Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2004 r., II SA/Gd 3604/01
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2004 r., II SA/Gd 3604/01Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: S. NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: S. NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) S. WSA Jolanta Górska Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 02 października 2001r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 maja 2001 r. nr [...] i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej A. N. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
2 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 9 maja 2001 r. Nr [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pozbawił A. N. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. decyzją z dnia 18 marca 1976 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 1 lutego 1945 r. do 3 listopada 1945r.
3 A. N. wniosła o ponowne rozpoznanie jej sprawy, podnosząc że w latach 1942-1945 była członkiem działającej podziemnej organizacji [...], przekształconej w AK P. Natomiast do pracy w organach Milicji Obywatelskiej skierowana została przez w/w organizację po wyzwoleniu miasta B., gdzie pełniła służbę od 1 lutego do 3 listopada 1945 r. Wskazała, iż dokumenty potwierdzające jej działalność konspiracyjną znajdują się w aktach ZBoWiD, do których Kierownik Urzędu ma dostęp.
4 Decyzją z dnia 2 października 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. W uzasadnieniu wskazał, że uprawnienia kombatanckie A. N. zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby pełnionej w organach Milicji Obywatelskiej. W takiej zaś sytuacji, w myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944–1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Wyjaśnił również, że Kierownik Urzędu w postępowaniu o pozbawienie uprawnień z ww. powodu nie jest zobowiązany do dokonywania ustaleń czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach. Ponieważ strona nie przedstawiła nowych dokumentów organ stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany dotychczasowej decyzji.
5 Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. N. podnosząc, że uprawnienia kombatanckie powinny jej być przyznane za członkostwo w działającej na terenie P. organizacji podziemnej o nazwie Związek Walki Zbrojnej [...], przekształconej następnie w AK P. (której członkiem zwyczajnym była od jesieni 1942 r.) i działalność konspiracyjną przeciwko okupantowi hitlerowskiemu w jej szeregach. Skarżąca podkreśliła, że powyższa okoliczność znana była organowi, gdyż dokumenty ją potwierdzające znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, w tym m.in. kopia legitymacji członka Armii Krajowej Okręg B. wydana przez Zarząd Okręgu AK B. w dniu 26 listopada 1992 r. Ponadto strona skarżąca wskazała, że na tę okoliczność organ winien był przeprowadzić dowód z jej akt osobowych znajdujących się w centrali Zarządu AK oraz w Zarządzie Okręgu AK B. Podniosła także, że do służby w organach MO skierowana została przez AK do pracy wywiadowczej.
6 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał także, że podniesione przez skarżącą okoliczności dotyczące jej działalności konspiracyjnej w organizacjach podziemnych nie mają wpływu na wynik sprawy, podkreślając że skarżąca uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu uczestnictwa w walkach z bandami i "reakcyjnym" podziemiem pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej, która nie miała charakteru militarnego.
7 W piśmie procesowym z dnia 24 grudnia 2001 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko przedstawione we wniesionej skardze.
8 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
9 Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
10 W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
11 Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
12 Nie jest trafne stanowisko Kierownika Urzędu, że w postępowaniu weryfikacyjnym gdy istnieją przesłanki do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, to nie ma on obowiązku badania czy osobie poddanej weryfikacji przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie z innych określonych w ustawie tytułów.
13 Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wynika, że jeśli kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala na ustalenie istnienia działalności kombatanckiej z innego tytułu objętego ustawą bądź kombatant zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym – prowadzonym także po dniu 31 grudnia 1998 r. – istnienie takiego tytułu, to przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy termin nie dotyczy takich sytuacji, a organ ma obowiązek rozpatrzyć, czy uprawnienia kombatanckie nie mogą być zachowane (uchwały składu Siedmiu Sędziów NSA z 3 grudnia 2001 r., sygn. akt OPS 11/01 i z 4 marca 2002 r., sygn. akt OPS 13/01; wyroki NSA z 31 lipca 2001 r., sygn. akt VSA 3431/00, z 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt VSA 3875/00; wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r., sygn. akt III RN 166/01, z 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 207/01, z 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 211/01).
14 Zważyć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się wszystkie unormowania dotyczące zasad i sposobu prowadzenia postępowania, w tym dowodowego, wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego.
15 W związku z powyższym organ powinien zgodnie z przepisami art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. rozpatrzyć czy skarżąca nabyła uprawnienia kombatanckie z innego przewidzianego w ustawie tytułu niż ustalone zaświadczeniem ZBoWiD-u i w zależności od poczynionych ustaleń wydać właściwe rozstrzygnięcie.
16 Sąd uznał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchybił swym obowiązkom, wynikającym z powyższych przepisów. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające zachowanie przez skarżącą uprawnień kombatanckich.
17 W myśl art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej.
18 Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w toku postępowania weryfikacyjnego wielokrotnie powoływała się na okoliczność, iż w roku 1942 została zaangażowana przez podoficera WP F. S. do pracy konspiracyjnej m.in. w charakterze łącznika, osoby udzielającej pomocy jeńcom radzieckim, francuskim i angielskim, pomocy w organizowaniu ucieczek w szeregach Związku Walki Zbrojnej [...] AK, której to organizacji została jesienią 1942 r. członkiem, i w której pełniła służbę aż do wyzwolenia miasta B. (24 stycznia 1945 r.). Na powyższą okoliczność strona przedłożyła kopię legitymacji potwierdzającej przynależność do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Wzmianki o konspiracyjnej działalności skarżącej, a także o skierowaniu jej do służby w organach MO przez organizacje podziemne (ruch oporu) zawierają znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty m.in. wniosek o nadanie Złotego Krzyża Zasługi, deklaracja członkowska ZBoWiD, arkusz uzupełniający dokumenty skarżącej jako członka ZBoWiD-u, kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich oraz liczne pisma i oświadczenia skarżącej.
19 Mając na względzie powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organ administracji, aby należycie rozstrzygnąć wniosek skarżącej, powinien w oparciu o dostępną wiedzę historyczną, dokumenty, w tym akta osobowe skarżącej znajdujące się – według jej twierdzeń – w posiadaniu centrali Zarządu Armii Krajowej oraz Zarządu Okręgu AK B. oraz zeznania świadków i ewentualnie przesłuchanie skarżącej ustalić czy we wskazanej przez nią podziemnej organizacji, działającej najpierw pod nazwą Związek Walki Zbrojnej [...], a następnie AK P. rzeczywiście pełniła służbę. Wszelkie dowody winny zostać zebrane w sposób odpowiadający wymogom przepisów rozdziału 4 k.p.a., a ich ocena, którą organ administracji zobowiązany będzie poczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę winna odpowiadać wymogom wynikającym z art. 80 k.p.a. Nie może być dowolna i musi opierać się na logicznych przesłankach.
20 Z podanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
21 Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.).