Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 lutego 2024 r., II SAB/Ke 4/24

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 lutego 2024 r., II SAB/Ke 4/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w przedmiocie pomocy społecznej (wniosek z 21 grudnia 2023 r.) postanawia: odrzucić skargę.

Uzasadnienie

2 W dniu 27 grudnia 2023 r. R. S. wniósł do tut. skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w przedmiocie udzielenia ojcu skarżącego pomocy społecznej – na wniosek skarżącego z 21 grudnia 2023 r., o zakup materaca przeciwodleżynowego dla niepełnosprawnego ojca. Skarżący podniósł, że przedmiotowy wniosek złożył w imieniu ubezwłasnowolnionego całkowicie ojca - jako osoba zainteresowana. Dodał, że ojciec nie ma opiekuna prawnego.

3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie trybu przewidzianego w art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a z ostrożności o oddalenie. Wskazał, że w sprawie wniosku o pomoc w postaci zakupu materaca przeciwodleżynowego, skarżący wniósł 23 grudnia 2023 r. ponaglenie, które wraz z odpisami dokumentów zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach 2 stycznia 2024 r. Zdaniem organu skarga została złożona przedwcześnie i powinna zostać odrzucona.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

5 Skarga podlega odrzuceniu.

6 Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "Ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1). Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania złożonej skargi, sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1). Z art. 52 § 2 Ppsa wynika, że wyczerpanie środków zaskarżenia to sytuacja, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b Ppsa, stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

7 Zakwalifikowanie przez ww. przepisy ponaglenia jako środka zaskarżenia powoduje konieczność uznania, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Ponaglenie zostało uregulowane w Ppsa jedynie szczątkowo – w przywołanych wyżej art. 52 § 2 i art. 53 § 2b. Natomiast zasadnicza część tej regulacji znajduje się w Kodeksie postępowania administracyjnego, a przede wszystkim w art. 37 tej ustawy. Jeden z wymogów formalnych, warunkujących skuteczne wniesienie ponaglenia, został wprowadzony przez ustawodawcę w art. 37 § 3a Kpa, dodanym z dniem 10 listopada 2022 r. przez art. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. poz. 2185). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się. Zastrzeżony w tym przepisie rygor w postaci pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania prowadzi do wniosku, że ponaglenie przedwczesne w świetle art. 37 § 3a Kpa, nie może zostać uznane za wniesione skutecznie. To ostatnie stwierdzenie ma zarazem istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi poprzedzonej takim (przedwczesnym) ponagleniem. Wprawdzie w art. 53 § 2b Ppsa nie zastrzeżono wyraźnie, że wymagane jest wniesienie ponaglenia "skutecznie", ale taki warunek zdaje się być w nim milcząco przyjęty – jako dający się wyprowadzić z zasady demokratycznego państwa prawnego, która łączy zaistnienie określonych skutków prawnych tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie. Takie stanowisko zajęła judykatura, stwierdzając że skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego – gdyż tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 2203/20). Ponadto, w analizowanym art. 53 § 2b Ppsa nie zastrzeżono expressis verbis również np. tego, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Kpa jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego opieszałe prowadzenie kwestionuje się w skardze ‒ co nie stanęło na przeszkodzie wyinterpretowaniu przez judykaturę obowiązywania takiego warunku w drodze wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej, z szerokim odwołaniem się do art. 37 Kpa (por. postanowienie NSA z 7 lutego 2022 r., sygn. I OSK 2394/21).

8 Wszystko to prowadzi do wniosku, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Kpa jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a Kpa, a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 Kpa albo przepisach szczególnych. Natomiast ponaglenie złożone przed upływem ww. terminu ‒ jako przedwczesne i z tego powodu podlegające pozostawieniu bez rozpoznania ‒ nie wywiera skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 Ppsa. W konsekwencji, skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 2772/21).

9 Zasadność przedstawionej wyżej interpretacji art. 53 § 2b Ppsa, opartej na wykładni językowej oraz systemowej tego przepisu dokonywanej w powiązaniu z unormowaniami art. 37 § 3a K.p.a. oraz art. 52 § 1 Ppsa, znajduje potwierdzenie także w wykładni celowościowej. Jeśli bowiem strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem albo zaraz po złożeniu wniosku, to praktycznie w tym samym czasie może wnieść też skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. To z kolei oznacza ‒ zwłaszcza w sprawach w których przepis szczególny określa dłuższe od ogólnych terminy ich załatwienia przez organ ‒ że sąd z dużym prawdopodobieństwem będzie miał możliwość rozpoznać skargę przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy przez organ. W takich zaś przypadkach sądy ‒ podobnie, jak organy administracji ‒ zwykle nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W konsekwencji takie sprawy niepotrzebnie angażują nie tylko organy administracji, ale i sądy administracyjne wraz z ich całym aparatem urzędniczym (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r., sygn. IV SAB/Po 89/23).

10 Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skoro skarżący 27 grudnia 2023 r. wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach, to wniesione 23 grudnia 2023 r. ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, dotyczące domniemanej bezczynności organu pomocy społecznej w postępowaniu wszczętym na podstawie wniosku z dnia 21 grudnia 2023 r. – zostało złożone przedwcześnie. W konsekwencji, takie ponaglenie nie mogło, w świetle art. 37 § 3a Kpa, odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 Ppsa.

11 Mając na względzie powyższe skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.