Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2019 r., II SA/Po 712/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2019 r., II SA/Po 712/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] 2017 r. o nr [...] Starosta O. w oparciu o art.102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – O kierujących pojazdami zatrzymał prawo jazdy T. C..

3 W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 2 maja 2017 r do Starostwa wpłynęła informacja z Komendy Powiatowej Policji w O. o przekroczeniu przez kierującego pojazdem mechanicznym T. C. dopuszczalnej prędkości o 71 km/h w obszarze zabudowanym. Tego też dnia wszczęto postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy, o czym powiadomiono stronę.

4 T. C. pismem z dnia 16 maja 2017 r wniósł zastrzeżenia co do sposobu pomiaru prędkości oraz przebiegu samej kontroli, w związku z czym organ zwrócił się do KPP w O. o zajęcie stanowiska w kwestii podniesionych przez stronę zarzutów. Uzyskano informację, że w dniu 18 maja 2017 r. całość dokumentacji została przesłana do Sądu Rejonowego w O..

5 Po zakończeniu postępowania stronie umożliwiono zaznajomienie z aktami sprawy, a następnie wydano decyzję jak wyżej. W jej uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią art. 102 ust.1 pkt 4 ustawy – O kierujących pojazdami starosta zobligowany jest w przypadku uzyskania informacji o przekroczeniu dopuszczalnej prędkości więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym do zatrzymania prawa jazdy. Organ jest związany treścią tego przepisu w sytuacji gdy informacja ta zostanie aktualna przez czas trwania postępowania administracyjnego.

6 Strona złożyła odwołanie. Podniosła w nim zarzuty naruszenia prawa procesowego polegające na całkowitym zaniechaniu prowadzenia postępowania dowodowego, a tym samym brak należytego wyjaśnienia sprawy. Uznała także, że nie usunięte wątpliwości rozstrzygnięto na niekorzyść strony, a brak współdziałania organów administracji spowodował negatywne wobec niej konsekwencje.

7 Decyzją z dnia [...] 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze z uwagi na fakt, że upłynął okres zatrzymania prawa jazdy, więc postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

8 Strona zaskarżyła tę decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r. o sygn. akt II SA/Po 1040/17 uchylił ją. W uzasadnieniu sąd zaznaczył, że fakt upływu terminu zatrzymania prawa jazdy nie przesądza o tym, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Jego przedmiotem jest bowiem zgodność z prawem czynności zatrzymania prawa jazdy, a w konsekwencji nie było przeszkód, by tę zgodność ocenić i rozpoznać sprawę merytorycznie. Sąd podzielił też pogląd orzecznictwa, że termin na rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji nie jest uzależniony od upływu terminu, na który zostało ono zatrzymane. Sąd nakazał więc dokonanie kontroli merytorycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia, po uprzednim rozważeniu możliwości zawieszenia postepowania.

9 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] 2018 roku decyzję o nr [...], którą utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] 2017 r.

10 W uzasadnieniu organ wskazał, że przepisy art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r – O zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy – O kierujących pojazdami nakazują organowi zatrzymanie prawa jazdy w sytuacji określonej w tym ostatnim przepisie i organ jest tą informacją związany. Organ administracyjny w tym postępowaniu tj. dot. zatrzymania prawa jazdy nie jest uprawniony do ustalania, czy faktycznie doszło do przekroczenia przez kierującego pojazdem dozwolonej prędkości na terenie zabudowanym ani też do badania okoliczności, w jakich do tego naruszenia doszło. Organ swoje rozstrzygnięcie opiera wyłącznie na informacji o zatrzymaniu prawa jazdy uzyskanej od organów Policji.

11 Strona reprezentowana przez pełnomocnika skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zrzuciła organom:

12 – naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c ustawy – O kierujących pojazdami w zw. z art. 35 Kpa oraz art. 2, 45, 78 Konstytucji RP poprzez błędną ich interpretację polegającą na przyjęciu, że podstawą wydania przez Starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja o zatrzymaniu dokumentu przez policję, a nie rzeczywiste przekroczenie prędkości

13 – naruszenie przepisów postępowania tj. art. 81a Kpa poprzez jego niezastosowanie, art. 7 oraz art. 77 Kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, art.80 Kpa poprzez poprzestanie wyłącznie na informacji uzyskanej od organów Policji, art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez jego niezastosowanie.

14 Jednocześnie strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi tj. wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny w O. z dnia [...] 2018 r., opinii biegłego sporządzonej w sprawie [...], apelacji obwinionego z dnia 6 czerwca 2018 r.

15 W uzasadnieniu strona wskazała, że skarżący od początku trwania postępowania kwestionował pomiar prędkości, nie przyjął mandatu, a nadto nadal toczy się postępowanie karne na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego T. C.. Pełnomocnik podkreślił, że jakkolwiek Sąd Rejonowy Wydział II Karny w O. wyeliminował z opisu zarzucanego aktem oskarżenia czynu przekroczenie prędkości, pozostawiając jedynie naruszenie polegające na kierowaniu pojazdem bez aktualnych badań, to orzeczenie to tylko ze względu na błąd sądu I instancji nie zawiera orzeczenia o uniewinnieniu. Z tego też powodu została wywiedziona apelacja do Sądu Okręgowego na korzyść oskarżonego, bowiem strona domaga się uniewinnienia, a nie tylko wyeliminowania z opisu czynu jednego ze zdarzeń objętych aktem oskarżenia. Podkreślono też konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na istniejącą przyczynę w postaci trwającego postępowania karnego, a w konsekwencji pominięcie zagadnienia wstępnego dla tego postępowania.

16 Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

18 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

19 W sprawie niesporne było to, że w dniu 27 kwietnia 2017 r. funkcjonariusz Policji zatrzymał należące do skarżącego prawo jazdy kat. A.B.C nr [...]. Powodem zatrzymania było ujawnienie za pomocą urządzeń rejestrujących, że skarżący poruszając się pojazdem m-ki VW Passat w obszarze zabudowanym, przekroczył dozwoloną prędkość o 71 km/h. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący odmówił przyjęcia mandatu karnego, w związku z tym skierowano sprawę do Sądu Rejonowego w O.. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, do organu wpłynęło zawiadomienie z 28 kwietnia 2017 r. z Komendy Powiatowej Policji w O. o "popełnieniu przez skarżącego czynu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym".

20 Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – O kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 – zwana dalej "u.k.p.".), starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541), w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W wyniku nowelizacji powyższej ustawy, która weszła w życie od 1 stycznia 2017 r., zmieniono brzmienie art. 7 ust. 1 pkt 2. W nowym stanie prawnym (obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji ) podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przez starostę jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym (tj. ujawnieniu popełnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym).

21 W rozpoznawanej sprawie podkreślenia wymaga to, że skarżący od momentu zawiadomienia go o wszczęciu postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosił zarzut błędnego ustalenia, że przekroczył on dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Powyższa okoliczność znana była organowi I instancji. Skarżący w toku postępowania (już w piśmie z 16 maja 2017 r.) wskazywał na nieprawidłowość pomiarów i pracy urządzenia oraz złożył wnioski dowodowe, obszernie je argumentując. Mimo tych okoliczności organy obu instancji przyjęły, że w oparciu o regulację art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c u.k.p. wystarczającą podstawą do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy jest wskazane powyżej zawiadomienie Komendy Powiatowej Policji w O.. W tym miejscu podkreślić należy, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2018 roku, o sygn. II SA/Po 1040/ 17 uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2017 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sąd w uzasadnieniu nakazał rozważenie możliwości zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. W konsekwencji wiążących wskazań sądu i daty wejścia w życie nowelizacji przepisu art. 102 ust.1 pkt 4 ustawy – O kierujących pojazdami organ zobowiązany był do rozważenia kwestii przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Zobowiązany był zatem do rozstrzygnięcia zarzutu skarżącego dotyczącego prawidłowego ustalenia, czy przekroczył on dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ pomimo wskazań Sądu podejmował kroki w celu weryfikacji zawiadomienia stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania, pomimo ujawnienia wątpliwości co do informacji przedstawionej w zawiadomieniu z 28 kwietnia 2017 r. W zawiadomieniu tym informowano Starostę o "popełnieniu czynu", a przecież organ w toku postępowania administracyjnego dysponował już informacją o prowadzeniu postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w O., czyli właśnie w zakresie tego czynu. Organy naruszyły tym samym art.7 i art. 77 § 1 k.p.a, nie weryfikując tych danych i nie dokonując wyczerpujących ustaleń w tym zakresie. Jednocześnie wadliwie zastosowały przepis prawa materialnego – art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., bowiem w sytuacji, kiedy kwestia przekroczenia prędkości była otwarta z uwagi na postępowanie przed sądem powszechnym, nie można było zastosować tego przepisu. W ocenie sądu-decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. odnosi się tylko do takich przypadków, kiedy tego rodzaju wykroczenie miało faktycznie miejsce. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego przepisu decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje się w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przesłankę wydania decyzji stanowi okoliczność popełnienia wykroczenia, a nie okoliczność faktycznego zatrzymania prawa jazdy przez funkcjonariusza Policji. Co więcej – organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] postąpił niekonsekwentnie argumentując, że nie jest uprawniony do ustalania, czy faktycznie doszło do przekroczenia prędkości, podczas gdy organ I instancji takie ustalenia poczynił. W uzasadnieniu decyzji z dnia 12 lipca 2017 r. stwierdzono bowiem wyraźnie, że organ przeprowadził czynności mogące mieć wpływ na zasadność wniosku Policji, ale zawiadomienie – jak wynikało z ustaleń organu –pozostało niezmienione. Utrzymując tę decyzję w mocy winien więc odnieść się zarówno do zmian stanu prawnego, jak i okoliczności faktycznych.

22 Przypomnieć też warto, iż do kwestii tej nawiązał bezpośrednio Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 października 2016 r. (K 24/15, OTK-A 2016/77 – Dz. U. z 2016 r., poz. 2197), dotyczącym kontroli konstytucyjności art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, odnosząc się do kwestii ewentualnych błędów pomiaru prędkości i tym samym ryzyka zastosowania sankcji zatrzymania prawa jazdy mimo tego, że prędkość w rzeczywistości nie została przekroczona, stwierdził, że pomiar prędkości może być nieprawidłowy z uwagi na wady techniczne sprzętu oraz uchybienia i nieprawidłowości ze strony osób, które sprzęt ten obsługują. Wskazał przy tym, że takie okoliczności mogą, a nawet powinny być podnoszone i uwzględnione w ramach postępowania administracyjnego. Trybunał zwrócił uwagę, że w toku tego postępowania organy zobowiązane są bowiem do stania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Wskazując na obowiązki organu Trybunał powołał się także na regulację art. 77 ust. 1 i art. 78 ust. 1 oraz art. 80 k.p.a. Z treści tych przepisów wywiódł zaś, że zarówno na etapie wydawania decyzji przez starostę, jak i na etapie kontroli tej decyzji przez kolegium, mógłby zostać podniesiony, zweryfikowany i ewentualnie uwzględniony zarzut błędu pomiaru prędkości. Zdaniem Trybunału odmowa przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność mogłaby stanowić zarzut odwołania, a wydanie przez starostę decyzji z naruszeniem przepisów postępowania obligowałoby kolegium do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem ustalenie prędkości, z jaką poruszał się pojazd ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie tego rodzaju sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.).

23 Także w wyroku z 10 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2809/17 dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał "Tak więc merytoryczna przesłanka rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy (przekroczenie dopuszczalnej prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym) byłaby ustalana bez możliwości jej weryfikacji zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i przed sądem administracyjnym. W istocie organy administracji, jak i sąd administracyjny, związane byłyby informacją Policji i tylko do tego, czy taka informacja w rzeczywistości wpłynęła do organu, ograniczona zostałaby kontrola rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami". Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że takie związanie byłoby sprzeczne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Żaden przepis bowiem nie zabrania organom dokonania własnych ustaleń w przedmiocie przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Wręcz przeciwnie-organ jest zobowiązany do poczynienia w tym zakresie samodzielnych ustaleń faktycznych, w szczególności gdy sprawca deliktu administracyjnego konsekwentnie kwestionuje fakt jego popełnienia.

24 Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(t.j Dz.U. 2018.1302) orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1 wyroku).

25 Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania, jak również poczynić ustalenia co do ewentualnego prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w O. Wydział II Karny w sprawie prowadzonej przeciwko skarżącemu o wykroczenie z art. 92a k.w.

26 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w punkcie 2 sentencji wyroku.