Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 lutego 2024 r., II SAB/Ke 1/24

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 lutego 2024 r., II SAB/Ke 1/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym skargi R. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w przedmiocie pomocy społecznej (wniosek z 19 grudnia 2023 r.) p o s t a n a w i a : odrzucić skargę.

Uzasadnienie

2 R. S. wniósł 21 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w przedmiocie udzielenia ojcu skarżącego pomocy społecznej – na wniosek skarżącego z 19 grudnia 2023 r., gdzie zawarł żądanie ocieplenia baraku, w którym mieszka ojciec Z. S. Skarżący podniósł, że powyższy wniosek złożył w imieniu ubezwłasnowolnionego całkowicie ojca - jako osoba zainteresowana. Dodał, że ojciec nie ma opiekuna prawnego, a on jest jedyną osobą, która się nim opiekuje. Zgodnie z przepisami: każdy zainteresowany ma prawo zgłosić ośrodkowi pomocy społecznej sytuację osoby pozostającej w niedostatku. Postępowanie ośrodka skutkowało nierozpoznaniem kolejnego wniosku i nieudzieleniem pomocy.

3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności o oddalenie. Wskazał, że w sprawie wniosku o pomoc w postaci ocieplenia baraku, skarżący wniósł ponaglenie 19 grudnia 2023 r. Ponaglenie to wraz z odpisami dokumentów zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach 21 grudnia 2023 r. Zdaniem organu skarga została złożona przedwcześnie i powinna zostać odrzucona.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

5 Skarga podlega odrzuceniu.

6 Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1). Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania złożonej skargi, sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Z art. 52 § 2 p.p.s.a., wynika, że wyczerpanie środków zaskarżenia to sytuacja, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

7 Zakwalifikowanie przez p.p.s.a. ponaglenia jako środka zaskarżenia powoduje konieczność uznania, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Ponaglenie zostało uregulowane w p.p.s.a. jedynie szczątkowo – w przywołanych wyżej art. 52 § 2 i art. 53 § 2b. Natomiast zasadnicza część tej regulacji znajduje się w K.p.a., a przede wszystkim w art. 37 tej ustawy. Jeden z wymogów formalnych, warunkujących skuteczne wniesienie ponaglenia, został wprowadzony przez ustawodawcę w art. 37 § 3a K.p.a., dodanym z dniem 10 listopada 2022 r. przez art. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 2185). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się. Zastrzeżony w tym przepisie rygor w postaci pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania prowadzi do wniosku, że ponaglenie przedwczesne w świetle art. 37 § 3a K.p.a., nie może zostać uznane za wniesione skutecznie. To ostatnie stwierdzenie ma zarazem istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi poprzedzonej takim (przedwczesnym) ponagleniem. Wprawdzie w art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono wyraźnie, że wymagane jest wniesienie ponaglenia "skutecznie", ale taki warunek zdaje się być w nim milcząco przyjęty – jako dający się wyprowadzić z zasady demokratycznego państwa prawnego, która łączy zaistnienie określonych skutków prawnych tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie. Takie stanowisko zajęła judykatura, stwierdzając że skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego – gdyż tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2203/20). Ponadto, w analizowanym art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono expressis verbis również np. tego, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów K.p.a. jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego opieszałe prowadzenie kwestionuje się w skardze ‒ co nie stanęło na przeszkodzie wyinterpretowaniu przez judykaturę obowiązywania takiego warunku w drodze wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej, z szerokim odwołaniem się do art. 37 K.p.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2022 r., I OSK 2394/21). Wszystko to prowadzi do wniosku, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów K.p.a. jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 K.p.a. albo przepisach szczególnych. Natomiast ponaglenie złożone przed upływem ww. terminu ‒ jako przedwczesne i z tego powodu podlegające pozostawieniu bez rozpoznania ‒ nie wywiera skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji, skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/21).

8 Zasadność przedstawionej wyżej interpretacji art. 53 § 2b p.p.s.a., opartej na wykładni językowej oraz systemowej tego przepisu dokonywanej w powiązaniu z unormowaniami art. 37 § 3a K.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a., znajduje potwierdzenie także w wykładni celowościowej. Jeśli bowiem strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem albo zaraz po złożeniu wniosku, to praktycznie w tym samym czasie może wnieść też skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. To z kolei oznacza ‒ zwłaszcza w sprawach w których przepis szczególny określa dłuższe od ogólnych terminy ich załatwienia przez organ ‒ że sąd z dużym prawdopodobieństwem będzie miał możliwość rozpoznać skargę przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy przez organ. W takich zaś przypadkach sądy ‒ podobnie, jak organy administracji ‒ zwykle nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W konsekwencji takie sprawy niepotrzebnie angażują nie tylko organy administracji, ale i sądy administracyjne wraz z ich całym aparatem urzędniczym (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r., IV SAB/Po 89/23).

9 Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skoro skarżący 21 grudnia 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach, to wniesione 19 grudnia 2023 r. ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, dotyczące domniemanej bezczynności organu pomocy społecznej w postępowaniu wszczętym na podstawie wniosku z tego samego dnia 19 grudnia 2023 r. – zostało złożone przedwcześnie. W konsekwencji, takie ponaglenie nie mogło – w świetle regulacji art. 37 § 3a K.p.a. odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a.

10 Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł o odrzuceniu wniesionej w niniejszej sprawie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – jako niedopuszczalnej.