Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 4 grudnia 2025 r., X C 44/24

wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 4 grudnia 2025 r., X C 44/24

Tekst

1 Sygn. akt X C 44/24 upr

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 4 grudnia 2025 r.

3 Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

5 Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska

6 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. w Toruniu sprawy

7 z powództwa A. J.

8 przeciwko Towarzystwu (...) Spółce akcyjnej z siedzibą we N.

9 o zapłatę

10 I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki akcyjnej z siedzibą we N. na rzecz powódki A. J. kwotę 7.833 zł (siedem tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty;

11 II. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki akcyjnej z siedzibą we N. na rzecz powódki A. J. kwotę 2.317 zł (dwa tysiące trzysta siedemnaście złotych) zł (tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

12 Pozwem wniesionym 29 grudnia 2023 roku A. J. wniosła o zasądzenie od Towarzystwa (...) Spółki akcyjnej z siedzibą we N. kwoty 7.833 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także kosztów procesu.

13 Z uzasadnienia pozwu wynikało, że w listopadzie 2019 r. powódka zarezerwowała wycieczkę do (...)w dniach od 8 do 20 marca 2020 r. dla trzech osób tj. siebie, męża M. J. oraz syna I. J.. Łączny koszt podróży wynosił 19.116 zł. Ponadto 28 stycznia 2020 r. powódka zawarła z pozwanym zakładem ubezpieczeń umowę ubezpieczenia od ryzyka kosztów rezygnacji lub przerwania ww. podróży. Zawarte ubezpieczenie obejmowało wszystkich uczestników wycieczki. Składka z tytułu polisy wynosiła 587 zł.

14 Powódka wskazała, że 3 marca 2020 r. doszło u niej do nagłego zachorowania, które zgodnie z zaleceniem lekarskim, uniemożliwiło jej udział w wycieczce. Powódka doznała nagłego, nieoczekiwanego i samoistnego, a także gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego, którego poziom był znaczny i zagrażał jej życiu. W tym stanie rzeczy powódka wraz z rodziną zrezygnowała z udziału w imprezie turystycznej. Z uwagi na rezygnację z realizacji podróży, biuro podróży zwróciło powódce jedynie część uiszczonej zapłaty z uwagi na poniesienie faktycznych kosztów niewykorzystanych miejsc na przelotach w wysokości 6.312 zł oraz koszt obsługi rezerwacji 1.521 zł, tj. łącznie dochodzonej w pozwie kwoty 7.833 zł.

15 Powódka w dniu 3 marca 2020 r. poinformowała pozwany zakład ubezpieczeń o zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz zgłosiła roszczenie odszkodowawcze. W dniu 9 marca 2020 r., tj. po dacie zaplanowanego wylotu, pozwana spółka wszczęła postępowanie likwidacyjne i wezwała powódkę do złożenia dodatkowej dokumentacji. Na żądanie pozwanego powódka przedstawiła zaświadczenie, że wcześniej nie leczyła się na nadciśnienie tętnicze. Pismem z dnia 29 maja 2020 r. zakład ubezpieczeń nie uznał roszczeń powódki, wskazują, że dokumentacja medyczna nie daje podstaw do ustalenia rozpoznania „zachorowania” w ogólności, a w szczególności zachorowania nagłego. Stanowisko zakładu ubezpieczeń nie uległo zmianie.

16 Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 5 kwietnia 2024 r. Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.

17 W złożonym w ustawowym terminie sprzeciwie od ww. nakazu zapłaty Towarzystwo (...) Spółka akcyjna z siedzibą we N. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu.

18 W sprzeciwie pozwany zakład ubezpieczeń podniósł, że stan zdrowia powódki nie wypełniał przesłanek przewidzianych w ogólnych warunkach ubezpieczenia, wobec czego odmowa wypłaty świadczenia była uzasadniona. W szczególności stan zdrowia powódki w dniu 3 marca 2020 r. nie stanowił ostrego stanu chorobowego zagrażającego zdrowiu lub życiu ubezpieczonego, wymagającego udzielenia natychmiastowej pomocy lekarskiej, w związku z którym nastąpiła konieczność poddania się leczeniu.

19 Ponadto strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia wskazują, że termin na złożenie powództwa w sprawie upłynął z dniem 24 sierpnia 2023 r. albowiem w dniu 24 sierpnia 2020 r. pozwany zakład ubezpieczeń zakończył postępowanie likwidacyjne.

20 W zakresie wysokości roszczenia strona pozwana zarzuciła również, że powódka w związku z rezygnacją z podróży otrzymała kwotę 144 zł tytułem zwrotu ubezpieczenia podróży, a nadto kwotę 587 zł uiściła tytułem składki za ubezpieczenie od kosztów rezygnacji podróży.

21 W piśmie z dnia 24 lipca 2024 r. powódka podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaznaczyła przy tym, że wbrew stanowisku strony pozwanej – w świetle art. 118 k.c. roszczenie nie uległo przedawnieniu, albowiem termin przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2023 r., a pozew złożono w sprawie w dniu 29 grudnia 2023 r. Nadto, zaznaczyła, że roszczenie w sprawie obejmuje jedynie niezwrócone przez biuro podroży faktyczne koszty niewykorzystanych miejsc na przelotach w wysokości 6.312 zł oraz koszt obsługi rezerwacji 1.521 zł.

22 Po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego sądowego w sprawie, strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie.

23 Sąd ustalił, co następuje.

24 A. J. wraz z mężem M. J. oraz synem I. J. planowała wycieczkę do D. (...). Umowę z biurem podróży (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. zawarto 8 listopada 2019 r. Cena 19.116 zł (6.372 zł od osoby) obejmowała przelot na lotnisko J. w S. w (...)(z przesiadką w C. w (...)), pobyt w hotelu oraz powrót z lotniska W. w B. w (...)(ponownie z przesiadką w C. w (...)). W dniu zawarcia umowy zapłacono 5.735 zł zaliczki, 14 lutego 2020 r. uiszczono pozostałą część ceny – 13.381 zł. Termin planowanej wycieczki: od 8 do 21 marca 2020 r. Wraz zakupem wycieczki zawarto z (...) (...)AG w A. umowę ubezpieczenia kosztów leczenia.

25 Kolejno, w dniu 28 stycznia 2020 r. A. J. zawarła umowę ubezpieczenia od kosztów rezygnacji z podróży w wariancie „Koszty Rezygnacji 100%”. Umowa obejmowała całą trzyosobową rodzinę A. J.. Koszt składki wyniósł 587 zł. Okres ochrony rozpoczynał się z dniem następnym po zawarciu umowy ubezpieczenia – zapłaceniu składki. Suma ubezpieczenia obejmowała kwotę 6.372 zł co do każdego z ubezpieczonych i obejmowała sumę kosztów rezygnacji z podróży.

26 Przez „nagłe zachorowanie” umowa rozumiała „powstały w sposób nagły, niezależny od woli ubezpieczonego, ostry stan chorobowy zagrażający zdrowiu lub życiu ubezpieczonego, wymagający natychmiastowej pomocy lekarskiej, w związku z którym nastąpiła konieczność poddania się leczeniu przed zakończeniem podróży”. Przez „następstwo choroby przewlekłej” należało rozumieć „powstałe w sposób nagły nasilenie choroby przewlekłej, w tym również nowotworowej, o ostrym przebiegu, wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej, w związku z którą nastąpiła konieczność poddania się leczeniu”.

27 Ubezpieczenie nie obejmowało m.in. szkód będących następstwem choroby przewlekłej.

28 Okoliczności bezsporne, ponadto dowody:

29 – potwierdzenie rezerwacji, k. 15, wraz z dowodami zapłaty ceny, k. 15a–15c,

30 – certyfikat ubezpieczeniowy ((...) (...)), k. 16, także k. 68,

31 – polisa ubezpieczeniowa ((...) (...) S.A.), k. 17–18 wraz z dowodem opłacenia, k. 17a,

32 – formularz informacyjny ubezpieczenia, k. 19–20,

33 – ogólne warunki ubezpieczenia, k. 57–61.

34 W sobotę 29 lutego 2020 r., tj. na osiem dni przed planowanym wylotem do (...), u A. J. wystąpiły silne bóle głowy w części potylicznej, odmienne od dotychczas doświadczanych przez nią bólów migrenowych (nie były połączone z wymiotami). Stan taki utrzymywał się i w kolejnym dniu (w niedzielę, 1 marca). Wówczas A. J. dokonała pomiaru ciśnienia tętniczego, uzyskując wynik 180/110 mmHg. W niedzielę A. J. przyjęła dwie dawki leku na nadciśnienie (Z.), po których ciśnienie tętnicze nieco spadło. W poniedziałek 2 marca A. J. umówiła się na wizytę u lekarza rodzinnego, która jednak przypadła dopiero na kolejny dzień. W tym czasie A. J. ciśnienie mierzyła trzy razy na dobę, utrzymywało się ono w bardzo wysokich jak dla niej stanach, 180/100, 180/110 mmHg itp.

35 Podczas wizyty lekarskiej w dniu 3 marca 2020 r. pomiar ponownie wykazał ciśnienie 180/110 mmHg. Lekarz rozpoznał niewyrównane nadciśnienie tętnicze. Zapisał jej doraźnie lek Z. i lek uspokajający D., a także do stałego stosowania leki na nadciśnienie G. i O.. A. J. skierowano na dalsze badania celem uzupełnienia diagnozy (badania laboratoryjne, elektrokardiogram, ultrasonograf jamy brzusznej, badania okulistyczne – dna oka).

36 Po rozpoznaniu niewyrównanego nadciśnienia tętniczego lekarz wydał A. J. zalecenie niepodejmowania podróży lotniczych do czasu zakończenia diagnozy i wyrównania ciśnienia. Lekarz wyjaśnił, że różnice ciśnień mogą spowodować pogorszenie jej stanu zdrowia. Nie było możliwe stwierdzenie wyrównania ciśnienia w ciągu 5 dni do daty wylotu, a nadto konieczne było przeprowadzenie zleconych badań. Według lekarza prowadzącego A. J., pacjentka nie wymagała hospitalizacji ale obserwacji w domu, niemniej wobec stwierdzonych wahań ciśnienia podróż była przeciwskazana, lekarz odmówił wydania recepty w celu zaopatrzenia się w leki na czas wyjazdu i wystawił zaświadczenie o przeciwskazaniu lotów samolotem. Lekarz wskazał, ze dopiero po dłuższym okresie obserwacji można byłoby stwierdzić chorobę nadciśnieniową i jej stopień.

37 Wcześniej A. J. nie leczyła się na nadciśnienie tętnicze. A. J. przed marcem 2020 r. regularnie podróżowała samolotem.

38 Informację tę lekarz ponowił w zaświadczeniu z 13 marca 2020 r. wydanym na żądanie organizatora wycieczki, wskazują przy tym że wcześniej pacjentka nie była leczona z powodu chorób układu krążenia, w szczególności z powodu nadciśnienia tętniczego.

39 Dowody:

40 – historia choroby z dnia 3.03.2020 r., k. 112–113, 114

41 – zaświadczenie lekarskie z dnia 3.03.2020 r., k. 65,

42 – historia choroby z dnia 13.03.2020 r., k. 114,

43 – zaświadczenie lekarskie z dnia 13.03.2020 r., k. 66,

44 – zeznania świadka M. J. na rozprawie dnia 26.11.2024 r., k. 106 v.–107,

45 – zeznania świadka N. V. na rozprawie jw., k. 107–108,

46 – przesłuchanie A. J. na rozprawie dnia 21.01.2025 r., k. 117–118.

47 W dniu 3 marca 2020 r., tj. pierwotnego rozpoznania A. J. anulowała planowaną podróż. Tego samego dnia zgłosiła ubezpieczycielowi (pozwanemu) roszczenie z tytułu poniesionych kosztów odwołania wycieczki.

48 W toku postępowania likwidacyjnego A. J. złożyła dodatkowe dokumenty, w tym zaświadczenie z dnia 13 marca 2020 r. o przeciwskazaniu lotu samolotem z uwagi na wysokie i niewyrównane wartości RR i o tym, że nie była wcześniej leczona z powodu chorób układu krążenia, w szczególności z powodu nadciśnienia tętniczego.

49 W dniu 29 maja 2020 r. zakład ubezpieczeń poinformował A. J. o odmowie przyznania świadczenia, powołując się na okoliczność, iż jej przypadek „nie daje podstaw do ustalenia rozpoznania »zachorowania« w ogólności, szczególnie zaś zachorowania nagłego”. Powódka od decyzji tej złożyła reklamację (wniosek o ponowne rozpatrzenie), która jednak została rozpoznana negatywnie.

50 Dowody:

51 – zaświadczenie lekarskie z dnia 13.03.2020 r., k. 66, 114

52 – potwierdzenie rezerwacji anulowanej z dnia 3.03.2020 r., k. 67,

53 – zawiadomienie o wszczęciu postępowania likwidacyjnego z dnia 9.03.2020 r., k. 22,

54 – zawiadomienie z dnia 29.05.2020 r., k. 23, także k. 62–63,

55 – wniosek o ponowne rozpatrzenie z dnia 2.07.2020 r., k. 24–25,

56 – pismo z dnia 24.08.2020 r., k. 26, także k. 64

57 W dniu 10 kwietnia 2020 r. A. J. była na kolejnej wizycie. Lekarz odnotował względne znormalizowanie ciśnienia tętniczego. Wykonane badanie wskazywało na wynik 140/80 mmHg. A. J. oczekiwała wówczas na dalsze badania diagnostyczne, których dostępność okazała się ograniczona z uwagi na pandemię COVID-19.

58 Dowody:

59 – historia choroby z dnia 10.04.2020 r., k. 114

60 – przesłuchanie A. J. na rozprawie dnia 21.01.2025 r., k. 117–118.

61 Stan zdrowia A. J. ustabilizował się w okolicach kwietnia, maja 2020 r. Z perspektywy czasu oceniane generalnie jej objawy nie kwalifikują się do miana chory nadciśnieniowej, ewentualnie do wstępnej, nieutrwalonej i niezaawansowanej fazy tej choroby.

62 Dowody:

63 – opinia biegłego, k. 126–127,

64 – przesłuchanie A. J. na rozprawie dnia 21.01.2025 r., k. 117–118.

65 Organizator wycieczki zwrócił A. J. zapłacone kwoty z wyjątkiem ceny przelotów (6.312 zł) oraz kosztu obsługi rezerwacji (1.521 zł).

66 Okoliczności niezaprzeczone.

67 Powyższy stan faktyczny pozostawał w przeważającej mierze bezsporny, a jego szczegóły – w tej części – ustalono w oparciu o dokumentację przedstawioną przez obie strony postępowania.

68 Niesporny pozostawał w sprawie również stan zdrowia powódki w okresie bezpośrednio poprzedzającym początek wycieczki oraz przebieg leczenia, sporna pozostawała jego ocena w świetle zapisów umowy polisy, w tym OWU i fakt czy stanowiły zdarzenie ubezpieczeniowe, uprawniające do ubiegania się o odszkodowanie od pozwanego zakładu ubezpieczeń.

69 Stan zdrowia powódki ustalono na podstawie wiarygodnego zaświadczenia lekarskiego, zeznań świadków (męża powódki M. J. oraz przeprowadzającego badanie lekarza N. V.) oraz przesłuchania w charakterze strony A. J.. W ocenie Sądu przeprowadzone dowody osobowe należało ocenić jako w pełni wiarygodne. Twierdzenia poszczególnych osób były wewnętrznie spójne i wzajemnie harmonijne, prowadziły do logicznych wniosków.

70 W sprawie przeprowadzono też dowód z opinii biegłego lekarza z dziedziny kardiologii. Jego opinia została sporządzona w sposób profesjonalny, choć lakoniczny z uwagi na dostępną dokumentację medyczną. W ocenie Sądu ostateczne wnioski opinii nie mogły jednak stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż została dokonana ex post, z perspektywy czasu, podczas gdy ocenia niniejszego roszczenia wymaga analizy według stanu wiedzy i wskazań lekarskich jakie uzyskała powódka na pierwszy tydzień marca 2020 roku. Szerzej na ten temat w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

71 Sąd zważył, co następuje.

72 Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

73 Zgodnie z art. 805 § 1 i 2 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie: 1) przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku; 2) przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.

74 Powyższe oznacza, że powstanie odpowiedzialności ubezpieczeniowej uzależnione jest od wystąpienia przewidzianego umową wypadku, a także od powstania wskutek tego wypadku szkody w majątku ubezpieczonego.

75 Zakład ubezpieczeń obowiązany jest do naprawienia szkody tylko w formie wypłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, nie zaś wedle wyboru poszkodowanego także przez przywrócenie stanu poprzedniego, co wyłącza stosowanie w tych okolicznościach art. 363 § 1 k.c. Przy czym w przypadku zawarcia dobrowolnej umowy ubezpieczenia, mamy do czynienia z przejęciem przez ubezpieczyciela ciężaru wyrównania ściśle określonej szkody na zasadach wskazanych w umowie i warunkach ubezpieczenia, stąd też mogą zachodzić pewne rozbieżności co do zakresu szkody podlegającej naprawie i zasad ustalania wysokości odszkodowania.

76 Jaki rodzaj szkody jest pokrywany przez danego ubezpieczyciela oraz w jakich granicach podlega ona wyrównaniu przez odszkodowanie ubezpieczeniowe zależy tylko od postanowień i warunków danego ubezpieczenia. Z reguły warunki ubezpieczenia przewidują szereg ograniczeń w wysokości odszkodowania, które powodują, że odszkodowanie ubezpieczeniowe jest przeważnie niższe od odszkodowania pozaubezpieczeniowego. Oznacza to więc, że świadczenie z tytułu takiej umowy powinno być ustalane według zasad przyjętych w ramach stosunku ubezpieczeniowego nawiązanego przez strony tej umowy. Stąd też dla oceny zasadności żądania pozwu kluczowe znaczenie ma nie tyle brzmienie art. 805 § 1 k.c., co postanowienia umowy i ogólnych warunków umowy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1994 r., III CZP 25/94 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, I ACa 470/13).

77 Warto przy tym podkreślić, że stosunek prawny ubezpieczenia powstaje na podstawie umowy, która z reguły zawierana jest poprzez złożenie oferty (wniosku ubezpieczeniowego) i przyjęcie jej przez ubezpieczyciela, przy czym prawie zawsze w takich wypadkach ubezpieczenie ma charakter adhezyjny - potencjalny ubezpieczający opiera bowiem swoją ofertę na opracowanym wcześniej przez ubezpieczyciela wzorcu umowy. Potencjalny ubezpieczający zatem zwykle nie negocjuje warunków umowy ubezpieczenia, lecz jedynie akceptuje ich treść zaproponowaną mu przez ubezpieczyciela. Brak akceptacji postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia nie skutkuje z reguły rozpoczęciem rokowań dotyczących uchylenia ich stosowania w indywidualnej umowie ubezpieczenia, lecz raczej koniecznością rezygnacji z zawarcia umowy z danym ubezpieczycielem. W warunkach konkurencji na rynku usług ubezpieczeniowych jest jednak wysoce prawdopodobne, że podmiot szukający ochrony ubezpieczeniowej odnajdzie ubezpieczyciela, którego ogólne warunki okażą się dla niego godne zaakceptowania (por. wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2023 r. III C 656/22).

78 W tym stanie rzeczy zasadnicze znaczenie dla ustalenia treści umowy ubezpieczenia ma treść polisy, jako dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy oraz treść ogólnych warunków ubezpieczenia, na podstawie których umowę zawarto.

79 W sprawie nie było sporne, że podstawę roszczenia stanowi polis nr (...) (k. 17) i związane z nią Ogólne Warunki Ubezpieczenia Koszty Rezygnacji zatwierdzone uchwałą zarządu Towarzystwa (...) S.A. (k. 57-61). Zgodnie z umową ubezpieczenia jej przedmiotem było ryzyko poniesienia przez ubezpieczonego kosztów z tytułu anulowania podróży lub kosztów przerwania podróży z przyczyn objętych zakresem ubezpieczenia § 14.

80 W sprawie nie było sporne, że podstawą żądania odszkodowania na podstawie umowy było powołanie się przez powódkę na nagłe zachorowanie, które według definicji z § 2 pkt 9 OWU to powstałe w sposób nagły, niezależny od woli ubezpieczonego, ostry stan chorobowy zagrażający zdrowiu lub życiu ubezpieczonego, wymagający natychmiastowej pomocy lekarskiej, w związku z którym nastąpiła konieczność poddania się leczeniu przed zakończeniem podróży.

81 Stwierdzenie, czy konkretne zdarzenie stanowi wypadek ubezpieczeniowy, z reguły wymaga dokonania wykładni umowy ubezpieczenia oraz - stanowiących jej integralną część - ogólnych warunków ubezpieczenia. Nie ma wątpliwości, że ogólne warunki ubezpieczenia, jako wzorzec umowny podlegają wykładni stosującej dyrektyw interpretacji oświadczeń woli, ustanowionych przez ustawodawcę w art. 65 § 2 k.c. przy uwzględnieniu wyrażonej art. 385 § 2 k.c. zasady interpretacji niejasnych postanowień wzorca w sposób korzystny dla konsumenta. Wykładnia ta nie może pomijać celu umowy ubezpieczenia, którym jest ochrona ubezpieczonego, realizowana przez uwzględnienie - jako zasady - odpowiedzialności ubezpieczyciela, przy jednoczesnym ograniczonym rozumieniu przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność.

82 Zdaniem Sądu wszystkie okoliczności sprawy oceniane w świetle zasad z art. 233 § 1 k.p.c., a także przez pryzmat art. 805 k.c. w związku z art. 385 § 2 k.c. (albowiem nie ma wątpliwości, że powódka w sprawie występowała jako konsumentka) prowadziły do uznania, że zdarzenie ubezpieczeniowe potwierdzone zaświadczeniem z 3 marca 2020 r. wypełniało warunki OWU uprawniające do żądania odszkodowania w sprawie.

83 W ocenie Sądu, jedynie z pozoru i perspektywy upływu czasu sytuację powódki można było ocenić jako nieodpowiadającą przesłankom określonym w OWU, co spowodowało wydanie przez pozwany zakład ubezpieczeń decyzji o odmowie przyznania odszkodowania z dnia 29 maja 2020 r. Stanowisko to nie było jednak uzasadnione.

84 Twierdzenie, że stan zdrowia powódki w pierwszych dniach marca 2020 roku nie wypełniał jednoznacznie kryteriów „nagłego zachorowania” w rozumieniu OWU, jest spowodowane tylko okolicznościami sprawy powstałych i znanych już po dacie wycieczki. W sprawie istotna była natomiast ocena sytuacji powódki na dzień 3 kwietnia 2020 r. Biorąc pod uwagę historię chorób układu naczyniowego u powódki (a w zasadzie jej brak) wystąpienie skoku ciśnienia tętniczego przekraczającego znacznie normy oraz przeciętne wyniki ciśnienia notowane przez powódkę, należy stwierdzić, że dolegliwości z którymi zgłosiła się do lekarza rodzinnego (pierwszego kontaktu) stanowiły zdarzenie nagłe i niezależne od woli ubezpieczonego, a nadto było to związane z wystąpieniem ostrego stanu chorobowego zagrażającego zdrowiu lub życiu, wymagającego natychmiastowej pomocy lekarskiej i wystąpienie konieczności poddania się leczeniu.

85 W sprawie należało odnotować, że do pogorszenia się stanu zdrowia powódki doszło na tyle późno (na osiem dni przed wylotem), iż w momencie przeprowadzenia pierwszego badania lekarskiego do rozpoczęcia podróży pozostawało pięć dni. Podczas wizyty w placówce zdrowia tego zlecono przeprowadzenie dalszych badań szczegółowych. Powódka otrzymała od lekarza jednoznaczne zalecenie niepodejmowania podróży, w tym stanowcze przeciwskazanie lotu samolotem.

86 Stan zdrowia powódki na dzień rozpoczęcia podróży pozostawał w istocie częściowo nieznany, z tym że w okresie bezpośrednio poprzedzającym wylot u powódki notowano wyraźne skoki ciśnienia tętniczego. Lekarz badający wówczas powódkę zeznał, że nie miał pewności, czy był to jednorazowy skok ciśnienia, czy początek jego dalszego, niekontrolowanego wzrostu, który bezspornie wypełnia definicję ostrego stanu chorobowego zagrażającego zdrowiu. Sytuacja powódki możliwa była do oceny dopiero z perspektywy czasu i po uzyskaniu wyników dalszych badań, a zatem zgodnie z zapisami OWU wymagała poddaniu się leczeniu oraz pomocy lekarskiej. Wniosek, że u powódki nie była konieczna hospitalizacja, a także nie rozwinęła się ostra forma choroby nadciśnieniowej można było wysnuć dopiero po dniu rozpoczęcia wycieczki – wymagało to dalszych badań i obserwacji.

87 Biegły sądowy w swojej opinii wskazywał, że podróż samolotem nie przedstawia zagrożenia dla zdrowia i życia dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym uregulowanym (ustawionym) farmakologicznie. Powyższe co do zasady jest oczywiste. Niemniej w sprawie nie występowała taka sytuacja, przeciwnie realia niniejszej sprawy były odmienne. Powódka wcześniej nie była z tego powodu leczona jej nadciśnienie nie było uregulowane, albowiem dopiero co doświadczyła pierwszych objawów nadciśnienia. Na skutek zgłoszenia się przez powódkę do lekarza w dniach poprzedzających planowany wylot do (...)podejmowano dopiero próby ustabilizowania stanu zdrowia powódki. Ponadto, o ile stan powódki się w późniejszym czasie ustabilizował to trwało to ponad miesiąc – potwierdza to kolejna wizyta lekarska powódki i wystawienie kolejnej recepty w dniu 10 kwietnia 2020 r. (k. 114).

88 Ma rację pełnomocnik powódki wskazując, że – mając na względzie doświadczenie życiowe – nawet gdyby nagły skok ciśnienia nie miał skutkować wystąpieniem choroby nadciśnieniowej, może stanowić objaw poprzedzający inne poważne dolegliwości, jak choćby udar mózgu. Ocena tych okoliczności z perspektywy kilku dni pozostających do wyjazdu, połączonych z jednoznacznym zaleceniem lekarza powstrzymania się od podróży lotniczych musi być interpretowana w świetle zapisów OWU na korzyść powódki.

89 Utrzymanie zalecenia unikania podróży lotniczych (szczególnie zaś dwóch 12-godzinnych podróży w ciągu dwóch tygodni, jak w niniejszym przypadku) do czasu postawienia końcowej diagnozy jawi się jako uzasadnione nie tylko na gruncie odebranych zeznań lekarza, nie tylko przez pryzmat zasad słuszności na tle niniejszego stosunku prawnego, ale także wobec doświadczenia życiowego Sądu. W sytuacji, w której powódka zdecydowałaby się na podróż pomimo wyraźnego odmiennego zalecenia lekarskiego, należałoby uznać, że odbywa ją na własne ryzyko. Jest niemal pewne, że decyzja taka stanowiłaby podstawę odmowy przyznania jakiegokolwiek odszkodowania z tytułu leczenia za granicą czy zgonu, gdyby do takiego zdarzenia w istocie doszło.

90 Jak wskazywano już wcześniej, w realiach niniejszej sprawy działania powódki nie można oceniać z perspektywy daty zamknięcia rozprawy, czy nawet maja 2020 roku (kiedy ubezpieczyciel wydał swoją decyzję), a raczej koniecznym jest przeprowadzenie analizy według stanu wiedzy na pierwszy tydzień marca tego roku. Gdyby powódka, ignorując zalecenie lekarskie, podjęła się tak dalekiej podróży przed poznaniem pełnej diagnozy, ryzykowałaby (w teorii) wystąpienie ostrych powikłań zdrowotnych i (potencjalnie) odmowę przyznania stosownego świadczenia ubezpieczeniowego.

91 Jednocześnie stan zdrowia powódki z całą pewnością nie powinien być kwalifikowany jako następstwo choroby przewlekłej. Tak określona przesłanka negatywna wykluczyć ma domaganie się odszkodowania przez osoby, które zawierając umowę z biurem podróży przewidywały, albo winny były przewidywać, że ich stan zdrowia może nie pozwolić im do jej bezpieczne odbycie. Okoliczność tego rodzaju ta nie może być utożsamiana z sytuacją powódki, która przed 29 lutego 2020 r. nie doświadczała skoków ciśnienia tętniczego, nie leczyła się na nadciśnienie, nie stwierdzono u niej żadnych schorzeń natury kardiologicznej. W tej sytuacji nie spodziewała się i nie miała podstaw do tego, by spodziewać się wystąpienia skoku ciśnienia skutkującego wydaniem zalecenia unikania lotów.

92 Mając powyższe na względzie, Sąd, dokonując na podstawie art. 385 § 2 k.c. prokonsumenckiej wykładni ogólnych warunków ubezpieczenia, które nie przewidywały jednoznacznie sytuacji, jakiej doświadczyła powódka, doszedł do przekonania, że spełniła ona przesłanki przyznania świadczenia ubezpieczeniowego. Niezależnie od wszystkich powoływanych wcześniej argumentów, rozstrzygnięcie takie stanowi wypełnienie zasad współżycia społecznego.

93 Umowa ubezpieczenia należy do umów szczególnego zaufania, w której działania kontrahentów powinny być lojalne, a postanowienia umowy jasne, zrozumiałe i jednoznaczne, przy czym spełnienie funkcji ochronnej przez tę umowę wymaga, by przed jej zawarciem ubezpieczający miał świadomość, jakie wypadki nie są objęte ubezpieczeniem lub ograniczają albo wyłączają odpowiedzialność ubezpieczyciela. Należy wykluczyć możliwość takiej wykładni ogólnych warunków umowy ubezpieczenia, by usprawiedliwiała ona odmowę wypłaty odszkodowania w sytuacji, gdy ubezpieczający dopiero po zajściu zdarzenia dowiaduje się, że nie było ono objęte ubezpieczeniem. Musi on bowiem już przy zawieraniu umowy wiedzieć dokładnie, co jest przedmiotem ubezpieczenia i jaki jest jego zakres oraz jakie wypadki nie są nim objęte. Ogólne warunki ubezpieczenia, które są niejasne, niejednoznaczne, niezrozumiałe, muszą być wykładane na korzyść ubezpieczającego, o czym stanowi wprost art. 385 § 2 k.c. (por. wyrok SN z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 122/15).

94 Pamiętać, przy tym należy, że umowa ubezpieczenia pełni funkcję ochronną i przy wykładni jej postanowień nie można tracić z pola widzenia tego jej zasadniczego celu. Z tego punktu widzenia konieczność dokonania wykładni woli stron umowy i oceny rozumienia przez strony zarówno postanowień umowy jak i postanowień ogólnych, wymaga zawsze uwzględnienia również okoliczności, w których doszło do złożenia oświadczeń woli i zawarcia umowy ubezpieczenia. W przypadku umowy ubezpieczenia kształtowanej w oparciu o wzorzec umowny i zawieranej z konsumentem, konieczne jest zatem uwzględnienie przy ocenie jednoznaczności wzorca umownego w świetle art. 385 § 2 k.c., nie tylko literalnego brzmienia definicji poszczególnych pojęć, ale także ich wzajemnej relacji, powiązań pomiędzy poszczególnymi fragmentami wzorca oraz całokształtem postanowień. Konieczne jest też uwzględnienie celu ochronnego umowy ubezpieczenia, a także okoliczności, w których doszło do złożenia oświadczeń woli i zawarcia umowa ubezpieczenia.

95 W sprawie o ile rację ma strona pozwana, że nie każda rezygnacja z wycieczki uprawnia do uzyskania świadczenia ubezpieczeniowego z tytułu kosztów rezygnacji, a jedynie taka której przyczyny zostały wskazane w OWU, to jednak doświadczenie życiowe wskazuje, że najczęstszym powodem zawarcia tego typu umowy jest właśnie chęć uniknięcia przez podróżnych kosztów rezygnacji spowodowanych chorobą. Co istotne w Dokumencie zawierającym informacje o produkcie ubezpieczeniowym – Ubezpieczenie na wypadek rezygnacji z podróży (k. 19) ten powód rezygnacji został przez zakład ubezpieczeń wskazany jako pierwszy ale ograniczony do słów „nagłe zachorowanie”. W tym stanie rzeczy, w ogólnym rozumieniu przeciętnego, rozsądnego konsumenta, który w tym celu zawiera umowę ubezpieczenia w takiej sytuacji jak powódki, która doświadczyła nagłych objawów, na kilka dni przed planowaną dwutygodniową daleką podróżą, a jednocześnie uzyskała zalecenie lekarskie powstrzymania się od niej, a w miejsce tego poddanie się obserwacji domowej i przeprowadzenie dodatkowych badań diagnostycznych, nie można inaczej stwierdzić, iż uznać, że przypadek powódki wypełniał warunki OWU.

96 W tym stanie rzeczy Sąd uznał roszczenie powódki za uzasadnione w całości.

97 W zakresie wysokości dochodzonego roszczenia, o ile wysokość dochodzonego roszczenia nie została przez powódkę szczegółowo wykazana, o tyle nie została też wyraźnie zakwestionowana przez stronę pozwaną. Powódka dowiodła, że zapłaciła za wycieczkę 19 116 zł (k. 15) i jednocześnie wskazywała, że organizator zwrócił jej część tej kwoty z potrąceniem 7.833 zł, której dochodzi w niniejszym pozew. Tym samym, należy więc stwierdzić, że zwrócono jej 11.283 zł.

98 Pozwane Towarzystwo podnosiło, że pozwanej zwrócono 6.444 zł oraz składkę ubezpieczenia zdrowotnego 144 zł, co w opinii strony pozwanej „nie uzasadnia wysokości dochodzonego […] roszczenia”. Powódka na żadnym etapie nie wskazywała, że dochodzi kwoty 587 zł. Jednocześnie gdyby uznać, że powódce zwrócono już 6.444 zł, z ogólnego kosztu wycieczki pozostało nie 7.833 zł (jak w pozwie), ale aż 12.672 zł. Co więcej, z dokumentu znajdującego się na k. 67 (potwierdzenie rezerwacji anulowanej) nie wynika wcale jednoznacznie, że powódce zwrócono kwotę 6.444 zł. Nie jest także jasne, czy pisząc o „zwróconej kwocie 144 zł” pozwane towarzystwo ma na myśli zwrot po dokonaniu anulowania wycieczki, czy też udzielenie rabatu na zakup wycieczki w wysokości składki ubezpieczeniowej, co nastąpiło jeszcze przy zawieraniu umowy. Kwota 144 zł ujęta była w cenie podróży, a powód nie uprawdopodobnił, że nie została ujęta w już wypłaconych środkach (szczególnie wobec wskazania przez powódkę, co składa się na zatrzymane środki.

99 W sprzeciwie podkreślano także brak jest podstaw do dochodzenia kwoty 587 zł w tytułu składki ubezpieczenia kosztów odwołania imprezy turystycznej. Powódka zwrotu tej kwoty jednak nie dochodziła.

100 Tym samym zarzuty podniesione w zakresie wysokości roszczenia nie przystawały do żądania powódki, która wskazywała, że dochodzi zwrotu kwot niezwróconych jej przez biuro podróży a obejmującej ceny przelotów (6.312 zł) oraz koszt obsługi rezerwacji (1.521 zł). Łącznie 7.833 zł, którą to kwotę Sąd uznał za uzasadnioną.

101 Kończąc należy stwierdzić, że w sprawie nie był również zasadny zarzut przedawnienia.

102 Roszczenia z umowy ubezpieczenia, stosownie do treści art. 819 § 1 k.c., przedawniają się z upływem lat trzech. Początek biegu przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia oznacza się na podstawie reguł ogólnych, tj. od dnia wymagalności roszczenia (art. 120 § 1 k.c.). Wymagalność roszczeń z umowy ubezpieczenia oceniać należy z kolei na tle art. 817 § 1 k.c., zgodnie z którym ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku, przy czym na podstawie art. 817 § 3 k.c. możliwe są odstępstwa od tej zasady na korzyść ubezpieczonego. Jednocześnie zgodnie z art. 819 § 4 k.c. bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenia otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia. Racje ma zatem pozwany zakład ubezpieczeń, że termin przedawnienia należy liczyć od dnia 29 maja 2020 r.

103 W świetle art. 118 k.c. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

104 Postępowanie likwidacyjne zakończyło się w maju 2020 roku, a powództwo wniesiono 29 grudnia 2023 roku. Skoro roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech (art. 819 § 1 k.c.), a zgodnie z zasadami ogólnymi koniec terminu przedawnienia nie krótszy od lat dwóch przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.), to nie może budzić wątpliwości, ze roszczenie w dniu złożenia pozwu nie było jeszcze przedawnione.

105 W świetle powyższych ustaleń Sąd doszedł do przekonania, że sytuacja powódki spełnia przesłanki przyznania jej świadczenia na podstawie polisy numer (...), wobec czego powództwo uwzględniono w całości na podstawie art. 805 § 1 oraz § 2 pkt 1 k.c., o czym orzeczono jak w pkt I wyroku.

106 O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty 7.833 zł orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., za datę początkową okresu odsetkowego uznając zgodnie z żądaniem pozwu dzień wniesienia pozwu 29 grudnia 2023 r. Nie budziło bowiem wątpliwości Sądu, że zakład ubezpieczeń powinien spełnić swoje świadczenie w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zdarzeniu ubezpieczeniowym, co niewątpliwie nastąpiło przed wniesieniem powództwa w sprawie.

107 O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1¹ i 3 k.p.c., zasądzając je od przegrywającej strony pozwanej na rzecz wygrywającej strony powodowej. Zwrot kosztów objął opłatę od pozwu w kwocie 500 zł (art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Dz.U. z 2025 r. poz. 1228), wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1.800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynność adwokackie; Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) oraz opłatę skarbową od złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej; Dz.U. z 2025 r. poz. 1154; w zw. z pkt. IV załącznika do niej).

108 Wynagrodzenie biegłego sądowego zostało w całości pokryte z zaliczki uiszczonej przez przegrywającą stronę pozwaną, a nadpłacone zaliczki zostały w sprawie rozliczone i zwrócone stronom.