.

32 Skarżący zwrócili uwagę, że infrastruktura tych urządzeń nie powstała w wyniku wykonania przez Spółkę A. w [...], względnie jego następcę prawnego - [...] w [...] nakazów decyzji nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., lecz została stworzona przez Miasto [...] ze środków publicznych.

33 Skarżący zakwestionowali twierdzenia organu I instancji, że eksploatacja kruszywa nie odbywała się na terenie działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] oraz działek [...] ( obecnie działki [...] oraz działki [...]). Fakt wydobycia kopalin piasku i żwiru na przedmiotowych działkach udowodnili operatem do dochodzeń wodnoprawnych - mapa katastralna zawierającej wykaz działek gruntowych objętych tym obszarem. Obejmuje on między innymi działki nr: [...], Obr. [...], będące obecnie po modernizacji operatu gruntów działkami nr [...] obr. [...] stanowiące przedmiot sprawy.

34 Skarżący zwrócili uwagę, że przywoływane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia czynności Prezydent Miasta [...] podejmował w okresie między [...] marca, a [...] kwietnia 2015 r. Po tym czasie Prezydent nie podejmował żadnych działań w sprawie. Trudno zatem zgodzić się z rozstrzygnięciem skarżonego postanowienia, iż po [...] kwietnia 2015 r., a przed datą wydania skarżonego postanowienia ([...] września 2021) nie pozostawał on w bezczynności, szczególnie w rozumieniu art. 6 § 1a p.e.a. jako bezczynności wierzyciela..

35 Skarżący wskazali, że na dzień orzekania przez organ odwoławczy, stan sprawy sprowadza się do ponad 40 letniej bezczynności Prezydenta w zakresie wyegzekwowania obowiązku rekultywacji, przerwanej pozorowanymi działaniami w okresie miedzy [...] marca, a [...] kwietnia 2015 r. i całkowitą bezczynnością po tym okresie.

36 Odnośnie przywoływanej w zaskarżonym postanowieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydenta Miasta [...] nr: [...] w przedmiocie umorzenia w całości wszczętego z naszego wniosku z dnia 2 listopada 2010 r. postępowania administracyjnego w sprawie rekultywacji działek Skarżący wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny Rzeszowie uchylił decyzję nr: [...] z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydenta Miasta [...] nr: [...].

37 Skarżący podkreślili, że obowiązek rekultywacji zdegradowanego w wyniku działalności gospodarczej wydobycia kopaliny kruszywa środowiska (terenu poeksploatacyjnego), w tym wypadku wykonania nakazu rekultywacji nałożonego decyzją Prezydenta Miasta [...] nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r. wynika bezpośrednio z tej decyzji, jak i wprost z przepisów prawa, ma charakter interesu publicznego i spoczywa na podmiocie, którego działalność stała się przyczyną tej degradacji (tak uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2015 r sygn. akt I SA/Rz1027/15). Wykonania tego obowiązku w żaden sposób nie może znosić, ani ograniczać żadna z przesłanek podniesionych w piśmie z dnia [...] maja 2015r. Prezydenta Miasta [...], co do, których Skarżący wypowiedzieli się w skardze z 25 maja 2015 r., a do czego SKO nie odniosło się w skarżonym postanowieniu.

38 W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, powielając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

39 Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Skarżący w dniu 22 lipca 2016r. złożyli również drugą skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności egzekucyjnych w celu wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., nr [...].

40 Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], SKO, działając na podstawie art. 6 § 1a p.e.a. oddaliło skargę na bezczynność wierzyciela.

41 Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 6 § 1a p.e.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2017r.

42 Kolegium również w tym postanowieniu uznało, że organ I instancji podejmował czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych i upomnieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] wezwał Spółkę A. w [...] do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...]. Ponadto w aktach sprawy zalegają szczegółowe wyjaśnienia organu I instancji dotyczące przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie (protokół sporządzony w dniu 16 marca 2015 r.). Kolegium podało, że pismem z dnia 23 marca 2015r. Spółka A. w [...] przedłożyło wyjaśnienia dotyczące ww. sprawy, a ponadto w dniu 27 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny w terenie z których to został spisany protokół z oględzin terenu - gruntów położonych na określonym załączniku mapowym pola "b" w celu sprawdzenia wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...]. Wyjaśnienia w powyższej kwestii zostały udzielone przez organ I instancji skarżącym w piśmie z dnia [...] maja 2015 r., Końcowo Kolegium wskazało, że biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego, nie można uznać, iż organ nie podejmuje działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

43 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 października 2017r. sygn. II SA/Rz 670/17 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...].

44 Po uprawomocnieniu się ww. orzeczenia, Kolegium postanowieniem z dnia [...] maja 2018r. nr [...] ponownie oddaliło skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie czynności egzekucyjnych. Po rozpoznaniu wniosku Skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy, Kolegium postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...] uchyliło postanowienie własne z dnia [...] maja 2018r. nr [...] w całości.

45 W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że doszło do nieuprawnionego powtórnego prowadzenia przez SKO w [...] postępowania dotyczącego tej samej sprawy, o tym samym przedmiocie postępowania oraz z udziałem tych samych stron postępowania, co uprzednio wszczęte w dniu 25 maja 2015r.

46 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

47 W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).

48 Co do zasady, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

49 Rozpoznając skargę w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium nie przedstawiło koniecznych dla wyjaśnienia sprawy ustaleń, dotyczących wykonalności spornej decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...].

50 Należy wskazać, że kwestią dotyczącą zasadności oddalenia przez Kolegium skargi na bezczynność w podejmowaniu czynności egzekucyjnych wobec ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. zajmował się już tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 17 października 2017r., sygn. II SA/Rz 670/17. Kolegium, mimo wielokrotnego rozpoznania przedmiotowej sprawy nie dokonało ustaleń, które decydowałyby o istnieniu bądź nie istnieniu stanu bezczynności w zakresie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, na które zwrócił uwagę Sąd we wskazanym powyżej orzeczeniu tj.:

51 1. Po pierwsze, organ właściwy w sprawie skargi musi stwierdzić, że obowiązek, którego dotyczy skarga na bezczynność wierzyciela, podlega egzekucji administracyjnej oraz czy aktualnie jest egzekwowalny i wykonalny; w tym zakresie organ ma obowiązek ustalić, czy w świetle podstaw prawnych nałożonego obowiązku oraz jego bezpośredniego źródła (np. decyzji administracyjnej) obowiązek ten może być przedmiotem czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

52 2. Po drugie, organ właściwy w sprawie skargi jest zobowiązany do ustalenia, czy nie zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego niedopuszczalność (art. 29 § 1 w zw. z art. 59 p.e.a.), do nieprzystąpienia do egzekucji (art. 29 § 2 p.e.a.) lub do odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (zob. art. 6 § 1c-1d p.e.a.).

53 3. Po trzecie, organ właściwy w sprawie skargi musi precyzyjnie i szczegółowo ustalić podmiot będący aktualnie zobowiązanym (art. 1a pkt 20 p.e.a.) w świetle obowiązującej lub skutecznej prawnie bezpośredniej podstawy obowiązków egzekwowalnych na drodze administracyjnej (np. obowiązującej decyzji administracyjnej określającej zobowiązanego lub przepisów o następstwie prawnym w zakresie obowiązków administracyjnoprawnych).

54 4. Po czwarte, konieczne jest ustalenie, czy i w jaki sposób prawidłowo określony zobowiązany "uchyla się" od wykonania aktualnego i wykonalnego obowiązku; należy przy tym pamiętać, że "uchylanie się" zobowiązanego od wykonania obowiązku administracyjnoprawnego obejmuje celowe działania lub zaniechania świadczące o braku woli dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z bezspornej i jednoznacznej bezpośredniej podstawy egzekwowania tego obowiązku (np. z ostatecznej i wykonalnej decyzji administracyjnej); przed stwierdzeniem, że zobowiązany "uchyla się" od wykonania obowiązku trzeba zatem wyjaśnić wszelkie wątpliwości prawne związane zakresem przedmiotowym lub podmiotowym podlegającego egzekucji obowiązku, np. związane z następstwem prawnym (np. decyzja administracyjna będąca podstawą egzekucji administracyjnej jest skierowana do podmiotu, który już nie istnieje, a następstwo prawne jest sporne lub nie jest ustalone).

55 5. Po piąte, należy ustalić, czy wobec ustalenia, że aktualny i egzekwowalny obowiązek administracyjnoprawny może być przymusowo wykonany, właściwy wierzyciel administracyjny podjął wszystkie konieczne czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, to jest: a) przesłał zobowiązanemu pisemne upomnienie (art. 15 p.e.a.); b) sporządził właściwy tytuł wykonawczy (art. 26 i n. p.e.a.); c) złożył wniosek do właściwego organu egzekucyjnego o wszczęcie egzekucji albo przystąpił do egzekucji z urzędu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 i § 4 p.e.a.).

56 Kolegium zobowiązane było dokonać ustaleń w zakresie przedstawionym w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 października 2017r., sygn. II SA/Rz 670/17. Orzeczenie to bowiem dotyczyło kwestii będącej przedmiotem rozpoznania również w niniejszej sprawie, tj. czy Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności w zastosowaniu środków egzekucyjnych zmierzających do wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977r.

57 Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie przedstawiło własnych ustaleń dotyczących okoliczności wypunktowanych powyżej. W zamian powołało się ponownie na fakt wystosowania przez Prezydenta Miasta [...] upomnienia egzekucyjnego z dnia [...] marca 2015r. do Spółki A. w [...]. Niemniej sam fakt wystosowania upomnienia nie może mieć przesądzającego znaczenia, skoro Kolegium nie przedstawiło własnych ustaleń dotyczących podstawowej kwestii, tj. czy ww. spółka jest następcą prawnym zobowiązanego, a także, czy obowiązek dokonania rekultywacji, wynikających z ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. jest egzekwowalny i wykonalny.

58 Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powoływało się na wyjaśnienia, składane przez Prezydenta Miasta [...], w których organ egzekucyjny zajmował stanowisko co do braku możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. Kolegium w formie aprobatywnej przywołało również decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016r, nr [...], w której organ ten, powołując się m.in. na oględziny z dnia 27 kwietnia 2015r. gruntów pola "B" stanął na stanowisku, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1977r. nr [...] nie może być źródłem egzekwowalnego obowiązku.

59 Jednak decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016r, nr [...], której ustalenia, jak wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia podziela obecnie Kolegium, została uchylona przez to samo Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2018r., nr [...], co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2020r., sygn. II SA/Rz 1408/19.

60 Nie budzi wątpliwości, że w świetle wymagań z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. samo powołanie się na fakt pisemnych wyjaśnień organu I instancji, czy też na wydanie przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2016r. nie może zastępować ustaleń Kolegium, które jako organ wyższego stopnia jest wyłącznie właściwe do rozpoznania skargi na bezczynność egzekucyjną na mocy art. 6 § 1a p.e.a.

61 Jak można wywnioskować z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Kolegium akceptuje stanowisko Prezydenta Miasta [...], że decyzja z dnia [...] kwietnia 1977r. nr [...] nie podlega wykonaniu, gdyż została wydana na podstawie art. 18 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 27, poz. 249 z późn. zm.). Co prawda jedynie ten przepis został powołany w podstawie prawnej spornej decyzji, jednakże w sentencji rozstrzygnięcia wyraźnie zawarto zobowiązanie dla Spółki A. do wykonania prac rekultywacyjnych na gruncie (polu "B") do 31 marca 1980r. Decyzją tą więc nałożono obowiązek rekultywacji, o którym mowa w art. 19 ww. ustawy.

62 Zgodnie z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji, obowiązki wynikające z tej decyzji podlegały egzekucji administracyjnej. Sporny jest natomiast zakres przedmiotowy (jakie czynności i w jakim zakresie miał wykonać zobowiązany) oraz aktualny zakres podmiotowy tych obowiązków.

63 Ponadto adresat obowiązków rekultywacyjnych określonych w decyzji z dnia [...] kwietnia 1977 r. jako przedsiębiorstwo państwowe został poddany procesowi likwidacyjnemu prowadzonemu przez właściwego wojewodę na podstawie przepisów ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (tak pismo Spółki A. w [...] z dnia [...] marca 2015 r.), a sprawa ewentualnego następstwa prawnego nie została w pełni wyjaśniona przez skarżony organ. Wierzyciel administracyjny musi mieć bowiem pewność, że istnieje podmiot, który jako zobowiązany (lub jako jego następca prawny), może zostać wskazany w tytule wykonawczym (por. art. 28a p.e.a.).

64 Kolegium powinno również przedstawić ustalenia dotyczące tego, czy możliwe jest na podstawie dostępnych dokumentów ustalenie zakresu przedmiotowego obowiązku rekultywacyjnego na spornych działkach w taki sposób, aby nie tylko zobowiązany nie miał wątpliwości co do ciążących na nim obowiązków, lecz także aby wierzyciel i organ egzekucyjny nie mieli wątpliwości co do obowiązków będących przedmiotem egzekucji administracyjnej.

65 W niniejszej sprawie Kolegium zostało zobowiązane przywołanym powyżej wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 17 października 2017r., sygn. II SA/Rz 670/17 do dokonania ustaleń, które powinny stanowić podstawę rozpoznania skargi na bezczynność egzekucyjną. Kolegium ustaleń w przedstawionym wyżej zakresie nie przedstawiło.

66 Skarżony organ powinien był bowiem poczynić powyższe ustalenia we własnym zakresie (także poprzez skorzystanie z instytucji zlecenia wierzycielowi koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a.). Tylko bowiem wyczerpujące i pewne ustalenia co do egzekwowalności na drodze administracyjnej określonego obowiązku, podmiotu zobowiązanego, zachowań świadczących o uchylaniu się przez zobowiązanego od tego rodzaju obowiązku oraz braku podejmowania przez wierzyciela administracyjnego czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, mogą być podstawą do wydania prawidłowego postanowienia o uwzględnieniu albo oddaleniu skargi na bezczynność wierzyciela (art. 6 § 1-1a p.e.a.).

67 W razie stwierdzenia, że wierzyciel nie podjął koniecznych czynności zamierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, pomimo że zachodzą wszelkie podstawy, aby skierować obowiązek wynikający z decyzji dnia [...] kwietnia 1977 r. na drogę administracyjnego postępowania egzekucyjnego, skarżony organ ma obowiązek uwzględnienia skargi na bezczynność poprzez zobowiązanie wierzyciela do podjęcia powyższych czynności w określonym terminie. Natomiast w razie stwierdzenia, że brak jest realizacji przesłanek z art. 6 § 1-1a p.e.a., organ będzie uprawniony do oddalenia skargi na bezczynność wierzyciela administracyjnego.

68 Analiza zaskarżonego postanowienia, poprzez niewyjaśnienie wskazanych powyżej istotnych wątpliwości sprawy prowadzi do wniosku, że Kolegium dopuściło się naruszenia prawa procesowego w zakresie przepisów art. 6 § 1-1a p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

69 Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżących zasądził tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego równowartość uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł.

70 Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.