Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2008 r., II SA/Po 888/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2008 r., II SA/Po 888/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. i M. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Po 710/02 w sprawie ze skargi B. i M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania; oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga

Uzasadnienie

2 Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygnaturze II SA/Po 710/02 ze skargi B. i M.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], znak [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania.

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał swoje rozstrzygnięcie w następujących okolicznościach sprawy.

4 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wybudowania przez M.G. budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr 102 w K. przy ul. [...], niezgodnie z zatwierdzonym, w pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] 1974 r., projektem budowlanym.

5 Organ nadzoru budowlanego I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że na działce został wybudowany budynek mieszkalny parterowy, podpiwniczony ze stropodachem płaskim, do budynku został dobudowany taras oraz w miejscu projektowanych schodów wejściowych została wykonana weranda murowana ze schodami wejściowymi. Organ ustalił, w oparciu o informację uzyskaną z Urzędu Miasta i Gminy, że M.G. zostało udzielone pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] 1974 r. tylko na budynek mieszkalny, którego zgłoszenie zakończenia budowy nie zostało dokonane. Na budowę tarasu, werandy i budynku gospodarczego takie pozwolenie nie zostało udzielone. Wobec powyższego organ stwierdził, że inwestor dokonał odstępstw od warunków pozwolenia na budowę [...] z dnia [...] 1974 r. Następnie na podstawie nowych dowodów: zaświadczenia z dnia 21 października 1999 r. nr TI-8381/12/99/UA Burmistrza Gminy i Miasta K., działającego z upoważnienia Starosty, o zakończeniu w 1979 r. budowy budynku mieszkalnego realizowanego na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 1974 r. oraz potwierdzenia przez Urząd Miasta i Gminy w K. o zasiedleniu przez Z. i M.G. w 1979 r. przedmiotowego budynku, organ przyjął, że budynek został wybudowany i oddany do użytku zgodnie z obowiązującym prawem, a wraz z przyjęciem go do użytkowania przez właściwy organ "usankcjonowano dokonane podczas realizacji budynku odstępstwa".

6 Na skutek odwołania wniesionego przez M.B. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego II instancji wskazał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy ustalono przede wszystkim, że budynek mieszkalny został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę [...] z dnia [...] 1974 r. wydanej przez Urząd Miasta i Gminy w K. Następnie organ II instancji wskazał, że zakończenie budowy i przyjęcie do użytkowania wybudowanego obiektu, nawet w sytuacji, gdy dokonano odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, legalizuje popełnione odstępstwa, a w konsekwencji kończy proces budowlany i wiąże w postępowaniu wszystkie organy. Skutkiem powyższego organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na skutek skargi wniesionej przez B. i M. B. uznając zasadność skargi wskazał, że bezspornie uczestnicy postępowania wybudowali budynek mieszkalny różniący się w istotnym elemencie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dobudowali bowiem do tego budynku samowolnie i poza zakresem pozwolenia na budowę z dnia [...] 1974 r. (...) względnie odrębne pomieszczenie - werandę. Wbrew stanowisku organów orzekających Sąd uznał, że takie postępowanie należy zakwalifikować jako samowolę budowlaną, a nie jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2001 r. sygn. III RN 89/00 opubl. OSNP 2001/24/705).

8 Zdaniem Sądu postępowanie to mogło zakończyć się albo decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r.), albo decyzją zezwalającą na użytkowanie obiektu, poprzedzoną w określonych sytuacjach decyzją nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Skoro postępowanie w sprawie samowolnego dobudowania werandy do budynku nie zakończyło się jednym z powyższych sposobów, to stanowisko organów obu instancji, co do bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie Sąd uznał za błędne. Przyjęcie przez Starostę od inwestorów zgłoszenia zakończenia budowy budynku mieszkalnego nie mogło bowiem usankcjonować samowoli budowlanej polegającej na powiększeniu budynku o względnie samodzielne pomieszczenie - werandę, podobnie jak zmiana wpisu w księdze wieczystej, czy zameldowanie inwestorów w budynku. Żadna z tych czynności nie może zastąpić legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 40 i 42 prawa budowlanego z 1974 r. Aby jednak można było rozważać legalizację samowoli budowlanej należy najpierw wykluczyć istnienie przesłanek powodujących, że organ ma obowiązek orzec rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części.

9 Nadto Sąd wskazał, że do likwidacji samowoli budowlanej, która miała miejsce przed dniem 1 stycznia 1995 r. - stosownie do art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) - stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w stosunku do obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania (werandy) może być prowadzone postępowanie przewidziane w art. 37 względnie w przepisach art. 40 i art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).

10 W dniu 2 października 2008 r. skarżący Z. i M. G. złożyli w urzędzie pocztowym skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 710/02. Powołując się na przepis art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi domagali się wznowienia postępowania i uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 czerwca 2004 r., a tym samym rozpoznania sprawy na nowo i oddalenia skargi B. i M. B.

11 Skarżący wskazali, że w dniu 21 lipca 2008 r. udostępniono im dokumentację, w tym potwierdzoną za zgodność z oryginałem w dniu 21 lipca 2008 r. kopię pozwolenia na budowę z dnia [...] 1974 r. (...), a następnie w dniu 1 września 2008 r. otrzymali potwierdzoną za zgodność z oryginałem w dniu 1 września 2008 r. kopię projektu budowlanego. Podnieśli, że w oparciu o te dokumenty, po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 16 czerwca 2004 r. wykryli istotne okoliczności faktyczne, a w tym dowody, które miały istotny wpływ na wynik zakończonego postępowania, a z których nie byli w stanie skorzystać w postępowaniu sądowym.

12 Skarżący domagali się dokonania oceny sprawy w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1961 r. Decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1974 r. (...) wydana bowiem została na podstawie art. 37 ust. 1 i art. 38 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane. Zastosowanie miały również przepisy szczególne wydane w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1961 r., które nie wymagały żadnych dodatkowych pozwoleń, czy akceptacji organów nadzoru budowlanego, a tym samym nie pozwalały na stwierdzenie samowoli budowlanej w zakresie budowy werandy usytuowanej w miejscu zaprojektowanego podestu.

13 Najogólniej rzecz ujmując, w ocenie skarżących, przedmiotowa weranda stanowiła dopuszczalne powołanymi przez skarżących przepisami prawa odstępstwo od "projektowania budowy" i w rzeczywistości objęta była samym pozwoleniem na budowę. Tymczasem w postępowaniu sądowym w sprawie o sygn. II SA/Po 710/02 mowa jest o przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974 r. tj. ustawy, która nie mogła być brana pod uwagę. Ponadto w powołanej sprawie tak Sąd jak i organy administracji nie oceniły planu realizacyjnego, który zatwierdzony został decyzją z dnia [...] 1974r. Nr [...]. Do skargi skarżący dołączyli protokół kontroli z 24.V.2001 r., decyzję z dnia [...] Nr [...], decyzję o pozwoleniu na budowę z [...] 1974 r. Nr [...], a także wniosek o pozwolenie na budowę z [...] wraz z załącznikami (k. 9 - 17 akt sądowych).

14 Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zajął stanowiska w sprawie skargi Z. i M.G. o wznowienie postępowania sądowego.

15 Odpowiedź na skargę o wznowienie postępowania złożyli natomiast B. i M. B. kwestionując zasadność skargi oraz wskazując na niedochowanie ustawowego terminu przewidzianego dla wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego.

16 Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca przyznała, że pozwolenie na budowę z 1974 r. skarżący otrzymali po jego wydaniu i na jego podstawie realizowali budynek. Natomiast w okolicznościach bliżej nieznanych skarżącym dokumenty dotyczące pozwolenia uległy zniszczeniu. Skarżąca zaprzeczyła, aby przedkładała pozwolenie na budowę przed lipcem 2008 r. w innych sprawach prowadzonych przed sądami oraz dodała, że po wydaniu wyroku z 16 czerwca 2004 r. organy nadzoru budowlanego nie wydały żadnej decyzji w sprawie objętej tym wyrokiem.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygnaturze II SA/Po 710/02 nie zasługuje na uwzględnienie.

19 Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach art. 270 - 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływana dalej jako: "ustawa".

20 Stosownie do treści przepisu art. 280 § 1 ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona została w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Niespełnienie któregokolwiek z tych wymagań skutkuje koniecznością odrzucenia skargi.

21 W oparciu o przepis art. 277 ustawy przyjąć należało, że skargę o wznowienia postępowania wniesiono w ustawowym trzymiesięcznym terminie, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Z treści przedłożonych dokumentów, na które jako nowe środki dowodowe wskazywali skarżący, wynika, że uprawniony organ administracji stwierdził zgodność kserokopii z oryginałem tych dokumentów w dniu 21 lipca 2008 r. i 1 września 2008 r., a następnie udostępnił je skarżącym. Od tej więc daty liczyć należy termin do wniesienia przedmiotowej skargi, gdyż najwcześniej w dniu 1 września 2008 r. skarżący uzyskali pełną informację o dokumentach, które w ich ocenie stanowiły podstawę wznowienia postępowania sądowego. Skarga o wznowienie postępowania została natomiast wniesiona do Sądu za pośrednictwem poczty w dniu 2 października 2008 r. Trzymiesięczny termin do złożenia skargi został więc zachowany.

22 W rozpatrywanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania wskazano przepis art. 273 § 2 ustawy, zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Oznacza to, że nie odnosi się ona zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę.

23 Wobec wskazania ustawowych przyczyn wznowienia postępowania skarga skierowana została na rozprawę (art. 280 § 1 ustawy). Badając podstawy skargi na posiedzeniu niejawnym Sąd ograniczył się, bowiem do ustalenia, czy podstawa wznowienia przytoczona i odpowiednio uzasadniona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisach ustawy, nie ustalał natomiast, czy podstawa ta istnieje w rzeczywistości. Takiej bowiem oceny Sąd mógł dokonać dopiero na rozprawie.

24 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazana przez skarżących w oparciu o przepis art. 273 § 2 ustawy podstawa wznowienia w rzeczywistości jednak nie istnieje.

25 Z przedstawionych w skardze o wznowienie postępowania sądowego wywodów wynika, że podstawą żądania skarżących było wykrycie nowych dowodów w postaci pozwolenia na budowę z [...] 1974 r. (...), decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z 1974 r. (...) i projektu budowlanego (typowego KB4-1.1.1.70), z których skarżący nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu, a które ich zdaniem miały wpływ na wynik sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 16.VI.2004 r. sygn. II SA/Po 710/02.

26 Dokonując oceny twierdzeń skarżących, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że integralną częścią decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] 1974 r. był wskazany wyżej projekt budowlany (typowy) oraz plan realizacyjny zatwierdzony decyzją z [...] 1974 r. (por. k. 12 i 12v akt sąd.).

27 Skarżący, na rozprawie sądowej odbytej w dniu 17.XII.2008 r. przyznali, że wydane na ich wniosek pozwolenie na budowę z [...] 1974 r. zostało im w przeszłości doręczone i na jego podstawie realizowali budowę. Nie mogą zatem twierdzić, że o istnieniu tego dokumentu, w tym jego załączników, nie wiedzieli.

28 Nie może też budzić wątpliwości, że wskazane wyżej dokumenty były ujawnione i znane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, który wyrokował w dniu 16 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Po 710/02. Wynika to wprost z uzasadnienia tego wyroku, w którym Sąd odwołuje się do warunków omawianego pozwolenia na budowę określonych bliżej w projekcie budowlanym. Dowody te stanowiły też zasadniczą podstawę oceny legalności decyzji administracyjnych objętych kontrolą Sądu w powołanej wyżej sprawie.

29 Podkreślić należy, że ze sformułowania art. 273 § 2 ustawy wynika, iż "wykrycie" odnosić się może jedynie do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronom. Nie odnosi się natomiast do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę (ppor. Wyr. NSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r., OSK 1088/04, Lex 171188). W takiej sytuacji nie można przyjąć, by w rozpoznawanej sprawie zaistniała podstawa wznowieniowa określona w powyżej powołanym przepisie. W istocie skarżący domagając się wznowienia postępowania w oparciu o wskazane wyżej dokumenty zarzucają Sądowi Administracyjnemu, iż w wyroku z 16 czerwca 2004 r. naruszył prawo materialne poprzez błędne jego zastosowanie. Taki zarzut nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego.

30 Jak, więc wynika z akt sprawy skarżący, wnosząc o wznowienie postępowania, w rzeczywistości nie podali żadnych nowych faktów, ani nie wskazali nowych dowodów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu.

31 W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzuty sprecyzowane w skardze nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania sądowego - określonej w art. 273 § 2 ustawy. Brak uzasadnionych przesłanek restytucyjnych nie pozwalał Sądowi na merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. post. NSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2006 r., II OSK 689/05, Lex 209431). W konsekwencji skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 16.VI.2004 r. w sprawie II SA/Po 710/02 musiała ulec oddaleniu.

32 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 281 w związku z art. 282 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

33 /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga

34 MK