Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 2017 r., IV SA/Po 1103/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 2017 r., IV SA/Po 1103/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji o wydaniu prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego J.S. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Starosta [...] w podstawie prawnej powołując art. 93 ust. 2, art., 97 ust. 1 i 3, art. 37a ust. 3, art. 98 ust. 2

3 oraz art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.

4 z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm.; zwanej dalej "p.r.d.") wydał J. S. (zwanemu dalej również "skarżącym") prawo jazdy kat. A,B,C,D,BE,CE

5 i DE nr [...].

6 Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 3, art. 156 § 1, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. D.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a") art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 p.r.d. stwierdziło nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w zakresie dotyczącym wydania kat. BE, CE i DE.

7 W ocenie Kolegium w sprawie zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Kolegium wyjaśniło,

8 że skarżący nie zdawał egzaminu państwowego na kategorie B+E, C+E i D+E

9 ani nie odbył wymaganego szkolenia, a więc nie spełnił więc warunków niezbędnych do korzystania z uprawnień kategorii prawa jazdy. Powyższe naruszenie przepisów ma w ocenie Kolegium charakter rażący, ponieważ decyzja ta pozostaje w jawnej sprzeczności z art. 90 ust. 1 p.r.d.

10 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S. stwierdził,

11 że nie miał wglądu do dokumentów posiadanych przez Wydział Komunikacji

12 w S. i wielu faktów sprzed lat może nie pamiętać. Pamięta,

13 że w roku 1980 w r. po uzyskaniu kat. B i C składał do Wydziału Komunikacji

14 w S. zaświadczenia z zakładu pracy o rocznej praktyce kierowania pojazdami, gdyż takie były wymogi do uzyskania kategorii E. Wskazał ponadto, że jeden z dokumentów zaginął i wystawiony został wtórnik przez Wydział Komunikacji i kategorii E nie uwzględniono. Prawo posiadania kategorii E nabył

15 w 1980 r. W roku 2006 r. został ponownie zweryfikowany jako instruktor nauki jazdy w zakresie kat. C, C+E, B+E. Od 2006 r. do chwili obecnej szkoli między innymi kandydatów na kierowców na kat. C+E, B+E.

16 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze

17 w P. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] na podstawie oraz art. 127 § 3, art. 156 § 1, art. 157 § 1, art. 158 § 1 utrzymało decyzję własną z dnia [...] lutego 2015 r.

18 W uzasadnieniu decyzji Kolegium powtórzyło argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2015 r.

19 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. zarzucił decyzji Kolegium naruszenie:

20 - art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 k. p. a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z pominięciem względów społecznych i słusznego interesu obywatela, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i me przyjęcie, iż skarżący faktycznie uzyskał uprawnienie kategorii E w dacie [...] lipca 1980 r.,

21 - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wydaniu skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii BE, CE i DE i odebranie tych uprawnień skarżącemu po ponad 36 latach od daty ich nabycia podczas gdy skarżący posiadając wskazane uprawnienia po kilku latach braku stabilizacji zawodowej otrzymał stałą pracę w [...] na stanowisku kierowcy i utrata wskazanych uprawnień doprowadzi skarżącego do utraty zatrudnienia,

22 - art. 80 k. p. a. w zw. z art. 86 k. p. a. poprzez brak przesłuchania strony w toku postępowania i niewyjaśnienie tym samym faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

23 - art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu uprawnień kategorii E podczas gdy w toku wydawania zaskarżonej decyzji o wydaniu prawa jazdy nie doszło do rażącego naruszenia prawa,

24 - art. 90 p.r.d. poprzez nie przyjęcie, iż weryfikacja prowadzona przez Urząd Wojewódzki nie posiadała waloru egzaminu państwowego.

25 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

26 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w skardze.

27 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

28 Skarga jest zasadna jednak z innych powodów niż w niej wskazano.

29 Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

30 o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego

31 lub w innych przepisach.

32 W art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a ustawodawca jako jedną z przesłanek nieważności wskazał wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.

33 Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte z urzędu w związku z zawiadomieniem nadesłanym przez Urząd Miasta P. w dniu [...] maja 2014 r. o nieprawidłowościach jakie miały miejsce przy wydaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.(pisma tego nie przekazano do Sądu pomimo wezwania organu do uzupełnienia akt sprawy).

34 Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Według art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

35 Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 23 lipca 2008 r.

36 sygn. akt I OW 141/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w zakresie ustalenia właściwości organów wyższego stopnia wobec organów jednostek samorządu terytorialnego obowiązuje reguła, że właściwość tę ustala się na podstawie przepisów szczególnych. W razie braku przepisów szczególnych właściwym organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Przepisy szczególne, tak jak przy ustalaniu właściwości rzeczowej, zawarte są w ustawach materialnoprawnych.

37 Regulacja w art. 17 pkt 1 k.p.a. jest podstawą do ustalenia właściwości instancyjnej samorządowych kolegiów odwoławczych w układzie właściwości instancyjnej, przysługującej organom administracji rządowej (wojewodzie, kierownikom terenowej administracji zespolonej). Artykuł 17 pkt 1 k.p.a. nie reguluje podziału właściwości pomiędzy samorządowymi kolegiami odwoławczymi.

38 W systematyce Kodeksu postępowania administracyjnego nastąpiło bowiem wyłączenie regulacji właściwości instancyjnej z Rozdziału 4. Właściwość organów ma te następstwa prawne, że do ustalenia właściwości instancyjnej nie stosuje się reguł ustalenia właściwości miejscowej przyjętych w art. 21 Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 17 pkt 1 k.p.a. nie odsyła też do przepisów szczególnych. Brak w tym zakresie regulacji szczególnej wynika z przyjętej koncepcji toku instancji

39 i nadzwyczajnych trybów postępowania, która prawo do weryfikacji w toku instancji

40 i nadzwyczajnych trybach postępowania zawsze była związana z kompetencją organu wyższego stopnia w układzie ustrojowym do sprawowania kontroli i nadzoru nad organem wyższego stopnia. Ta regulacja ustrojowa pomiędzy organami administracji publicznej znajduje umocowanie w zasadzie ogólnej kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, ustanowionej w art. 7 k.p.a. Oparcie kontroli i nadzoru na relacji pomiędzy organami orzekającymi w pierwszej i drugiej instancji przesądza o tym, że zakres miejscowej właściwości instancyjnej ustala się na podstawie organu orzekającego w pierwszej instancji, a nie w oparciu o miejsce zamieszkania strony postępowania administracyjnego. Ta sama reguła odnosi się do nadzwyczajnych trybów postępowania.

41 Ustalenie właściwości miejscowej organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy w postepowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest powiązane

42 z właściwością miejscową rozpoznania sprawy. Jest to bowiem układ pomiędzy organem administracji publicznej właściwym do rozpoznania i rozstrzygnięcia

43 w I instancji, a organem administracji publicznej właściwym do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w wyniku wniesienia od decyzji odwołania,

44 a w trybach nadzwyczajnych do weryfikacji decyzji wydanych w trybie postępowania zwykłego, jak i w trybach nadzwyczajnych. Na ten układ nie wpływają reguły ustalenia właściwości miejscowej do rozpoznania sprawy w toku danej instancji

45 (por. postanowienia NSA z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I OW 306/13

46 oraz z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OW 70/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

47 Zasada ta potwierdzona została w przepisach ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. 2015, poz. 1659 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących

48 do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 2 ww. ustawy w sprawach tych kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji. W przepisie art. 2a ust. 1 ww. ustawy zawarto upoważnienie dla Prezesa Rady Ministrów do określenia obszaru właściwości miejscowej poszczególnych kolegiów. Z § 1 pkt 16 lit. b rozporządzenia z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) wynika, że właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. obejmuje m.in. obszar powiatu [...].

49 W konsekwencji Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze

50 w P. nie było organem właściwym do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2015 r.

51 nr [...] obarczone są kwalifikowaną wadą, o której mowa

52 w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

53 Podkreślić w tym miejscu należy, iż przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

54 nie wprowadza żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a wobec tego każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości

55 i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność, bez względu

56 na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.

57 Z uwagi na brak właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego

58 w P. do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne. Jednocześnie Sąd zaznacza,

59 że zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. obowiązkiem Kolegium będzie przekazanie pisma Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2014 r. do organu właściwego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...].

60 W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] (pkt 1 wyroku). Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2 wyroku). O kosztach postępowania w pkt 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a., uwzględniając kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

61 w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800)