Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 16 września 2026 r., I C 297/26
wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 16 września 2026 r., I C 297/26Otwórz w aplikacji
Tekst
1 Sygn. akt: I C 297/26 upr
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
2 Dnia 16 września 2026 r.
3 Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny
4 w składzie następującym:
5 Przewodniczący:
6 asesor sądowy Z. N.
7 Protokolant:
8 starszy sekretarz sądowy N. N. (2)
9 po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. w M.
10 na rozprawie
11 sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej w F.
12 przeciwko E. G. (1)
13 o zapłatę
14 I. zasądza od pozwanej E. G. (1) na rzecz powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej w F. kwotę 14 179,39 zł (czternaście tysięcy sto siedemdziesiąt dziewięć złotych trzydzieści dziewięć groszy) z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 12 291,72 zł (dwanaście tysięcy dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych siedemdziesiąt dwa grosze) od dnia 16 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty;
15 II. w pozostałej części powództwo oddala;
16 III. przyznaje kuratorowi dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej E. G. (1) – radcy prawnemu E. Z. kwotę 4 482,80 zł (cztery tysiące czterysta osiemdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) z zaliczek uiszczonych przez powoda w dniach 10 grudnia 2025 roku i 17 lipca 2026 roku;
17 IV. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 9 414,15 zł (dziewięć tysięcy czterysta czternaście złotych piętnaście groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Uzasadnienie
18 Pozwem z dnia 17 stycznia 2025 roku (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) powód Bank (...) Spółka Akcyjna w F. wniósł o zasądzenie od pozwanej E. G. (1) następujących kwot:
19 - 12 702,10 zł z tytułu należności głównej wraz z dalszymi odsetkami umownymi za opóźnienie w zmiennej wysokości odpowiadającej wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ k.c.) od dnia 16 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty,
20 - 474,77 zł z tytułu odsetek umownych naliczonych od należności głównej od dnia 3 lutego 2024 roku do dnia 7 lipca 2024 roku,
21 - 1 592,92 zł z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności (odsetki przeterminowane) naliczonych od należności głównej za okres od dnia 4 marca 2021 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ k.c.),
22 Łącznie powód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 14 769,79 zł wraz z dalszymi odsetkami umownymi za opóźnienie w zmiennej wysokości odpowiadającej wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 12 702,10 zł.
23 Powód zażądał także zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
24 W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 9 stycznia 2019 roku zawarł z pozwaną umowę pożyczki gotówkowej nr (...), ewidencjonowanej na rachunku nr (...). Powód zaznaczył, że umowa została zawarta na odległość za pośrednictwem sieci Internet. Pozwany w dniu 9 stycznia 2019 roku zalogował się do aplikacji internetowej E. i wybrał przygotowaną dla niego ofertę zawarcia umowy pożyczki w formie elektronicznej, a następnie potwierdził zapoznanie się z jej warunkami i zaakceptował te warunki. W efekcie tych operacji doszło do zawarcia umowy pożyczki. Powód wskazał też, że na podstawie umowy udzielił pozwanemu pożyczki w łącznej kwocie 39 190,77 zł, a pozwany zobowiązał się do spłaty pożyczki zgodnie z warunkami umowy. Powód zaznaczył, że pozwany nie wywiązywał się z warunków łączącej go ze stroną powodową umowy, co doprowadziło do powstania zadłużenia przeterminowanego. W związku z tym pismem z dnia 27 marca 2024 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty zadłużenia przeterminowanego działając zgodnie z postanowieniami art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Wobec dalszego niewykonywania umowy powód skierował w dniu 15 maja 2024 roku do pozwanego wypowiedzenie umowy. Na wartość dochodzonego przez powoda roszczenia składały się: należność główna w kwocie 12 702,10 zł, 474,77 zł, która to kwota stanowi odsetki umowne naliczone od należności głównej za okres od 3 lutego 2024 roku do 7 lipca 2024 roku i 1 592,92 zł tytułem odsetek przeterminowanych naliczonych od należności głównej za okres od dnia 4 marca 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku. Nadto powód zaznaczył, iż przysługują mu dalsze odsetki umowne za opóźnienie od kwoty należności głównej od dnia 16 stycznia 2025 roku (k. 3-4v).
25 Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 26 lutego 2026 roku w sprawie o sygn. akt X Nc 154/25 Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Toruniu orzekł o nakazaniu, aby pozwany zapłacił na rzecz powoda kwotę 14 769,79 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego NBP, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 12702,10 zł od dnia 16 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 3167 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty (k. 30).
26 Korespondencja zawierająca odpis pozwu i nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym nie została podjęta przez pozwaną pod adresem wskazanym w pozwie. W związku z tym na podstawie zarządzenia Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w Toruniu z dnia 1 kwietnia 2025 roku wydanego w sprawie X Nc 154/25 powód został zobowiązany do doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika albo zwrotu przesyłki zawierającej korespondencję przeznaczoną dla pozwanej wraz z dowodem na piśmie, że pozwana zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie – w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia zarządzenia pod rygorem zawieszenia postępowania (k. 37). Zobowiązanie zostało doręczone pełnomocnikowi powoda w dniu 9 kwietnia 2026 roku.
27 Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2026 roku wydanym w sprawie X Nc 154/25 Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Toruniu zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. w zw. z art. 139¹ § 2 k.p.c. (k. 46).
28 Pismem procesowym z dnia 23 października 2025 roku powód wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i wniósł o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej. Powód zaznaczył, że komornik nie doręczył pozwanej korespondencji pod wskazanym adresem, ustalił że pozwana nie przebywa pod tym adresem, a ponadto nie ustalił nowego adresu pobytu pozwanej (k. 56).
29 Postanowieniem z dnia 2 lutego 2026 roku Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Toruniu wydanym w sprawie X Nc 154/25 podjął zawieszone postępowanie (k. 73). Zarządzeniem z tego samego dnia referendarz sądowy ustanowił dla pozwanej E. G. (1), której miejsce pobytu nie jest znane kuratora do zastępowania w sprawie w osobie r. pr. E. Z. oraz ogłosił publicznie w budynku Sądu Rejonowego w Toruniu i w Urzędzie Miasta M. na okres jednego miesiąca o ustanowieniu kuratora (k. 74).
30 Kurator pozwanej wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym zaskarżając go w całości. Kurator pozwanej wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, przyznanie wynagrodzenia kuratorowi od powoda bądź od Skarbu Państwa według norm przepisanych w kwocie odpowiadającej stawce minimalnej powiększonej o stawkę podatku VAT oraz zwrot wydatków kuratora. Uzasadniając stanowisko kurator pozwanej podał, że kwestionuje powództwo co do zasady, jak i co do wysokości. Kurator pozwanej zakwestionował skuteczność złożonego przez powoda oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pożyczki. Kurator wskazała, że zarówno ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 27 marca 2024 roku, jak i wypowiedzenie umowy z 15 maja 2024 roku zostały skierowane do pozwanej pod inny adres niż adres do doręczeń pozwanej wskazany w umowie pożyczki. Kurator pozwanej zaznaczył, że powód nie wykazał z jakich przyczyn wezwanie do zapłaty i wypowiedzenie zostały wysłane na inny adres niż wskazany w umowie. Kurator pozwanej podniósł też, że powód nie przedstawił pełnomocnictw udzielonych osobom, które podpisały wezwanie do zapłaty, w związku z czym wypowiedzenie umowy było bezskuteczne. Kurator pozwanej wskazała też, że treść wezwania nie precyzuje za jaki okres płatności pozwana miałaby pozostawać w zwłoce, wobec czego wezwanie nie było oświadczeniem woli złożonym w trybie art. 75c ustawy Prawo bankowe. Kurator pozwanej wskazał, że brak jest dowodu, że pismo to dotarło do pozwanej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Kurator pozwanej wskazał nadto, że dołączone do pozwu dokumenty nie pozwalają ustalić w jaki sposób doszło do kalkulacji roszczenia oraz co się na nie składa. Kurator pozwanej wskazała, że powód nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny skąd wzięła się kwota należności głównej, a w konsekwencji czy i w jakiej wysokości był uprawniony do naliczenia od niej odsetek. Kurator pozwanej wskazała też, że powód nie wykazał w jakich wysokościach i za jaki okres zaliczał wpłaty pozwanej na poczet długu. W konsekwencji nie jest możliwe zweryfikowanie jakie dokładnie kwoty składają się na żądanie pozwu, a w konsekwencji prawidłowość ich wyliczenia. Kurator pozwanej wskazał, że gdyby doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy, to z chwilą upływu okresu wypowiedzenia umowa przestaje być wiążąca, a odsetki umowne zastępują odsetki ustawowe. Kurator pozwanej zakwestionował też wymagalność roszczeń dochodzonych pozwem (k. 85-90).
31 W dniu 7 kwietnia 2026 roku powód złożył pismo przygotowawcze, w którym oświadczył, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 103-104).
32 Zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2026 roku przewodniczący zlecił Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w B. C. Z. doręczenie pozwanej E. G. (1) przesyłki zawierającej odpis zarządzenia Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w Toruniu z dnia 2 lutego 2026 r. wydanego w sprawie X Nc 154/25 oraz odpis wydanego przez Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w Toruniu nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 26 lutego 2025 r. w sprawie X Nc 154/25 (k. 131).
33 Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. A. P. ustalił koszty postępowania doręczeniowego na kwotę 118,02 zł (k. 151).
34 Na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 22 maja 2026 roku powód został zobowiązany do złożenia w terminie dwóch tygodni pisma przygotowawczego, w którym należało podać ile wynosiła kwota naliczonych przez powoda odsetek umownych od zastrzeżonej w umowie pożyczki gotówkowej numer (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku kredytowanej prowizji w wysokości 1 196,81 zł w okresie obowiązywania umowy, jaka część tych odsetek została spłacona przez pozwaną i jaka ich część była dochodzona w sprawie jako element roszczenia głównego, podać jaką kwotę na poczet spłaty pożyczki udzielonej na podstawie umowy pożyczki gotówkowej numer (...) uiściła pozwana E. G. (1), w jakim okresie oraz w jaki sposób (tj. na poczet jakich należności) wpłaty pozwanej zostały zarachowane przez powoda, a także podać jaką część należności głównej dochodzonej pozwem stanowi prowizja, a jaką całkowita kwota pożyczki (k. 154).
35 Pismem procesowym z dnia 15 czerwca 2026 roku powód wniósł o przedłużenie terminu na wykonanie zobowiązania wynikającego z zarządzenia przewodniczącego z dnia 22 maja 2026 roku o dodatkowe 14 dni (k. 162). Z kolei pismem z dnia 19 czerwca 2026 roku powód wniósł o przywrócenie terminu do wykonania zobowiązania wynikającego z zarządzenia przewodniczącego z dnia 22 maja 2026 roku. Do tego pisma powód dołączył hipotetyczne wyliczenie salda zadłużenia na dzień wypowiedzenia umowy oraz obecnego zadłużenia. Powód wskazał, że w kalkulacji przyjęto założenie, że od sumy całkowitego kapitału powód wydzielił sumę kapitału wypłaconego klientowi, która stanowi 97 % kapitału całkowitego z umowy. Następnie powód pomnożył oprocentowanie kapitału z harmonogramu pierwotnego przez uzyskany procent. W wyniku tego oprocentowanie raty umownej zostało pomniejszone o odpowiednią kwotę, którą następnie powód zaliczył pozwanej na spłatę kapitału wypłaconego. W ramach spłaty nowej raty kapitałowej powód pobierał w każdej racie taką samą kwotę prowizji. Kwota miesięcznej prowizji do spłaty została ustalona jako iloraz kwoty łącznej z umowy dzielonej na ilość rat z zaokrągleniem do 2 miejsc po przecinku (k. 166-169).
36 Pismem z dnia 5 lipca 2026 roku kurator pozwanej wniósł o zwrot wydatków w kwocie łącznej 54,80 zł (k. 175-176).
37 Postanowieniem z dnia 10 lipca 2026 roku sąd oddalił wniosek powoda z dnia 19 czerwca 2026 roku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (k. 185). Zarządzeniem z tego samego dnia przewodniczący zezwolił powodowi na złożenie pisma przygotowawczego z dnia 19 czerwca 2026 roku (k. 185v).
38 Z kolei postanowieniem z dnia 13 lipca 2026 roku sąd oddalił wniosek powoda z dnia 15 czerwca 2026 roku o przedłużenie terminu do dokonania czynności procesowej (k. 190).
39 Na dalszym etapie postępowania, aż do zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie.
40 Sąd ustalił, co następuje:
41 W dniu 9 stycznia 2019 roku pozwana E. G. (1), nosząca wówczas nazwisko G., zawarła z powodem Bank (...) Spółką Akcyjną w F. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Umowa została zawarta za pośrednictwem bankowości elektronicznej powoda. W umowie jako adres zameldowania i korespondencji pozwanej wskazano M., ul. (...), a jako rachunek do obsługi pożyczki rachunek nr (...). Całkowita kwota pożyczki wynosiła 37 993,96 zł (§ 5 ust. 1 umowy). Kwota do wypłaty na podstawie umowy, stanowiąca podstawę do obliczania oprocentowania, wynosiła 39 190,77 zł i obejmowała całkowitą kwotę pożyczki w wysokości 37 993,96 zł oraz kredytowaną prowizję (§ 5 ust. 2 umowy). Okres spłaty pożyczki wynosił według umowy 80 miesięcy (§ 5 ust. 3 umowy). Początek spłaty pożyczki przypadał na marzec 2019 roku (§ 5 ust. 4 umowy), a termin płatności raty na 3 dzień każdego miesiąca (§ 5 ust. 5 umowy). Wysokość miesięcznej raty wynosiła 653,04 zł, nie licząc raty wyrównującej (§ 5 ust. 6 umowy). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania pożyczki wynosiła 10,49 % (§ 5 ust. 7 umowy). Pożyczka była oprocentowana stałą stopą procentową 8,990 % (§ 5 ust. 8 umowy). Zgodnie z umową oprocentowanie dla zadłużenia przeterminowanego na dzień zawarcia umowy wynosiło 10% w stosunku rocznym, co stanowiło czterokrotność stopy lombardowej Narodowego Banku Polskiego, przy czym oprocentowanie to nie mogło przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2¹ k.c. Bank pobierał odsetki według zmiennej stopy procentowej określonej w Cenniku usług obowiązującym w dniu powstania zadłużenia przeterminowanego (§ 5 ust. 9 umowy).
42 Prowizja z tytułu udzielenia pożyczki wynosiła 1 196,81 zł (§ 6 ust. 2 umowy). Prowizja była liczona od całkowitej kwoty pożyczki i pobierana przez doliczenie jej do kwoty pożyczki, zwiększając tym samym wysokość kwoty pożyczki do spłaty, a następnie przez potrącenie jej od wypłacanej kwoty pożyczki z rachunku wskazanego w umowie. Łączna kwota odsetek przy założeniu terminowej spłaty pożyczki wynosiła 13 582,20 zł (§ 6 ust. 6 umowy). Całkowity koszt pożyczki wynosił 14 779,01 zł (§ 6 ust. 7 umowy), zaś całkowita kwota do zapłaty 52 772,97 zł (§ 6 ust. 8 umowy). Pożyczka nie była zabezpieczona i pozwana nie zawarła umowy ubezpieczenia.
43 Strony postanowiły również, że z dniem zawarcia umowy rozwiązaniu ulegnie dotychczasowa umowa pożyczki nr (...). Jeżeli zadłużenie z tej umowy nie zostałoby spłacone do dnia zawarcia nowej umowy, najpóźniej w następnym dniu roboczym zadłużenie w wysokości 33 993,96 zł, obejmujące kapitał pozostający do spłaty w wysokości 33 943,10 zł oraz naliczone odsetki w kwocie 50,86 zł, miało zostać potrącone z całkowitej kwoty pożyczki przyznanej na podstawie umowy. Na rachunek pozwanej miała zostać przelana różnica pomiędzy całkowitą kwotą pożyczki a wskazanym zadłużeniem (§ 8 ust. 1-2 umowy).
44 Spłata pożyczki polegała na obciążeniu przez bank rachunku bankowego do obsługi pożyczki do wysokości wszystkich należnych bankowi kwot z tytułu udzielonej pożyczki w terminie ich wymagalności. Spłata następowała poprzez obciążanie przez bank rachunku wyłącznie do wysokości wolnych środków (§ 9 ust. 1 umowy). Pozwana zobowiązała się zapewniać na rachunku należne bankowi kwoty rat spłaty udzielonej pożyczki najpóźniej w dniu poprzedzającym termin ich wymagalności (§ 9 ust. 2 umowy).
45 Bank przed zawarciem umowy udostępnił pozwanej w postaci elektronicznej, po zalogowaniu się do systemu E., wzór umowy pożyczki gotówkowej, Regulamin, Cennik usług obowiązujący w dniu zawarcia umowy, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, Informacje dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty kredytowe, Regulamin Pożyczki Gotówkowej z (...) udzielanej przez Bank (...) S.A. oraz regulaminy promocji pożyczki, do których przystępowała pozwana (§ 13 umowy). Pozwana oświadczyła, że przed zawarciem umowy otrzymała formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego oraz informacje niezbędne do podjęcia świadomej i swobodnej decyzji w zakresie zaciąganego zobowiązania (§ 14 ust. 1 umowy). Bank rozliczał zobowiązania pożyczkobiorcy z tytułu umowy w następującej kolejności: a) koszty sądowe poniesione przez bank, b) prowizje i opłaty banku, c) odsetki od zadłużenia przeterminowanego, d) odsetki umowne od zadłużenia nieprzeterminowanego, e) kapitał, przy czym należności wymienione w punktach c-e były pobierane w kolejności od najstarszej wymagalnej raty spłaty. Umowa została wygenerowana z systemu informatycznego Banku i sporządzona w formie elektronicznej. Potwierdzenie złożenia zgodnych oświadczeń stron odnośnie zawarcia umowy znajdowało się w Danych Systemowych Oświadczenia. Z danych tych wynikało, że dokumenty dotyczące umowy zostały zaakceptowane przez pozwaną w dniu 9 stycznia 2019 roku.
46 W dniu zawarcia umowy pozwana E. G. (2) udzieliła też powodowi Bankowi (...) S.A. w F. pełnomocnictwa do umowy nr (...) do wykonywania w jej imieniu, do czasu całkowitej spłaty zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki, następujących czynności:
47 - obciążania rachunku wskazanego w umowie wymagalnymi zobowiązaniami wynikającymi z
48 umowy,
49 - dokonywania blokady środków pieniężnych zgromadzonych na którymkolwiek lub wszystkich rachunkach bankowych pozwanej prowadzonych przez powoda w przypadku wystąpienia zadłużenia przeterminowanego z tytułu umowy. W przypadku braku spłaty wymagalnych należności w terminie wskazanym w powiadomieniu pozwana wyraziła zgodę na ich potrącenie z któregokolwiek lub wszystkich jej rachunków bankowych prowadzonych przez powoda.
50 Pozwana zawarła z powodem umowę rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego, innych rachunków bankowych, karty E. konto i korzystania z kanałów bankowości elektronicznej w dniu 31 marca 2008 roku. Rachunek bankowy, którego posiadaczem została pozwana na podstawie tej umowy miał numer (...) – ten sam, który stanowił rachunek do obsługi pożyczki nr (...). Zawarcie tej umowy umożliwiło pozwanej dostęp do produktów i usług oferowanych przez Bank (...) Spółkę Akcyjną w F. produktów i usług oferowanych przez bank, w szczególności poprzez system komunikacji internetowej (§ 13 pkt 1 umowy).
51 Dowód : umowa pożyczki gotówkowej numer (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku - k. 5-7v, pełnomocnictwo dla Bank (...) S.A. do umowy nr (...) – k. 8, dane systemowe oświadczenia – k. 9-9v, Cennik usług banku - k. 10, Regulamin kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A. – k. 11-12, Regulamin pożyczki gotówkowej z „gwarancją najniższego oprocentowania udzielanej przez Bank (...) S.A. – k.12v, wniosek w zakresie (...)/nadanie/blokada E./przyznanie/zmiana limitu głównego z dnia 8 lipca 2010 roku – k. 13, umowa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego, innych rachunków bankowych, karty E. konto i korzystania z kanałów bankowości elektronicznej z dnia 31 marca 2008 roku – k. 109-111
52 Zgodnie z treścią § 6 ust. 3 Regulaminu kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A., w przypadku braku spłaty zobowiązań w ustalonym terminie, począwszy od dnia następnego, niespłacona kwota kredytu traktowana jest jak zadłużenie przeterminowane z oprocentowaniem dla tego rodzaju zadłużenia określonym w Cenniku usług. Według Cennika usług oprocentowanie od zadłużenia przeterminowanego dla umów zawartych po dniu 20 lutego 2006 roku wynosiło 10%, przy czym stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego była zmienna i wynosiła czterokrotność stopy lombardowej Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. W § 10 ust. 2 tego regulaminu Bank (...) S.A. zastrzegł sobie prawo do zmiany Cennika usług w zakresie innym niż stopa procentowa kredytu w czasie trwania umowy.
53 Zgodnie z § 14 ust. 1 Regulaminu kredytobiorca zobowiązany był w okresie kredytowania informować Bank o każdej zmianie swoich danych osobowych, w szczególności o zmianie adresu do korespondencji. Stosownie do § 14 ust. 3 Regulaminu wszelka korespondencja była wysyłana przez Bank na ostatni adres do korespondencji podany przez kredytobiorcę.
54 Dowód : umowa pożyczki gotówkowej numer (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku - k. 5-7v, Cennik usług banku - k. 10, Regulamin kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A. – k. 11-12, Regulamin pożyczki gotówkowej z „gwarancją najniższego oprocentowania udzielanej przez Bank (...) S.A. – k.12v
55 W dniu 16 września 2021 roku pozwana dokonała w Banku (...) zmiany swoich danych. W dokumencie „Informacja o N. - dane ogólne” jako adres zamieszkania i korespondencji pozwanej wskazano ul. (...), (...)-(...) S.. Dokument został podpisany przez pozwaną i przedstawiciela Banku.
56 Dowód: Informacja o N. - dane ogólne z dnia 16 września 2021 roku - k. 107-108
57 Pożyczka została uruchomiona w dniu 9 stycznia 2019 roku. W tej dacie miała miejsce wypłata kapitału pożyczki na rachunek bankowy pozwanej w dwóch transzach w kwotach 4 000 zł i 33 993,96 zł, tj. w łącznej kwocie 37 993,96 zł.
58 Dowód: zestawienie transakcji w okresie od dnia 9 stycznia 2019 roku do 16 stycznia 2025 roku - k. 19-22
59 Pozwana nie wywiązywała się z realizacji umowy pożyczki. Ostatnia wpłata z tytułu wykonania umowy została dokonana przez pozwaną w dniu 7 lutego 2024 roku – wynosiła ona 656 zł i została zaliczona przez bank w kwocie 556,67 zł na spłatę kapitału, w kwocie 99,33 zł na spłatę odsetek i w kwocie 1,02 zł na spłatę odsetek za zwłokę. Pismem z dnia 27 marca 2024 roku Bank (...) Spółka Akcyjna w F. wezwał pozwaną do zapłaty zaległości wynoszącej 664,05 zł w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania. W piśmie tym powód wskazał numer umowy nr (...) oraz numer rachunku, na którym ewidencjonowane było zadłużenie. Powód pouczył też pozwaną o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania wniosku o restrukturyzację zadłużenia. W wezwaniu wskazano również konsekwencje braku zapłaty, w tym możliwość wypowiedzenia warunków umowy i powstania obowiązku jednorazowej spłaty całości zadłużenia.
60 Przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do zapłaty została nadana w dniu 28 marca 2024 roku listem poleconym na adres pozwanej przy ul. (...) w S.. W dniu 4 kwietnia 2024 roku przesyłka została awizowana. Ponowne awizo pozostawiono w dniu 12 kwietnia 2024 roku. Pozwana przesyłki nie podjęła. W dniu 19 kwietnia 2024 roku przesyłka została zwrócona powodowi jako niepodjęta.
61 Dowód: ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 27 marca 2024 roku - k. 15, elektroniczne potwierdzenie odbioru - k. 16, zestawienie transakcji w okresie od dnia 9 stycznia 2019 roku do 16 stycznia 2025 roku - k. 19-22
62 Pomimo wezwania do zapłaty pozwana nie uregulowała zaległości. Pismem z dnia 15 maja 2024 roku Bank (...) Spółka Akcyjna w F. wypowiedział pozwanej E. G. (1) umowę pożyczki nr (...). Termin wypowiedzenia wynosił 30 dni i biegł od daty doręczenia wypowiedzenia. Według stanu na dzień wystawienia wypowiedzenia stan zadłużenia z tytułu umowy pożyczki wynosił 13 064,31 zł, w tym zadłużenie przeterminowane 2 016,57 zł. Powód w związku z wypowiedzeniem wezwał pozwaną do spłaty całości zadłużenia w okresie biegu wypowiedzenia. W piśmie powód wskazał, że po upływie okresu wypowiedzenia cała należność wynikająca z umowy stanie się wymagalna, tj. stanie się zadłużeniem przeterminowanym. Powód wskazał również, że do dnia upływu okresu wypowiedzenia możliwe było cofnięcie wypowiedzenia w przypadku dokonania wpłaty w wysokości pozwalającej na spłatę zadłużenia przeterminowanego wraz z należnymi Bankowi opłatami i odsetkami.
63 Przesyłka pocztowa zawierająca wypowiedzenie umowy została nadana w dniu 16 maja 2024 roku na adres pozwanej przy ul. (...) w S.. W dniu 22 maja 2024 roku przesyłka została awizowana. Ponowne awizo pozostawiono w dniu 31 maja 2024 roku. Pozwana przesyłki nie podjęła. W dniu 6 czerwca 2024 roku przesyłka została zwrócona powodowi jako niepodjęta.
64 Dowód: wypowiedzenie umowy z dnia 15 maja 2024 roku - k. 17-17v, elektroniczne potwierdzenie odbioru - k. 18, zestawienie transakcji w okresie od dnia 9 stycznia 2019 roku do 16 stycznia 2025 roku - k. 19-22
65 Ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 27 marca 2024 roku zostało podpisane w imieniu powoda przez pełnomocników banku – kierownika Wydziału (...) R. G. i kierownika Wydziału (...) C. E.. Wypowiedzenie umowy z dnia 15 maja 2024 roku zostało podpisane w imieniu powoda przez pełnomocników – dyrektora Departamentu (...) N. X. i R. G.. C. E. został umocowany do działania w imieniu powoda na podstawie pełnomocnictwa nr (...) z dnia 18 lutego 2020 roku udzielonego przez Zarząd Banku (...) S.A., obejmujące między innymi składanie w imieniu Banku oświadczeń woli dotyczących jego praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych, w tym składanie wraz z inną umocowaną do tego osobą oświadczeń woli o zmianie oraz rozwiązaniu umów o produkty kredytowe i umów o pożyczki oraz wzywania osób i podmiotów zobowiązanych wobec banku do zaspokojenia jego roszczeń. Bank (...) Spółka Akcyjna w F. udzielił N. N. (1), dyrektorowi Departamentu (...) Banku w dniu 16 grudnia 2011 roku pełnomocnictwa nr (...) do składania w imieniu banku łącznie z członkiem zarządu, prokurentem lub drugim pełnomocnikiem posiadającym pełnomocnictwo do dokonywania w imieniu banku takich samych czynności lub czynności tego samego rodzaju, co określone w udzielonym jej pełnomocnictwie, oświadczeń woli w zakresie czynności restrukturyzacyjnych i windykacyjnych, w tym m. in. do rozwiązywania, wypowiadania lub odstępowania (w całości lub w części) od umów w zakresie czynności bankowych, w tym w szczególności umów kredytu, rachunków bankowych, terminowych operacji finansowych, nabywania i zbywania wierzytelności, a także innych umów zawieranych przez bank, które nie stanowią czynności bankowych. N. N. (1) jako pracownik z Departamentu (...) banku posiadała także pełnomocnictwo udzielone przez Bank (...) Spółkę Akcyjną z dnia 11 czerwca 2021 roku, obejmujące między innymi upoważnienie do składania łącznie z inną upoważnioną osobą w imieniu banku oświadczeń woli dotyczących jego praw i obowiązków majątkowych wynikających z czynności bankowych w zakresie zmian oraz rozwiązywania umów o produkty kredytowe, wzywania osób i podmiotów zobowiązanych wobec banku do zaspokojenia jego roszczeń, czy też wykonywania na jego rzecz innych ciążących na nich obowiązków związanych z roszczeniami i uprawnieniami banku, w szczególności poprzez kierowanie do nich wezwań do zapłaty czy też innej korespondencji niezbędnej do realizacji celu pełnomocnictwa. R. G. posiadała pełnomocnictwo nr (...) z dnia 16 grudnia 2011 roku do dokonywania w imieniu Banku czynności tego samego rodzaju, co wymienione w pełnomocnictwie nr (...) udzielonym N. N. (1). N. N. (1) wskazana w pełnomocnictwach posługiwała się następnie w złożonym pozwanej oświadczeniu z dnia 15 maja 2024 roku o wypowiedzeniu umowy pożyczki nazwiskiem X..
66 Dowód: ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 27 marca 2024 roku - k. 15, wypowiedzenie umowy z dnia 15 maja 2024 roku - k. 17-17v, pełnomocnictwo nr (...) z dnia 18 lutego 2020 roku udzielone C. E. – k. 115-116, pełnomocnictwo nr (...) z dnia 11 czerwca 2021 roku udzielone N. N. (1) – k. 117-118v, pełnomocnictwo nr (...) z dnia 16 grudnia 2011 roku udzielone N. N. (1) – k. 119-122, pełnomocnictwo nr (...) z dnia 16 grudnia 2011 roku udzielone R. G. – k. 123-128
67 Według wyciągu z ksiąg bankowych Banku (...) S.A. w F. z dnia 16 stycznia 2025 roku wymagalne zadłużenie pozwanej E. G. (1) z tytułu umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku wynosiło łącznie 14 769,79 zł. Na wymagalne zadłużenie składały się należność główna w wysokości 12 702,10 zł, odsetki umowne naliczone od należności głównej za okres od dnia 3 lutego 2024 roku do dnia 7 lipca 2024 roku w wysokości 474,77 zł oraz odsetki przeterminowane naliczone od należności głównej za okres od dnia 4 marca 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku w wysokości 1 592,92 zł.
68 Dowód: wyciąg z ksiąg bankowych Banku (...) S.A. w F. z dnia 16 stycznia 2025 roku - k. 14-14v, zestawienie transakcji w okresie od dnia 9 stycznia 2019 roku do 16 stycznia 2025 roku - k. 19-22
69 Kwota pożyczki wynosiła 39 190,77 zł, z czego kwota 37 993,96 zł stanowiła kapitał wypłacony pozwanej, odpowiadający niespełna 97% kapitału całkowitego, natomiast kwota 1 196,81 zł stanowiła prowizję, odpowiadającą nieco ponad 3% kapitału całkowitego. Zgodnie z harmonogramem spłaty zakładającym, że oprocentowaniu podlegał kapitał wypłacony pozwanej, prowizja była rozliczana w każdej racie w jednakowej wysokości. W wyniku tych operacji oprocentowanie raty umownej podlegało zmniejszeniu o kwotę, która podlegała zaliczeniu na spłatę przez pozwaną kapitału wypłaconego pożyczki. Przy uczynieniu takich założeń, wysokość kapitału pozostającego do spłaty przez pozwaną wynosiła 12 291,72 zł, z czego kwota 11 992,51 zł stanowiła kapitał oprocentowany, a kwota 299,21 zł – kapitał nieoprocentowany ( pozostała do spłaty prowizja). Wysokość niespłaconych odsetek umownych za okres od dnia 3 lutego 2024 roku do dnia 7 lipca 2024 roku wynosiła 368,02 zł. Odsetki te zostały naliczone w okresie od 3 kwietnia 2024 roku do dnia 7 lipca 2024 roku, gdyż odsetki umowne naliczone we wcześniejszym okresie według powyższych założeń zostały uregulowane. Odsetki za opóźnienie za okres od dnia 4 marca roku do dnia 15 stycznia 2025 roku wynoszą 1 519,65 zł
70 Dowód: hipotetyczne wyliczenie salda wraz z nowym harmonogramem spłaty oraz założeniami do nich wymienione w piśmie przygotowawczym powoda z dnia 19 czerwca 2026 roku – k. 166–169
71 Sąd zważył, co następuje:
72 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Dokumentom tym Sąd co do zasady dał wiarę, albowiem ich pochodzenie i treść nie zostały skutecznie zakwestionowane. Ich prawdziwość nie budziła, w ocenie Sądu, jakichkolwiek wątpliwości. Kurator pozwanej kwestionowała roszczenie zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, podnosząc zarzuty odnoszące się do skuteczności wezwania do zapłaty i wypowiedzenia umowy, adresu, na który kierowana była korespondencja, umocowania osób działających w imieniu Banku oraz sposobu wyliczenia należności. Okoliczności te wymagały zatem dokonania oceny przedstawionych przez powoda dokumentów jako całości. Bez wątpienia dokumenty złożone przez powoda mają charakter dokumentów prywatnych, zaś wyciąg z ksiąg bankowych w postępowaniu cywilnym nie ma mocy dokumentu urzędowego. Niemniej jednak przedstawione dokumenty tworzą logiczny obraz i ciąg następujących po sobie zdarzeń, obejmujący zawarcie umowy pożyczki, jej wykonywanie przez pozwaną przez kilka lat, powstanie zadłużenia przeterminowanego, wezwanie pozwanej do zapłaty, wypowiedzenie umowy oraz ustalenie wysokości pozostałego do spłaty zobowiązania.
73 Roszczenie strony powodowej miało źródło w łączącym strony stosunku zobowiązaniowym wynikającym z umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W sprawie zastosowanie znajdowały również przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 38) oraz ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1362). Zgodnie z art. 78a Prawa bankowego przepisy tej ustawy stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej zawieranych przez bank zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie. W art. 69 ust. 2 ustawy Prawo bankowe wskazano, że umowa powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
74 Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach zgodnie z art. 232 k.p.c., a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne, stosownie do art. 6 k.c. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie powód sprostał ciężarowi dowodu w zakresie pozwalającym na uwzględnienie powództwa w przeważającej części. Jednocześnie materiał dowodowy nie uzasadniał zasądzenia całej kwoty wskazanej w pozwie, albowiem pierwotne rozliczenie Banku obejmowało oprocentowanie naliczone również od kredytowanej prowizji.
75 Z przedstawionych przez powoda dowodów z dokumentów jasno wynikał fakt zawarcia przez strony umowy pożyczki gotówkowej (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku. Dokumentacja przedstawiona przez powoda zawierała dane pozwanej, w tym jej imię i nazwisko, numer PESEL, adres oraz numery rachunków związanych z obsługą pożyczki. Z danych systemowych wynikało, że pozwana zawarła umowę za pośrednictwem bankowości elektronicznej E., po zalogowaniu się do systemu, wybraniu przygotowanej dla niej oferty oraz zaakceptowaniu jej warunków. Fakt zawarcia umowy znajdował dodatkowe potwierdzenie w późniejszym wykonywaniu zobowiązania. Zestawienie transakcji obejmowało wieloletni okres spłaty i przedstawiało kolejne raty, wpłaty oraz sposób ich zarachowania. Z zestawienia wynika, że już w dniu zawarcia umowy pożyczki, tj. 9 stycznia 2019 roku na jej rachunek bankowy przelana została całkowita kwota pożyczki w wysokości 37 993,96 zł w dwóch transzach – w kwocie 4 000 zł i w kwocie 33 993,96 zł. Nie sposób zatem przyjąć, aby umowa nie została zawarta lub aby powód nie wykonał swojego zobowiązania polegającego na udostępnieniu pozwanej środków pieniężnych.
76 Pozwana bezspornie w stosunku z powodowym Bankiem była konsumentem w rozumieniu art. 22¹ k.c. Nie ma również wątpliwości, że zawarta przez strony umowa była umową o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Sąd miał zatem obowiązek uwzględnić przepisy służące ochronie konsumenta także z urzędu. W szczególności ocenie podlegał sposób określenia całkowitej kwoty pożyczki, kosztów kredytu oraz podstawy naliczania oprocentowania. Zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Sąd nie znalazł podstaw, by uznać, że którekolwiek z postanowień umowy łączącej strony w sposób rażąco niekorzystny kształtuje sytuację pożyczkobiorcy.
77 Umowa wskazywała całkowitą kwotę pożyczki w wysokości 37 993,96 zł. Jednocześnie kwota 39 190,77 zł, od której Bank pierwotnie naliczał oprocentowanie, obejmowała oprócz kwoty rzeczywiście udostępnionej pozwanej także kredytowaną prowizję w wysokości 1 196,81 zł. Sama prowizja stanowiła koszt związany z zawarciem umowy i w realiach sprawy brak było podstaw do uznania, że w całości była ona nienależna.
78 Odmiennie należało jednak ocenić możliwość pobierania odsetek kapitałowych od kwoty przeznaczonej na pokrycie tego kosztu. Zgodnie z art. 359 § 1 k.c., odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Zgodnie z art. 359 § 2 k.c., jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Samo zastrzeżenie odsetek od sumy pieniężnej (odsetek kapitałowych) jest normalną i oczywistą praktyką w obrocie kredytowym. Odsetki umowne według stałej stopy procentowej zostały zastrzeżone także w umowie z dnia 9 stycznia 2019 roku numer (...) łączącej strony (§ 5 ust. 8 umowy). Kwestia dopuszczalności oprocentowania kredytowanych kosztów kredytu została rozstrzygnięta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24, P.W. przeciwko Bank (...) S.A. (Wyrok TS z 23.04.2026 r., C-744/24, P.W. v. (...) S.A., LEX nr (...)) Trybunał wskazał, że pojęcie „całkowitej kwoty kredytu” oraz pojęcie „całkowitego kosztu kredytu” mają charakter rozłączny. Do całkowitej kwoty kredytu zaliczeniu podlegają środki rzeczywiście oddane do dyspozycji konsumenta, natomiast kwoty przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z udzieleniem kredytu, w tym prowizji, stanowią element całkowitego kosztu kredytu. W konsekwencji nie mogą one jednocześnie stanowić podstawy naliczania oprocentowania właściwego dla wykorzystanej przez konsumenta kwoty kredytu.
79 Trybunał przyjął zatem, że art. 3 lit. g i j dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady (...) (Dz.U. 2008, L 133, s. 66), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) (...) z dnia 24 listopada 2021 r. (Dz.U. 2021, L 438, s. 1) w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy sprzeciwia się takiemu ukształtowaniu umowy kredytu konsumenckiego, w którym stopa oprocentowania kredytu stosowana jest nie tylko do kwoty rzeczywiście udostępnionej konsumentowi, lecz także do kwot przeznaczonych na zapłatę kosztów tego kredytu. Stanowisko to nie oznacza przy tym, że niedopuszczalne jest samo kredytowanie kosztów kredytu albo pobieranie przez kredytodawcę prowizji i innych zgodnych z prawem kosztów. Odmienną kwestią pozostaje bowiem możliwość sfinansowania przez kredytodawcę obowiązku zapłaty danego kosztu, a odmienną możliwość naliczania od kwoty odpowiadającej temu kosztowi odsetek kapitałowych. Sam fakt, że kredytodawca umożliwia konsumentowi sfinansowanie prowizji w ramach zawartej umowy, nie powoduje, że kwota tej prowizji staje się częścią całkowitej kwoty kredytu w rozumieniu przepisów regulujących podstawę naliczania oprocentowania.
80 Powyższa okoliczność ta znalazła odzwierciedlenie również w kalkulacji przedstawionej ostatecznie przez samego powoda. W piśmie z dnia 19 czerwca 2026 roku powód wyjaśnił, że z całkowitego kapitału w wysokości 39 190,77 zł wyodrębnił kapitał faktycznie wypłacony pozwanej w wysokości 37 993,96 zł, stanowiący 97% kwoty uwzględnionej pierwotnie jako kapitał, oraz prowizję w wysokości 1 196,81 zł, stanowiącą pozostałe 3%. Następnie Bank dokonał ponownego przeliczenia harmonogramu i wysokości raty kapitałowej w taki sposób, aby oprocentowanie przypadało wyłącznie na kwotę kapitału wypłaconego pozwanej. Jednocześnie prowizja została rozłożona na poszczególne raty jako odrębna, nieoprocentowana część zobowiązania. Przedstawiony wraz z tym pismem harmonogram na kartach 168-169 akt sprawy pozwalał odtworzyć wysokość poszczególnych rat, wpłat dokonanych przez pozwaną, sposób ich zaliczania oraz wysokość kapitału pozostającego do spłaty.
81 Sąd uznał to wyliczenie za miarodajne w zakresie, w jakim eliminowało ono oprocentowanie kredytowanej prowizji. Strona pozwana także nie zakwestionowała prawidłowości tych wyliczeń. Z zestawienia wynikało, że na datę wymagalności całości zobowiązania do spłaty pozostawała kwota 12 291,72 zł. Na kwotę tę składała się kwota 11 992,51 zł niespłaconego kapitału oprocentowanego oraz kwota 299,21 zł pozostałej do zapłaty części prowizji. Odsetki umowne należne za okres od dnia 3 lutego 2024 roku do dnia 7 lipca 2024 roku, po ich obliczeniu wyłącznie od kapitału podlegającego oprocentowaniu, wynosiły 368,02 zł, nie zaś 474,77 zł dochodzone pozwem.
82 Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut kuratora pozwanej dotyczący nieprawidłowości wezwania do zapłaty z dnia 27 marca 2024 roku. Zgodnie z art. 75c ust. 1 ustawy Prawo bankowe, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W myśl art. 75c ust. 2 tej ustawy w wezwaniu bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Stosownie do art. 75c ust. 6 przepisy te stosuje się odpowiednio również do umów pożyczek pieniężnych.
83 Ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 27 marca 2024 roku spełniało powyższe wymagania. W piśmie wskazano numer umowy nr (...) oraz numer rachunku, którego dotyczyło zadłużenie. Wskazano również wysokość wymagalnej zaległości wynoszącą na dzień sporządzenia wezwania 664,05 zł, rachunek przeznaczony do dokonania spłaty oraz termin 14 dni roboczych. Pozwana została ponadto poinformowana o możliwości złożenia w tym samym terminie wniosku o restrukturyzację zadłużenia oraz o sposobach złożenia takiego wniosku. Wskazano również konsekwencje dalszego niewykonywania umowy, w tym możliwość jej wypowiedzenia i postawienia całego zobowiązania w stan wymagalności. Okoliczność, że w wezwaniu nie rozpisano osobno, z których rat i za jakie dokładnie okresy powstała wskazana kwota zaległości, nie czyniła wezwania wadliwym. W dacie wystosowania do E. G. (1) wezwania niewątpliwie po stronie pozwanej istniała już zaległość biorąc pod uwagę, że ostatnia wpłata na rzecz banku z tytułu umowy pożyczki została dokonana w dniu 7 lutego 2024 roku. Termin płatności każdej raty pożyczki upływał z trzecim dniem każdego miesiąca, a zatem brak płatności do dnia 3 marca 2019 roku spowodował powstanie zadłużenia przeterminowanego. Przepis art. 75c Prawa bankowego nie nakłada na bank obowiązku przedstawienia w tym piśmie szczegółowego zestawienia wszystkich wcześniejszych rozliczeń. Istotne było jednoznaczne oznaczenie stosunku prawnego, wysokości zaległości, terminu do jej uregulowania (nie krótszego niż 14 dni roboczych) oraz pouczenie o możliwości złożenia wniosku restrukturyzację zadłużenia. Elementy te zostały w wezwaniu zawarte.
84 Nie był również zasadny zarzut skierowania wezwania do zapłaty oraz wypowiedzenia umowy na niewłaściwy adres. Kurator pozwanej wskazywała, że w pierwotnej umowie pożyczki z dnia 9 stycznia 2019 roku widniał adres przy ul. (...) w M., podczas gdy korespondencja w 2024 roku została skierowana na adres przy ul. (...) w S.. Powód przedstawił jednak dokument z dnia 16 września 2021 roku zatytułowany Informacja o (...) - dane ogólne, z którego wynikało, że pozwana dokonała w Banku aktualizacji swoich danych i wskazała adres przy ul. (...) w S. zarówno jako aktualny adres zamieszkania, jak i adres korespondencyjny. Dokument ten został podpisany przez pozwaną. Brak było natomiast jakiegokolwiek dowodu, aby przed wysłaniem korespondencji w marcu i maju 2024 roku pozwana zgłosiła Bankowi kolejną zmianę adresu. W tej sytuacji powód prawidłowo kierował korespondencję na ostatni znany mu adres wskazany przez samą pozwaną zgodnie z zasadami wynikającymi z Regulaminu kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A. (§ 14 ust. 1 i 3 Regulaminu).
85 Z elektronicznych potwierdzeń odbioru wynikało, że przesyłka zawierająca wezwanie z dnia 27 marca 2024 roku została nadana na wskazany wyżej adres, a następnie dwukrotnie awizowana. Analogicznie przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy z dnia 15 maja 2024 roku została skierowana na ten sam adres, dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona nadawcy jako niepodjęta. Zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Dla skuteczności oświadczenia nie jest wymagane wykazanie, że adresat rzeczywiście zapoznał się z jego treścią. Wystarczające jest stworzenie mu realnej możliwości zapoznania się z oświadczeniem. Skoro przesyłki były kierowane na aktualny adres korespondencyjny podany Bankowi przez pozwaną i były prawidłowo awizowane, brak ich podjęcia nie mógł prowadzić do przyjęcia, że czynności Banku były z tego powodu bezskuteczne. Ostatnim dniem, w którym pozwana mogła zapoznać się z ostatecznym wezwaniem do zapłaty był dzień 19 kwietnia 2024 roku – dzień, w którym przesyłka wysłana do niej listem poleconym, zawierająca wezwanie do zapłaty została zwrócona do nadawcy. Termin czternastu dni roboczych na spełnienie świadczenia w zakresie zadłużenia przeterminowanego podanego w wezwaniu upłynął z dniem 13 maja 2024 roku.
86 Za bezzasadny należało uznać także zarzut braku wykazania umocowania osób podpisujących ostateczne wezwanie do zapłaty oraz wypowiedzenie umowy. Po podniesieniu tego zarzutu powód przedłożył dokumenty pełnomocnictw. Z pełnomocnictwa nr (...) wynikało umocowanie C. E. między innymi do czynności związanych z dochodzeniem wierzytelności Banku oraz składania oświadczeń związanych z wykonywaniem praw Banku. Powód przedłożył również pełnomocnictwa obejmujące czynności restrukturyzacyjne i windykacyjne udzielone R. G. oraz N. N. (1). Ich zakres obejmował w szczególności zawieranie, wykonywanie, zmienianie, rozwiązywanie i wypowiadanie umów dotyczących czynności bankowych oraz składanie oświadczeń związanych z dochodzeniem wierzytelności. Powód wyjaśnił nadto, że N. N. (1), której udzielono pełnomocnictwa, oraz N. X., która podpisała wypowiedzenie umowy z dnia 15 maja 2024 roku, są tą samą osobą po zmianie nazwiska. Tożsamość tej osoby wynikała również z danych zawartych w dokumentach pełnomocnictwa. Poza tym na pełnomocnictwie nr (...) z dnia 16 grudnia 2011 roku wyraźnie wskazano, że N. N. (1) jest dyrektorem Departamentu (...) Banku. N. X., która złożyła podpis pod oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy pożyczki jest także dyrektorem Departamentu (...) Banku. Wszystkie te okoliczności prowadzą do wniosku, że N. N. (1) i N. X. to ta sama osoba. Wobec powyższego brak było podstaw do uznania, że wezwanie do zapłaty albo wypowiedzenie zostały podpisane przez osoby nieumocowane do działania w imieniu Banku.
87 Wypowiedzenie umowy z dnia 15 maja 2024 roku zostało zatem dokonane po uprzednim prawidłowym przeprowadzeniu procedury przewidzianej w art. 75c ustawy Prawo bankowe. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu, o ile ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 75 ust. 2 tej ustawy, termin wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy - 7 dni. Powód wykazał fakt powstania zadłużenia przeterminowanego, uprzednie skierowanie do pozwanej prawidłowego wezwania do zapłaty oraz upływ wyznaczonego terminu bez uregulowania zaległości. Samo wypowiedzenie zawierało oznaczenie umowy, wskazanie wysokości zadłużenia oraz informację o trrzydziestodniowym terminie wypowiedzenia. Pozwana została również poinformowana o możliwości cofnięcia wypowiedzenia w razie dokonania w okresie wypowiedzenia wpłaty pozwalającej na spłatę zadłużenia przeterminowanego wraz z należnościami ubocznymi.
88 Sąd przyjął, że oświadczenie o wypowiedzeniu zostało złożone pozwanej w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią najpóźniej w dniu 6 czerwca 2024 roku, ponieważ w tym dniu przesyłka zawierająca oświadczenie powoda o wypowiedzeniu umowy pożyczki, niepodjęta przez pozwaną, została zwrócona do nadawcy. Od tej daty należało liczyć 30-dniowy okres wypowiedzenia. Termin ten upływał w dniu 6 lipca 2024 roku. Zgodnie z art. 115 k.c., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Ponieważ dzień 6 lipca 2024 roku przypadał na sobotę, koniec terminu ulegał przesunięciu na następny dzień, który nie jest sobotą lub dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, to jest 8 lipca 2024 roku. Termin wypowiedzenia umowy pożyczki numer (...) z dnia 9 stycznia 2019 roku upłynął zatem z dniem 8 lipca 2024 roku. W konsekwencji od dnia 9 lipca 2024 roku całe pozostałe zobowiązanie pozwanej było wymagalne i od tej daty powód był uprawniony do naliczania odsetek za opóźnienie od niespłaconej należności.
89 Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut kuratora, zgodnie z którym po rozwiązaniu umowy powodowi mogły przysługiwać wyłącznie odsetki ustawowe za opóźnienie. Strony przewidziały w umowie oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego według zmiennej stopy odpowiadającej czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. Stosownie do art. 481 § 2 k.c., gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż odsetki ustawowe za opóźnienie, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy, z uwzględnieniem ograniczenia wynikającego z art. 481 § 2¹ k.c. Zgodnie z art. 481 § 2¹ k.c., maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). W realiach sprawy umownie określona stopa prowadziła do zastosowania odsetek maksymalnych za opóźnienie. Wypowiedzenie umowy i w konsekwencji jej wygaśnięcie nie powoduje, że powód nie może już naliczać odsetek umownych wynikających z umowy od kwoty należności głównej, bowiem strony oprocentowały tę wierzytelność według wyższej stopy. Wypowiedzenie umowy spowodowało postawienie całej należności wynikającej z umowy w stan natychmiastowej wymagalności, ale nie zniweczyło prawa naliczania odsetek umownych za opóźnienie. Takie odsetki zostały zasądzone od należności głównej od dnia 16 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty.
90 Należy przy tym odróżnić odsetki kapitałowe, stanowiące wynagrodzenie Banku za korzystanie z udostępnionego kapitału w okresie obowiązywania umowy, od odsetek za opóźnienie należnych w razie nieterminowego spełnienia wymagalnego świadczenia pieniężnego. Z tego względu wyłączenie kredytowanej prowizji z podstawy naliczania zwykłych odsetek umownych nie oznaczało, że po nadejściu terminu płatności pozostała do zapłaty część prowizji w wysokości 299,21 zł nie mogła być objęta odsetkami za opóźnienie. W tym zakresie źródłem obowiązku odsetkowego nie było korzystanie z kapitału, lecz opóźnienie w spełnieniu wymagalnego świadczenia pieniężnego.
91 Nie był również zasadny zarzut, że przedstawione przez powoda dokumenty nie pozwalały na ustalenie sposobu wyliczenia roszczenia. Zarzut ten był częściowo usprawiedliwiony na wcześniejszym etapie postępowania, gdy powód ograniczał się do wyciągu z ksiąg bankowych i ogólnego zestawienia transakcji. Z tego właśnie względu powód został zobowiązany do przedstawienia szczegółowego rozliczenia umowy, wskazania wysokości kredytowanej prowizji, wysokości odsetek naliczonych od tej prowizji, dokonanych przez pozwaną wpłat oraz sposobu ich zarachowania. Po złożeniu przez powoda harmonogramu i kalkulacji wraz z pismem z dnia 19 czerwca 2026 roku możliwe było prześledzenie kolejnych rat i wpłat oraz samodzielne zweryfikowanie wysokości należności. Materiał ten pozwalał zatem na ustalenie roszczenia zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, z korektą wynikającą z niedopuszczalności naliczania odsetek kapitałowych od kredytowanej prowizji. Poza tym z zestawienia transakcji na rachunku bankowym z okresu od dnia 9 stycznia 2019 roku do dnia 16 stycznia 2025 roku wynikało jakie kwoty były wpłacane na poczet spłaty pożyczki oraz w jaki sposób powód rozliczał je na poczet poszczególnych należności umownych (kapitał pożyczki, odsetki, odsetki za opóźnienie). Fakt, że czynił to nieprawidłowo z uwagi na naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki spowodował konieczność nowego wyliczenia, ale to nie znaczy, że dokumenty złożone przez powoda nie pozwalały prześledzić w jaki sposób umowa była wykonywana, jak zaliczane były wpłaty pozwanej na poczet pożyczki oraz jak powód wyliczył kwoty, których zasądzenia domagał się w pozwie. Poza tym powód i tak sprostał sporządzeniu nowego, hipotetycznego harmonogramu spłaty pożyczki, który nie przewidywał pobierania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki.
92 Wyciąg z ksiąg bankowych nie ma mocy prawnej dokumentu urzędowego w postępowaniu cywilnym (art. 95 ust. 1a ustawy Prawo bankowe), jednak jako dokument prywatny (art. 245 k.p.c.) może stanowić podstawę ustaleń w sprawie, jeżeli koresponduje z innymi dowodami świadczącymi o zawarciu umowy kredytu, postawieniu środków z kredytu do dyspozycji kredytobiorcy, czy dokumentami potwierdzającymi wysokość wpłat na poczet rat kredytu. Zaprzeczenie prawdziwości dokumentu prywatnego w postaci sporządzonego prawidłowo i zgodnie z kompetencją ustawową wyciągu z ksiąg rachunkowych nie może polegać na samym zanegowaniu istnienia lub wysokości długu, jeśli z pozostałych dowodów przedłożonych przed bank wynika fakt zawarcia umowy kredytu, jej wysokość, ustalone przez strony warunki spłaty, a także wykaz i sposób zarachowania kilku dokonanych przez dłużnika wpłat (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 października 2020 r., V ACa 196/20, LEX nr 3107816). W przedmiotowej sprawie w ocenie sądu powód przedłożył wystarczająco wiele dokumentów potwierdzających prawdziwość dołączonego do pozwu wyciągu i jego rzetelność. Oczywiście nie mógł on stać się samodzielnie podstawą ustalenia wysokości należnej powodowi kwoty, ponieważ powód oparł wyliczenia w wyciągu na niewłaściwych założeniach, przyjmując, że dopuszczalne jest naliczanie odsetek umownych od pozaodsetkowych kosztów pożyczki, ale dał sądowi podstawę do ustalenia w jaki sposób powód wyliczył kwoty dochodzone pozwem.
93 Na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych banku z dnia 16 stycznia 2025 roku, zestawienia transakcji z okresu od 9 stycznia 2019 roku do 16 stycznia 2025 roku oraz hipotetycznego harmonogramu spłaty pożyczki dołączonego przez powoda do pisma przygotowawczego z dnia 19 czerwca 2026 roku Sąd przyjął, że kwota niespłaconej należności głównej wynosiła 12 291,72 zł, zaś należne odsetki umowne za okres od dnia 3 lutego 2024 roku do dnia 7 lipca 2024 roku wynosiły 368,02 zł. Odsetki za opóźnienie należne za okres od dnia 5 marca 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku wynosiły natomiast łącznie 1 519,65 zł. Na kwotę tę składały się odsetki w wysokości 99,85 zł naliczone od kwoty 510,99 zł za okres od dnia 5 marca 2024 roku (termin płatności raty powinien przypaść na dzień 3 marca 2024 roku, ale dzień ten przypadał na niedzielę, wobec czego termin płatności upływał z dniem 4 marca 2024 roku, zaś odsetki za opóźnienie w płatności raty mogły być naliczane dopiero od dnia 5 marca 2024 roku) do dnia 15 stycznia 2025 roku, 97,81 zł naliczone od kwoty 552,85 zł za okres od dnia 4 kwietnia 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku, 86,61 zł naliczone od kwoty 553,14 zł za okres od dnia 7 maja 2024 roku (termin płatności raty powinien przypaść na dzień 3 maja 2024 roku, który jednak był dniem wolnym od pracy, wobec czego termin płatności raty upływał z dniem 6 maja 2024 roku, zaś odsetki za opóźnienie w jej płatności mogły być naliczane dopiero od dnia 7 maja 2024 roku) do dnia 15 stycznia 2025 roku, 77,69 zł naliczone od kwoty 557,69 zł za okres od dnia 4 czerwca 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku, 67,94 zł naliczone od kwoty 562,29 zł za okres od dnia 4 lipca 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku oraz 1 089,75 zł naliczone od kwoty 9 255,55 zł za okres od dnia 9 lipca 2024 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku. W dniu 9 lipca 2024 roku wymagalna była już cała należność wynikająca z umowy, wobec czego powód mógł dochodzić odsetek za opóźnienie od całej kwoty zadłużenia przeterminowanego. Powód w hipotetycznym harmonogramie spłaty pożyczki wyliczył co prawda odsetki za opóźnienie za okres do 18 czerwca 2026 roku (czyli, jak się wydaje do dnia sporządzenia tego wyliczenia), ale w pozwie powód wyraźnie wskazał, że dochodzi kwoty 1 592,92 zł z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności (odsetki przeterminowane) naliczonych od należności głównej za okres od dnia 4 marca 2021 roku do dnia 15 stycznia 2025 roku według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ k.c.). Powód, jak wynika z wyciągu z ksiąg bankowych z dnia 16 stycznia 2025 roku naliczał tak wyliczone odsetki za opóźnienie wyłącznie od kwot odpowiadających sumom części kapitałowych rat, których termin płatności przypadał na dzień 3 marca 2024 roku, 3 kwietnia 2024 roku, 3 maja 2024 roku, 3 czerwca 2024 roku i 3 lipca 2024 roku. Ustaleniu sądu podlegało zatem w jakiej wysokości odsetki za opóźnienie, które zostały doliczone do należności głównej w pozwie powód mógł naliczyć we wskazanym okresie. Kwota ta wynosiła natomiast 1 519,65 zł i jest ona zgodna z nowym, hipotetycznym harmonogramem spłaty złożonym przez powoda wraz z pismem przygotowawczym z dnia 19 czerwca 2026 roku.
94 Łącznie należność podlegająca zasądzeniu wynosiła zatem 14 179,39 zł, na którą składały się należność główna w wysokości 12 291,72 zł (na którą z kolei składa się prowizja w kwocie 299,21 zł oraz kapitał oprocentowany w kwocie 11 992,51 zł), odsetki umowne w wysokości 368,02 zł oraz odsetki za opóźnienie w wysokości 1 519,65 zł. Powód dochodził pozwem kwoty 14 769,79 zł, a zatem w zakresie przekraczającym kwotę 14 179,39 zł powództwo nie mogło zostać uwzględnione. Różnica wynikała z ponownego rozliczenia umowy po wyłączeniu prowizji z podstawy naliczania oprocentowania oraz z odpowiedniego przeliczenia należności ubocznych - zarówno odsetek umownych, jak i odsetek za opóźnienie, które uległy zmianie na skutek zmiany podstawy oprocentowania oraz zmiany sposobu zaliczania spłat pozwanej w okresie wykonywania umowy.
95 W tej sytuacji powództwo podlegało uwzględnieniu w zakresie kwoty 14 179,39 zł, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Od należności głównej w wysokości 12 291,72 zł Sąd zasądził odsetki umowne w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 16 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty. Powód doliczył bowiem odsetki za opóźnienie należne do dnia 15 stycznia 2025 roku do sumy głównej dochodzonej pozwem (choć nie domagał się od nich odsetek za opóźnienie), wobec czego dalsze odsetki mogły być zasądzone od dnia następnego. Bez wątpienia roszczenie powoda w tej dacie było już wymagalne, a pozwana znajdowała się już w stanie opóźnienia w spełnieniu świadczenia na rzecz powoda, biorąc pod uwagę fakt, iż termin wypowiedzenia umowy pożyczki upłynął z dniem 8 lipca 2024 roku. Podstawą naliczenia odsetek były art. 481 § 1 i 2 k.c. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku.
96 O wynagrodzeniu kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej oraz o zwrocie poniesionych przez niego wydatków Sąd orzekł w punkcie III wyroku. Wartość przedmiotu sporu przekraczała 10 000 zł i nie przekraczała 50 000 zł, wobec czego stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego ustalona zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118) wynosiła 3 600 zł. Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 roku wydany w sprawie SK (...) (LEX nr 3855570), w którym § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536, dalej Rozporządzenie) został uznany przez Trybunał za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 Rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22⁵ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Zgodnie z § 1 ust. 3 Rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to: 1) nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie; 2) wartość przedmiotu sporu; 3) stopień zawiłości sprawy.
97 W realiach niniejszej sprawy, mając na względzie nakład pracy kuratora, konieczność zapoznania się z dokumentacją bankową, sporządzenie szczegółowego sprzeciwu od nakazu zapłaty, podniesienie zarzutów wymagających dalszego postępowania dowodowego, podjęte działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu pozwanej oraz udział w dalszym toku postępowania, w tym w rozprawie w dniu 6 lipca 2026 roku, sąd uznał, że uzasadnione było przyznanie wynagrodzenia odpowiadającego pełnej stawce minimalnej opłaty za czynności radcy prawnego w sprawie o wartości przedmiotu sporu wynikającej z pozwu.
98 Kurator ustanowiony dla pozwanej jest radcą prawnym obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2021 roku, III CZP 68/20, wynagrodzenie kuratora procesowego będącego podatnikiem tego podatku podlega podwyższeniu o kwotę podatku VAT. Wynagrodzenie w wysokości 3 600 zł należało zatem powiększyć o podatek VAT w stawce 23%, co dawało kwotę 4 428 zł. Kurator wykazała ponadto wydatki poniesione w związku z wykonywaniem swej funkcji w łącznej kwocie 54,80 zł, na którą składały się dwie opłaty pocztowe za dwa listy polecone z dnia 23 lutego 2026 roku skierowane do pozwanej, opłata pocztowa za listo polecony do Dyrektora (...) o udostępnienie danych, opłata pocztowa za list polecony, w którym nadany został sprzeciw od nakazu zapłaty z dnia 2 marca 2026 roku oraz dwie opłaty pocztowe za zwrot przesyłek skierowanych do pozwanej w dniu 23 lutego 2026 roku. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia, wysokość zwrotu uzasadnionych wydatków, które kurator poniósł w związku ze swoimi czynnościami, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Wydatki w kwocie zadeklarowanej przez kuratora pozwanej nie przekraczają kwot określonych w § 2 Rozporządzenia, a kurator wykazała celowość ich poniesienia – zostały one bowiem poniesione w celu ustalenia miejsca pobytu pozwanej oraz w celu obrony jej praw w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Łącznie należne kuratorowi wynagrodzenie i zwrot wydatków wyniosły 4 482,80 zł. Kwotę tę Sąd przyznał z zaliczek uiszczonych przez powoda w dniach 10 grudnia 2025 roku oraz 17 lipca 2026 roku, o czym orzeczono w punkcie III wyroku.
99 O kosztach procesu Sąd, w punkcie IV wyroku, orzekł na podstawie art. 98 § 1, § 1¹ i § 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c., mając na względzie zasadę odpowiedzialności za wynik procesu i dokonując stosunkowego rozdzielenia kosztów pomiędzy stronami. Zgodnie z art. 100 k.p.c., w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.
100 Powód dochodził w niniejszej sprawie kwoty 14 769,79 zł, natomiast powództwo zostało uwzględnione co do kwoty 14 179,39 zł. Powód wygrał zatem sprawę w 96%, zaś pozwana jedynie w 4%. Istniały zatem podstawy do obciążenia pozwanej kosztami procesu poniesionymi przez powoda w całości, wobec czego Sąd nie dokonał ich stosunkowego rozdzielenia.
101 Na koszty procesu poniesione przez powoda składały się: kwota 750 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, kwota 3 600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego powodowi przez reprezentującego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (obliczone na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), kwota 231,74 zł tytułem kosztów doręczenia komorniczego pozwanej korespondencji w sprawie pod adresem wskazanym w pozwie (wynikająca z Postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Toruniu N. E. z dnia 23 czerwca 2025 roku w postepowaniu prowadzonym pod sygn. akt N. 64/25), kwota 214,59 zł tytułem kosztów doręczenia komorniczego pozwanej korespondencji w sprawie pod adresem pozwanej w miejscowości E., ustalonym w toku postępowania (Postanowienie Komornika Sadowego przy Sądzie Rejonowym w B. D. S. z dnia 26 sierpnia 2025 roku w postepowaniu prowadzonym pod sygn. akt N. 139/25), kwota 118,02 zł tytułem kosztów doręczenia komorniczego pozwanej korespondencji pod adresem w miejscowości Z. zleconego przez Przewodniczącego (Zarządzenie Przewodniczącego z dnia 15 kwietnia 2026 roku, Postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. A. P. z dnia 15 maja 2026 roku w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt. N. 95/26), kwota 54,80 zł tytułem wydatków poniesionych przez kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej w związku z wykonywaniem funkcji, oraz kwota 4 428 zł tytułem wynagrodzenia dla kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej. Łącznie powód poniósł zatem koszty procesu w wysokości 9 414,15 zł. Powód złożył co prawda do akt sprawy także postanowienie wydane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. J. G. w sprawie N. 283/25 z dnia 15 października 2025 roku, którym komornik ustalił koszty postępowania doręczeniowego na kwotę 131,42 zł, ale z postanowienia tego wynika jedynie, że komornik dokonał bezskutecznej próby doręczenia, nie wynika z niego gdzie podjął tę próbę, a powód nie przedłożył wraz z tym postanowieniem protokołu z czynności polegającej na próbie doręczenia korespondencji pozwanej. Biorąc tę okoliczność pod uwagę sąd nie znalazł podstaw, by zasądzić od E. G. (1) na rzecz Banku (...) Spółki Akcyjnej w F. kwoty 131,42 zł z tytułu kosztów doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. R. U. w sprawie N. 283/25, ustalonych postanowieniem z dnia 15 października 2025 roku, ponieważ brak było podstaw, by uznać, że koszty te stanowią koszty powoda niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
102 Kwota 9 414,15 zł została zasądzona wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zgodnie z art. 98 § 1¹ k.p.c., w myśl którego od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki ustawowe za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym koszty te zasądzono, do dnia zapłaty, przy czym o obowiązku zapłaty tych odsetek Sąd orzeka z urzędu.
Powołane przepisy
- Kodeks cywilny, art. 6
- Kodeks cywilny, art. 22¹
- Kodeks cywilny, art. 61 (§ 1)
- Kodeks cywilny, art. 115
- Kodeks cywilny, art. 359 (§ 1, § 2)
- Kodeks cywilny, art. 385¹ (§ 1)
- Kodeks cywilny, art. 481 (§ 1, § 2)
- Kodeks cywilny, art. 720 (§ 1)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 98 (§ 1)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 99
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 100
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 139¹ (§ 2)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 177 (§ 1)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 232
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 245
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 64
- Prawo bankowe, art. 69
- Prawo bankowe, art. 75
- Prawo bankowe, art. 75c
- Prawo bankowe, art. 78a
- Prawo bankowe, art. 95
- Prawo o adwokaturze, art. 16
- Ustawa o radcach prawnych, art. 22⁵