Wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 października 2025 r., VI GC 989/23

wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 października 2025 r., VI GC 989/23

Tekst

1 Sygn. akt VI GC 989/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 17 października 2025 roku

3 Sąd Rejonowy w Rybniku VI Wydział Gospodarczy

4 w składzie następującym:

5 Przewodniczący: sędzia Marta Tumułka

6 Protokolant: starszy protokolant sądowy Barbara Gieras

7 po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 roku w Rybniku

8 na rozprawie w postępowaniu gospodarczym

9 sprawy z powództwa D. N.

10 przeciwko M. M. (1)

11 o zapłatę

12 ze sprawy VI GC 989/23

13 1. oddala powództwo,

14 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

15 ze sprawy VI GC 990/23

16 3. oddala powództwo,

17 4. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

18 sędzia Marta Tumułka

19 Sygn. akt VI GC 989/23

Uzasadnienie

20 ze sprawy VI GC 989/23

21 Powód D. N. pozwem z 15 czerwca 2023 r. wniósł o zasądzenie od M. M. (1), jako zarządcy sukcesyjnego M. M. (2) kwoty 50.467,00 zł w tym kwoty 50.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 20 grudnia 2022 r. oraz kwoty 467,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 grudnia 2022 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzi wynagrodzenia prowizyjnego za świadczenie usług finansowych polegających na uzyskaniu finansowania w ramach publicznej pożyczki na preferencyjnych warunkach oraz kredytu na zakup lokalu usługowego. Zgodnie z umową z 29 stycznia 2021 r. powodowi przysługiwało wynagrodzenie w wysokości od 5% do 10% od uzyskanej kwoty pożyczki, kredytu lub innej formy finansowania jednak nie mniej niż 4.000,00 zł. Powód ze względu na nakład pracy naliczył 10% wynagrodzenia od kredytu udzielonego w Banku Spółdzielczym w H. na podstawie umowy nr (...) z 24 marca 2021 r. Powód naliczył łącznie wynagrodzenie w kwocie 125.000,00 zł rozliczone dwoma fakturami VAT na kwotę 75.000 zł oraz na kwotę 50.000,00 zł. Niniejszym pozwem dochodzona jest ta druga kwota. Z ostrożności wniósł o zasądzenie dochodzonego świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI GNc 733/23, a następnie VI GC 989/23.

22 Nakazem zapłaty z 26 czerwca 2023 r. wydanym w postępowaniu upominawczym pod sygn. akt VI GC Nc 733/23 uwzględniono powództwo w całości.

23 W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Pozwana podniosła, że powód nie wykazał istnienia wiarygodnej podstawy prawnej swojego żądania, zaś dokumenty, z których wywodzi skutki prawne w postaci istnienia zobowiązania zostały opisane w sposób wybiórczy, wadliwy, niewiarygodny, niestaranny i nieczytelny.

24 ze sprawy VI GC 990/23

25 Powód D. N. pozwem z 15 czerwca 2023 r. wniósł o zasądzenie od M. M. (1), jako zarządcy sukcesyjnego M. M. (2) kwoty 75.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 20 grudnia 2022 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu powód wskazał, że niniejszym pozwem dochodzona jest druga kwota wynagrodzenia prowizyjnego naliczona w związku z udzielony kredytem w Banku Spółdzielczym w H.. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI GNc 732/23, a następnie VI GC 990/23.

26 Nakazem zapłaty z 26 czerwca 2023 r. wydanym w postępowaniu upominawczym pod sygn. akt VI GC Nc 732/23 uwzględniono powództwo w całości.

27 W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Pozwana podniosła analogiczne argumenty jak w sprawie o sygn. akt VI GC 989/23.

28 Postanowieniem z 15 lutego 2024 r., sygn. akt VI GC 990/23 Sąd połączył sprawę VI GC 990/23 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą VI GC 989/23 i postanowił o dalszym prowadzeniu sprawy pod sygn. akt VI GC 989/23.

29 Postanowieniem z 31 grudnia 2024 r. postępowanie zostało podjęte z udziałem pozwanej M. M. (1) jako spadkobiercy M. M. (2).

30 ze sprawy VI GC 989/23 oraz VI GC 990/23

31 Sąd ustalił, co następuje:

32 Powód prowadzi działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa finansowego. W ramach działalności zatrudnia żonę – E. N..

33 Bezsporne

34 M. M. (2) otrzymał propozycje wykupu na własność lokalu w którym prowadził działalność gospodarczą. W związku z powyższym zwrócił się do doradcy (...), celem pośredniczenia w pozyskaniu środków na sfinansowanie zakupu nieruchomości. Środki miały zostać pozyskane najpóźniej do końca marca 2021 r.

35 M. S. na podstawie ustnego upoważnienia przygotował dokumenty finansowe oraz zwrócił się z wnioskiem o kredyt do N. Banku. Bank wydał decyzję kredytową na kwotę 500.000 zł. Z uwagi na fakt, że kwota przyznanego kredytu nie była wystarczająca, M. S. poszukiwał także innych banków, w których można by było pozyskać wyższą kwotę kredytu, na polecenie M. S. zwrócił się on o pomoc do M. M. (3). Zarówno M. S. jak i M. M. (3) otrzymywali wynagrodzenie za pośrednictwo od Banków.

36 Na spotkaniu z M. M. (3) zaproponowała ona M. M. (2) współpracę z E. N., która miała możliwość pozyska środków z (...) S.A., finansowanych ze środków UE. M. M. (2) zgodził się na współpracę.

37 Dowód: zeznania świadka M. M. (3) k. 275v-277, zeznania świadka E. N. k. 277-278v, zeznania świadka M. S. k. 278v-280v.

38 29 stycznia 2021 r. M. M. (2) w ramach prowadzonej działalności zawarł z D. N. umowę na podstawie której Klient - M. M. (2) zlecił powodowi wykonanie czynności mających na celu doprowadzenie do uzyskania przez niego finansowania w ramach publicznej pożyczki na preferencyjnych warunkach dalej jak P. – oraz pożyczki/kredytu na zakup lokalu usługowego/mieszkalnego przeznaczonego na cele prowadzenia działalności (§ 1 umowy). Z tytułu świadczenia usług powodowi przysługiwać miało wynagrodzenie w wysokości 5% wynagrodzenia podstawowego od uzyskanej kwoty, nie mniej niż 4.000 zł, płatne po uzyskaniu przez M. P.. Przez uzyskanie pożyczki rozumiane było wpływ pożyczki na konto klienta po podpisaniu umowy pożyczki. W przypadku kiedy nakład pracy powoda byłby zwiększony, przez zwiększony nakład pracy rozumiany jako: odbyte podróże służbowe do danego funduszu, odbiór dokumentów od klienta, pisanie biznesplanu w imieniu klienta, powód miał prawo zwiększyć prowizję do 10%. Klient miał zostać poinformowany w dniu podpisania umowy o pożyczkę, jaka zostanie określona prowizja pomiędzy przedziałem 5 a 10%. Klient zaakceptował rodzaj naliczenia prowizji zakładając, że może wynieść on nawet 10%. Wynagrodzenie dla powoda miało zostać zapłacone na rachunek bankowy wskazany w fakturze wystawionej przez powoda w terminie 7 dni od dnia jej wystawienia. Strony oświadczyły, że wnioskowane przez Klienta świadczenie w ramach P., uzyskane po dniu zawarcia niniejszej umowy, jest wynikiem działań powoda i stanowi podstawę do naliczenia wynagrodzenia w wysokości wskazanej w umowie, nienależnie od jej ewentualnego wypowiedzenia. W przypadku rezygnacji Klienta w trakcie ubiegania się o pożyczkę, powodowi przysługiwało prawo do wypowiedzenia umowy oraz do otrzymania połowy wynagrodzenia. Za rezygnację rozumiany był brak odpowiedzi powyżej 7 dni roboczych na korespondencję mailową ze strony powoda związaną z realizacją umowy (§ 4 umowy). Wszelkie zmiany umowy wymagały dla swej zachowania formy pisemnej w postaci podpisanego przez obie strony aneksu (§ 6 umowy). W imieniu powoda podpisał się pełnomocnik E. N.. Podpis pod umową o brzmieniu „M. M.” został sporządzony przez M. M. (2).

39 Dowód: wydruk z (...) k. 10-11, umowa k. 13-14, umowa o pracę k. 131, pełnomocnictwo k. 132, opinia biegłego grafologa k. 208-217.

40 Po zawarciu ww. umowy E. N. podjęła starania mające na celu uzyskanie pożyczki w (...) S.A. finansowanej ze środków UE w tym celu gromadziła dokumentację i spotykała się osobiście ze zmarłym.

41 Jednocześnie M. S. przy pomocy M. M. (3) w dalszym ciągu podejmowali starania celem pozyskania kredytu ze środków komercyjnych. Działania te polegały na uzyskiwaniu dokumentacji koniecznej do oceny zdolności kredytowej zmarłego w tym w szczególności księgi przychodów i rozchodów, operatu szacunkowego dotyczącego nabywanej nieruchomości, prognozy, biznes planu. Pierwotnie wniosek kredytowy został złożony do N. Banku przez M. S., jednak nie uzyskano satysfakcjonującego kredytowania, stad też kolejny wniosek do tego banku złożyła M. M. (3). Nie udało się jednak otrzymać decyzji kredytowej na poziomie umożliwiającym zrealizowanie inwestycji. M. M. (3) w oparciu o posiadaną dokumentację złożyła wniosek do (...).

42 Finalnie, zmarły otrzymał Kredyt w A. Banku na kwotę 500.000 zł.

43 Kolejno, nie udało się uzyskać kredytowania do marca 2021 r. ze środków UE, wobec tego M. M. (2) podpisał umowę kredytu z Bankiem Spółdzielczym w H. na kwotę 840.000,00 zł. Przy pozyskaniu tego kredytu pośredniczył M. S..

44 E. N. nie podjęła żadnych działań w celu uzyskania kredytu w Banku Spółdzielczym w H..

45 Dowód: dokumenty k. 133-152, zeznania świadka M. M. (3) k. 275v-277, zeznania świadka E. N. k. 277-278v, zeznania świadka M. S. k. 278v-280v.

46 27 stycznia 2022 r. M. M. (2) zmarł, a spadek po nim w całość odziedziczyła jego córka M. M. (1).

47 Dowód: (...) k. 230-231.

48 12 grudnia 2022 r. powód wystawił fakturę VAT nr (...) na kwotę 75.000 zł oraz nr 02/12/2022 na kwotę 50.000 zł za pośrednictwo w udzielaniu pożyczek i kredytów pieniężnych. Faktura wystawiona została w związku z umową z 29 stycznia 2021 r.

49 Dowód: faktury VAT k. 12 oraz k. 12 w aktach VI GC 990/23

50 Pismem z 2 sierpnia 2022 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 150.000 zł tytułem wynagrodzenia określonego w umowie o usługi finansowe z 29 stycznia 2021 r. W odpowiedzi pozwana odmówiła zapłaty.

51 Dowód: wezwanie do zapłaty k. 15-16, korespondencja stron k. 17-18, 53-59, 89-94.

52 Pismem z 23 marca 2023 r. D. N. wypowiedział umowę z 29 stycznia 2021 r. wobec faktu rezygnacji klienta w trakcie ubiegania się o pożyczkę przez powoda do Towarzystwa (...) S.A. o udzielenie pożyczki w ramach pożyczki M. P. (...) na kwotę 1.150.000,00 zł oraz wobec faktu rezygnacji klienta w trakcie ubiegania się o pożyczkę przez powoda do (...) sp. z o.o. o udzielenie pożyczki w ramach programu P. na kwotę 500.000,00 zł.

53 Dowód: wypowiedzenie k. 59-62, 95-98.

54 Pismem z 29 lipca 2023 r. Bank Spółdzielczy w H. oświadczył, iż nie posiada wiedzy na temat podejmowania przez D. N. czynności związanych z udzielonym M. M. (2) finansowaniem.

55 Dowód: oświadczenie k. 65, 101.

56 Sąd ustalił, stan faktyczny na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów, szczególności przedłożonej umowy, która nie budziła wątpliwości. Opinia biegłego grafologa potwierdziła, że podpis nakreślony na umowie należy do M. M. (2), nie było zatem podstaw do jej dalszego kwestionowania.

57 Na podstawie zeznań świadków i przesłuchania stron ograniczył się do ustalenia tego, o czym osoby te zeznawały zgodnie lub co znajduje potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Sąd przyjął zatem, że przy zawarciu umowy kredytowej w Banku Spółdzielczym w H. pośredniczył M. S.. Sąd przyjął nadto, że M. M. (3) złożyła wnioski kredytowe do N. Banku oraz (...) w oparciu o dokumentację uzyskaną od M. S.. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom świadka M. M. (3) i E. N. w zakresie dotyczącym ich współpracy oraz podziału środków, po uruchomieniu kredytu w Banku w H.. Nie złożono do akt żadnej umowy o współpracę, zaś z zeznań M. M. (3) wynikało, że wynagrodzenie uzyskiwała ona bezpośrednio od banku, po uruchomieniu kredytu.

58 Oceniając materiał dowodowy sąd w polu widzenia miał okoliczność, że kredyt został uruchomiony najpóźniej do końca marca 2021r., M. M. (2) zmarł 27 stycznia 2022 r., a faktury zostały wystawione 12 grudnia 2022r. zatem ponad 1,5 roku od uruchomienia kredytu i niespełna rok po śmierci kredytobiorcy. Wątpliwości budzi działanie powoda, który nie decyduje się na wystawienie faktury za swoje usługi i rozliczenie się z kredytobiorcą za jego życia, tym bardziej, że miał na to 1,5 roku czasu. Podważa to wiarygodność twierdzeń powoda co do rzeczywiście wykonanych przez niego prac w celu uzyskania kredytowania. Kolejno, wątpliwości budzi także kwota wynikająca z wystawionych faktur na łączną kwotę 125.000,00 zł. Z zeznań świadków (M. M. (3) i M. S.) wynika, że kredyt został uruchomiony na kwotę ok. 840.000 zł, zatem nawet przy przyjęciu maksymalnego wynagrodzenia, łączna kwota nie powinna być wyższa niż 84.000 zł (10% z 840.000 zł). W toku przesłuchania E. N. nie potrafiła odnieść się do tych rozbieżności, zeznała wprost, że według jej wiedzy kredy został uruchomiony na kwotę 1 – 1,1 mln złotych. Faktury powinny być wystawione najwyżej na 110.000 zł , nie zaś 125.000 zł. Świadek nie wyjaśniła tej kwestii podnosząc, że do tej kwoty mogła być doliczona praca M. M. (3). Sąd nie uwzględnił tych twierdzeń uznając, że umowa nie przewidywała podwyższenia wynagrodzenia prowizyjnego o pracę podwykonawców. Inną rzeczą jest, że powód nie wykazał, że rzeczywiście współpracował z M. M. (3) i zlecał jej wykonanie prac w wykonaniu umowy, zawartej ze zmarłym. Konkludując, sąd oparł się na zeznaniach E. N. i M. M. (3) w ograniczonym zakresie, który znajdował potwierdzenie w pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

59 Na marginesie, odnosząc się jeszcze do wniosku o zwrócenie się do Banku Spółdzielczego w H. celem ustalenia wysokości udzielonego kredytu, sąd zwraca uwagę na ograniczenia wynikające z art. 104 i 105 Prawa bankowego, które w sposób enumerytywny wymieniają przypadki, w których bank może udzielić dokumentu objętego tajemnicą bankową na żądanie sądu – ta sprawa nie mieści się w żadnym z tych wyjątków. Stąd też zaniechano zadośćuczynieniu wnioskowi strony.

60 Sąd zważył, co następuje:

61 Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

62 Powód wywodził roszczenie z umowy o świadczenie usług. W myśl art. 734 § 1 k.c. i art. 735 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenia. Zgodnie z art. 744 k.c. w razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych. Stosownie do treści art. 750 k.c. do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Umowa o świadczenie usług jest umową wzajemną, w której każda ze stron jest zobowiązana do świadczenia na rzecz drugiej, przy czym świadczenie jednej strony jest odpowiednikiem świadczenia drugiej strony, a strony traktują swoje świadczenia jako ekwiwalentne. W braku odmiennego uregulowania w umowie o świadczenie usług wynagrodzenie przysługuje za samo świadczenie usług z dołożeniem należytej staranności. W umowie łączącej powoda z poprzednikiem prawnym pozwanej strony postanowiły jednak, że wynagrodzenie będzie przysługiwać jedynie za dość precyzyjnie zdefiniowany rezultat.

63 Powód żądał zasądzenia należnego mu wynagrodzenia w związku z podejmowanymi działaniami mającymi na celu pozyskanie kredytu z Banku Spółdzielczego w H.. Twierdził, że w wyniku jego starań i przygotowanych dokumentów, doszło do zawarcia umowy kredytu.

64 Zgodnie z umową z 29 stycznia 2021 r. M. M. (2) zlecił powodowi wykonanie czynności mających na celu doprowadzenie do uzyskania przez niego finansowania w ramach publicznej pożyczki na preferencyjnych warunkach dalej jak P. – oraz pożyczki/kredytu na zakup lokalu usługowego/mieszkalnego przeznaczonego na cele prowadzenia działalności. Należne wynagrodzenie miało być naliczane od uzyskanej kwoty.

65 Postępowanie dowodowe wykazało, że powód nie wykonywał żadnych czynności w celu pozyskania kredytu w Banku Spółdzielczym w H.. Wszystkie czynności mające na celu pozyskanie kredytu ze środków komercyjnych podejmował M. S.. M. M. (3) nawet jeśli podejmowała jakieś działania do działała na prośbę M. S., a nie w ramach jakikolwiek umowy łączącej jej z powodem. Ponadto korzystała ona z dokumentów przygotowanych już przez M. S.. Z zeznań M. S. wynikało, że umowa z 29 stycznia 2021 r. została de facto zawarta w celu pozyskania pożyczki finansowanej ze środków UE, czym zajmowała się E. N..

66 Brak było podstaw do zasądzenia wynagrodzenia na podstawie § 4 pkt 1 umowy. Z analizy treści umowy wynika, że ten pkt umowy odnosi się wyłącznie do (...) zdefiniowanej w § 1 umowy jako „publicznej pożyczki na preferencyjnych warunkach”, a nie jakiejkolwiek pożyczki, czy kredytu. Naliczone wynagrodzenie dotyczyło natomiast kredytu z Banku Spółdzielczym w H., a nie pożyczki finansowanej w ramach środków UE. Kredyt taki nie jest pożyczką publiczną na preferencyjnych warunkach, w ogóle nie jest zresztą pożyczką. Umowa pożyczki została uregulowana w art. 720-724¹ k.c., natomiast kredyt gotówkowy w art. 69-79c prawa bankowego, pożyczki może udzielić każdy, kredytu jedynie bank, w przypadku pożyczki przenoszona jest własność środków pieniężnych, w przypadku kredytu są one jedynie udostępniane i to na określony cel.

67 Należy zatem odróżnić kredyt hipoteczny na zakup lokalu usługowego od (...) jasno zdefiniowanej w umowie jako publicznej pożyczki na preferencyjnych warunkach. § 4 pkt 1 umowy odnosi się natomiast wyłącznie do (...) nie zaś kredytu na zakup lokalu usługowego. W konsekwencji, skro nie udało się pozyskać finansowania – (...) , to brak było podstaw do zasądzenia wynagrodzenia prowizyjnego, określonego w § 4 pkt 1.

68 Kolejno, kredyt na zakup lokalu usługowego został uruchomiony dzięki pośrednictwu M. S., nie powoda. Nie wykonał on żadnych prac, w celu uzyskania takiego finansowania, bowiem zajmował się wyłącznie finansowaniem ze środków UE.

69 Jednakże nawet gdyby przyjąć, że kredyt z Banku Spółdzielczego w H. mieści się w ramach § 4 pkt 1, to w dalszym ciągu nie zmieniłoby to kierunku rozstrzygnięcia. Powód nie wykazał, że podjął na rzecz zmarłego jakiekolwiek czynności zmierzające do uzyskania tego kredytowania. Ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, gdyż to on wywodzi z tego skutki prawne. Powód powoływał się w tym zakresie na klauzulę zawartą w § 4 ust. 3. Sąd uznał, że po pierwsze, odnosi się ona do (...) - uzyskania pożyczki niekomercyjnej, zaś sprawa dotyczy kredytu komercyjnego, zatem nie znajduje ona zastosowania. Niemniej, należałoby rozważyć, czy klauzula ta jest w ogóle ważna. Gdyby przyjąć rozumienie powoda, to należałoby mu się wynagrodzenie w każdym przypadku uzyskania pożyczki publicznej na preferencyjnych warunkach, nawet gdyby, jej uzyskanie nie było wynikiem jego działań. Upraszczając, miałby on otrzymać wynagrodzenie za prace, które nie zostały wykonane, co stanowiłoby w istocie klauzule zbliżoną do zakazu konkurencji.

70 Skuteczność zakazów konkurencji między podmiotami gospodarczymi budzi spory w dorobku orzeczniczym Sądu Najwyższego. Według najdalej idącego stanowiska, nie można uznać, aby zgodne było z zasadami współżycia społecznego zobowiązanie zleceniobiorcy do niepodejmowania działalności konkurencyjnej przez trzy lata po ustaniu umowy, bez jakiegokolwiek ekwiwalentu. Należy odwołać się do art. 101² k.p., w którym przewidziano możliwość zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, jednakże za zapłatą odszkodowania (wyrok z dnia 11 września 2003 r., III CKN 579/01). Według drugiego stanowiska, wprowadzenie w umowie o świadczenie usług (art. 750 k.c.) klauzuli konkurencyjnej bez ekwiwalentu, z zastrzeżeniem kary umownej za jej naruszenie, mimo braku symetrii, mieści się w granicach swobody kontraktowej i nie narusza właściwości tego stosunku prawnego (wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r., V CSK 30/13). Dorobek orzeczniczy najpełniej zreferowano w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 marca 2019 r. (II CSK 58/18). Stwierdzono w nim m. in., że nie ma też co do zasady przeszkód, by korzyści i uszczerbki związane z w pełni autonomicznym uzgodnieniem zakazu konkurencji zostały – co szczególnie prawdopodobne właśnie w przypadku transakcji jednorazowych – uwzględnione już w wysokości świadczeń głównych. Zakresem wynikającej stąd ochrony jest objęta także swoboda podejmowania działań o charakterze gospodarczym, stanowiących częstokroć rację bytu osoby prawnej.

71 W tej sprawie trudno w istocie zrozumieć, jaki uzasadniony interes miałby powód w uzyskiwaniu wynagrodzenia za czynności, których nie podjął. Druga strona nie uzyskuje żadnego ekwiwalentu i nie ma z tego żadnej korzyści. Dlatego klauzula ta rozumiana w ten sposób, że powodowi należy się wynagrodzenie za każdą pożyczkę publiczną na preferencyjnych warunkach, choćby uzyskaną bez żadnego działania ze strony powoda, jest nieważna.

72 Konkludując sąd powództwo oddalił uznając, że uzyskanie kredytu komercyjnego nie mieści się w ramach § 4 umowy. Dodatkowo, gdyby przyjąć odmienne zapatrywanie, powodowi nie jest należne wynagrodzenie bowiem nie podjął żadnych działań w celu uzyskania kredytu w Banku Spółdzielczym w H.. Z ostrożności, sąd odniesie się jednak do zarzutów dotyczących wysokości żądania. Należy podzielić stanowisko pozwanej, że wątpliwości budzi wysokość naliczonej prowizji, bowiem jej wysokość nie odpowiada treści umowy. Zgodnie z umową wynagrodzenie miało być naliczone w maksymalnej wysokości 10% uzyskanej kwoty. Faktury zostały wystawione na łączną kwotę 125.000 zł, co nie pozostaje w spójności z wysokością uzyskanego kredytu w kwocie 840.000,00 zł. Przy takiej wysokości kredytu maksymalna wysokość wynagrodzenia mogłaby wynosić 84.000,00 zł. Przesłuchiwani świadkowie także nie potrafili wskazać jak zostało naliczone wynagrodzenie. Zgromadzony materiał nie dał także podstaw do ustalenia wysokości maksymalnej 10% prowizji, gdyby roszczenie zostało wykazane co do zasady, to należałoby zmniejszyć wartość wynagrodzenia prowizyjnego do 5% z uwagi na niewykazanie nakładu pracy, uzasadniającego przyznanie wynagrodzenia w maksymalnej wysokości.

73 Brak było także podstaw do zasądzenia świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.). Po pierwsze strony wiązała umowa, nie ma zatem podstaw do przechodzenia na przepisy o bezpodstawnym wynagrodzeniu. Nadto wbrew twierdzeniu powoda trudno doszukiwać się jakiejkolwiek korzyści uzyskanej realnie po stronie M. M. (2). Jak już wyżej wskazano powód nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu pozyskanie kredytu z Banku Spółdzielczego w H.. Ponadto podstawą naliczenia wynagrodzenia była przyznana kwota, zatem nawet jeśli powód podjąłby faktycznie jakieś czynności, ale nie skutkowały by one przyznaniem kredytu/pożyczki to nie mógłby liczyć na jakiekolwiek wynagrodzenie. Zatem po stronie powoda z samej treści umowy wynikało pewne ryzyko nieotrzymania wynagrodzenia.

74 Wobec powyższego powództwa podlegały oddaleniu w całości.

75 O kosztach procesu postanowiono na podstawie art. 98 § 1, 1¹, 3 w zw. z art. 99 k.p.c. obciążając nimi w całości powoda stosownie do wyniku postępowania. Na koszty te w wysokości po 5417 zł za każdą ze spraw złożyły się: 5.400 zł wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika i 17 zł opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa.

76 Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji.

77 sędzia Marta Tumułka