Wyrok Sądu Rejonowego w Brodnicy z dnia 9 grudnia 2025 r., I C 577/24

wyrok Sądu Rejonowego w Brodnicy z dnia 9 grudnia 2025 r., I C 577/24

Tekst

1 Sygn. akt I C 577/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 9 grudnia 2025 r.

3 Sąd Rejonowy w Brodnicy- I Wydział Cywilny

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 Sędzia Dawid Sztuwe

7 Protokolant:

8 st. sek. sąd. R. R.

9 po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. w G.

10 na rozprawie

11 sprawy z powództwa O. M.

12 przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą

13 w V.

14 o ustalenie

15 1. ustala, że umowa o kredyt (...) nr (...) z 14 stycznia 2024 r. zawarta z (...) Bank (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w V. w imieniu O. M., jest nieważna w całości,

16 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4.367,00 zł (cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu

17 z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

18 /Sędzia/

19 W. N.

20 Sygn. akt. I C 577/24

Uzasadnienie

CZĘŚĆ HISTORYCZNA

21 1 OZNACZENIE STRON:

22 A. Powód: O. M.

23 B. Pozwany: (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w V.

24 2 Powód wystąpił z powództwem o ustalenie, że umowa o kredyt gotówkowy – szczegółowo opisano w pozwie – jest nieważna, albowiem powód nie miał zamiaru zawierać umowy, a złożenie oświadczenia woli w formie elektronicznej miało miejsce wyłącznie na skutek przestępczych działań osób trzecich, które przełamały zabezpieczenia banku.

25 3 Uzasadnienie pozwu ( k. 2-5).

26 4 W odpowiedzi na pozew pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa podkreślając, że umowa o kredyt została zawarta za wiedzą i zgodą powoda, a tym samym dyspozycja zawarcia umowy została poprzedzona prawidłowym uwierzytelnieniem. W konsekwencji powód jest zobowiązany do spłaty zaciągniętego kredytu.

27 5 W ocenie strony pozwanej art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim, art. 7 i 77a prawa bankowego, art. 60, 78 § 2 kc oraz regulaminy wewnętrzne pozwalały na zawarcie umowy z wykorzystaniem bankowości elektronicznej, a bank wywiązał się ze spoczywających na nim obowiązków w zakresie weryfikacji klienta.

28 6 Uzasadnienie odpowiedzi na pozew ( k. 63-78).

29 7 W piśmie procesowym z 2 grudnia 2025 r. strona powodowa odniosła się do twierdzeń i wniosków z odpowiedzi na pozew podkreślając przede wszystkim to, że powód nie miał nigdy woli zawarcia umowy kredytu. W sprawie nie mógł mieć również zastosowania art. 2 pkt 29 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, ponieważ dotyczy on wyłącznie transferów pieniężnych. Powód podtrzymał stanowisko wskazują na niewłaściwy system zabezpieczeń banku

30 ( k. 144-146).

31 8 Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie ( k. 153)

USTALENIA FAKTYCZNE

32 9 W dniu 14 stycznia 2024 r. W. M. (2)-żona O. M.-wystawiła na sprzedaż na platformie L. sukienkę. V. skontaktowała się z nią przez aplikację L. osoba trzecia, która potwierdziła chęć zakupu towaru. Zaproponowała W. M. (1) zapłatę za przesyłkę i wysłała w tym celu wiadomość z interaktywnym linkiem.

33 Okoliczność bezsporna.

34 10 W. M. (2) bezrefleksyjnie zaakceptowała taką formę utworzenia przesyłki i zaczęła postępować według instrukcji przesłanej przez osobę trzecią, w tym przeszła na stronę internetową banku imitującą oryginalną stronę internetową (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej i wpisała login, hasło oraz kod do autoryzacji. Korzystała ona z danych do logowania swojego męża. Z uwagi na brak możliwość zalogowania do banku poinformowała o tym „kupującą”, a ta wskazała, iż za jakiś czas to sprawdzi.

35 Dowód:

36 - zeznania W. M.- k. 151-152v

37 - zeznania O. M.- k. 152v-153

38 11 Po około godziny O. M. otrzymał wiadomość SMS z informacja o przyznanym kredycie. Zdenerwowany próbował zalogować się do bankowości internetowej, ale pojawił się komunikat o przypisania konta do innego urządzenia mobilnego. Zaraz potem poinformował bank przez infolinię, że padł ofiarą oszustwa i nakazał zablokowanie wszystkich transakcji.

39 Dowód:

40 - zeznania W. M.- k. 151-152v

41 - zeznania O. M.- k. 152v-153

42 12 Następnego dnia O. M. udał się do oddziału banku, gdzie uzyskał informacje o przyznanym kredycie na kwotę 12.800,00 zł i do czasu zablokowania konta nieznani sprawcy przetransferowali z tego konta kwotę 6.901,68 zł. Z kolei postępowanie karne zainicjowane w wyniku zawiadomienia złożonego przez O. M. nie zostało wszczęte z uwagi na brak możliwości ustalenia stanu faktycznego. Decyzja Prokuratury została zaskarżona zażaleniem do Sądu Rejonowego w Brodnicy.

43 Dowód:

44 - potwierdzenie złożenia zawiadomienia- k. 21

45 - postanowienie o odmowie wszczęcia- k. 22-23

46 - zażalenie powoda- k. 24-27

47 13 W systemie bankowości elektronicznej banku (...) do O. M. została przypisana umowa o kredyt gotówkowy o (...) z 14 stycznia 2024 r. na kwotę kredytu w wysokości 12.800,00 zł z całkowitą kwotą do zapłaty ustaloną w wysokości 23.364,29 zł.

48 Dowód:

49 - umowa o kredyt gotówkowy- k. 17-19

50 14 Bank (...) negatywnie rozpatrzył reklamacje składane przez O. M. wskazując konsekwentnie, że bank dochował należytej staranności, transakcja została właściwe autoryzowana, a za zaistniałą sytuację odpowiada wyłącznie powód, który nie przestrzegał regulaminów i podstawowych zasad bezpieczeństwa korzystania z bankowości elektronicznej.

51 Dowód:

52 - odpowiedź na odwołanie- k. 30-31

53 - odpowiedź na wystąpienie- k. 32-38

OCENA DOWODÓW

54 15 Ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznania powoda i świadka W. M. (1).

55 16 Zeznania powoda i świadka Sąd uznał za wiarygodne w zakresie opisującym przebieg kontaktu na platformie L., otrzymanie linku, czynności wykonane na stronie imitującej bankowość elektroniczną oraz następczą reakcję powoda po uzyskaniu informacji o przyznaniu kredytu.

56 17 Relacje te były spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały, a ich zasadniczy przebieg korespondował z dokumentami z postępowania karnego (potwierdzenie zawiadomienia, postanowienie prokuratury, zażalenie) oraz z dokumentacją bankową dotyczącą przypisania umowy i stanowiska banku w trybie reklamacyjnym.

57 18 Za w pełni miarodajne Sąd uznał dokumenty urzędowe i prywatne złożone do akt, tj. w szczególności dokumenty z postępowania karnego (k. 21–27), których autentyczność nie była kwestionowana, oraz umowę kredytu widniejącą w systemie bankowości elektronicznej. Dokumenty te potwierdzają fakt przypisania umowy do profilu powoda, datę, kwotę kredytu oraz podjęte przez powoda działania następcze.

58 19 Jednocześnie Sąd wskazuje, że istota sporu między stronami nie dotyczyła tego, czy w systemie banku istnieje umowa kredytu przypisana do powoda, ani tego, że powód niezwłocznie po uzyskaniu informacji o kredycie kontaktował się z bankiem i podjął działania prawne, lecz tego, czy oświadczenie woli zawarcia umowy kredytu może zostać przypisane powodowi, a w konsekwencji – czy doszło do skutecznego zawarcia umowy.

OCENA PRAWNA

59 20 Podstawa prawna: art. 58 kc, art. 60 kc, art. 189 kpc, art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

60 21 Umowa dochodzi do skutku przez zgodne oświadczenia woli stron (art. 60 kc w zw. z art. 353¹ kc), przy czym oświadczenie woli musi stanowić zewnętrzny przejaw zamiaru wywołania określonych skutków prawnych i musi być możliwe do przypisania konkretnemu podmiotowi. Nawet jeżeli oświadczenie może zostać złożone w postaci elektronicznej (art. 60 kc w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.b.), to okoliczność ta nie uchybia podstawowemu wymogowi, aby czynności dokonała osoba, która ma być stroną umowy, bądź jej należycie umocowany przedstawiciel. Prawidłowość technicznej ścieżki w systemie teleinformatycznym nie zastępuje ustalenia czy oświadczenie woli pochodziło od powoda i czy obejmowało zamiar zaciągnięcia zobowiązania kredytowego.

61 22 Ustalenia faktyczne – w szczególności spójne zeznania powoda i jego żony oraz ich natychmiastowe, następcze działania – wskazują, że celem podejmowanych czynności było wyłącznie zrealizowanie sprzedaży na platformie L. i „utworzenie przesyłki”, a nie uzyskanie finansowania. Reakcja powoda po otrzymaniu wiadomości o kredycie (niezwłoczna próba logowania, stwierdzenie przypisania konta do innego urządzenia, natychmiastowy kontakt z bankiem z żądaniem blokady transakcji, a następnie działania w oddziale i zawiadomienie organów ścigania) pozostaje w oczywistej sprzeczności z tezą, że powód zamierzał zawrzeć umowę kredytu i ją realizować. W tych warunkach przyjęcie istnienia zamiaru kredytowego po stronie powoda byłoby dowolne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego (art. 233 § 1 kpc).

62 23 Oświadczenie woli, o którym mowa w art. 60 kc, obejmuje wolę wywołania skutków prawnych. Z ustaleń sprawy wynika natomiast, że powód nie obejmował swoją wolą powstania stosunku obligacyjnego kredytu, a działania w systemie bankowym zostały zainicjowane w kontekście oszustwa i miały służyć jedynie pozorowaniu operacji związanej ze sprzedażą towaru. W konsekwencji nie sposób uznać, aby powód złożył oświadczenie woli o chęci związania się umową kredytu, a brak tego elementu przesądza o braku konsensu koniecznego do zawarcia umowy.

63 24 Stanowisko strony pozwanej dotyczące staranności i autoryzacji nie mogło przesądzić o ocenie, czy powód złożył oświadczenie woli. Pozwany bank akcentował, że czynności poprzedzające przypisanie umowy zostały dokonane po prawidłowym uwierzytelnieniu w rozumieniu stosowanych przez bank procedur i regulaminów, a nadto powoływał dopuszczalność zawierania umów przy użyciu bankowości elektronicznej (m.in. art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim oraz przepisy Prawa bankowego, na które powoływał się pozwany). Okoliczność dopuszczalności formy elektronicznej nie była w sprawie rozstrzygająca, podobnie jak wewnętrzna kwalifikacja banku co do „autoryzacji” dyspozycji. Kwestia istnienia i przypisania oświadczenia woli jest bowiem zagadnieniem materialnoprawnym, które nie może zostać zastąpione wyłącznie stwierdzeniem, że system bankowy przyjął daną dyspozycję jako autoryzowaną.

64 25 W realiach sprawy „oświadczenie” zostało złożone (w wyniku technik socjotechnicznych osoby trzeciej) przez żonę powoda, posługującą się jego danymi logowania – nie zaś przez powoda – i to bez zamiaru zawarcia umowy kredytu.

65 26 Powód dochodził ochrony w trybie art. 189 kpc, domagając się ustalenia nieważności umowy kredytu przypisanej w systemie bankowym do jego profilu. W tym procesie miarodajne było ustalenie, czy doszło do skutecznego złożenia przez powoda oświadczenia woli zawarcia umowy kredytu. Szczegółowa analiza standardów autoryzacji i bezpieczeństwa – istotna w sporach o zwrot określonych kwot albo odpowiedzialność za nieautoryzowane operacje – nie mogła zastąpić odpowiedzi na pytanie zasadnicze: czy po stronie powoda w ogóle doszło do złożenia oświadczenia woli i powstania stosunku umownego.

66 27 Brak oświadczenia woli powoda wyklucza powstanie ważnej czynności prawnej po jego stronie. Skoro „umowa” kredytu została jedynie przypisana w systemie bankowym do profilu powoda, lecz nie wynikała z jego woli kontraktowej (art. 60 kc), nie mogła wywołać skutku w postaci powstania zobowiązania kredytowego. W konsekwencji czynność ta – oceniana jako rzekoma umowa zawarta z powodem – jest dotknięta sankcją bezwzględnej nieważności (art. 58 § 1 k.c.), ponieważ brak elementu konstytutywnego w postaci oświadczenia woli strony powodowej oznacza, że w sferze prawnej powoda nie mogło dojść do skutecznego zaciągnięcia zobowiązania.

67 28 Sąd podziela stanowisko pozwanego, że w realiach niniejszej sprawy doszło do podjęcia określonych czynności w ramach systemu bankowości elektronicznej banku, tj. do przeprowadzenia procedur uwierzytelnienia, złożenia dyspozycji i wygenerowania dokumentu umowy, które w sensie techniczno-organizacyjnym odpowiadają sekwencji zawarcia umowy na odległość. Właśnie na tej okoliczności pozwany konsekwentnie opierał swoje stanowisko, wywodząc, że przejście operacji autoryzacyjnych prowadziło do powstania stosunku zobowiązaniowego, a zatem do związania powoda obowiązkiem spłaty. Przyjęcie przez Sąd, że doszło do „czynności bankowej” w sensie proceduralnym, nie oznacza jednak automatycznie, że doszło do skutecznego zawarcia umowy z powodem.

68 29 Przeciwnie, w sytuacji, gdy czynność została dokonana przez osobę trzecią podszywającą się pod powoda i posługującą się jego danymi uwierzytelniającymi (analogicznie jak w przypadku zawarcia umowy w oddziale przez osobę legitymującą się cudzym dowodem osobistym), mamy do czynienia z czynnością wywołującą jedynie pozór działania strony, której bank przypisuje oświadczenie woli. Taka czynność – choć „zaistniała” w obrocie i została zarejestrowana w systemie banku – jest dotknięta wadą fundamentalną polegającą na braku oświadczenia woli osoby oznaczonej jako strona umowy (art. 60 kc).

69 30 Ujęcie w kategoriach nieważności odpowiada także funkcji ochronnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie: eliminuje z obrotu prawnego „umowę” istniejącą w systemie pozwanego banku jako źródło rzekomego zobowiązania powoda, mimo że w rzeczywistości do zaciągnięcia kredytu doszło przez osobę trzecią wykorzystującą dane klienta, a nie przez samego powoda.

70 31 Trafnie akcentuje się w judykaturze, że „czynność mająca na celu uzewnętrznienie oświadczenia woli musi pochodzić bezpośrednio od osoby, która zamierza danej czynności prawnej dokonać. Osoba ta, musi mieć zatem świadomość jakiej czynności prawnej dokonuje, a co najistotniejsze, musi przejawiać zamiar dokonania tej czynności prawnej” (Zob. wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z 18.01.2022 r., I C 693/21, LEX nr 3447747).

71 32 Na marginesie Sąd podkreśla, że niniejsze rozstrzygnięcie – zgodnie z granicami żądania w sprawie o ustalenie (art. 189 kpc) dotyczyło wyłącznie oceny, czy doszło do skutecznego zawarcia umowy kredytu między stronami. Sąd nie rozstrzygał natomiast o ewentualnej odpowiedzialności powoda wobec banku związanej z naruszeniem regulaminów lub zasad bezpieczeństwa, ani o tym, czy i w jakim stopniu powód oraz jego żona mogli przyczynić się do powstania ewentualnej szkody po stronie banku (w szczególności w postaci udostępnienia kapitału osobie trzeciej, która – posługując się danymi klienta – doprowadziła do przypisania „umowy” w systemie). Kwestie te nie stanowiły przedmiotu niniejszego procesu i mogłyby być rozważane wyłącznie w ramach odrębnych roszczeń i odrębnej podstawy faktycznej oraz prawnej.

72 33 O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc.

73 34 Powód wygrał proces w całości.

74 35 Na koszty procesu po stronie powoda składały się następujące kwoty:

75 - 750,00 zł- opłata sądowa od pozwu

76 - 3600,00 zł- wynagrodzenie pełnomocnika

77 - 17,00 zł- opłata skarbowa od pełnomocnictwa

78 36 Kwota 250,00 zł zostanie zwrócona jako nadpłata od właściwej opłaty sądowej od pozwu, tj. 750 zł, albowiem wartość przedmiotu sporu nie przewyższała kwoty 15.000 zł.

79 /Sędzia/

80 /Dawid Sztuwe/