Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2019 r., III SA/Kr 1025/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2019 r., III SA/Kr 1025/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 sierpnia 2019 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 60 ust.1 i 2 pkt 2, art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - po rozpatrzeniu odwołania I. Z. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2019 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i orzekło, że I. Z. zobowiązana jest do odpłatności za pobyt jej syna Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości: 1.794,44 zł miesięcznie - za okres od 3 grudnia 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. i 1.823,66 zł miesięcznie - za okres od 1 lutego 2019r. do 2 czerwca 2019 r. Ponadto orzekło że za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r. różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS wynoszącym 3.361,68 zł miesięcznie, a opłatami wnoszonymi przez Z. Z. i I. Z. w łącznej kwocie 3.197,17 zł miesięcznie, ponosić będzie Miasto w wysokości 164,51 zł miesięcznie.

3 W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

4 Burmistrza Miasta decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] ustalił I. Z. odpłatność za pobyt syna Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej. Z. Z. został umieszczony w DPS dnia 3 grudnia 2018 r. Całkowity koszt pobytu w DPS do dnia 31 stycznia 2019 r. wynosił 3.167,95 zł miesięcznie, natomiast, od miesiąca lutego 3.361,68 zł miesięcznie. Zgodnie z decyzją z dnia [...] 2018r Nr [...]. Z. Z. ponosi opłatę za pobyt w DPS w kwocie 1.373,51 zł miesięcznie, a pozostałą kwotę w wysokości 1.794,44 zł miesięcznie - za okres od 3 grudnia 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. oraz 1.988,17 zł miesięcznie - za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r., zobowiązana jest ponosić wstępna Z. Z., jego matka I. Z.

5 MOPS uzyskał informację, że dochód I. Z. wynosi 3.926,66 zł. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej odpowiada kwocie 701 zł, a zatem, jak stwierdzono, dochód I. Z. znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i w konsekwencji jest spełniona przesłanka do możliwości ponoszenia przez nią opłaty za pobyt jej syna w domu pomocy społecznej w wysokości 1.794,44 zł miesięcznie - za okres od 3 grudnia 2018r. do 31 stycznia 2019r. oraz 1.988,17 zł miesięcznie - za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r.

6 Od tej decyzji I. Z. wniosła odwołanie zarzucając naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zarzuciła też błędne ustalenie wysokości przychodów osiąganych przez Z. Z. oraz błędne ustalenie, że I. Z. jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w sytuacji, gdy istnieją przesłanki do zwolnienia jej z obowiązku alimentacyjnego. Stwierdziła, że niedopuszczalne jest określenia wcześniejszej daty ponoszenia przez zobowiązanego odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, niż od daty wydania decyzji o jej ustaleniu. Odwołująca się zarzuciła organowi, iż nie ustalił kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt Z. Z. w DPS. Ponadto podniosła, że organ nie odniósł się do złożonego wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty z uwagi na niepełnosprawność i jej zły stan zdrowia, podeszły wiek oraz fakt, że posiada ona zaświadczenie przyznające jej uprawnienia do ulg i świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, co stanowi przesłankę z art. 64 ustawy o pomocy społecznej do zwolnienia z opłaty. Wskazała również, że syn znęcał się nad nią psychicznie, co uzasadnia brak z jej strony obowiązku alimentacyjnego wobec niego.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie ustaliło, że Z. Z. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej na czas określony 6-ciu miesięcy i przebywa tam od dnia 3 grudnia 2018 r. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, (zwanej dalej "ustawą"), pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Średni miesięczny koszt pobytu w DPS do dnia 31.01.2018r. wynosił 3.167,95 zł miesięcznie, a od miesiąca lutego 2019r. wynosi 3.361,68 zł.

8 W myśl art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym małżonek, zstępni, wstępni i gmina, nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przepis art. 61 ust.2 ustawy określa wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. I tak, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej niż 70% swojego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust.2 ustawy, przy czym: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli posiadany dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty, nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty, nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez wyżej wym. osoby.

9 W swojej decyzji organ I instancji stwierdził, że wstępna Z. Z., jego matka I. Z. od dnia 3 grudnia 2018 r. winna wnosić opłatę za pobyt syna w DPS w wysokości 1.794,44 zł miesięcznie, a za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019 r. 1.988,17 zł miesięcznie, które to kwoty stanowią różnicę pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez mieszkańca Domu, czyli przez Z. Z. W aktach przedmiotowej sprawy zaznaczono, że decyzją z dnia [...] 2018 r. ustalono Z. Z. opłatę za swój pobyt w DPS w wysokości 1.373,51 zł miesięcznie, a to stanowi 70% jego dochodu wynoszącego 1.962,16 zł.

10 I. Z. jest osobą samotnie gospodarującą, a zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej odpowiada kwocie 701 zł. W myśl z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi wstępny, jeżeli jego dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Niewątpliwie więc, zważywszy na dochód I. Z. osiągany w wysokości 3.926,66 zł, w świetle wyżej wskazanego przepisu ustawy, organ mógł zobowiązać ją do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Zdaniem Kolegium ustalenie opłaty w wysokości 1.988,17 zł miesięcznie za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r. nastąpiło z naruszeniem art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy, gdyż kwota dochodu I. Z. pozostająca po wniesieniu opłaty, będzie wynosić 1.938,49 zł i będzie niższa od kwoty 2.103,00 zł, stanowiącej 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W związku z tym za wyżej wskazany okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r. opłata ponoszona przez I. Z. za pobyt syna Z. w DPS, nie może przewyższać kwoty 1.823,66 zł miesięcznie, aby kwota dochodu pozostająca po wniesieniu tej opłaty, nie była niższa niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. I w takiej to kwocie 1.823,66 zł Kolegium ustaliło I. Z. opłaty miesięczne za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019 r.

11 Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, ponieważ obowiązek ponoszenia opłaty wynika z mocy samej ustawy z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, a decyzja w tej sprawie tylko konkretyzuje ten obowiązek, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ ustalił, iż w przedmiotowej sprawie jedyną osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności w wysokości różnicy między miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez Z. Z., jest właśnie jego wstępna, czyli jego matka. Kolegium wskazało że organ I instancji nie odniósł się do złożonego wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty ponieważ rozpoznanie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w dps gdyż jest możliwe dopiero po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej ten obowiązek. Postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia odpłatności i wysokości opłat.

12 I. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie:

13 1/ art. 59 ust. 1 w związku z art. 64 b ustawy o pomocy społecznej poprzez nierozpoznanie w zaskarżonej decyzji wniosku skarżącej o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia części odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej;

14 2/ art. 6 K.p.a. poprzez ustalenie w decyzji obowiązku ponoszenia przez skarżącą części odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej od dnia 3 grudnia 2018 r. czyniąc to decyzją wydaną po tej dacie, bo w dniu 14 maja 2019 r. tym samym nadając decyzji moc wsteczną;

15 3/ art. 7 i 77 K.p.a. w związku z art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy w całości, bez dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomimo, że nie jest dopuszczalne arbitralne wybieranie adresata tego rodzaju decyzji przez organ z kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej;

16 4/ art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 28 K.p.a. poprzez brak skierowania decyzji do wszystkich osób, które winny być stronami w sprawie pomimo, że z ustawy o pomocy społecznej wynika obowiązek określenia kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej i wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ustawy;

17 5/ błędne ustalenie wysokości przychodów osiąganych przez syna skarżącej, a co za tym idzie kwoty, którą powinien on ponosić w związku z odpłatnością za swój pobyt w domu pomocy społecznej;

18 6/ błędne ustalenie, że skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy występują przesłanki do zwolnienia odwołującej się z obowiązku alimentacyjnego syna z uwagi na liczne wyroki karne za znęcanie się nad skarżącą.

19 W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

20 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

22 Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: P.p.s.a.

23 Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

24 Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

25 Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, a opłatę tę ustala w drodze decyzji organ gminy właściwy dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej, który wydaje również decyzję o skierowaniu do tej placówki (art. 59 ust.1). Stosownie do treści art. 61 ust.1 ustawy, do wnoszenia omawianej opłaty obowiązani są w kolejności:

26 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy

27 z dochodów dziecka,

28 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

29 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym podmioty te nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi odpłatność.

30 Wynikająca z powyższego przepisu zasada kolejności oznacza, że obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża wszystkich podmiotów zobowiązanych jednocześnie, ale według porządku określonego przez ustawodawcę, przy czym zasada ta ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest wstanie ponosić kosztów pobytu w placówce. W myśl art. 61 ust. 2 ustawy, opłaty za pobyt wnoszą:

31 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu,

32 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust.2 ustawy,

33 a/ w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli posiadany dochód osoby samotnie gospodarującej jest wyższy niż 300%o kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

34 b/ w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium na osobę w rodzinie,

35 3) gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy miedzy średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt.1 i 2.

36 Z przepisów powyższych wynika, że zarówno skierowanie do domu pomocy społecznej, jak i ustalenie opłaty za pobyt w tym domu osoby skierowanej, następuje

37 w drodze decyzji administracyjnej. Przewidziany w art. 61 ust.1 ustawy obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej musi być jednak skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust.1 ustawy, poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby lub osób zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w podanych wyżej przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64 ustawy, w całości lub w części z ustalonej opłaty. Adresatami decyzji ustalającej opłaty może być zatem zarówno osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust.1 pkt.1 i 3 tj. małżonek oraz zstępni przed wstępnymi. W sytuacji zatem, gdy kwota odpowiadająca 300% dochodu mieszkańca jest niższa od kosztu pobytu w domu pomocy społecznej, rolą organu prowadzącego postępowanie jest wszczęcie poszukiwania osób wymienionych w art. 61 ust.2 pkt.2 ustawy, które uzyskują status stron w postępowaniu kończącym się decyzją ustalającą odpłatność za pobyt.

38 Kolejnym etapem jest ustalenie możliwości finansowych tych osób i obliczenie, czy suma opłat ponoszonych przez mieszkańca i jego rodzinę jest wystarczająca na pokrycie całości należnej opłaty. Dopiero na tej podstawie może nastąpić wymierzenie opłaty, ze wskazaniem poszczególnych zobowiązanych oraz odpowiadających im części udziału w tej opłacie. Osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty może przy tym ubiegać się o wydanie decyzji o zwolnieniu z tego obowiązku w trybie i na zasadach określonych w art. 64 ustawy, przewidującym możliwości częściowego lub całkowitego z niej zwolnienia w sytuacjach, których otwarty katalog wskazany został w pkt.1- 4 tego przepisu, między innymi gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność. Z powyższego bezsprzecznie wynika, że skoro kwestia umieszczenia w domu pomocy społecznej, i ewentualnej opłaty za pobyt w takim domu jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej to jej wydanie musi być poprzedzone przeprowadzeniem dokładnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego, zebraniem dowodów oraz rzetelnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 61 ust. 1 i ust.2 ustawy, dotyczące ustalenia I. Z. opłaty za pobyt syna Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej.

39 W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prowadzące postepowanie nie wyjaśniły dokładnie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy, co więcej nie rozważyły możliwości, które w sprawie dają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Przede wszystkim wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W myśl art. 54 ust. 2 osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Typy domów pomocy społecznej określa art. 56 ustawy, wyróżniając, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, domy pomoc społecznej dla: 1) osób w podeszłym wieku; 2) osób przewlekle somatycznie chorych; 3) osób przewlekle psychicznie chorych; 4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; 5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; 6) osób niepełnosprawnych fizycznie; 7) osób uzależnionych od alkoholu.

40 Należy zauważyć, że przepisy ustawy o pomocy społecznej zupełnie odrębnie traktują osoby wymagające "wzmożonej opieki medycznej", które stosownie do art. 54 ust. 3 ustawy powinny być kierowane na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Analiza przytoczonych wyżej przepisów, w kontekście rozpatrywanej sprawy, prowadzi do kilku istotnych spostrzeżeń. Po pierwsze osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Chodzi także o skierowanie do specjalistycznych domów pomocy społecznej, świadczących pomoc medyczną, w tym dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób przewlekle psychicznie chorych (art. 56 pkt 2 i 3). Jednak w sytuacji, w której wymaga ona "wzmożonej" opieki medycznej, powinna być kierowana nie do domu pomocy społecznej, ale do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Po drugie - w sytuacji, w której osoba wymaga całodobowej opieki medycznej, ale szczególnej (wzmożonej), skierowanie do właściwej placówki, świadczącej nie tyle opiekę socjalną, co medyczną, należy do właściwości innych organów i następuje w odrębnym trybie od trybu określonego w art. 54 ust. 1, 2, 2a i ust. 4 w związku z art. 56 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych skierowanie do odpowiedniego zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego następuje podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Po trzecie - jeśli do organu pomocy społecznej wpływa wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej to w pierwszej kolejności powinien ustalić czy wnioskodawca spełnia wymogi ustawowe do uzyskania takiego skierowania, a jeśli są one spełnione to w następnym etapie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, dokonać oceny do jakiego typu domu pomocy społecznej wnioskodawcę należy skierować, i dopiero po tym wydać stosowaną decyzję. Wskazać bowiem należy, ze sama ustawa mówi o domu pomocy społecznej właściwego typu. Po czwarte - jeśli na pierwszym etapie rozpoznawania sprawy okaże się, że wnioskodawca wymaga wzmożonej opieki medycznej, to sprawa pozostaje poza zakresem kompetencji organu pomocy społecznej i nie może on w takiej sprawie orzekać.

41 Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w sprawie organy nie ustaliły podstawowych kwestii, a mianowicie tego na jakiej podstawie Z. Z. powinien być skierowany do domu pomocy społecznej oraz czy wymaga on wzmożonej opieki medycznej. Z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 19 lutego 2019 r. jednoznacznie wynika, że Z. Z. został skierowany do dps dla osób przewlekle chorych somatycznie na czas określony 6 miesięcy. Tym samym organ przyznaje, ze podstawą skierowania Z. Z. była choroba somatyczna. Jednocześnie organy nie wskazały i nie wyjaśniły jaka to była choroba, na ile poważana i czy faktycznie można wnioskować, że stan zdrowia Z. Z. ulegnie znaczącej poprawie w ciągu sześciu miesięcy, bowiem na taki okres został on umieszczony w dps. Można zatem przypuszczać, że na czas leczenia. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż Z. Z. był także uzależniony od alkoholu. Jest on osobą niepełnosprawną o orzeczonym czasowo znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku złamania prawej kości udowej i złamania rzepki lewej poddany był operacyjnemu zespoleniu kości w związku z tym porusza się na wózku inwalidzkim. Uznać zatem należy, że stan zdrowia Z. Z. wymaga opieki medycznej, jednak organy w swoich decyzjach nie ustaliły czy ta opieka medyczna ma mieć charakter wzmożony, co więcej z akt administracyjnych sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika kto zawnioskował o skierowanie Z. Z. do domu pomocy społecznej. W tym przedmiocie ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie przeprowadziły żadnych ustaleń. Na pewno nie zrobiła tego matka. Z informacji uzyskanych od siostry Z. Z. wynika, że brat funkcjonował poprawnie o ile chodzi o potrzeby dnia codziennego, a pracownik MOPS-u pomagał mu w związku z faktem ograniczonego poruszania się po wypadku.

42 W ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy nie został ustalony poprawnie. Nadto na wstępnym etapie postępowania nie została ustalona przesłanka decydująca o dalszym jego biegu, a mianowicie powód skierowania Z. Z. do domu opieki społecznej, a nie do odpowiedniego zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego oczywiście już na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Organy nie ustaliły czy Z. Z. nie spełnia przesłanek od umieszczenia w zakładzie opiekuńczo – leczniczym lub pielęgnacyjno – opiekuńczym, w szczególności, czy wymaga wzmożonej opieki medycznej, jak stanowi art. 54 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ustalenie to wiązałoby się z podjęciem w tym zakresie rozstrzygnięcia przez uprawniony do tego podmiot (lekarz ZUS), co jednocześnie wykluczałoby możliwość skierowania z urzędu przez MOPS do któregokolwiek z typów domu pomocy społecznej, bowiem żaden z nich nie zapewnia wzmożonej opieki medycznej, czego wymaga ustawodawca (art. 54 ust. 3).

43 Biorąc powyższe pod uwagę organy przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy naruszyły przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu organ obciążając daną osobę (w tym wypadku 95 letnią matkę) opłatą za pobyt syna w domu pomocy społecznej musi posiadać dokładne i rzetelne ustalenia, a także właściwie ustalony stan faktyczny sprawy.

44 Na marginesie wskazać należy, że z punktu widzenia sprawiedliwości społecznej trudno uznać, że właściwym w niniejszej sprawie byłoby obciążanie schorowanej matki, nad którą syn się znęcał kosztami jego pobytu w domu pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że syn nigdy nie opiekował się matką, co więcej znęcał się nad nią psychicznie. Skarżąca powołuje, że w aktach Sądu Rejonowego do sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zalegają wyroki dotyczące negatywnego zachowania syna wobec skarżącej co powinno uzasadniać brak obowiązku alimentacyjnego wobec niego.

45 Jednocześnie zaznaczyć wypada, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji znowelizowany został art. 64 a ustawy o pomocy społecznej. W jego treści dodano, że osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi (...) prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu za umyślne przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej małoletniego rodzeństwa lub jej rodzica. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej (art. 64a zmieniony przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1690) zmieniającej nin. ustawę z dniem 4 października 2019 r.).

46 Co więcej podnieść należy, ze istotne wątpliwości z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 K.p.a. wywołuje obciążenie częściową opłatą Miasta skoro, decyzję w tym przedmiocie wydał organ II instancji po rozpoznaniu odwołania, a nie było to przedmiotem rozpoznania i orzekania organu I instancji. Tym samym uznać należy, że organ ten w tym zakresie wyszedł poza swój zakres orzekania i poza zakres sprawy administracyjnej.

47 Organ ponownie rozpoznając sprawę powtórnie i wnikliwie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające i dowodowe oraz wyda rozstrzygnięcie biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej.

48 W tym stanie rzeczy WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżona decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.