Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r., III RN 166/01

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r., III RN 166/01

Tekst

TEZY

1 Zgodzić się należy ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej, że w sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu /nie potwierdzoną przez ZBoWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień/ to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego wskazywanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu.

Sentencja

2 Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Bolesława J. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich po rozpoznaniu na rozprawie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 28 marca 2001 r., SA/Sz 21/00 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

3 Wyrokiem z dnia 28 marca 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie oddalił skargę Bolesława J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 października 1999 r., którą skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w K. dnia 1 lipca 1980 r., z tytułu utrwalania władzy ludowej od 20 listopada 1945 r. do dnia 31 grudnia 1945 r. Jednocześnie NSA uznał, że nie jest możliwe rozpatrywanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej, ponieważ zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ wnioski o przyznanie takich uprawnień mogły być zgłaszane do dnia 31 grudnia 1998 r., któremu to terminowi skarżący uchybił.

4 Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

5 W uzasadnieniu wywodził, że pogląd organu a następnie Sądu Administracyjnego, iż skarżący nie składał wniosku o przyznanie uprawnień z tytułu przynależności do Armii Krajowej jest wadliwy, ponieważ skarżący już w 1973 r. a więc przed 31 grudnia 1998 r. ubiegając się o uprawnienia kombatanckie podniósł na pierwszym miejscu, że od wiosny 1943 aż do wyzwolenia należał do BCh - AK, wskazał placówkę, obwód i swoich przełożonych. Dopiero w drugiej kolejności wskazał, że brał udział w walce z bandą w charakterze milicjanta /komendanta Posterunku MO w powiecie Ż./.

6 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

7 Zarzutom rewizji nadzwyczajnej nie można odmówić słuszności. Skarżący w 1974 r. ubiegając się o członkostwo w ZBoWiD jako okres uprawniający go do wstąpienia do tej organizacji wskazał przede wszystkim, że od wiosny 1943 do wyzwolenia należał do BCh - AK jako szeregowy pod dowództwem komendanta placówki "Kuby" i komendanta Obwodu "Mira, natomiast w grudniu 1945 r. brał udział w likwidacji bandy rabunkowej w powiecie Ż. jako komendant posterunku MO. W zaświadczeniu Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia 1 lipca 1980 r. (...) jako działalność kombatancką skarżącego wskazano walkę zbrojną o utrwalenie władzy ludowej od 20 listopada do 31 grudnia 1945 r. Jednocześnie w aktach administracyjnych znajdują się oświadczenia świadków z 1990 i 1993 r. potwierdzające przynależność skarżącego do AK.

8 Zgodzić się, zatem należy ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej, że w sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatanckiej a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu /nie potwierdzoną przez ZBoWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień/ to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego wskazywanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu. Nie można bowiem nie uwzględnić historycznego faktu, że w różnych okresach lat 1944-1989 a w szczególności przed rokiem 1956 przynależność do Armii Krajowej bywała zatajana celem uniknięcia represji okresu stalinowskiego; istniejąca zaś do 1989 r. ewidentna ciągłość władzy formacji politycznej, która była dominująca, sprzyjała preferowaniu w prawnych rozwiązaniach dotyczących uprawnień kombatanckich i rentowo-emerytalnych okresów walk o utrwalenie władzy ludowej bądź działalności w takich organizacjach jak Gwardia Ludowa i Armia Ludowa. Takimi preferencjami można tłumaczyć wskazanie w zaświadczeniu ZBoWiD z 1980 r. jako okresu rzutującego na uprawnienia kombatanckie nie kilkuletniej przynależności do AK-BCH, lecz miesięcznego okresu walki o utrwalenie władzy ludowej.

9 Także w motywach uchwały 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1993 r. II UZP 25/93 /OSNC 1994 nr 11 poz. 200/ Sąd Najwyższy przyjął możliwość rozpatrywania uprawnień kombatanckich z tytułu innego niż dotychczas uznawany okres utrwalania władzy ludowej, jeżeli kombatant powołuje się na posiadanie uprawnień z tytułów wymienionych w przepisach art. 1 ust. 2. art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

10 W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną i w oparciu art. 393[13] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku/.