Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2004 r., II SA/Gd 3095/00

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2004 r., II SA/Gd 3095/00

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie NSA Barbara Skrzycka-Pilch WSA Janina Guść Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody z dnia 31 października 2000r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 września 2000r. [...] i zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S. P. kwotę 310 zł (trzysta dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 II SA/Gd 3095/00

3 U z a s a d n i e n i e

4 Prezydent Miasta decyzją z dnia 4 września 2000r., na podstawie art.145, art.151 § 2 w związku z art.146 K.p.a., po wznowieniu postępowania, stwierdził, że:

5 - decyzja Prezydenta Miasta z dnia 9 lutego 1995r. Nr [...] w sprawie dopuszczenia do użytkowania budynku piekarni przy ul. N. [...] we W. wydana została z naruszeniem prawa,

6 - oraz odmówił jej uchylenia "z uwagi na upływ okresu przedawnienia do uchylenia tej decyzji".

7 W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją "Urzędu Miejskiego Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 3 października 1989r. Nr [...]" zatwierdzono projekt zagospodarowania i udzielono B. K. pozwolenia na budowę warsztatu rzemieślniczego branży sanitarnej przy ul. N. [...] we W..

8 Następnie decyzją Prezydenta Miasta z 9 lutego 1995r. udzielono inwestorowi pozwolenia na użytkowanie "wybudowanego obiektu z przeznaczeniem na piekarnię".

9 Decyzja ta wydana została z naruszeniem art.59 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U.Nr 89, poz.414 ze zm.) z uwagi na fakt odstąpienia przez inwestora od warunków określonych w decyzji o ustaleniu lokalizacji dla tej inwestycji tj. decyzji kierownika Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego we W. z dnia 18 maja 1989r. Nr [...] oraz decyzji o pozwoleniu na budowę dla tej inwestycji z 3 października 1989r.

10 Organ administracji wskazał, że na żądanie S. P., na podstawie art.145 § 1 pkt 4 K.p.a. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 22 listopada 1999r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie.

11 Po wznowieniu postępowania uchylił własną decyzję z 9 listopada 1995r. o pozwoleniu na użytkowanie piekarni i odmówił udzielenia pozwolenia na jej użytkowanie.

12 Po rozpatrzeniu odwołania inwestora Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

13 W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że wyjaśnienia wymaga kwestia kiedy nastąpiło doręczenie decyzji z 9 lutego 1995r.

14 Rozpatrując ponownie sprawę, na podstawie oświadczenia inwestora ustalono, że decyzja ta została doręczona mu w dniu jej wystawienia tj. 9 lutego 1995r.

15 Organ administracji wskazał, że stosownie do art.146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji w postępowaniu wznowieniowym, na podstawie art.145 § 1 pkt 4 K.p.a., może nastąpić przed upływem 5 lat.

16 Uwzględniając to, że decyzja została doręczona 9 lutego 1995r., to jej uchylenie nie może nastąpić po 9 lutym 2000r., co uzasadniało rozstrzygnięcie zawarte na wstępie decyzji.

17 Odwołanie od tej decyzji wniósł S. P., który zarzucając naruszenie art. art. 6, 7, 145 § 1 pkt 1, 146 § 1 K.p.a. domagał się jej uchylenia i wydania merytorycznej decyzji w postępowaniu wznowieniowym.

18 Odwołujący się wskazywał, że całe postępowanie w sprawie tej inwestycji prowadzone jest tendencyjnie, z uwzględnieniem interesu jednej tylko strony tj. inwestora.

19 Organ I instancji przewlekał rozpatrzenie wniosku w postępowaniu wznowieniowym, tak aby upłynął okres 5 letni, przewidziany w art.146 § 1 K.p.a.

20 Jest to jaskrawe naruszenie praworządności, terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym przewidzianych w art.35 K.p.a. Wszystko to zmierzało do dalszego tolerowania działalności piekarni przy ul. N. 68 we W..

21 Istota zarzutów odwołującego się w toku postępowania wznowieniowego akcentowała istnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art.145 § 1 pkt 1 K.p.a. tj. oparcia pozwolenia na użytkowanie piekarni na fałszywych dowodach.

22 Organ I instancji nie odniósł się do tych istotnych zarzutów i to w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe. Dotyczy to:

23 - dziennika budowy,

24 - zawiadomienia o oddaniu obiektu do użytkowania,

25 - protokołu oględzin robót budowlanych, które zawierają fałszywe informacje.

26 Decyzja, którą w dniu 9 lutego 1995r. udzielono pozwolenia na użytkowanie piekarni wydana została bez:

27 - decyzji lokalizacyjnej,

28 - pozwolenia na budowę,

29 - projektu budowlanego.

30 Znajdujące się w aktach sprawy decyzje dotyczą wyłącznie "warsztatu rzemieślniczego branży instalacje sanitarne".

31 Odwołujący się wskazywał, że sfałszowano szereg innych dokumentów, co dawało podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę o jakiej mowa w art.145 § 1 pkt 1 K.p.a.

32 Fałszerstwo dokumentu ma miejsce nie tylko w sytuacji jego podrobienia lecz również wówczas, gdy poświadcza on nieprawdę co do jego treści i kwestia ta nie budzi wątpliwości w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie.

33 Zgodnie z przepisami K.p.a. organ administracji jest zobowiązany do rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.

34 Z akt wynika natomiast, że Prezydent Miasta pominął wszystkie te okoliczności i zarzuty, które mogły doprowadzić do uchylenia decyzji z 1995r. Naruszone zostały zatem przepisy K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

35 Nie uwzględniając tego odwołania Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 31 października 2000r., podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia organu I instancji.

36 Organ odwoławczy ustalił, że pozwolenie na budowę z 3 października 1989r. dotyczyło warsztatu rzemieślniczego branży sanitarnej, podczas gdy decyzja z 9 lutego 1995r. dotyczyła pozwolenia na użytkowanie piekarni.

37 Wojewoda podzielił pogląd, że uchylenie decyzji w postępowaniu wznowieniowym, opartym na art.145 § 1 pkt 4 K.p.a., może nastąpić wyłącznie przed upływem 5 lat od doręczenia decyzji dotychczasowej.

38 Skoro na podstawie oświadczenia inwestora prawidłowo ustalono, że jej doręczenie nastąpiło w dniu 9 lutego 1995r., to decyzja ta nie mogła być uchylona po dniu 9 lutego 2000r.

39 S. P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której ponawiając zarzuty odwołania wywodził, że piekarnia, na której użytkowanie udzielono pozwolenia ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 9 lutego 1995r., wydana została w sposób rażąco sprzeczny z:

40 1. pozwoleniem na budowę,

41 2. ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza realizację na tym terenie wyłącznie budownictwa mieszkaniowego z usługami nieuciążliwymi,

42 3. decyzją lokalizacyjną, która przewidywała budowę innego obiektu.

43 Skarżący akcentował tę okoliczność, że z dowodów zebranych w sprawie w sposób niewątpliwy wynika, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.

44 W sprawie istniała więc również inna przesłanka wznowieniowa określona w art.145 § 1 pkt 1 K.p.a.

45 Skarga kwestionowała również dopuszczalność dokonania istotnego w sprawie ustalenia tj. daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji wyłącznie na podstawie oświadczenia podmiotu zainteresowanego tj. inwestora, który wielokrotnie w toku postępowania naruszał prawo.

46 W ocenie skarżącego organy administracji prowadziły postępowanie przewlekle i tendencyjnie chroniąc interes tylko jednej strony i dopuszczając do legalizacji bezprawia.

47 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

48 Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270) zważył, co następuje:

49 Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

50 Analiza całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie daje podstawę do przyjęcia, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia 4 września 2000r. wydane zostały z rażącym naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 77 § 1, 145 § 1 pkt 1 i art.146 § 1 K.p.a. oraz art. 57 ust 1, art. 59 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane.

51 Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że:

52 1. ostateczną decyzją Architekta Miejskiego we W. z dnia 18 maja 1989r., na podstawie art.41 ust.3 i art.35 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U.Nr 35, poz.180 ze zm.), na wniosek B. K. ustalono lokalizację inwestycji przy ul. N. [...] polegającej na budowie warsztatu rzemieślniczego branży instalacyjnej (por. projekt techniczny str. 4-5).

53 W podstawie prawnej tej decyzji odwołano się również do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta , zatwierdzonego uchwałą Nr XXVI/132/88 MRN we W. z dnia 30 maja 1988r. (Dz.Urz.Woj. Włocławskiego Nr 13, poz.135 z 1988r.) wskazując, że teren przeznaczony pod ww. inwestycję przewidziany jest pod budownictwo mieszkaniowe.

54 Organ administracji wyraził pogląd, że art.3 Prawa budowlanego zezwala na wzniesienie na terenach przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe obiektów wiążących się z zaspokojeniem potrzeb mieszkańców tj. przedmiotowego warsztatu instalacji sanitarnych.

55 W ocenie Sądu decyzja ta mogła być wydana z naruszeniem prawa tj. art.46 cyt. wyżej ustawy z 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym, który to przepis stanowił jednoznacznie, że decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji sprzeczne z planem są nieważne.

56 Zakład rzemieślniczy branży sanitarnej nie dotyczył usług nieuciążliwych, niezbędnych dla obsługi podstawowej funkcji dzielnicy mieszkaniowej "Południe".

57 2. na podstawie decyzji opisanej w pkt 1, którą doręczono wyłącznie inwestorowi B. K., wystąpił on z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę warsztatu rzemieślniczego branży "instalacje sanitarne" na terenie przy ul. N. 68 we W..

58 Z projektu technicznego załączonego do wniosku wynika, że warsztat miał zatrudniać 10 osób, a jego plan realizacyjny przewidywał szczegółową lokalizację poszczególnych budynków w tym warsztatu o powierzchni 35,65 m2 (por. projekt techniczny).

59 W dniu 3 października 1989r. Kierownik Wydziału Urbanistyki Urzędu Miejskiego we W. zatwierdził plan realizacyjny i udzielił B. i A. K. pozwolenia na budowę warsztatu rzemieślniczego branży "instalacje sanitarne" oraz zatwierdził projekt techniczny tej inwestycji, sporządzony przez mgr inż. arch. J. Z.

60 3. W dniu 2 lutego 1995r. B. K. złożył w Urzędzie Miejskim we W. zawiadomienie o oddaniu do użytku obiektu budowlanego zrealizowanego przy

61 ul. N. [...] wskazując, że obiekt ten wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 3 października 1989r. Nr [...].

62 Inwestor określił oddawany do użytkowania obiekt jako piekarnię.

63 Do zgłoszenia załączył dziennik budowy warsztatu rzemieślniczego. Na str. 2 tego dziennika widnieje następujący wpis: "Budynek został wykonany zgodnie z projektem oraz sztuką budowlaną, zachowaniem przepisów prawa budowlanego. Teren po budowie został uporządkowany i nadaje się do użytku".

64 Pod powyższym wpisem znajduje się podpis inwestora B. K.

65 W dniu 9 lutego 1995r. pracownik Wydziału Urbanistyki i Architektury UM we W. A. P. dokonał oględzin obiektu wybudowanego przy ul. N. [...] stwierdzając w protokole "budynek warsztatowy wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z 3.10.1989r. Nr [...] zgodnie z projektem technicznym i warunkami pozwolenia na budowę. W fazie wykończeniowej inwestor zmienił zamiar użytkowania z warsztatu rzemieślniczego na piekarnię".

66 Na podstawie tego protokołu oględzin i dziennika budowy Prezydent Miasta w tym samym dniu tj. 9 lutego 1995r., wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie budynku piekarni o powierzchni użytkowej 203,47 m2 przy ul. N. [...] we W.. Decyzję tę podpisał L. S. Naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury.

67 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 9 lutego 1995r. stwierdzono protokolarnie na miejscu budowy, że obiekt został wykonany zgodnie z warunkami zabudowy oraz warunkami pozwolenia na budowę. Decyzję tę doręczono wyłącznie inwestorowi.

68 W świetle przedstawionych wyżej dokumentów oczywiste są fałszywe stwierdzenia zamieszczone zarówno w dzienniku budowy, protokole oględzin oraz decyzji z 9 lutego 1995r., że zgłoszony do użytkowania obiekt wybudowano na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z jego warunkami. Pozwolenie to, jak wskazano wyżej, dotyczyło warsztatu instalacyjnego, a pozwolenie na użytkowanie piekarni.

69 Uzasadnione są w pełni zarzuty skargi, że dowody na których oparto istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.

70 Jest to przesłanka wznowieniowa określona w art.145 § 1 pkt 1 K.p.a., która zgodnie z art.146 K.p.a. uniemożliwia uchylenie decyzji dotychczasowej dopiero po upływie 10 lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia.

71 W postępowaniu wznowieniowym, wszczętym wnioskiem S. P. z dnia 26 lipca 1999r. oraz w dalszych pismach skarżącego, odwołano się nie tylko do przesłanki określonej w art.145 § 1 pkt 4 K.p.a. lecz również do tego, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie piekarni wydana została na podstawie fałszywych dowodów stwierdzających, że piekarnię wybudowano zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę (por. pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 12 października 1999r. znajdujące się w aktach organu I instancji).

72 Wszystkie zarzuty wykazujące bezprawność działania organu wynikają także z odwołań i dalszych pism skarżącego znajdujących się w aktach sprawy.

73 Pominięcie w postępowaniu wznowieniowym opisanego wyżej fałszerstwa dowodów jest niewyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz rażącym naruszeniem art.145 § 1pkt 1 w związku z art.146 K.p.a. oraz art.6-8 i art.77 § 1 K.p.a.

74 Rażące naruszenie prawa w sprawie niniejszej inwestycji zdaje się wynikać również z przedstawionych wyżej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i pozwolenia na budowę. Możliwość eliminacji z obrotu prawnego tych decyzji przy rozpatrywaniu skargi w niniejszej sprawie ogranicza przepis art.135 p.s.a., który przewiduje, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

75 Opisane wyżej decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz pozwoleniu na budowę warsztatu rzemieślniczego wydane zostały na innych podstawach prawnych przez różne organy, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia tożsamości sprawy administracyjnej.

76 Z tych też przyczyn Sąd ograniczył się do stwierdzenia nieważności decyzji organów obydwu instancji wydanych w postępowaniu wznowieniowym, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w związku z art.135 p.s.a. i art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.

77 Po zwrocie akt niezależnie od obowiązku szybkiego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu wznowieniowym, wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 26 lipca 1999r. Wojewoda jako właściwy organ wyższego stopnia w rozumieniu art.156 § 1 K.p.a. zobowiązany będzie do wszczęcia z urzędu (art.157 § 2 K.p.a) postępowań administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nieważności opisanych wyżej decyzji organów I instancji z dnia 3 października 1989r. o pozwoleniu na budowę oraz z dnia 9 lutego 1995r. o pozwoleniu na użytkowanie piekarni przy ul. N. 68.

78 Postępowania te prowadzone w oparciu o przesłanki określone w art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz 156 § 1 pkt 7 K.p.a. w związku z art.46 cyt. ustawy z 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym, w odniesieniu do decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji, winny być prowadzone z udziałem wszystkich stron w rozumieniu art.28 K.p.a., w tym również skarżącego i inwestora.

79 Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji winna być przekazana SKO we W..

80 Wyjaśnić należy skarżącemu, że stosownie do art.160 § 1 i § 2 oraz art.153 K.p.a. przysługuje mu prawo dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od organów, które wydały w tej sprawie decyzje z naruszeniem przepisów art.156 § 1 i art.145 § 1 K.p.a.

81 W postępowaniu wznowieniowym należy ponadto dokładnie ustalić jaki obiekt (wielkość) wybudowany został na terenie nieruchomości przy ul. N. 68 oraz czy posadowiony został zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z 3.10.1989r. Oceny wymaga również podstawowa kwestia zgodności samowolnie zrealizowanej inwestycji z ustaleniami prawa miejscowego tj. planem zagospodarowania przestrzennego.

82 Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji wyroku.