Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lutego 2015 r., II SA/Ol 1193/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lutego 2015 r., II SA/Ol 1193/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki obiektu oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. - na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) - nakazał K. G. rozbiórkę trójkomorowego, przejazdowego silosu na kiszonkę o wymiarach zewnętrznych 50m x 29m, samowolnie wybudowanego na działce nr "[...]" w M. W., gmina M. W uzasadnieniu podano, iż w trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że K. G. w okresie od 2006r. do 2008r. samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wybudował trójkomorowy, przejazdowy silos na kiszonkę, którego ściany zewnętrzne o wysokości 1,8m wykonano jako żelbetowe monolityczne grubości 25cm, natomiast ściany środkowe pomiędzy komorami wymurowano z bloczków betonowych grubości 25cm, a na dnie silosu wykonano posadzkę betonową. W celu umożliwienia legalizacji samowoli budowlanej postanowieniem z dnia "[...]" nałożono na K. G. obowiązek trwałego zabezpieczenia przedmiotowego silosu przez dostępem osób postronnych oraz przedłożenia organowi w terminie 90 dni od daty otrzymania postanowienia wskazanych w postanowieniu dokumentów. Inwestor w wyznaczonym terminie wywiązał się z nałożonego obowiązku. W związku z tym postanowieniem z dnia "[...]" ustalono wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 125 000 złotych. Na skutek zażalenia wniesionego przez K. G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]" uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak określenia kategorii obiektu. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji, zgodnie z załącznikiem do obowiązującej ustawy - Prawo budowlane, zakwalifikował przedmiotowy silos do kategorii VIII – inne budowle i postanowieniem z dnia "[...]" ponownie ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 125 000 zł za dokonanie samowolnej budowy przedmiotowego silosu na kiszonkę. Na postanowienie to K.G. złożył zażalenie, jednakże organ II instancji postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. K. G. nie uiścił opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie i dlatego wydano decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.

3 Od decyzji tej odwołanie złożył K. G., wnosząc o przesunięcie terminu rozbiórki przedmiotowego silosu na przyszły rok. Podał, że w silosie zgromadzona jest pasza dla bydła i jej wcześniejsze usunięcie i rozebranie silosu w chwili obecnej zachwiałoby hodowlą.

4 Decyzją z dnia "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż działania organu nadzoru budowlanego są ściśle regulowane przez obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, które w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej dokładnie określają rozstrzygnięcia jakie mogą zostać wydane. W myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej. Nakaz taki nie jest wydawany jedynie w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W takim przypadku organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. Ich przedłożenie otwiera drogę do zalegalizowania budowy. W takim wypadku organ w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Stosownie do art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej w terminie skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Słusznie zatem organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę przedmiotowego silosu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano, iż Prawo budowlane nie przewiduje odroczenia terminu wykonania przymusowych rozbiórek, a tym samym niemożliwe jest uwzględnienie prośby inwestora o przesunięcie terminu rozbiórki na przyszły rok. Podano, że Prawo budowlane przewiduje określoną procedurę postępowania organów nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, która nie pozwala organowi badać kwestii dotyczących interesu społecznego lub interesu strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa.

5 Skargę na powyższą decyzję wniósł K. G., żądając jej uchylenia. Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż ustalona w wysokości 125 000 zł opłata legalizacyjna jest rażąco wysoka i krzywdząca. Wskazał, iż prowadzi gospodarstwo rolne (o dwóch numerach) w M. W. o powierzchni około 30ha każde z nich, jednak nie stać go na poniesienie opłaty w tak znacznej wysokości bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podał, iż obciążają go liczne zobowiązania pożyczkowe i kredytowe, które z trudem reguluje, a gospodarstwo rolne stanowi jedyne źródło utrzymania dla niego i rodziny. Dodatkowe obciążenia w ocenie skarżącego doprowadzą do utraty gospodarstwa wobec niemożności pokrycia bieżących zobowiązań.

6 W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Podniesiono, że kwestia opłaty legalizacyjnej była przedmiotem badań w postępowaniu zażaleniowym. Postanowieniem z dnia "[...]" utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej, a skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego. Wskazano, że zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej w terminie skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyjaśniono także, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu Prawa budowlanego nie bierze się pod uwagę względów społecznych, jak również sytuacji materialnej danej osoby.

7 Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 3 lutego 2015r. skarżący podał, że nie wiedział o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, a także wniósł o przesunięcie terminu rozbiórki do jesieni 2015r.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

9 Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

10 W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego trójkomorowego, przejazdowego silosu na kiszonkę o wymiarach zewnętrznych 50,00m x 29,00m w związku z nieuiszczeniem przez skarżącego opłaty legalizacyjnej.

12 Należy podnieść, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) roboty budowlane - co do zasady - można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały określone art. 29 powołanej ustawy. Wskazany przepis zawiera katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d) Prawa budowlanego jedynie budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej - naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30m² i wysokości nie większej niż 4,50m nie wymaga pozwolenia na budowę. Jednakże nawet w takim wypadku – z mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - wymagane jest dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Przepisy te obowiązywały także w dacie wybudowania przedmiotowego silosa.

13 Z ustaleń organu wynika, że skarżący w okresie od 2006 roku do 2008 roku wybudował na działce nr "[...]" w M. W., gmina M., trójkomorowy, przejazdowy silos na kiszonkę o wymiarach zewnętrznych 50m x 29m, którego ściany zewnętrzne o wysokości 1,8m wykonano jako żelbetowe monolityczne grubości 25cm, natomiast ściany środkowe pomiędzy komorami wymurowano z bloczków betonowych grubości 25cm, a na dnie silosu wykonano posadzkę betonową. Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżący - stosownie do art. 28 Prawa budowlanego - winien uzyskać przed rozpoczęciem robót budowlanych decyzję o pozwoleniu na budowę. Tym samym budowa opisanego wyżej silosu stanowi samowolę budowlaną. Stosownie zaś do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego organ, w drodze decyzji, nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli jednak budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem właściwy organ przeprowadza postepowanie legalizacyjne. W związku z tym organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego) i ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Przedłożenie w wyznaczonym terminie wskazanych żądanych dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego). Właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego). W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego).

14 W niniejszej sprawie organ przeprowadził procedurę legalizacyjną, w toku której wydano postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 125 000 złotych. W związku z tym, iż organ drugiej instancji utrzymał w mocy wskazane postanowienie, stało się ono ostateczne. Jednakże ani w terminie wynikającym z postanowienia organu I instancji, ani po wydaniu postanowienia przez organ odwoławczy skarżący nie uiścił ustalonej opłaty legalizacyjnej. W związku z tym organ był zobowiązany do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego.

15 Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii wysokości ustalonej opłaty legalizacyjnej podnieść należy, że została ona ustalona ostatecznym postanowieniem, które nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, pomimo zawartego w tym postanowieniu pouczenia o takim uprawnieniu strony. W związku z tym podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego pozostają poza zakresem orzekania w niniejszej sprawie. Nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej – jak wskazano wyżej – obliguje organ nadzoru do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. W związku z tym ani sytuacja finansowa strony, ani też zasady współżycia społecznego nie mają w tym przypadku żadnego znaczenia. Podnieść przy tym należy, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest obowiązkiem inwestora. Jej uiszczenie jest bowiem swojego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. Nie korzystając z przywileju tego i nie uiszczając opłaty inwestor musi jednak liczyć się z tym, iż w takim przypadku właściwy organ na podstawie art. 49 ust. 3 i 48 ust. 1 Prawa budowlanego zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia budowlanego części obiektu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 842/07, dostępny w Internecie).

16 Natomiast wniosek skarżącego o odroczenie terminu nakazanej rozbiórki do jesieni 2015r. nie znajduje podstawy prawnej. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż przepisy Prawa budowlanego nie zawierają żadnych unormowań odnośnie terminu wykonania rozbiórki, a w związku z tym organ nadzoru nie może takiego terminu w decyzji rozbiórkowej określić (por: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lipca 2013r. sygn. akt II SA/Lu 259/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010r. sygn. akt IV SA/Po 140/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1105/08, wszystkie dostępne w Internecie). Brak w przepisach Prawa budowlanego podstawy do określenia terminu wykonania nakazanej rozbiórki oznacza, że decyzja orzekająca nakaz rozbiórki obiektu budowlanego podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja ta staje się ostateczna. Skoro zaś nie określa się terminu wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, to tym bardziej nie można orzekać o jego odroczeniu.

17 W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.