Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 maja 2015 r., II SA/Ol 1357/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 maja 2015 r., II SA/Ol 1357/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. sprawy ze skargi T.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T.F. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T. F. od decyzji Nr "[...]" wydanej w dniu "[...]" z upoważnienia Starosty "[...]"przez Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w "[...]" sprawie odmowy uchylenia decyzji Nr "[...]" z dnia "[...]" uchylającej decyzję ostateczną Nr "[...]" z dnia "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania.

3 Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

4 Decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]", po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a., Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w "[...]", działając z upoważnienia Starosty "[...]", uchylił decyzję własną Nr "[...]" z dnia "[...]" w sprawie rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]" na rzecz D. L. i odmówił zarejestrowania tego pojazdu.

5 W dniu 15 kwietnia 2014 r. T. F. złożył w Starostwie Powiatowym w "[...]" wniosek o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia "[...]", Nr "[...]", w sprawie rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]" D. L. i odmowy zarejestrowania tego pojazdu.

6 Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w "[...]" wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia "[...]" w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia "[...]", Nr "[...]", dotyczącej rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]".

7 Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji orzekł o odmowie uchylenia decyzji Nr "[...]" z dnia "[...]" dotyczącej rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]". W uzasadnieniu podano, iż stroną postępowania na wniosek w sprawie rejestracji pojazdu z dnia "[...]" był wyłącznie D. L.

8 W odwołaniu od powyższej decyzji T. F. podniósł, że zaistniały w sprawie przesłanki do uchylenia decyzji Nr "[...]" z dnia "[...]", gdyż nie brał udziału w tym postępowaniu. Wskazał, iż powinien być stroną postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia "[...]", gdyż wydana decyzja wpłynęła na jego sytuację prawną, jako późniejszego nabywcy przedmiotowego pojazdu.

9 W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytoczywszy treść regulacji ustawowych dotyczących wznowienia postępowania wskazało, że jedną z przesłanek wznowienia jest sytuacja, kiedy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Do uzyskania przymiotu strony nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu. Interes prawny musi być zawsze jednostkowy, realny, konkretny i sprawdzalny. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim przypadku podmiotowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym. Argumentowało, że zagadnienie rejestracji pojazdów zostało uregulowane ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 2012 r., poz. 1137) oraz wydanym na mocy tej ustawy rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 ze zm.). Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Z brzmienia powołanego przepisu wynika jednoznacznie, iż stroną postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu jest wyłącznie właściciel pojazdu w chwili jego zgłoszenia do rejestracji przez właściwego ze względu na miejsce jego zamieszkania starostę. W ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy brak jest przepisu o charakterze materialnoprawnym, z którego można wywodzić, iż kolejny właściciel pojazdu ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zarejestrowania pojazdu na poprzedniego właściciela tego pojazdu. Kolegium wskazało, że w chwili wydania decyzji z dnia "[...]", Nr "[...]", w sprawie rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]", T. F. nie był właścicielem tego pojazdu. Wobec tego nie przysługuje mu status strony w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym rejestracji pojazdu wskazaną wyżej decyzją. W rezultacie stwierdzić należy, iż w sprawie nie zaszła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

10 W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium T. F. wniósł o jej uchylenie, jak tez uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. W uzasadnieniu podniósł m.in., że zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazał, że wskutek wydania przez organ decyzji o odmowie rejestracji na rzecz D. L., zmieniła się jego sytuacja prawna, jako późniejszego nabywcy przedmiotowego samochodu, gdyż w jej wyniku uchylona zostanie decyzja o rejestracji pojazdu na jego rzecz. Odmowa rejestracji pojazdu, a co za tym idzie brak możliwości swobodnego (zgodnego z prawem) korzystania z niego, istotnie wpływa na jego prawa i obowiązki w tym zakresie, wobec czego, zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. powinienem być stroną przeprowadzonego postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia "[...]" Wskazał również, że rejestracja przedmiotowego pojazdu przez D. L. dokonywana była w ramach zawartej z nim umowy, obejmującej sprowadzenie pojazdu z Wielkiej Brytanii i jego sprzedaż na jego rzecz. Na pokrycie kosztów nabycia pojazdu, jego sprowadzenia, rejestracji i dokonania niezbędnych przeróbek na bieżąco przekazywał D. L. środki pieniężne w odpowiedniej wysokości.

11 W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentacje zawarta w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

13 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

14 W myśl natomiast art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

15 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

16 a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

17 b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

18 c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

19 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

20 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

21 Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

22 Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

23 Badając w niniejszej sprawie zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Szczegółowa analiza akt niniejszej sprawy wykazała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie stanowi - zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. - podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

24 W postępowaniu nie brały bowiem udziału - bez swej winy - wszystkie strony, w tym wypadku kolejny nabywca przedmiotowego pojazdu.

25 Stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przez "brak udziału" należy rozumieć zarówno sytuację, w której strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu jak również taką, gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach podejmowanych na etapie postępowania wyjaśniającego. Skonkretyzowana w treści art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym nakłada na organ prowadzący to postępowanie obowiązek zapewnienia stronie prawnych możliwości podejmowania wszelkich czynności, które mogą przyczynić się do obrony jej interesów (wyrok NSA z 19 czerwca 1998 r. I SA/Lu 652/97 ). W myśl bowiem art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyrazem tej zasady jest m.in. konieczność zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), doręczenia wydanej w sprawie decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.) oraz doręczenia zawiadomienia o wniesieniu odwołania (art. 131 k.p.a.). Nie doręczenie któregokolwiek z powyższych pism prowadzi nieuchronnie do pozbawienia strony postępowania prawa do czynnego w nim udziału. Ustalenie natomiast, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu prowadzi do stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie prawa dające podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

26 Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w "[...]" z dnia "[...]", na mocy której organ ten odmówił uchylenia decyzji z dnia "[...]" uchylającej decyzję ostateczną z dnia "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Land Rover nr rejestracyjny "[...]".

27 Jednakże jeszcze przed wszczęciem postępowania zakończonego decyzją z dnia "[...]" uchylającą ostateczną decyzję o rejestracji pojazdu z dnia "[...]" pojazd ten został zbyty przez D. L. na rzecz T. F. Okoliczność powyższa była znana organom administracji obu instancji.

28 W ocenie Sądu, uchylenie decyzji o pierwotnej rejestracji pojazdu na rzecz D. L. ma wpływ na sytuację prawną nabywcy rzeczy i byt prawny wydanej na jego rzecz decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu. Uchylenie decyzji o pierwotnej rejestracji, wiąże się bowiem z uchyleniem - w wyniku wznowienia postępowania - decyzji o rejestracji wydanej na rzecz kolejnego nabywcy.

29 Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 listopada 2004 r. sygn. OSK 802/04 (publ ONSAiWSA 2005/3/53) "w sprawie o rejestrację pojazdu i wydanie dowodu rejestracyjnego podstawowe znaczenie ma wykazanie prawa własności przez osobę, która ubiega się o zarejestrowanie pojazdu na jej rzecz. Decyzja o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz określonej osoby i dowód rejestracyjny mają także istotne znaczenie prawne dla osób, które nabywają zarejestrowany już pojazd. Wynika to w sposób nie budzący wątpliwości z przepisów art. 78 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm. ( w brzmieniu przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym )/.../" "Należy mieć na uwadze, że podstawę kolejnej rejestracji pojazdu stanowi wykazanie przejścia własności pojazdu, ale także przestawienie dowodu rejestracyjnego pojazdu wydanego na podstawie decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Nie ulega wątpliwości, że w tych warunkach już samo wzruszenie poprzedniej decyzji rejestracyjnej może oddziaływać na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu i jest aktualnym właścicielem pojazdu."

30 Przytoczony pogląd nadal zachowuje pełną aktualność, gdyż w tym zakresie stan prawny nie uległ istotnym zmianom.

31 Reasumując, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, nie ma zatem wątpliwości, iż każdy kolejny właściciel pojazdu posiada interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - do występowania w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu, wydanej na rzecz poprzedniego właściciela, jako strona postępowania.

32 Z załączonych akt postępowania administracyjnego wynika natomiast, że postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu doręczono jedynie D. L., Prokuraturze Okręgowej oraz Urzędowi M.St. Warszawy, jako organowi, który zarejestrował przedmiotowy pojazd po jego nabyciu przez nowego właściciela. Również decyzja z dnia "[...]" została doręczona jedynie wskazanym powyżej podmiotom.

33 Jak wynika z powyższego, zarówno postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz D. L., jak również decyzja uchylająca decyzję ostateczną z dnia "[...]" w sprawie rejestracji pojazdu w ogóle nie zostały przesłane do nowego nabywcy pojazdu – T. F. Tym samym skarżący pozbawiony został możliwości udziału w całym postępowaniu, co wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

34 Wskazane wyżej uchybienia procesowe nie mogą zostać w żaden sposób konwalidowane. Prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy uczestnik bez własnej winy nie brał w nim udziału, stanowi bowiem bezwarunkową podstawę wznowienia tego postępowania i to niezależnie od tego, czy to naruszenie procedury ma wpływ na treść decyzji, czy też nie (Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 595/99 - niepublikowany). Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 831/04 (niepublikowany), wydanym w sprawie o bardzo podobnym stanie faktycznym i prawnym.

35 Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania i we wszystkich czynnościach kolejnemu nabywcy pojazdu, a przed wydaniem decyzji umożliwić mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Z powyższych względów, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania i mogących mieć wpływ na wynik postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

36 Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.

37 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.