Wyrok Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 23 października 2025 r., V GC 659/22

wyrok Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 23 października 2025 r., V GC 659/22

Tekst

1 Sygnatura akt V GC 659/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 K., dnia 23 października 2025 r.

3 Sąd Rejonowy w Koninie V Wydział Gospodarczy w następującym składzie:

4 Przewodniczący: sędzia Iwona Szczepańska

5 Protokolant: starszy sekretarz sądowy Malwina Urbaniak

6 po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. w Koninie

7 na rozprawie

8 sprawy z powództwa (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

9 przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś.

10 o zapłatę

11 I. uchyla w całości wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 19.04.2023 r.

12 II. oddala powództwo,

13 III. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 6 117,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty

14 IV. nakazuje pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Koninie) kwotę 191,59 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sadowych.

15 Sędzia Iwona Szczepańska

16 Sygnatura akt V GC 659/22

Uzasadnienie

17 Powódka (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wniosła do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w W. pozew o zasądzenie od pozwanej (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ś. kwoty 38 794,83 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 01.10.2020 r., do dnia zapłaty, a także kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

18 W uzasadnieniu podała, że w dniu 16.05.2018 r., leasingodawca zawarł z pozwaną umowę leasingu operacyjnego, na podstawie której (...) sp. z o.o. oddała pozwanej do używania i pobierania pożytków (...) o nr rej. (...). W treści umowy strony zastrzegły, iż tytułem wynagrodzenia pozwana będzie uiszczać miesięczne raty zgodnie z harmonogramem. Z uwagi na zaległości w regulowaniu rat leasingowych w dniu 04.12.2019 r., wystosowano wypowiedzenie umowy leasingu, a przedmiot leasingu został zwrócony. Dalej wskazała, iż rozwiązanie umowy leasingu z winy pozwanej spowodowało konieczność jej rozliczenia zgodnie z art. 709¹⁵k.c., a także postanowieniami pkt VII. 3-7 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu Operacyjnego (OWUL). Wskazała, iż dokonała wyliczenia wartości przyszłych zdyskontowanych rat według wzoru obliczania wartości dyskontowej. Tym samym jest ona uprawniona do żądania zapłaty sumy wszystkich przewidzianych umowa leasingu rat leasingowych począwszy od pierwszej raty przypadającej po terminie rozwiązania umowy leasingu obliczonych z uwzględnieniem dyskonta wg stawki odpowiednio WIBOR dla PLN lub (...) dla EUR, w każdym przypadku dla depozytów trzymiesięcznych obowiązujących w ostatnim dniu roboczym miesiąca poprzedzającego miesiąc rozwiązania umowy leasingu oraz wszelkich pozostałych należności związanych z umową leasingu. Wskazała, iż dokonała pomniejszenia ustalenia po rozwiązaniu umowy leasingu należności o wartość netto uzyskaną ze sprzedaży przedmiotu leasingu, na podstawie zapisu pkt VII. 5 OWUL. Zaakcentowała, iż wierzytelności z tytułu rat leasingowych wynikających z przedmiotowej umowy zostały zbyte przez leasingodawcę na rzecz powódki. Dodatkowo wskazała, iż przekazała pozwanej rozliczenie umowy oraz wezwała ją do zawarcia ugody we wskazanym terminie. Ponadto podniosła, że roszczenie objęte pozwem było przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie elektronicznego postępowania upominawczego pod sygnaturą akt Nc-e 290779/22, na skutek pozwu wniesionego w dniu 03.03.2022 r., i umorzonego wobec skutecznie wniesionego sprzeciwu, i utraty mocy nakazu zapłaty z dnia 28.03.2022 r.

19 Postanowieniem z dnia 17.09.2022 r., Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w W. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Koninie.

20 W odpowiedzi na pozew pozwana reprezentowana przez prezesa zarządu wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu.

21 W uzasadnieniu prezes zarządu pozwanej potwierdził, iż pomiędzy (...) sp. z o.o., a pozwaną doszło do zawarcia umowy leasingu. Wskazał, iż umowa została skonstruowana tak, że naruszała równowagę stron kontraktu. Podniósł, iż powołano się na zapisy OWUL, które przyznają leasingodawcy narzędzia wstrzymania wydania przedmiotu leasingu lub jego arbitralnego odebrania oraz które umożliwiają mu zerwanie umowy w razie niewielkiej nawet zwłoki w zapłaci opłat leasingowych. Wskazał, iż na fakt nieważności umowy wpływają również okoliczności jej zawarcia, albowiem podczas spotkania, w którym zawarto umowę, prezes zarządu pozwanej nie miał możliwości zapoznania się z OWUL i nie wiedział jakie zapisy znajdują się w umowie. Nie otrzymał również kopii umowy ani OWUL i nie mógł się z nimi zapoznać. Leasingodawca nie wywiązał się w sposób należyty z obowiązku informacyjnego. Podniósł, iż z treści umowy nie wynika sposób obliczania oprocentowania zmiennego ani jego wysokość. Wskazał, iż w treści umowy powołano się na okoliczność posługiwania się przez leasingodawcę wskaźnikiem WIBOR, wobec czego strona powodowa pobiera podwójne wynagrodzenie – raz w postaci marży za udzielenie pożyczki, a drugi raz poprzez różnicę pomiędzy wysokością WIBOR, a rzeczywistym kosztem pozyskania pieniądza na rynku. Wskazał również, iż umowa leasingu została zawarta w oparciu o przygotowany wcześniej przez leasingodawcę wzorzec umowy, na którego treść prezes zarządu pozwanej nie miał żadnego wpływu. Podpisany egzemplarz umowy nie zawiera żadnych zapisów, które były rezultatem negocjacji stron. Podniósł, iż dokumenty leasingodawcy zawierają szereg nieprecyzyjnych i niezrozumiałych określeń. Wskazał, iż zarówno umowa, OWUL oraz harmonogram spłat – w zakresie postanowień dotyczących zmiany oprocentowania – nie może posługiwać się klauzulami generalnymi np. WIBOR, których treść nie jest oczywista i jednoznaczna.

22 Zarządzeniem z dnia 15.02.2023 r., pozwana została wezwana do uzupełnienia braków formalnych odpowiedzi na pozew poprzez wskazanie adresu poczty elektronicznej pozwanej albo złożenie oświadczenia, że nie posiada takiego adresu w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu odpowiedzi na pozew i wydania wyroku zaocznego.

23 Zarządzeniem z dnia 19.04.2023 r., na podstawie art. 130 § 2 k.p.c., Sąd zwrócił odpowiedź na pozew pozwanej z uwagi na bezskuteczny terminu przewidzianego do uzupełnienia braków formalnych odpowiedzi.

24 Wyrokiem zaocznym z dnia 19.04.2023 r., Sąd Rejonowy w Koninie, V Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. akt V GC 659/22 zasądził od pozwanej na rzecz powódki dochodzone przez nią roszczenie i orzekł o kosztach procesu.

25 W sprzeciwie od wyroku zaocznego, pozwana reprezentowana przez prezesa zarządu wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu powielono w głównej mierze argumentację zawartą pierwotnie w odpowiedzi na pozew. Wskazano dodatkowo, iż naturę leasingu należy oceniać przez to, że jest ona umową wzajemną, wskutek czego strony mogą swobodnie kształtować jej treść tylko o tyle, o ile nie naruszają zasady ekwiwalentności świadczeń stron. Pozwana wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego na potwierdzenie faktu stosowania niedozwolonych zapisów przewidujących podwójne wynagrodzenie leasingobiorcy poprzez zastosowanie wskaźnika (...), braku rzetelnej informacji na temat zmiennej stopy oprocentowania i wysokości zmiany stopy procentowej.

26 W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

27 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

28 W dniu 16.05.2018 r., pomiędzy (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (leasingodawcą), a pozwaną (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ś. (leasingobiorcą/klientem) została zawarta umowa leasingu operacyjnego nr (...). Przedmiotem leasingu był (...), rok produkcji 2018, którego cena netto została określona na kwotę 126.200,00 zł. Wartość umowy netto wskazano kwotę 136.848,00 zł, wpłatę początkową netto 12.620,00 zł, natomiast wykup 27.369,60 zł.

29 Strony dla wzajemnych rozliczeń wynikających z umowy leasingu przyjęły, że wartość czynnika WIBOR/ (...) użyta we wzajemnych rozliczeniach nie będzie niższa niż ,,0’’ (pkt I ust. 4 OWUL).

30 Czas trwania umowy leasingu ustalony został na 59 miesięcy a wysokość raty na kwotę 1 768,27 zł. Raty leasingowe były płatne w terminach miesięcznych, pierwszy termin zapłaty wskazany był na fakturze VAT z 17.08.2018 r. za pierwszą ratę.

31 W harmonogramie spłaty rat umowy wartość miesięcznej raty wskazano jednak jako kwotę 1.937,36 zł netto (2.382,95 zł brutto).

32 Pozwanej w momencie podpisania umowy z uwagi na fakt, iż jest była ona nową spółką nie przysługiwała możliwość negocjacji umowy. Prezes zarządu pozwanej nie został poinformowany o możliwości zmiany wysokości kosztów związanych z zawarciem umowy. Przed zawarciem umowy otrzymał on dokument wskazujący na wysokość rat oraz informację o kwocie początkowej i kwocie wykupu. Nie dostał on z kolei żadnego wzorca na rozliczenie wartości zdyskontowanej.

33 Po kilku miesiącach od zawarcia umowy prezes zarządu pozwanej dowiedział się, że rata leasingowa została zmieniona na ratę wyższą, aniżeli pierwotna wysokość raty wskazana w umowie.

34 /dowód: umowa leasingu operacyjnego nr (...) wraz z Ogólnymi Warunkami Umowy Leasingu Operacyjnego (OWUL) oraz harmonogramem spłaty rat k.18-21v, faktury VAT k.22, 39-42, zeznania prezesa zarządu pozwanej K. K. k. 245-246/

35 Pismem z dnia 18.11.2019 r., (...) sp. z o.o., w związku ze stwierdzonym niewywiązywaniem się przez pozwaną z zawartej m.in. umowy leasingu nr (...), poinformowała pozwaną o podjęciu decyzji o wypowiedzeniu m.in. umowy leasingu nr (...).

36 /dowód: decyzja o wypowiedzeniu z dnia 18.11.2019 r. k.147, potwierdzenie nadania i odbioru tego pisma przez pozwaną k.148-148v, zeznania prezesa zarządu pozwanej K. K. k. 245-246/

37 Pismem z dnia 04.12.2019 r., (...) sp. z o.o., działając zgodnie z pkt VIII 3 OWUL wezwała pozwaną m.in. do natychmiastowego zwrotu przedmiotu umowy leasingu nr (...), jednocześnie działając zgodnie z pkt VIII 2 lit a) OWUL wypowiedziała m.in. umowę leasingu nr (...). Pismo zostało doręczone pozwanej w dniu 10.12.2019 r.

38 /dowód: pismo z dnia 04.12.2019 r., stanowiące wypowiedzenie umowy leasingu k.29, potwierdzenie nadania i odbioru tego pisma przez pozwaną k.30-31/

39 Pismem z dnia 15.09.2020 r., (...) sp. z o.o., wskazała, iż zawarta umowa nr (...) została rozliczona, finansowany przedmiot odebrany i następnie sprzedany podmiotowi, który zaoferował najwyższą cenę. Podniosła, iż po zaliczeniu ceny sprzedaży finansowanego przedmiotu tytułem zobowiązań pozwanej wynikających z przedmiotowej umowy do uregulowania pozostała kwota 50.000,56 zł, która powiększa się o odsetki od zadłużenia przeterminowanego. Wskazała, iż brak kontaktu do dnia 30.09.2020 r., będzie skutkował podjęciem kroków zmierzających do odzyskania należności poprzez działania windykacyjne lub dochodzenia należności na drodze sądowej.

40 /dowód: wezwanie do zawarcia ugody z dnia 15.09.2020 r. k.32-33/

41 Pismem z dnia 01.08.2022 r., (...) sp. z o.o., poinformował pozwaną iż wierzytelności z tytułu rat leasingowych wynikających z umowy leasingu operacyjnego nr (...) zostały w dniach 24.10.2018 r., (raty od 03 – 44 oraz 48 – 59 + wykup) i 25.10.2018 r., (raty od 45 – 47) zbyte na rzecz powódki.

42 /dowód: oświadczenie o sprzedaży wierzytelności k. 38/

43 Przedmiot umowy leasingu nr (...) z dnia 16.05.2018 r., został sprzedany na rzecz firmy (...) z siedzibą w S. za kwotę 99 076,62 zł brutto.

44 /bezsporne, nadto dowód: faktura VAT nr (...) k.44/

45 Wartość wierzytelności wynikająca z umowy leasingu nr (...) wynosiła 110 676,08 zł. Z kolei wartość zdyskontowana stanowiła kwotę 106.383,44 zł.

46 /dowód: rozliczenie dyskonta do umowy leasingu operacyjnego nr (...) k.45/

47 Umowa leasingu operacyjnego nr (...) z dnia 16.05.2018 r., oraz Ogólne Warunki Leasingu Operacyjnego ( (...)) nie wskazywały wysokości stawki bazowej WIBOR, ani informacji o sposobie jej ustalania.

48 Umowa oraz OWUL nie wskazują w jaki sposób i przez kogo ustalana jest stawka referencyjna (WIBOR 3M) oraz gdzie można sprawdzić jej wysokość.

49 Pozwana nie mogła na podstawie umowy leasingu oraz OWUL zweryfikować prawidłowość ustalenia kosztów leasingu w momencie zawarcia umowy.

50 Umowa oraz OWUL nie wyjaśniają pojęcia ,,metoda annuitetowa’’, która służy do wyliczenia wysokości raty kapitałowo – odsetkowej. Umowa w ogóle nie informowała pozwanej w jaki sposób będą spłacane raty kapitałowo – odsetkowe, tj. czy będą one spłacane w sposób równy przy założeniu, że nie zmienia się oprocentowanie leasingu – metodą annuitetową,

51 Brak wskazania w umowie leasingu sposobu ustalenia stawki referencyjnej wpływa negatywnie na możliwość skontrolowania prawidłowości naliczenia kwoty odsetek.

52 Brak sprecyzowania okoliczności, od których wystąpienia leasingodawca uzależnia zmianę oprocentowania wraz z przyjęciem nieprecyzyjnej stopy referencyjnej pozostawia leasingodawcy możliwość dowolnego kształtowania wysokości oprocentowania leasingu.

53 Brak pouczenia pozwanej w zakresie wyjaśnienia w jaki sposób oblicza się stopę referencyjną skutkował tym, że pozwana nie miała możliwości sprawdzenia całego oprocentowania kredytu.

54 Umowa leasingu ani OWUL nie wskazują kiedy leasingodawca może dokonać zmiany oprocentowania stawki referencyjnej. Leasingodawca nie doprecyzował dnia, z którego stawka referencyjna WIBOR 3M będzie zaczytywana do zmiany oprocentowania. W przedmiotowym przypadku nie wiadomo, czy stawka referencyjna WIBOR 3M była zmieniana co 3 miesiące, czy w różnych okresach czasu.

55 Umowa leasingu nie wskazuje co składa się na oprocentowanie leasingu, czy jest to oprocentowanie stałe czy zmienne, nie zawiera informacji odnośnie wysokości marży. Z umowy nie wynika w jaki sposób leasingodawca naliczał miesięczne odsetki w związku z tym nie można zweryfikować tego kosztu. W umowie nie wskazano na formułę spłaty, tj. czy występują raty równe, czy raty malejące.

56 Na podstawie umowy leasingu ani OWUL nie jest się w stanie ustalić jaka jest wysokość raty do spłaty. W harmonogramie umowy została uwzględniona inna kwota co wynikało z tego, że oprocentowanie zostało zmienione ale brak jest informacji z jakiej daty jest to oprocentowanie i w jaki sposób zostało ono ustalone.

57 /dowód: opinia biegłej sądowej z dziedziny księgowości o specjalności bankowość M. D. k.260-272v, ustne wyjaśnienia biegłej na rozprawie w dniu 25.09.2025 r. k.313-314/

58 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, które w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości, albowiem ich treść i autentyczność nie została przez strony zakwestionowana, a w toku postępowania nie pojawiły się żadne okoliczności podważające ich autentyczność. Dokumenty te stanowiły w większości dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c.

59 Sąd dał wiarę zeznaniom prezesa zarządu pozwanej, albowiem były jasne logiczne, konsekwentne i znalazły oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Strona ta m.in. precyzyjnie zrelacjonowała sposób zawarcia przedmiotowej umowy leasingu.

60 Sąd oparł swoje stanowisko na opinii biegłej z zakresu dziedziny księgowości o specjalności bankowość M. D., sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania oceniając ją jako rzetelną, jasną i w pełni wyczerpującą. Biegła w sposób kompleksowy i rzeczowy odniosła się do przedmiotu opinii. Nadto biegła w ustnej opinii odniosła się do zarzutów stawianych przez strony i w tym zakresie w pierwszej kolejności wskazała, że brak pouczenia powódki odnośnie tego przez kogo jest ustalana stawka WIBOR 3R i gdzie można sprawdzić jej wysokość, skutkuje tym że nie ma możliwości sprawdzenia całego oprocentowania kredytu, co znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku umowy leasingu, albowiem różnica jest taka że umowy kredytu bazują na prawie bankowym, a umowy leasingowe na prawie cywilnym, przy czym nie wyklucza to obowiązku informacyjnego leasingodawcy. Biegła podniosła również, iż w Ogólnych Warunkach Umowy Leasingu (dalej również jako OWUL) wskazano, iż oprocentowanie składa się z (...) trzymiesięcznego i marży leasingu. Przy czym zarówno w umowie leasingu ani OWUL nie wskazano, kiedy leasingodawca może dokonać zmiany tego oprocentowania, w jakiej sytuacji. Nie wskazano też z jakiego dnia WIBOR 3M ma odniesienie akurat do tej umowy leasingu, w związku z powyższym nie wiedząc z jakiego dnia - wskaźnik WIBOR 3M jest ogłaszany codziennie, leasingodawca ma możliwość zmiany każdego dnia jego wysokości, co przekłada się na wysokość całego oprocentowania, a co za tym idzie na koszty leasingu. Biegła wskazała m.in. na fakt, iż leasingodawca nie doprecyzował ani w umowie, ani w OWUL kiedy stopa stawki referencyjnej WIBOR 3M może się zmieniać i od jakich czynników zmiana ta jest uzależniona. Wskazała na brak danych czy w przypadku umowy leasingu WIBOR 3M był zmieniany co 3 miesiące, czy w różnych okresach czasu. Podkreśliła, iż przy takim niedookreśleniu kwota kapitału jest stała na dzień podpisania umowy, natomiast w trakcie spłaty rat leasingowych kapitał jest umniejszany w związku ze spłatą leasingu. Oprocentowanie rzutuje na wysokość raty, w sytuacji kiedy stawka referencyjna WIBOR 3M jest wyższa, klient płaci wyższe odsetki i odwrotnie. Biegła wskazała, iż w umowie nie pojawiło się określenie ,,metoda annuitetowa’’. Umowa nie poinformowała w ogóle leasingobiorcy w jaki sposób będą spłacane raty, tj. czy te raty będą spłacane w sposób równy przy założeniu że nie zmienia się oprocentowanie leasingu, tj. według metody annuitetowej. Podczas ustnych wyjaśnień wskazała również, iż jej zdaniem pozwana – leasingobiorca nie uzyskał od leasingodawcy pełnych informacji, co mogło rzutować na wysokość całego kosztu umowy. Wyjaśniła, iż na podstawie umowy i OWUL nie jest się w stanie ustalić jaka jest wysokość raty do zapłaty. Podniosła, iż w harmonogramie umowy była uwzględniona inna kwota raty, co wynikało z tego, że oprocentowanie zostało zmienione ale nie wiadomo z jakiej daty i w jaki sposób zostało ono ustalone. Wskazała, iż na podstawie informacji zawartych przez leasingodawcę nie była ona w stanie stwierdzić, czy kapitał umowy leasingu podczas jego spłaty był prawidłowo umniejszany. Według niej jeżeli leasingodawca wskazałby w umowie warunki dot. zmiany oprocentowania, sposób naliczania odsetek, informacje dot. sytuacji kiedy jest zmienna stopa bazowa, wówczas można by zweryfikować wysokość zadłużenia. Biegła zwróciła uwagę na zmienioną wysokość raty, albowiem wskazała, iż pierwsza faktura określająca wysokość tej raty została wystawiona w dniu 15.08.2018 r., i zawierała ona już inną wartość, która była niezgodna z wartością wskazaną w umowie. Biegła wskazała również, iż osoba niezwiązana na co dzień z finansami, która nie ma wiedzy z tym związanej, nie jest zorientowana, gdzie szukać informacji i w jaki sposób jest ustalany współczynnik WIBOR 3M.

61 Oceniając wartość dowodową opinii sporządzonej przez biegłą Sąd miał na uwadze fakt, iż po złożeniu ustnych wyjaśnień przez biegłą nie była ona dalej kwestionowana przez żadną ze stron.

62 Załączona przez stronę pozwaną kopia wyroku sądowego (k.209-212) Sąd potraktował jako przejaw jej argumentacji.

63 Oceniając stan faktyczny sprawy, Sąd nie uwzględnił opinii uzupełniającej dr. J. K. z grudnia 2024 r., znajdującej się na kartach 239-244, 290-301 akt. Należy zauważyć, że opinia ta została wydana do sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Łodzi i odnosi się do konkretnego stanu faktycznego. Tym samym dla okoliczności niniejszej sprawy nosi ona cechy opinii prywatnej przedstawionej przez pozwaną. Sąd zauważył również, iż opinia ta zawiera stanowisko biegłego, które trudno ocenić z uwagi na brak znajomości sprawy, dla której opinia ta została sporządzona. W związku z tym nie można tej opinii uznać za miarodajną w okolicznościach niniejszej sprawy i nie można było konfrontować jej ze stanowiskiem biegłej sądowej M. D.. W efekcie pełnomocnik pozwanej na rozprawie w dniu 25.09.2025 r. cofnął powyższy wniosek dowodowy.

64 Sąd zważył co następuje:

65 Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

66 Strona powodowa domagała się od pozwanej zasądzenia kwoty 38 794,83 zł z tytułu rozliczenia zawartej między (...) sp. z o.o., a pozwaną umowy leasingu.

67 Należy przede wszystkim zauważyć, że większość okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie była bezsporna. Poza sporem był sam fakt zawarcia przez pozwaną z leasingodawcą umowy leasingu operacyjnego, której przedmiotem był ciągnik siodłowy I. (...) oraz wynikający z niej obowiązek zapłaty czynszów leasingowych. Bezsporne było, że umowa leasingu została rozwiązana na skutek braku płatności opłat leasingowych przez pozwaną oraz to, że wierzytelności z tytułu rat leasingowych wynikających z umowy leasingu operacyjnego nr (...) zostały zbyte na rzecz powódki.

68 Zgodnie z art. 709¹ k.c., przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

69 Umowa leasingu operacyjnego nr (...) z dnia 16.05.2018 r., jest umową w której finansujący (leasingodawca) zobowiązuje się oddać korzystającemu (leasingobiorcy) określoną rzecz do używania (lub używania i pobierania pożytków) na oznaczony czas, a korzystający zobowiązuje się uiszczać na rzecz finansującego opłaty. Ukształtowana w praktyce postać leasingu operacyjnego (zwanego też bieżącym) korzysta zaś z rozwiązania, w którym przedmiot leasingu oddawany jest korzystającemu na dość krótki czas (z reguły nie pokrywający się z czasem jego gospodarczej przydatności), a uiszczane przez korzystającego opłaty leasingowe mają postać świadczeń okresowych.

70 Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że postępowanie cywilne ma charakter kontradyktoryjny, czego wyrazem jest przede wszystkim dyspozycja art. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły zawartej w art. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Podkreślić przy tym należy że zasady art. 6 k.c. i 232 k.p.c., nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów przez strony, ale rozumiane muszą być przede wszystkim i w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał.

71 Zaznaczyć także należy, że nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za stronę dowodów przez nią nie wskazanych, mających na celu udowodnienie jej twierdzeń (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 76). Dopuszczenie dowodów z urzędu jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem Sądu, z którego to prawa powinien szczególnie ostrożnie korzystać, tak by swym działaniem nie wspierać żadnej ze stron procesu. Faktycznie działanie Sądu z urzędu powinno ograniczać się tylko do sytuacji gdy strona działa bez fachowego pełnomocnika i dodatkowo jest nieporadna. Z zasady nie dotyczy to więc przedsiębiorcy, którego profesjonalizm powinien obejmować także sferę funkcjonowania w obrocie prawnym.

72 Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie co do zasady to na stronie powodowej spoczywał ciężar udowodnienia istnienia dochodzonego roszczenia, bowiem to ona domagała się od pozwanej zapłaty kwoty dochodzonej pozwem.

73 Na stronie pozwanej spoczywał natomiast obowiązek wykazania podnoszonych przez nią kwestią dotyczących tego, że przedmiotowa umowa leasingu operacyjnego została skonstruowana tak, że naruszała równowagę stron kontraktu w tym m.in. że zawierała niedozwolone zapisy przewidujące podwójne wynagrodzenie leasingobiorcy poprzez zastosowanie wskaźnika WIBOR 3M, nie zawierała rzetelnej informacji na temat zmiennej stopy oprocentowania i wysokości zmiany stopy procentowej.

74 Zgodnie z art. 58 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis przewiduje inny skutek w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

75 Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby wykonana.

76 Z uwagi na sprzeczne stanowiska stron odnośnie m.in. naruszenia przez leasingodawcę równowagi kontraktowej, niedopełnienia przez niego obowiązku informacyjnego, dowolnego wpływania na kształtowanie wysokości zobowiązania pozwanej poprzez zastosowanie referencyjnego wskaźnika stopy procentowej (WIBOR 3M), braku wskazania marży, nie zawarcia wszystkich niezbędnych informacji na wspomnianego wskaźnika stopy referencyjnej (WIBOR 3R) i sposobu jej ustalenia oraz nie wyjaśnienia m.in. na czym polega ,,metoda annuitetowa’’, Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego z dziedziny bankowości/rachunkowości.

77 Jak wynika z ustalonych przez Sąd na podstawie opinii biegłej okoliczności przedmiotowa umowa leasingu operacyjnego nr (...) z dnia 16.05.2018 r., oraz Ogólne Warunki Leasingu Operacyjnego ( (...)) nie wskazywały wysokości stawki referencyjnej WIBOR 3M, ani informacji o sposobie jej ustalania. Umowa oraz OWUL nie wskazywały w jaki sposób jak ustalana jest wysokości stawki referencyjnej WIBOR 3M, przez kogo jest ona ustalana oraz gdzie można sprawdzić wysokość tej stawki. Pozwana nie mogła na podstawie umowy leasingu oraz OWUL zweryfikować prawidłowość ustalenia kosztów leasingu w momencie zawarcia umowy. Umowa oraz OWUL nie wyjaśniają pojęcia ,,metoda annuitetowa’’, która służy do wyliczenia wysokości raty kapitałowo – odsetkowej. Umowa nie informowała pozwanej w jaki sposób będą spłacane raty kapitałowo – odsetkowe, tj. czy będą one spłacane w sposób stały – ,,metodą annuitetową’’, tj. w tej samej wysokości, przy założeniu że nie zmienia się oprocentowanie leasingu. Brak wskazania w umowie leasingu sposobu ustalenia stawki referencyjnej WIBOR 3M wpływa negatywnie na możliwość skontrolowania prawidłowości naliczenia kwoty odsetek. Brak sprecyzowania okoliczności, od których wystąpienia leasingodawca uzależnia zmianę oprocentowania wraz z przyjęciem nieprecyzyjnej stopy referencyjnej WIBOR 3M pozostawia leasingodawcy, możliwość dowolnego kształtowania wysokości oprocentowania leasingu. Z kolei brak pouczenia pozwanej przez leasingodawcę wyjaśnienia w jaki sposób oblicza się stopę WIBOR 3M skutkował tym, że pozwana nie miała możliwości sprawdzenia całego oprocentowania kredytu. Nie sposób również pominąć faktu, iż zarówno przedmiotowa umowa leasingu ani OWUL nie wskazują kiedy leasingodawca może dokonać zmiany oprocentowania stawki referencyjnej WIBOR 3M. Leasingodawca, tj. poprzednik prawny powódki, nie doprecyzował dnia z którego WIBOR 3M będzie zaczytywany do zmiany oprocentowania. W przedmiotowym przypadku nie wiadomo, czy stawka referencyjna WIBOR 3M była zmieniana co 3 miesiące czy w różnych okresach czasu. Umowa leasingu nie wskazuje co składa się na oprocentowanie leasingu, czy jest to oprocentowanie stałe czy zmienne, nie zawiera informacji odnośnie wysokości marży. Z umowy nie wynika w jaki sposób leasingodawca naliczał miesięczne odsetki, w związku z tym nie można zweryfikować tego kosztu. W umowie nie wskazano na formułę spłaty tj. czy występują raty równe, czy raty malejące. Na podstawie zapisów przedmiotowej umowy leasingu ani OWUL nie jest się w stanie ustalić jaka jest wysokość raty do spłaty bowiem w harmonogramie umowy została uwzględniona inna kwota co wynikało z tego, że oprocentowanie zostało zmienione ale brak jest informacji z jakiej daty jest to oprocentowanie i w jaki sposób zostało ono ustalone. Wskazać przy tym należy, iż jak wskazano, integralną częścią umowy leasingu były OWUL, których to treść nie została jednak leasingobiorcy, pozwanej doręczona przed zawarciem umowy.

78 Jak wskazano, leasingodawca nie doprecyzował ani w umowie, ani w OWUL kiedy stopa bazowa WIBOR 3M może się zmieniać i od jakich czynników zmiana ta jest uzależniona. Brak jest danych czy w przypadku umowy stawka referencyjna WIBOR 3M była zmieniana co 3 miesiące, czy w różnych okresach czasu. Przy takim niedookreśleniu kwota kapitału jest stała na dzień podpisania umowy, natomiast w trakcie spłaty rat leasingowych kapitał jest umniejszany w związku ze spłatą leasingu. Pamiętać należy, iż oprocentowanie rzutuje na wysokość raty, w sytuacji kiedy WIBOR 3M jest wyższy klient płaci wyższe odsetki i odwrotnie. Leasingobiorca nie uzyskał od leasingodawcy pełnych informacji, co mogło rzutować na wysokość całego kosztu. Sąd ustalił również, iż na podstawie informacji zawartych przez leasingodawcę nie jest się w stanie stwierdzić czy kapitał umowy leasingu podczas jego spłaty był prawidłowo umniejszany. Jeżeli leasingodawca wskazałby w umowie warunki dot. zmiany oprocentowania, sposób naliczania odsetek, informacje dot. sytuacji kiedy występuje zmienna stopa bazowa, wówczas można by zweryfikować wysokość zadłużenia. Wskazać również należy, iż osoba niezwiązana na co dzień z finansami, czyli w przedmiotowej sprawie prezes zarządu pozwanej, która nie ma wiedzy z tym związanej, nie jest zorientowana gdzie szukać informacji i w jaki sposób jest ustalany współczynnik stawki referencyjnej WIBOR 3M.

79 W świetle powyższego rozwiązanie stosowane w przedmiotowym przypadku względem pozwanej prowadzi bezsprzecznie do braku równowagi kontraktowej stron umowy.

80 W realiach rozważanej umowy niedostateczna informacja o wartości WIBOR 3M uniemożliwiała podjęcie racjonalnej decyzji związanej z zawarciem umowy. W ten sposób umowa leasingu jak i OWUL zawierające niejednoznacznie określenie tego oprocentowania ewidentnie godzi w równowagę kontraktową stron stosunku prawnego na poziomie informacyjnym, co stanowi o naruszeniu przez tę umowę dobrych obyczajów.

81 W niniejszej sprawie dobry obyczaj zachodziłby wówczas, gdyby przedsiębiorca nie wykorzystywał swej uprzywilejowanej pozycji kontraktowej, będącej rezultatem stosowania przez niego jednostronnie ustalonego wzorca umowy. Wskazać należy, iż ze strony pozwanej nie doszło do negocjacji zapisów umowy, albowiem jak wynika z zeznań prezesa zarządu pozwanej – nie kwestionowanych w toku postępowania przez powódkę, taka możliwość nie była przewidziana dla pozwanej, albowiem była ona wówczas nową spółką.

82 Mając na uwadze powyższe, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również bacząc na charakter podnoszonych zarzutów, w ocenie Sądu powódka nie wykazała, iż przedmiotowe powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Pozwana wykazała natomiast, że przedmiotowa umowa leasingu operacyjnego została skonstruowana tak, że naruszała równowagę stron kontraktu.

83 Przepis art. 353¹k.c. stanowi, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

84 Wspomniana zasada nie ma charakteru absolutnego, albowiem jej granica została wyznaczona w oparciu o właściwość (naturę) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Możliwe są pewne modyfikacje i złagodzenia zasady swobody umów na podstawie zgodnej woli stron nie w zakresie essentiala negoti umów nazwanych. Swoboda umów sięga do granic konkretnego przepisu imperatywnego. Sąd Najwyższy wskazał, że swoboda umów nie może sięgać tak daleko by naruszała przepisy o charakterze iuris cogentis (por. wyrok SN z dnia 05.06.2002 r. II CKN 701/00 „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2003, nr 10, poz. 124.).

85 Pamiętać należy, iż do nadużycia prawa może dojść w stosunkach pomiędzy osobami prowadzącymi działalność gospodarczą (por. wyrok SN z dnia 27.06.2001 r. sygn. akt II CKN 604/00.

86 W świetle art. 353¹k.c. bez znaczenia jest, z którym z wymienionych kryteriów sprzeczna będzie ustalona przez kontrahentów treść umowy lub jej cel. Przekroczeniem granic swobody umów jest naruszenie choćby jednego z nich, co spowoduje uruchomienie sankcji bezwzględnej nieważności przewidzianej w art. 58 k.c.

87 W zakresie elementów konstrukcyjnych umowy leasingu, umowa pomiędzy leasingodawcą, a pozwaną zawiera uchybienia, gdyż brakuje w niej szczegółowej oznaczalności świadczenia leasingobiorcy i sposobu ich obliczania.

88 Umowa naruszała zasady lojalności i uczciwości kupieckiej. Niewskazanie w umowie wykorzystanej metody przy obliczaniu wysokości rat umowy, nieokreślenie przez leasingodawcę szczegółowo mających wpływ na wysokość rat leasingowych warunków dot. zmiany oprocentowania, sposobu naliczania odsetek, informacji dot. sytuacji kiedy jest zmienna stopa bazowa, prowadzi do wniosku o sprzeczności tych postanowień tak z art. 353¹k.c. jak i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. W przypadku natomiast zawarcia takich informacji można by zweryfikować wysokość zadłużenia.

89 Odwołanie się do wskaźnika WIBOR 3M, w świetle opinii biegłej sądowej świadczy, zdaniem Sądu, o nieprecyzyjnym określeniu parametrów zmiany stopy procentowej przedmiotowej umowy leasingu.

90 Sformułowanie ,,jednoznaczny’’ oznacza dopuszczający tylko jedną możliwość interpretacyjną, niebudzący wątpliwości, dokładnie określony, wyraźny, oczywisty niedwuznaczny (por. wyrok SN z dnia 04.11.2011 r. I CSK 46/11). Samo odwołanie się do wskaźników LIBOR/WIBOR, podobnie jak ogólnikowe odwołanie się do stóp procentowych NBP, stanowi w istocie nieprecyzyjne określenie parametrów zmiany stopy procentowej.

91 Mając na uwadze powyższe, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również bacząc na charakter podnoszonych zarzutów, w ocenie Sądu powódka nie wykazała, iż przedmiotowe powództwo zasługiwało na uwzględnienie, co powodowało uchylenie wyroku zaocznego w całości i w konsekwencji oddalenie powództwa, o czym orzeczono jak w pkt I i II wyroku.

92 O kosztach Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Powódka przegrała sprawę, a zatem zobowiązana jest do zwrotu poniesionych przez pozwaną kosztów w łącznej kwocie 6 117 zł, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3 600 zł oraz koszty opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł oraz uiszczona zaliczka na poczet kosztów opinii biegłej sądowej w kwocie 2 500 zł.

93 Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek od kosztów procesu, stanowił art. 98 § 1¹ zdanie pierwsze k.p.c., przewidujący że od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

94 Sąd w pkt IV wyroku na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Koninie od powódki jak strony spór przegrywającej kwotę 191,59 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych obejmujących koszt opinii biegłej niepokryty z zaliczki.

95 Sędzia Iwona Szczepańska