Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2020 r., II SA/Gl 535/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2020 r., II SA/Gl 535/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej - k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku A. S. z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie kontroli posadowienia budynku mieszkalnego, tarasu ziemnego oraz nasypu ziemi na dz. nr 1 w L. postanowił odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie jw.

3 W uzasadnieniu organ podał m. in., że do organu wpłynął wniosek A. S. o kontrolę posadowienia budynku na działce nr 1 w L. pod względem zgodności z projektem zagospodarowania działki. Proszono szczególne o zbadanie tarasu wraz z połączonym z nim nasypem przy północno wschodniej ścianie tego budynku pod względem zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym. Ustalono, że budynek mieszkalny jw. powstał w oparciu o decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Inwestor zawiadomił organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, dołączając wymagane przepisami prawa dokumenty. Uprawniony geodeta załączył do inwentaryzacji powykonawczej zaświadczenie o zgodności posadowienia budynku z projektem zagospodarowania działki, zatwierdzona dokumentacja projektowa przewidywała w północno-zachodniej elewacji budowę tarasu ziemnego. Budowa budynku mieszkalnego oraz jego lokalizacja na dz. nr 1 była również badana w innych postępowaniach w organach nadzoru budowlanego. Brak jest zatem podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie posadowienia budynku mieszkalnego wraz z budową ziemnego tarasu na dz. nr 1 oraz podniesienia terenu przy granicy z działką 2, gdyż sprawy były już przedmiotem wcześniejszych rozstrzygnięć.

4 Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. S. Podała m. in., że w żadnym z wymienionych postępowań PINB nie kontrolował zgodności prac budowlanych z planem zagospodarowania działki 1 w L.

5 Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

6 W uzasadnieniu organ podał m. in., że kwestia legalności budowy budynku j.w. była już rozpatrywana. W tożsamej sprawie zapadły rozstrzygnięcia ostateczne. Mamy do czynienia zarówno z tożsamością strony, z tożsamością przedmiotu postępowania, jak również zastosowanie znajdą te same przepisy postępowania. Gdyby organ pierwszej instancji wszczął ponownie postępowanie, zgodnie z wnioskiem strony i wydał w wyniku tego postępowania decyzję, wówczas doszłoby do naruszenia przepisów.

7 Skargę na powyższe postanowienie złożyła A. S. Zarzucono:

8 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 61 § 4 k.p.a., poprzez brak umożliwienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

9 2) naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i skupieniu się tylko na 1 nasypie,

10 3) naruszenie przepisu art. 61a k.p.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie;

11 4) naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na tym, że wskazana w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień interpretacja nie jest trafna i nie jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości, organy dopuściły się nierównego traktowania stron.

12 W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych postanowień w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

13 W uzasadnieniu skarżąca podała m. in., że twierdzenie, iż sprawy objęte żądaniem były już przedmiotem wcześniejszych rozstrzygnięć, ewidentnie nie jest prawdziwe. Taras połączony z nasypem wykonany jest niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Ma wymiary dwukrotnie wyższe od przedstawianego na rysunkach projektu budynku i wzniesiony jest prawie na metr wyżej niż w projekcie.

14 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

16 W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

17 W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

18 Zgodnie z art. 61a §1 i 2 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie.

19 Art. 61a k.p.a. został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą od 11 kwietnia 2011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r., nr 6, poz. 18). Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

20 Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317).

21 Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3).

22 Mają zatem racje organy, że kwestia legalności inwestycji jw. była już rozpatrywana w wielu różnych postępowaniach i aspektach, które szczegółowo opisano w postanowieniach. Organ podejmuje czynności w postępowaniu naprawczym także z urzędu i bada kompleksowo zagadnienie legalności obiektu oraz zagospodarowania działki (np. wyrok WSA w Gliwicach z 14 lutego 2020 r., sygn. II SA/Gl 1353/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 16 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Rz 1195/19).

23 W szczególności z pisma geodety z [...] r. wynika, że budynek jw. został posadowiony zgodnie z planem zagospodarowania działki. Kwestia ta była już rozpatrywana uprzednio przez organ. Przedmiotem postępowania był też nasyp ziemny. W skardze Skarżąca pisze także o masach ziemi z tarasu, które podtrzymuje mur oporowy (s. 3), jednak o tych kwestiach pisała też w korespondencji prowadzonej w innym postępowaniu – w piśmie do PINB z 9 grudnia 2017 r. (punkt III.1).

24 Organ nadzoru budowlanego swe działania realizuje w interesie publicznym, zatem podjęcie czynności wstępnych, w tym nawet kontrolnych – czy to z własnej inicjatywy organu, czy też wskutek pisemnej skargi obywatela – z istoty rzeczy – nie może wskazywać na prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, gdyż to jest wszczynane w jednostkowej sprawie dopiero, gdy ta wymaga indywidualnej konkretyzacji normy prawa materialnego w drodze kwalifikowanego aktu administracyjnego, kierowanego do oznaczonej osoby bądź osób (postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1500/09; postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 2132/10).

25 Stąd, wobec prowadzonych już uprzednio wielu postępowań, w wielu aspektach, kwestie merytoryczne, z powodu przeszkód formalnych, nie mogą tu być badane. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia art. 7, 10 §1, 77 § 1, 80, 61a §1, 107 §3, 138 §1 pkt 1, 145 §1 k.p.a., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.

26 Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

27 Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.