Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2008 r., II SA/Kr 426/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2008 r., II SA/Kr 426/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skarg M. M., J. M., G. G. i H. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości; skargę oddala

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...]r., [...] Starosta C., działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy 21.08.1997 r., o gospodarce nieruchomościami tj Dz.U.z 2004 nr.261poz .2603 z późn.zm.- zwaną dalej ustawą o gn) orzekł o "odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej w momencie wywłaszczenia dz. nr [...], [...], [...] stanowiącej obecnie w operacie ewidencji gruntów dz. [...],[...] położonej w A. obręb[...].". W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek A. P. spadkobiercy M. P. a dotyczyło zwrotu nieruchomości oznaczonej w momencie wywłaszczenia jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha położonej w A. obręb [...].. Dalej wywiedziono, że przedmiotowa nieruchomość w ewidencji gruntów ulegała podziałom i jej oznaczenie uległo zmianie.

3 Zgodnie z obowiązującym operatem ewidencji gruntów kiedyś wywłaszczone nieruchomości obecnie odpowiadają działkom: [...], [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...] [...]. Rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji dotyczy wyłącznie działek oznaczonych nr [...], [...]. Sprawa zwrotu dz. ewid. nr[...], [...], [...] [...] oraz dz. nr [...], [...],[...] rozstrzygnięta została odrębnymi decyzjami.

4 Dalej podniesiono, że część wywłaszczonej nieruchomości, której odpowiadają obecnie dz.ewid. nr [...], [...], która wywłaszczona została na cele budownictwa mieszkaniowego, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, ani też pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

5 Ale w oparciu o odpisy z ksiąg wieczystych stwierdzono, że dz. ewidencyjna nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność G. i H. G. a wpis prawa własności w nastąpił w dniu [...].2004r. na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z dnia[...].2003 r., oraz umowy przeniesienia prawa własności w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...]..2003 r.

6 Działka ewidencyjna nr [...] objęta była księgą wieczystą Nr [...] i stanowiła własność J. Ż. oraz J. M. Wpis prawa własności w księdze wieczystej nastąpił w dniu [...].2003 r., na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].2003r. Obecnie właścicielem tej działki jest M. M. na podstawie umowy działu spadku i zniesienia współwłasności, sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...]r. Rep. .. Nr[...].

7 Konkludując organ l instancji, stwierdził, że "zgodnie z postanowieniami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz utrwalonym orzecznictwem nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości (na rzecz poprzedniego właściciela), która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego", l dlatego, pomimo, uznania, że dz. nr [...] i [...]są zbędne na cel określony w decyzji o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa, zwrot na rzecz poprzedniego właściciela nie może nastąpić, gdyż aktualnie jej właścicielem nie jest ani Skarb Państwa, ani jednostka samorządu terytorialnego.

8 Na skutek odwołania A. P., Wojewoda i, decyzją z dnia [...] r. ( [...]) uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że :

9 -rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest przedwczesne. Wprawdzie nie może zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego to nie mniej jednak istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że organ który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i ar t. 137 ust. 1 u. g. n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, nie może wydać decyzji odmawiającej takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego . Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 kpa - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100§ l kpa),

10 -wydanie decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno wymienionych przepisów, art. 7 kpa, jak i art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n.

11 -organ l instancji winien był obligatoryjnie zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu działek nr [...] i [...], na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa ze względu na fakt, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Starosta C. powinien wskazać stronie postępowania - A. P. - możliwość wystąpienia, na drogę procesu cywilnego, o stwierdzenie nieważności czynności prawnych na podstawie których Skarb Państwa zbył wywłaszczoną nieruchomość (tj. działkę nr[...] i nr [...]), na rzecz G. i H. G. oraz J. Ż. - M. i J. M., zakreślając jednocześnie stronie termin na wytoczenie rzeczonego powództwa. Kontrola bowiem prawidłowości aktu notarialnego leży jedynie w gestii sądów powszechnych.

12 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M.M. i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 kpa wniósł, o "Uwzględnienie w całości odwołania i wydanie decyzji uchylającej decyzje Wojewody z dnia[...] roku lub uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpoznania" a ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30.08.. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a). W uzasadnieniu skarżący podniósł

13 1.decyzja organu l instancji była zasadna i jej uchylenie jest całkowicie niezasadne. Skarżący nabył przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]w A. na podstawie umowy działu spadku i zniesienia współwłasności, sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...]. 2007 roku. Nieruchomość ta została uprzednio nabyta przez rodziców skarżącego na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].2003 roku od Gminy A. - następcy prawnego Skarbu Państwa. Zarówno skarżący, jak i jego rodzice nabyli przedmiotową nieruchomość w dobrej wierze, nie wiedząc, że prawo własności przysługujące najpierw Skarbowi Państwa i jego następcy prawnemu Gminie A. może być w jakikolwiek sposób kwestionowane.

14 2. organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Tymczasem, organ l Instancji - Starosta C. wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, dlatego też niezasadnym jest uchylenie decyzji tego organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

15 Na te samą decyzje, w sprawie tut. Sądu skargi złożyli jeszcze J. M. (sygn.akt II Sa/Kr 426/08) oraz G. G. i H. G. ( sygn.akt II SA/Kr 428/08). Skarga J. M. jest niemalże identyczna w swej treści i żądaniu co wyżej omówiona skarga M. M.i. Natomiast skarżący G. i H. G. wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji podnieśli, że zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca. Działkę nr [...] nabyli w dobrej wierze od Gminy A. z przeznaczeniem na cele budowlane tj. rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego.

16 Zarządzeniem z dnia [...].2008 r., sprawy ze skargi J. M. ( sygn.akt II Sa/Kr 427/08) oraz G. i H. G. (sygn.akt II Sa/Kr 428/08) połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

18 Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 z póź.zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

19 Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.o.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lit. "c").

20 Skargi należy uznać za nieuzasadnione. Dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, nie stwierdziła aby naruszała ona prawo w takim stopniu aby mogła prowadzić do uwzględnienia skargi.

21 Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak się ma zachować organ w sprawie zwrotu nieruchomości, która - która nie będąc wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej - została zbyta osobie trzeciej. Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o gn, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Przepis ten wprowadza kategoryczny zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ musi zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dopiero nie złożenie wniosku o zwrot upoważnia Skarb Państwa lub gminę do użycia nieruchomości w i inny sposób niż określony w decyzji wywłaszczeniowej.

22 Naruszenie obowiązku, zawiadomienia byłego właściciela o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu jest działaniem niezgodnym z prawem. Odmowa zwrotu nie może być oparta na przesłance faktycznej (zbycie nieruchomości) a tylko i wyłącznie na przesłance ustawowej.

23 Z tych względów za prawidłowe należy uznać stanowisko zajęte przez organ II instancji, w zaskarżonej decyzji, a skoro rozstrzygnięcie sprawy o zwrot nieruchomości stało się zależne od wcześniejszego doprowadzenia stosunków prawnych do stanu, w którym wykonalna stanie się decyzja o zwrocie nieruchomości, to do wykorzystania pozostaje instytucja zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

24 Zgodnie z art. 138 § 2 KPA "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".

25 Ostatnio zacytowane zdanie art. 138 § 2 k.p.a. pozostawia uznaniu organowi odwoławczemu wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ l instancji. Z powołanego przepisu nie wynika, że organ l instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ani też to, że organ odwoławczy jest uprawniony do udzielania wskazówek odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia.

26 W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, naruszała prawo, na podstawie art. 151 p.o.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.