Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 grudnia 2006 r., II SA/Go 320/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 grudnia 2006 r., II SA/Go 320/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Protokolant asystent sędziego Tomasz Modzelewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Z.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...]. II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 48 ust 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zmianami), nakazał Z.Ł. rozbiórkę budynku garażu o konstrukcji metalowej usytuowanego na działce nr [...], wybudowanego bez wymaganego ostatecznego pozwolenia na budowę.

3 Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, iż działając na podstawie art. 48 ust. 2 powyższej ustawy, w dniu [...] listopada 2006 r. PINB wydał postanowienie, którym wstrzymał roboty budowlane i nałożył na Z.Ł. obowiązek przedstawienia dokumentów umożliwiających zalegalizowanie wymienionego wyżej obiektu. W związku z tym, że zobowiązana nie dostarczyła wskazanych dokumentów w zakreślonym terminie, organ I instancji wydał powyższą decyzję.

4 Od orzeczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie wniosła Z.Ł. podnosząc, że wystąpiła do Urzędu Gminy o ustalenie warunków zabudowy, lecz postępowanie w tej sprawie zostało umorzone. Skarżąca utrzymuje, iż z tego względu nie miała możliwości dopełnienia nałożonego na nią obowiązku. Ponadto oświadczyła, że została poinformowana, iż do budowy garażu wystarczy uzyskać zgodę wspólnoty mieszkaniowej.

5 Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ II instancji –Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

6 W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji podniesiono, że skarżąca nie dopełniła obowiązku dostarczenia dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2006 r. w wyznaczonym terminie 45 dni od dnia jego otrzymania. Wobec faktu, iż niezbędne do dostarczenia dokumenty zostały wymienione w przedmiotowym postanowieniu, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu było, zdaniem organu, bezprzedmiotowe. Ponadto organ odwoławczy uznał, iż inwestor nie dochował należytej staranności w celu zapewnienia zgodności z prawem planowanych prac budowlanych związanych z budową garażu.

7 Z ustaleniami Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zgodziła się Z.Ł. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji II instancji jako niezgodnej z prawem, wyznaczenie nowego terminu do załatwienia niezbędnych do legalizacji obiektu dokumentów, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zwolnienia z kosztów postępowania i przyznania adwokata z urzędu.

8 Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca ponownie podniosła, że przyczyną niedopełnienia nałożonego na nią obowiązku była przewlekłość postępowania dotyczącego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz niedoinformowanie jej o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz nieudzielanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

9 W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym zważył co następuje:

11 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

12 Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego.

13 Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

14 Bezspornym w sprawie okazał się fakt wybudowania przez skarżącą Z.Ł. garażu o konstrukcji metalowej usytuowanego na działce nr [...], bez wymaganego ostatecznego pozwolenia na budowę, który użytkuje od 2003 r.

15 Z treści uzasadnienia organu I jak i II instancji wynika, iż przedmiotowy garaż wybudowany został w 2003 r.

16 W art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r.

17 Nr 207, poz. 2016, ze zm.) został zawarty katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. takich do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 cyt. ustawy. Katalog określony w art. 29 Prawa budowlanego enumeratywnie wylicza przypadki nie wymagające uzyskania pozwolenia. Zauważyć należy, że garaż nie został wymieniony przez ustawodawcę we wskazanym powyżej przepisie art. 29.

18 Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r., wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przy budowie budynku garażu o konstrukcji metalowej i nałożył na inwestora – Z.Ł., obowiązek przedstawienia w terminie 45 dni od daty otrzymania postanowienia:

19 1. zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

20 2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami w tym techniczno – budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń lub rzeczoznawcę budowlanego,

21 3. kserokopii uprawnień budowlanych i zaświadczeń o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego projektantów oraz osób sprawdzających,

22 4. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w stosunku do działki nr [...].

23 Powyższe postanowienie zostało wydane w celu ustalenia, czy samowolnie wybudowany obiekt spełnia wszystkie przewidziane prawem przesłanki umożliwiające zalegalizowanie go.

24 Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, chyba że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem – art. 48 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane.

25 Celem wprowadzenia powyższej regulacji w przepisach dotyczących spraw samowoli budowlanej było umożliwienie odejścia od orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, który nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Zatem możliwość orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej ma miejsce tylko w takiej sytuacji, gdy w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego właściwy organ stwierdzi, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające jego legalizację.

26 W świetle dokonanych ustaleń nie budzi zatem żadnych wątpliwości fakt,

27 iż przedmiotowy garaż został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej,

28 w związku z czym w sprawie będą miały zastosowanie przepisy art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., która weszła w życie dnia 1 stycznia 1995 r.

29 i została następnie znowelizowana ustawami z dnia 27 marca 2003 r. oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r.

30 Istotne zatem znaczenie ma szczegółowe ustalenie daty budowy przedmiotowego garażu przez skarżącą, zwłaszcza w odniesieniu do zmiany ustawy – Prawo budowlane obowiązującej od 11.07.2003 r., co wywołuje różne skutki prawne.

31 Możliwości uniknięcia rozbiórki były w ustawie ściśle regulowane i wiązały się albo z terminem popełnienia samowoli - przed wejściem w życie ustawy, tzn. przed 1 stycznia 1995 r. - art. 103 Prawa budowlanego, albo z upływem czasu, w jakim samowola nie została wykryta (5 lat - art. 49 w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 27 marca 2003 r.).

32 Wspomnianą nowelizacją z dnia 27 marca 2003 r., uzupełnioną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r., ustawodawca zdecydował się jednak na pewne złagodzenie przepisów odnoszących się do samowoli budowlanej. Wynikało to przede wszystkim z faktu, że - jak się wydaje - formuła dotychczasowych rozwiązań uległa pewnemu wyczerpaniu, a ponadto możliwe były przypadki, że w miejsce przymusowo rozebranego obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej możliwe było wybudowanie takiego samego obiektu, ale już na podstawie pozwolenia na budowę. Dlatego też wprowadzone zostały do Prawa budowlanego mechanizmy umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Znalazły się one w przepisach art. 48-49a (budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę) oraz art. 49b (bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu).

33 W przypadku obowiązywania planu miejscowego inwestor musi wykazać zgodność inwestycji z tym planem. W przypadku braku planu inwestor musi legitymować się decyzją o warunkach zabudowy, która stwierdza zgodność zamierzenia z przepisami szczególnymi.

34 Wskazane wyżej okoliczności oznaczają, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Organ administracji bowiem w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów, jak i braku szczegółowego ustalenia daty pobudowania garażu, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

35 Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami ) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz orzekł w myśl art. 152 cytowanej ustawy.

36 Maria Bohdanowicz Ireneusz Fornalik Aleksandra Wieczorek