Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2022 r., III SAB/Łd 6/22

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2022 r., III SAB/Łd 6/22

Sentencja

1 Dnia 10 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.N. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w sprawie wniosku o wydanie paczki higienicznej oraz zaświadczenia o wynikach wykonanych badań postanawia: odrzucić skargę. d.j.

Uzasadnienie

2 K.N. w 2019 r. odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Ł. W dniach 14 stycznia 2019 r. i 30 stycznia 2019 r. wpłynęły do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Ł. skargi osadzonego dotyczące opieki medycznej – brak skierowania na badania profilaktyczne na obecność wirusa HIV i HCV oraz brak wyników ww. badań oraz przygotowania paczki higienicznej – brak dostarczenia osadzonemu paczki higienicznej w dniu 28 listopada 2018 r.

3 Skargi te po rozpatrzeniu zostały uznane za bezzasadne, odpowiednio pismem z 19 lutego 2019 r. i z 7 maja 2019 r.

4 Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. w piśmie z 19 lutego 2019 r. wyjaśnił, że na podstawie zebranego materiału ustalono, że K.N.

5 10 grudnia 2018 r. był konsultowany przez lekarza, który wyznaczył osadzonemu termin badań profilaktycznych na obecność wirusa HIV i HCV i wystawił skierowanie na ww. badania. Brak było wówczas wskazań na wykonanie badań w trybie pilnym.

6 Natomiast pismem z 7 grudnia 2019 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wyjaśnił, iż przeprowadzone w sprawie czynności wykazały, że 28 listopada 2018 r. kantyna dla osadzonych przygotowała przeznaczoną dla K.N. paczkę higieniczną, którą tego samego dnia wydano osadzonemu.

7 23 grudnia 2020 r. K.N., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w sprawie wniosku o wydanie paczki higienicznej oraz zaświadczenia o wynikach wykonanych badań, zarzucając naruszenie:

8 1. § 2, § 5 w zw. z §8 ust. 1 oraz § 7 ust. 4a i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 647 ze zm., dalej rozporządzenie) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postaci wniosku skazanego o realizację paczki higienicznej oraz jej niezrealizowanie mimo wniosku skazanego, jak również poprzez niewezwanie skazanego do podania ewentualnych dalszych dowodów czy złożenia wyjaśnień niezbędnych do należytego rozpoznania skargi,

9 2. art. 2 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie więziennej (Dz. U z 2020 r., poz. 848 ze zm.) w zw. z art. 217 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a.) poprzez odmowę wydania zaświadczenia o wyniku badań lekarskiej skazanego, co stoi w sprzeczności z wymogiem zapewnienia bezpieczeństwa i opieki zdrowotnej skazanym.

10 Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. do realizacji wniosku skarżącego o wydanie paczki higienicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) zobowiązanie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. do wydania skarżącemu zaświadczenia o wynikach wykonanych badań w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 3) stwierdzenie, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, wg norm przepisanych, 5) przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu nieopłaconych w żadnej części.

11 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wniósł o jej odrzucenie.

12 Organ podniósł, iż sposób załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych uregulowany jest przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. wydanego na podstawie delegacji z art. 249 § 3 pkt 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, dalej k.k.w.). Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w relacji z osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych występuje jako organ wykonawczego postępowania karnego i podejmuje działania określone w kodeksie karnym wykonawczym, a nie jako organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

13 Postanowieniem z 22 stycznia 2021 r. sygn. akt III SAB/Łd 2/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę K.N. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. uznając, że zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub czynności podlegającej kognicji sądów administracyjnych.

14 K.N. wywiódł od powyższego postanowienia skargę kasacyjną.

15 Wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4812/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie podnosząc, iż odrzucenie skargi zapadło przedwcześnie z uwagi na fakt, że sąd pierwszej instancji nie dysponował całością akt sprawy prowadzonej przez organ administrujący, umożliwiających m.in. poczynienie ustaleń co do charakteru zaświadczenia, jakiego domagał się skarżący, w tym ustalenia, czy jest to zaświadczenie o jakim stanowi Dział VII k.p.a. i na którego odmowę, następującą w drodze postanowienia, służy zażalenie.

16 Zarządzeniem z 3 lutego 2022 r. zobowiązano Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. do przesłania kompletnych akt w sprawie wszczętej wnioskiem K.N. do Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. o wydanie paczki higieniczne oraz o wydanie zaświadczenia o wynikach wykonanych badań.

17 Pismem z 17 lutego 2022 r. organ administracji przesłał kompletną dokumentację dotyczącą wniosku K.N. o wydanie paczki higieniczne oraz o wydanie zaświadczenia o wynikach wykonanych badań.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

19 Skarga podlega odrzuceniu.

20 Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

21 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052) oraz postępowań określonych w działach IV (udział prokuratora), V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), a także postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd zauważa, że wydawanie zaświadczeń uregulowane jest w dziale VII k.p.a. (art. 217-220).

22 Z powyższych przepisów wynika, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności. Bezczynność organu administracji oznacza bowiem, że w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub tez innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2477/11, dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres strony https://cbois.nsa.gov.pl/cbois - dalej "CBOSA").

23 Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

24 Skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. Jeżeli wskazany akt nie podlega kontroli sądowej to również skarga na bezczynność w jego wydaniu nie podlega takiej kontroli.

25 W myśl art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, dalej k.k.w.), wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w,. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Prawo skazanego do składania wniosków, skarg i próśb przewidziane jest także w art. 102 pkt 10 k.k.w., zgodnie z którym skazany ma prawo w szczególności do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Uszczegółowienie zasad składania oraz załatwiana skarg i wniosków nastąpiło w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. ( Dz. U. z 2013 r.,poz. 647 ze zm., dalej rozporządzenie). Ten akt normatywny wskazuje organy właściwe w tych sprawach, terminy załatwienia skarg i określa szereg czynności trybu postępowania, jak i organy sprawujące nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 707-708, nb 9). Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w. i zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 1 pkt 1-4 skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej lub pracownika Służby Więziennej, załatwiają w zależności od treści skargi i zarzutów w niej podniesionych odpowiednio kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; dyrektor okręgowy Służby Więziennej - jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1.

26 Skazany może także, jeżeli k.k.w. nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 tej ustawy zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 7 § 2 w zw. z art. 3 k.k.w., skargi rozpoznaje właściwy sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy.

27 Wskazać też należy, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia na żądanie organów uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów do załatwiania skarg w sprawach osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, kierownik jednostki organizacyjnej udziela tym organom wyjaśnień i informacji niezbędnych do załatwienia skargi, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów o ochronie danych osobowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do próśb i wniosków (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). Wnioski, skargi i prośby, które nie wymagają zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania akt, powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Powyższe dowodzi, że regulacja rozporządzenia jest kompleksowa i wskazuje nie tylko sposób załatwienia wniosku, formę i termin rozpatrzenia wniosku czyli regulację szczególną do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego z racji podmiotu składającego wniosek, skargę czy prośbę. W tym trybie rozpoznana została wniesiona przez osadzonego skarga na niedostarczenie paczki higienicznej i prawidłowość postępowania organów penitencjarnych w tym zakresie nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

28 Z kolei odnosząc się do skargi strony dotyczącej braku wydania zaświadczenia o wynikach badań medycznych przeprowadzonych na wniosek osadzonego wskazać należy, że w ocenie sądu, wniosek o wydanie wyników przeprowadzonych badań medycznych nie stanowił wniosku o wydanie zaświadczenia w rozumieniu art. 217 i następne k. p. a., bezczynność w wydaniu, którego mogłaby stanowić przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego.

29 Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wydanie zaświadczenia nie jest co prawda sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., w której organ wydaje którekolwiek z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1, 2 lub 3 p.p.s.a, ale jest czynnością materialnotechniczną, mającą walor czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, objętą regulacją art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 18/10, dostępne w CBOSA).

30 Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

31 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

32 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

33 Wyczerpująca definicja zaświadczenia została podana w piśmiennictwie (por. Małgorzata Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 217 Kodeksu postępowania administracyjnego, stan prawny na dzień 18 lipca 2013 r., dostępny System Informacji Prawnej LEX); "Zaświadczenie jest to akt przewidziany przepisami prawa; wydawany na żądanie osoby, która się o nie ubiega; ta osoba musi wykazać interes prawny w jego pozyskaniu; jest to akt potwierdzający określone fakty lub stan prawny; jest to akt wydawany przez organ administrujący. Zaświadczenie jest przy tym aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego."

34 Zaświadczenie o wynikach badań medycznych skarżącego nie może zostać wydane przez organ w oparciu o posiadane przez organ rejestry, czy ewidencje nie stanowi zatem zaświadczenia w rozumieniu działu VII k.p.a.

35 Wykonując zobowiązania nałożone przez Naczelny Sąd Administracyjny

36 w opisanym wyżej wyroku, sąd doszedł do przekonania, że treść pism, jak i status skarżącego, który odbywał karę pozbawienia wolności wskazują, że zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania aktu lub czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych. Zatem skarga na bezczynność Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. w załatwieniu skarg o wydanie paczki higieniczne oraz o wydanie zaświadczenia o wynikach wykonanych badań jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

37 Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

38 is