Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2016 r., II SA/Łd 1062/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2016 r., II SA/Łd 1062/15

Sentencja

1 Dnia 4 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 roku sprawy ze skargi Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie obniżenia poziomu ulicy bez zgłoszenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w Ł. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z siedzibą w Ł. - reprezentowanej przez radcę prawnego B. D., uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] i umorzył postępowanie organu I instancji objęte zaskarżonym postanowieniem.

3 Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w związku z wnioskiem z dnia 16 lipca 2015 r. Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z siedzibą w Ł. - reprezentowanej przez radcę prawnego B. D., w sprawie obniżenia poziomu ulicy B bez zgłoszenia robót budowlanych w trakcie przebudowy ulicy B, argumentując, że wniosek Spółdzielni dotyczy sprawy, w której zapadło już rozstrzygnięcie i PINB postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił już raz wszczęcia postępowania. Sprawa rozstrzygnięta postanowieniem z dnia [...] ma charakter tożsamy ze sprawą, w której Spółdzielnia domaga się ponownie wszczęcia postępowania. Wobec tego postępowanie nie może być wszczęte z innych przyczyn w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a.

4 W zażaleniu na powyższe postanowienie Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" z siedzibą w Ł. wniosła o jego uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. i stwierdziła, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie tworzy stanu rzeczy osądzonej (res iudicata), nie rozstrzyga bowiem o prawach

5 i obowiązkach. Nie stanowi wobec tego przeszkody do wystąpienia z nowym wnioskiem o wszczęcie postępowania.

6 Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2

7 i art. 105 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił w całości powyższe postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji objęte zaskarżonym postanowieniem.

8 W motywach postanowienia [...]WINB wyjaśnił, że pismem z dnia 16 lipca 2015 r. Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" wystąpiła do PINB z wnioskiem

9 o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie obniżenia poziomu ulicy B bez zgłoszenia robót budowlanych w trakcie przebudowy ulicy B. Organ I instancji, po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. postanowił o odmowie wszczęcia postępowania w powyższej sprawie.

10 Według organu II instancji charakter obowiązków nałożonych na organy nadzoru budowlanego, obejmujących kontrolę zgodności wykonywanych robót budowlanych

11 z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), mających na celu ochronę interesu publicznego, powoduje, że w celu ich realizacji koniecznym jest w większości przypadków inicjowanie działań z urzędu.

12 O takim sposobie wszczęcia postępowania przesądzają jednoznacznie sformułowane przepisy prawa materialnego, obligujące organy nadzoru budowlanego do nakładania określonych obowiązków na konkretne podmioty po stwierdzeniu, poprzedzonego przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego, naruszenia prawa.

13 W przypadku, gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw, natomiast przedmiotem postępowania jest określenie ciążących na podmiocie obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień, to wówczas wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Mając na względzie powyższe [...]WINB stwierdził, że przepisy ustawy Prawo budowlane

14 w sprawach określonych w art. 48, art. 49b, art. 50-51, art. 57 ust. 7, art. 66-69 i art. 71a ustawy, z uwagi na ich nakazowy charakter, nie pozwalają na wszczęcie postępowania na wniosek. Z kolei przepis art. 61a k.p.a. ma zastosowanie jedynie do postępowań administracyjnych wszczynanych na wniosek. W związku z tym przepis niniejszy nie może mieć zastosowania do postępowań administracyjnych podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego z urzędu. A zatem nie będzie miał on zastosowania do postępowań, o których mowa w art. 48, art. 49b, art. 50-51, art. 57 ust. 7, art. 66-69

15 i art. 71a ustawy Prawo budowlane.

16 Konkludując [...]WINB stwierdził, że postępowania prowadzone w trybie art. 48, art. 49b, art. 50-51, art. 57 ust. 7, art. 66-69 i art. 71a ustawy Prawo budowlane winny być inicjowane z urzędu i kończyć się wydaniem decyzji administracyjnej. W analizowanej sprawie PINB w Ł. niezasadnie skorzystał z regulacji przewidzianej w art. 61a § 1 k.p.a., bowiem sprawa zgłoszona podaniem Spółdzielni z dnia 16 lipca 2015 r., opierającym się na żądaniu sformułowanym w oparciu o przepisy materialnego prawa administracyjnego, czyli przepisy ustawy Prawo budowlane, winna być wszczęta

17 z urzędu i winna zakończyć się - w zależności od ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego - wydaniem stosownej decyzji administracyjnej.

18 Dalej [...]WINB podniósł, że z uwagi na treść art. 105 § 1 k.p.a. oraz fakt, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może wynikać z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych i oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać aktu administracyjnego załatwiającego sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, skorzystał z kompetencji merytoryczno-kasatoryjnych przewidzianych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzekł jak w postanowieniu.

19 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" z siedzibą w Ł. reprezentowana przez radcę prawnego B. D. wniosła o uchylenie postanowienia [...]WINB oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, podnosząc zarzuty naruszenia:

20 a) art. 61a § 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie merytoryczne zażalenia, o którym mowa w tym przepisie, lecz umorzenie postępowania;

21 b) art. 7, art. 61 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w tej sprawie strona nie może złożyć wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz co najwyżej może być ono wszczęte z urzędu.

22 Według strony skarżącej, gdyby przyjąć, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, to powstaje pytanie, gdzie znajduje się podstawa prawna dla inicjatywy obywatela, czy innego podmiotu, mających interes we wszczęciu takiego postępowania z urzędu.

23 Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia.

24 Pismem procesowym z dnia 10 lutego 2016 r. strona skarżąca uzupełniła skargę

25 i wskazała, że jej interes prawny w tej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynika

26 z dwóch przepisów prawa materialnego – art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 460) oraz § 12 ust. 9 i 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie zaopatrzenia w wodę i dróg pożarowych (Dz.U. nr 124, poz. 1030).

27 Na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

29 Skarga jest zasadna.

30 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

31 Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] orzekającego o uchyleniu w całości postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] i umorzeniu postępowania organu I instancji objętego zaskarżonym postanowieniem stwierdził, że nie może się ono ostać w obrocie prawnym, jako że zostało podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

32 Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a.

33 W myśl przywołanych unormowań w toku postępowania odwoławczego organ odwoławczy - w zależności od poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych - może wydać jedną z decyzji, których katalog określa art. 138 k.p.a. Według art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

34 Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. wydaje decyzję

35 o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

36 Zgodnie zaś z brzmieniem art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

37 W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie przedmiotu przyjmuje się, że przepis odsyłający do innych unormowań z zastrzeżeniem, że stosuje się je w sposób odpowiedni - a takim w realiach rozpoznawanej sprawy był art. 144 k.p.a. - nigdy nie nakazuje mechanicznego stosowania norm, do których odsyła, ani nie zwalnia od obowiązku rozpatrzenia, w jakim sensie i zakresie oraz w jaki sposób należy je stosować w konkretnej sytuacji prawnej. Odpowiednie stosowanie przepisu może przecież oznaczać takie przypadki, w których przepisy odniesienia, czyli te, które mają być stosowane odpowiednio, wymagają przy ich stosowaniu w nowym zakresie pewnych zmian, tak aby były adekwatne do charakteru i rodzaju spraw. Wówczas stosowanie "odpowiednie" oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (por. np. uzasadnienie uchwały SN z 15 września 1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 177). Odpowiednie stosowanie przepisu może również oznaczać takie przypadki, w których przepisy odniesienia, czyli te, które mają być stosowane odpowiednio, w ogóle nie znajdują zastosowania do konkretnej sprawy albo ze względu na ich bezprzedmiotowość lub ze względu na ich całkowitą sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla konkretnych stosunków, do których miałyby one być zastosowane odpowiednio. Oznacza to, że "odpowiednie" stosowanie do zażaleń przepisów dotyczących odwołań nakazuje uwzględnienie cech charakterystycznych prawa zażalenia i postępowania zażaleniowego. W niektórych sprawach zatem część przepisów dotyczących odwołań znajdzie zastosowanie wprost, część po niezbędnej adaptacji, a jeszcze inne trzeba będzie wyłączyć z kręgu przepisów odniesienia (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 1996, s. 606).

38 Zróżnicowanie kwestii procesowych regulowanych w formie postanowienia powoduje bowiem, że określone człony przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli "uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy" bądź "uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji", muszą być zastosowane w postępowaniu zażaleniowym z zachowaniem odpowiedniości.

39 W postępowaniu zażaleniowym mogą bowiem wystąpić sytuacje, gdy odpowiednie stosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. będzie sprowadzało się jedynie do uchylenia przez organ II instancji postanowienia organu I instancji i takie rozstrzygnięcie nie będzie wówczas oznaczało naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym bardziej rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 9 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 686/09 – Lex nr 595469, 9 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1503/11 – Lex nr 1291702, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Krakowie z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 427/15 – Lex nr 1748463, Poznaniu z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 98/13 – Lex nr 1340428).

40 Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje to stanowisko i uważa, że w postępowaniu zażaleniowym mogą niewątpliwie wystąpić takie sytuacje, gdy odpowiednie zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. będzie sprowadzało się jedynie do uchylenia przez organ II instancji postanowienia organu I instancji i takie rozstrzygnięcie choć specyficzne nie będzie naruszało art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

41 W realiach sprawy niniejszej [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. rozpoznając zażalenie strony skarżącej na postanowienie organu I instancji w oczywisty sposób nie uwzględnił wynikającej z art. 144 k.p.a. konieczności odpowiedniego stosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., stosując go wprost bez jakichkolwiek modyfikacji. Uwadze organu zażaleniowego umknął niewątpliwie fakt, że przedmiotem jego rozpoznania i rozstrzygnięcia było postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek strony skarżącej z dnia 16 lipca 2015 r. Logicznym wobec tego jest, że odmowa wszczęcia postępowania skutkuje oczywistym brakiem jego prowadzenia. Skoro zaś postępowanie przed organem I instancji nie było prowadzone, to w rezultacie brak było podstaw prawnych do jego umorzenia z powodu bezprzedmiotowości, zwłaszcza, że umorzenie postępowania - o ile w ogóle było prowadzone - może nastąpić wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, a nie postanowieniem. Nie budzi wobec tego wątpliwości, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w sposób rzutujący na wynik sprawy.

42 O konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia przesądziła ponadto błędna wykładnia art. 61a § 1 k.p.a. dokonana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., zgodnie z którą przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, nie może być natomiast zastosowany w sytuacji, gdy postępowanie wszczyna się z urzędu, tak jak

43 w rozpoznawanej sprawie.

44 W ocenie sądu taki kierunek wykładni art. 61a § 1 k.p.a. nie zasługuje na aprobatę, prowadziłby bowiem do wniosku, że organ administracyjny mógłby dowolnie wybierać podmioty, wobec których wszczynałby postępowanie z urzędu i takich, którym odmawiałby wszczęcia postępowania tylko z tego powodu, że może być ono prowadzone z urzędu.

45 W rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

46 W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, które zresztą skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela, że ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które

47 w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2159/12 – Lex nr 1497293). Podkreśla się, że przesłanka odmowy wszczęcia postępowania

48 z innych uzasadnionych powodów dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, bowiem na charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 241/14 – Lex nr 1485980).

49 Innymi słowy, ustawodawca w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. - w odróżnieniu od pierwszej przesłanki, która wyraźnie odnosi się do kwestii wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu nie będącego stroną, w przypadku drugiej przesłanki mówiąc o "innych uzasadnionych przyczynach", wykluczających prawną możliwość wszczęcia postępowania, nie wskazał expressis verbis, czy chodzi tu o postępowanie, które mogłoby zostać wszczęte przez organ z urzędu, czy też na wniosek strony. Zatem, chodzi tu o takie sytuacje, w świetle których postępowanie administracyjne w ogóle nie może zostać wszczęte, ani na wniosek strony, ani też z urzędu. Podobnie w tej kwestii wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 854/15 i z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 847/15 (dostępne na stronie internetowej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

50 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Ł., pomimo błędnej wykładni art. 61a § 1 k.p.a. zaprezentowanej w motywach zaskarżonego postanowienia, doszedł jednak do trafnej konkluzji, że sprawa objęta podaniem Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" opiera się na żądaniu sformułowanym w oparciu o przepisy prawa materialnego (ustawę Prawo budowlane), wobec czego PINB powinien wszcząć z urzędu postępowanie i w zależności od poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń wydać stosowną decyzję administracyjną. Nie budzi jednak wątpliwości sądu, że wobec stwierdzonych istotnych uchybień proceduralnych konieczne jest uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

51 Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić prawidłową wykładnię art. 61a § 1 k.p.a. dokonaną w niniejszym wyroku i wydać rozstrzygnięcie biorąc pod uwagę konieczność odpowiedniego stosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w toku postępowania zażaleniowego.

52 Z tych powodów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w punkcie pierwszym wyroku.

53 O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 490).

54 B.A.