Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 maja 2026 r., XVII AmE 99/25

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 maja 2026 r., XVII AmE 99/25

Tekst

1 Sygn. akt XVII AmE 99/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 06 maja 2026 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

4 w składzie:

5 Przewodniczący –

6 Sędzia SO Małgorzata Wiliński

7 Protokolant –

8 sekr. sądowy Magdalena Ratajczyk

9 po rozpoznaniu w dniu 06 maja 2026 r. w Warszawie

10 na rozprawie

11 sprawy z odwołania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D.

12 przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

13 o nałożenie kary pieniężnej

14 na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 06 marca 2025 r. (...)

15 1. oddala odwołanie,

16 2. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

17 SSO Małgorzata Wiliński

18 Sygn. akt XVII AmE 99/25

Uzasadnienie

19 wyroku z dnia 6 maja 2026 r.

20 Decyzją z 6 marca 2025 r. Nr(...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ( dalej Prezes URE, pozwany) na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 w związku z art. 39 ust. 2 oraz art. 40 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1047 ze zm.) oraz z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 266 ze zm.) a także z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) (dalej k.p.a.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) sp. z o.o. (dalej przedsiębiorca, powódka) orzekł, że:

21 1) przedsiębiorca: (...) sp. z o.o. nie wywiązał się za 2019 r. z określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy – z zastrzeżeniem art. 11,

22 2) za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzył przedsiębiorcy: (...) sp. z o.o. karę pieniężną w kwocie 15 931,57 zł.

23 Odwołanie od powyższej decyzji złożyła (...) sp. z o.o. Zaskarżając decyzję w całości odwołująca się spółka zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, a to:

24 a) art. 41 ustawy o efektywności energetycznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że działania powódki nie spełniają przesłanki znikomości naruszenia pomimo braku istotnego wpływu na dobro prawnie chronione oraz znikomego zakresu szkodliwości naruszenia, co w konsekwencji powinno skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej;

25 b) art. 40 ust. 2 ustawy o efektywności energetycznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na utożsamianiu pojęcia zakresu naruszeń z zakresem niezrealizowanego obowiązku oraz błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej możliwości finansowych ukaranego podmiotu oraz znikomego zakresu oraz incydentalnego charakteru naruszeń;

26 c) art. 7 oraz 77 k.p.a. poprzez brak dokonania dostatecznych ustaleń faktycznych oraz w konsekwencji błędne określenie wysokości nałożonej kary pieniężnej, w sytuacji gdy organ wydając decyzję nie dysponował pełnymi i rzetelnymi informacjami dotyczącymi sytuacji finansowej powódki, ani nie przeprowadził wystarczających dowodów w tym zakresie.

27 W oparciu o powyższe zarzuty powódka wniosła o:

28 1) uchylenie decyzji w całości,

29 ewentualnie o:

30 2) zmianę zaskarżonej decyzji w pkt 2 poprzez odstąpienie od nakładania na powódkę kary pieniężnej,

31 ewentualnie:

32 3) zmianę zaskarżonej decyzji w pkt 2 poprzez zmniejszenie wysokości nałożonej na powódkę kary przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności łagodzących oraz zastosowaniu zasad wymiaru kary,

33 a w każdym wypadku o:

34 4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

35 a ponadto wniosła o:

36 5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze sprawozdania finansowego powódki za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. na okoliczność wykazania rzeczywistej sytuacji finansowej powódki, w szczególności jej przychodów, kosztów, zobowiązań oraz ogólnej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstwa.

37 Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki złożył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania, pominięcie wniosku dowodowego wskazanego w treści odwołania oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

38 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

39 Decyzją Prezesa URE z dnia 13 maja 2010 r., znak: (...) została udzielona (...) sp. z o.o. koncesja na obrót energią elektryczną na okres od dnia 13 maja 2010 r. do dnia 13 maja 2020 r.

40 ( dowód: okoliczności niesporne)

41 W ramach prowadzonej działalności spółka w 2019 r. dokonała sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ilości 10 876,371 MWh.

42 (dowód: okoliczności niesporne)

43 Spółka nie zrealizowała przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędności energii finalnej potwierdzonych audytem efektywności energetycznej.

44 (dowód: okoliczności niesporne)

45 Spółka przedstawiła za 2019 r. do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej na ilość 6,000 toe.

46 (dowód: okoliczności niesporne)

47 Spółka nie uiściła opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (okoliczności niesporne).

48 (...) sp. z o.o. w piśmie z 14 grudnia 2023 r. przekazała Prezesowi URE informacje dotyczące sprzedaży energii elektrycznej w 2019 r. W piśmie wskazała, iż dokonała w danym roku sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ilości 4 366,141 MWh oraz do odbiorców końcowych nieprzyłączonych do sieci w ilości 6 510,23 MWh.

49 (dowód: pismo spółki z 14 grudnia 2023 r. k. 4- 6 akt adm.).

50 W wyniku analizy przekazanych przez spółkę danych Prezes URE uznał za celowe wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia jej kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania za 2019 r., określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.), obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 11.

51 W związku z powyższym, pismem z dnia 22 marca 2024 r., Prezes URE zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Pismem tym Prezes URE wezwał również spółkę do przesłania wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie jej sytuacji finansowej. Ponadto, w związku ze wskazaniem, iż spółka w 2019 roku sprzedawała energię elektryczną do odbiorców końcowych nieprzyłączonych do sieci, Prezes URE wezwał (...) sp. z o.o. do przesłania dokumentów potwierdzających zakwalifikowanie wymienionych przez spółkę odbiorców, jako odbiorców końcowych nieprzyłączonych do sieci.

52 (dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 1- 2 akt adm.).

53 Przedsiębiorca odebrał powyższe wezwanie, ale na nie odpowiedział.

54 (dowód: z.p.o. k. 3 akt adm.)

55 Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. Prezes URE zawiadomił spółkę o zgromadzeniu materiału pozwalającego na podjęcie decyzji, przysługującym spółce prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień. Ponadto Prezes URE ponownie wezwał spółkę do przesłania dokumentów pozwalających na ustalenie jej sytuacji finansowej, w szczególności zwrócił się o przesłanie bilansu oraz rachunku zysków i strat (lub sprawozdania finansowego) za ostatni rok podatkowy oraz oświadczenia podmiotu o wysokości przychodu osiągniętego w roku 2023.

56 (dowód: pismo Prezesa URE z 20 listopada 2024 r. k. 10 akt adm.)

57 W odpowiedzi, pismem z dnia 29 listopada 2024 r. przekazano informację, iż uchwałą z dnia 29 listopada 2024 r. Zgromadzenie Wspólników Spółki odwołało Prezesa Zarządu, który pełnił również funkcję jedynego członka zarządu. Do pisma został załączony protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...) Sp. z o.o. oraz pełnomocnictwo.

58 (dowód: pismo spółki z 29 listopada 2024 r. z załącznikami k. 13- 16 akt adm.)

59 Pismem z dnia 11 lutego 2025 r. w związku z art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy o efektywności energetycznej , Prezes URE wezwał pełnomocnika spółki do przesłania wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej spółki a w przypadku niesporządzenia stosownych dokumentów za 2024 r. dostarczenia oświadczenia o szacowanej wysokości przychodu osiągniętego w roku 2024.

60 (dowód: pismo Prezesa URE z 11 lutego 2025 r. k. 17 akt adm.)

61 W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik spółki pismem z dnia 19 lutego 2025 r. poinformował, iż spółka nie sporządziła jeszcze bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2024, w związku z czym załączył oświadczenie nowego Prezesa Zarządu spółki o uzyskanym przez spółkę przychodzie w roku 2024, w wysokości (...) zł.

62 (dowód: pismo spółki z dnia 19 lutego 2025 r. wraz z oświadczeniem k. 19- 23 akt adm.)

63 Prezes URE 6 marca 2025 r. wydał decyzję w tej sprawie.

64 (dowód: decyzja k. 24- 27 akt adm.)

65 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron a także na podstawie niekwestionowanych twierdzeń stron.

66 Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

67 1. Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

68 2. Konstrukcja zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki obejmowała w pkt 1 opis przypisanego (...) sp. z o.o. deliktu administracyjnego polegającego na niewywiązaniu się z obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, z zastrzeżeniem art. 11 ustawy o efektywności energetycznej , a w pkt 2 sankcję za zachowanie opisane w punkcie 1.

69 2. Składając odwołanie od decyzji (...) sp. z o.o. chociaż wskazała, że zaskarża decyzję w całości i wniosła w pierwszej kolejności o jej uchylenie, to faktycznie zarzuty odwołania dotyczyły nieodstąpienia od wymierzenia kary oraz określenia podstawy wymiaru kary i dyrektyw wymiaru kary, alternatywnie zmierzając do zmniejszenia jej wysokości. Sam fakt naruszenia obowiązków ustawowych wynikających z Prawa energetycznego nie był zaś kwestionowany, a przedmiot sporu stanowiła kwestia zasadności nałożenia kary pieniężnej i jej wysokości.

70 3. Podstawę nałożenia kary przez Prezesa URE stanowił art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o efektywności energetycznej , zgodnie z którym karze pieniężnej podlega ten kto nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, jak również art. 39 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym karze pieniężnej podlega ten kto nie uiszcza opłaty zastępczej w przypadku, o którym mowa w art. 11.

71 4. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) m.in. przedsiębiorstwo energetyczne, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy (tj. przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania lub obrotu energią elektryczną, ciepłem lub gazem ziemnym i sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) jest obowiązane zrealizować przedsięwzięcie lub przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędności energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzone audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 - z zastrzeżeniem art. 11.

72 W myśl art. 11 ust. 3 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) powyższy obowiązek podmiot zobowiązany może również zrealizować za 2019 r. i za każdy kolejny rok, uiszczając opłatę zastępczą, jeżeli w transakcjach sesyjnych w ciągu roku kalendarzowego, którego dotyczy obowiązek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, nie nabył praw majątkowych wynikających ze świadectw efektywności energetycznej z uwagi na fakt, że cena praw majątkowych wynikających z tych świadectw była wyższa niż wysokość jednostkowej opłaty zastępczej, o której mowa w art. 12 ust. 2 i 3, lub z uwagi na niewystarczającą liczbę ofert sprzedaży tych praw.

73 Natomiast zakres obowiązku – w odniesieniu do podmiotu, o którym mowa powyżej - został określony w art. 14 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.). Zgodnie z tym przepisem podmioty zobowiązane są obowiązane uzyskać w każdym roku oszczędność energii finalnej w wysokości 1,5% ilości energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego, wyrażonej w tonach oleju ekwiwalentnego, sprzedanych w danym roku odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pomniejszonej o ilość energii zaoszczędzonej przez odbiorców końcowych, o których mowa w art. 15 ust. 1 Ustawy, określonej w oświadczeniu wskazanym w tym przepisie.

74 5. Jak już wcześniej wskazano, w niniejszej sprawie nie było sporne, że powódka podlegała obowiązkowi z art. 10 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.). Jednocześnie powódka nie podważała ustaleń organu, iż w ramach prowadzonej działalności w 2019 r. dokonała sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ilości 10 876,371 MWh, a zatem była zobowiązana do uzyskania oszczędności energii finalnej w wysokości 14,029 toe. Natomiast za 2019 r. przedstawiła do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej na ilość 6,000 toe.

75 6. Biorąc więc pod uwagę, iż powódka zrealizowała za 2019 r. określony w art. 10 ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) obowiązek jedynie częściowo, w odniesieniu do 6,000 toe, brakująca ilość energii finalnej koniecznej do jego wypełnienia za 2019 r. wynosi 8,028 toe (co odpowiada 13 276,31 zł). Tej wielkości powódka również nie podważała, co oznacza, że w tym zakresie obowiązek ciążący na powódce bezsprzecznie nie został przez nią zrealizowany.

76 7. W tym stanie faktycznym zastosowanie znalazł powoływany już art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o efektywności energetycznej , zgodnie z którym karze pieniężnej podlega ten kto nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy. Ponadto zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy karze pieniężnej podlega ten kto nie uiszcza opłaty zastępczej w przypadku, o którym mowa w art. 11. Z ww. przepisów wynika, że organ jest obowiązany, a nie uprawniony do nałożenia kary w razie stwierdzenia okoliczności podlegających karze. Sam fakt stwierdzenia przewinienia decyduje o odpowiedzialności przedsiębiorcy, która nie jest oparta na zasadzie winy a bezprawności działania lub zaniechania. Innymi słowy odpowiedzialność administracyjna z tytułu niewykonania obowiązku, o którym mowa powyżej ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od winy.

77 8. Mimo, że odpowiedzialność za naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej jest co do zasady odpowiedzialnością obiektywną, nie oznacza to jednak, iż nie istnieje możliwość ograniczenia lub wyłączenia przedmiotowej odpowiedzialności (zob. Sąd Najwyższy w wyroku z 1 czerwca 2010 r. sygn. III SK 5/10, LEX nr 622205). Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 5 lutego 2015 r. (sygn. akt III SK 36/14, LEX nr 1652700), zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego do stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorstwo energetyczne ciążących na nim obowiązków wystarczające jest ustalenie, że dany podmiot zachował się w sposób niezgodny z wiążącym go nakazem albo zakazem (wyroki Sądu Najwyższego z 30 września 2011 r., III SK 10/11; z 5 listopada 2008 r., III SK 6/08 i powołane tam przykłady). Jednakże gdy dochodzi do nałożenia kary pieniężnej, konieczne jest uwzględnienie różnego rodzaju elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej dolegliwymi karami pieniężnymi (wyrok Sądu Najwyższego z 30 września 2011 r., III SK 10/11, Lex nr 1101332). O ile zatem do zastosowania klasycznych sankcji administracyjnych wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, o tyle w przypadku nakładania przez organ kary pieniężnej, wymierzania jej wysokości oraz oceny możliwości odstąpienia od jej wymierzenia, istotną rolę odgrywają czynniki o charakterze subiektywnym, odtwarzane w oparciu o analizę całokształtu zachowania karanego przedsiębiorcy, jego motywacji, kontekstu zarzucanego mu naruszenia, czy chociażby wpływu przedsiębiorstwa na uchybienie obowiązującym normom. Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowała się linia orzecznicza, zgodnie z którą w sprawach z odwołania od decyzji regulatora rynku nakładających kary pieniężne z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z mocy ustawy lub decyzji, należy zapewnić przedsiębiorcom wyższy poziom sądowej ochrony praw, zaś zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji w zakresie dotyczącym kary pieniężnej, powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej (wyroki Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SK 1/10 Lex nr 1037765 i z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt III SK 5/10, Lex nr 622205). Zgodnie z tą linią orzeczniczą przyjęto, że przedsiębiorstwo energetyczne może uniknąć kary, gdy wykaże, że obiektywne okoliczności danej sprawy uniemożliwiają mu przypisanie odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy, z uwagi na podjęte przez to przedsiębiorstwo działania o charakterze ostrożnościowo-prewencyjnym.

78 9. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że powódka nie wykazała, ani nawet nie wskazała, aby podjęła takie działania. Powódka poprzestała przede wszystkim na twierdzeniu, że niewykonanie obowiązku spowodowane było sytuacją finansową spółki mającą źródło w nagłym wzroście kosztów cen energii przy jednoczesnym utrzymaniu się lub obniżeniu poziomu wpływów. Odnosząc się do powyższego trzeba zaznaczyć, że wskazane przez powódkę okoliczności nie wyłączają stosowania przytoczonych na wstępie przepisów prawa ustanawiających obowiązek realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej lub alternatywny obowiązek pozyskania świadectwa efektywności energetycznej, względnie - warunkowego uiszczenia opłaty zastępczej. Powódka mogła się zatem zwolnić z tego obowiązku w różny sposób. Z kolei brak środków na realizację obowiązku nie może wyłączać odpowiedzialności powódki. Powódka jako profesjonalista w branży energetycznej, musi być bowiem przygotowana na pewne fluktuacje na rynku energetycznym. W takim wypadku niedochowanie obowiązku, któremu podlegali wszyscy przedsiębiorcy objęci normą art. 10 ust. 1 ustawy, podlega karze na zasadzie z art. 39 ust. 1 ustawy.

79 10. Prezes URE nie skorzystał z przyznanej mu ustawą o efektywności energetycznej możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na mocy art. 41 tej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 39 ust. 1, jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość.

80 Ze względu na konstrukcję przytoczonego przepisu koniecznym jest spełnienie łącznie obu przesłanek, czyli zakres naruszeń powinien być znikomy, a strona powinna zaprzestać naruszania prawa lub zrealizować obowiązek, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość. Brak choćby jednej z wymienionych przesłanek uniemożliwia Prezesowi URE skorzystanie z tego dobrodziejstwa.

81 11. W niniejszej sprawie nie doszło do kumulatywnego spełnienia omawianych przesłanek, ponieważ w szczególności nie doszło do ziszczenia drugiej przesłanki, gdyż powódka nie zaprzestała naruszania prawa ani nie zrealizowała obowiązku, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość. Mimo bowiem, że powódka nie wykonała ustawowego obowiązku częściowo to jednak definitywnie, bo nie uczyniła tego również po terminie. Już tylko z tego powodu odstąpienie od wymierzenia kary na gruncie art. 41 ustawy o efektywności energetycznej , wbrew oczekiwaniu powódki, nie było możliwe.

82 12. Tym niemniej, według Sądu, zakres naruszenia nie był znikomy. Zaważył na tym przede wszystkim fakt, iż powódka nie wykonała obowiązku w ponad połowie, bo w około (...).

83 13. W tej sytuacji Prezes URE prawidłowo wymierzył powódce karę pieniężną, miarkując jej wysokość zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy, stosownie do treści którego wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadkach, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1-5, nie może być wyższa niż 10% przychodu ukaranego przedsiębiorstwa energetycznego, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.

84 14. W tym kontekście podnieść trzeba, że problematyka odniesienia się przy ustalaniu wysokości kary maksymalnej do przychodu podmiotu ukaranego w roku poprzedzającym rok wydania decyzji, była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Wskazywano w nich, że przepisy kształtujące w ten sposób wysokość kary określają przesłankę odnoszącą się do sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy. Dotyczy to tylko ekonomicznego aspektu kary pieniężnej i to tylko w odniesieniu do sytuacji w jakim znajduje się ukarany przedsiębiorca. Represyjność kary ma być ustalana, a nawet miarkowana (ograniczona) sytuacją podlegającego karze przedsiębiorcy, mierzona poziomem uzyskanego przychodu, chodzi przecież o uwzględnienie aktualnej sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy ( zob. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt III SK 39/08, opubl. Legalis ). Pogląd ten został poparty także w późniejszym orzecznictwie np. postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt III SK 13/11 ( opubl. Legalis), w tym sądów powszechnych np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt VI ACa 190/15, ( opubl. Lex). Przychyla się do niego także Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w niniejszym składzie.

85 15. W związku z wyznaczeniem górnej granicy kary za pomocą przychodu przedsiębiorcy, stał się on bazą i odnośnikiem dla ustalenia kary w kontekście kary maksymalnej. Prezes Urzędu oparł swoją decyzję o przychód określony na poziomie (...) zł, gdyż taka wysokość przychodu została wskazana przez stronę w oświadczeniu z 13 lutego 2025 r. złożonym w postępowaniu administracyjnym (k. 22 akt adm.) i obowiązywała na chwilę wydania w dniu 6 marca 2025 r. decyzji. Tymczasem w odwołaniu powódka podniosła, że rzeczywista sytuacja finansowa spółki, w tym jej przychody, określone zostały w załączonym do odwołania sprawozdaniu finansowym za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Okoliczność ta ujawniona została na etapie postępowania sądowego.

86 16. Stosownie do art. 316 § 1 k.p.c., Sąd wydając wyrok winien wziąć za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, tj. zarówno stan faktyczny, ustalony w sprawie jak i stan prawny. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że przepis art. 316 § 1 k.p.c. powinien być jednak stosowany z uwzględnieniem specyfiki spraw podlegających rozpoznaniu ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2011 r., sygnatura akt III UK 106/10, wyrok SN z 5 sierpnia 2008 r., I UK 20/08). Zasada powyższa ulega zatem modyfikacji w sprawach, w których postępowanie sądowe poprzedzone jest postępowaniem administracyjnym, w których przedmiot sporu wyznaczany jest przede wszystkim przedmiotem zaskarżonej decyzji, a dopiero w dalszej kolejności przedmiotem postępowania sądowego determinowanego zakresem wniesionego odwołania od decyzji. Także w judykaturze podkreśla się, że Sąd rozpoznający sprawę z odwołania od decyzji bada jej prawidłowość i zgodność z prawem uwzględniając przede wszystkim stan faktyczny i stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Podstawę każdej decyzji stanowią określone ustalenia faktyczne oraz stan prawny. Istota postępowania sądowego z odwołania od decyzji powoduje, że ustalenia faktyczne leżące u podstaw wydania zaskarżonej decyzji mogą być uzupełniane w toku postępowania sądowego, w zależności od inicjatywy dowodowej stron. Jednak co do zasady cezurę dla ustalenia stanu faktycznego sprawy stanowi data wydania decyzji, analogiczne zasady dotyczą ustalenia stanu prawnego, chyba że z przepisów intertemporalnych wynikają odmienne unormowania. Oznacza to, że zmiana sytuacji finansowej spółki po wydaniu decyzji nie może mieć wpływu na ocenę nałożonej na spółkę kary. Tym niemniej należy zauważyć, że przychód spółki netto ze sprzedaży za 2024 r. uwidoczniony w rachunku zysków i strat jest taki sam jak podany przez spółkę we wcześniejszym oświadczeniu, przychód bilansowy wyniósł zaś (...) zł (k . 39 akt sąd.). Co więcej, strona udzielając odpowiedzi na pytania Prezesa Urzędu miała świadomość, że podane informacje przełożą się na wysokość możliwej do nałożenia kary.

87 17. Przechodząc do miarkowania kary należy kierować się treścią art. 40 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym ustalając wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 39 ust. 1, Prezes URE uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń oraz możliwości finansowe ukaranego podmiotu.

88 18. Sąd zważył, iż Prezes URE prawidłowo uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary, co doprowadziło go do ustalenia kary na poziomie 15 931,57 zł. Kara w tej wysokości mieści się w granicach (...) przychodu spółki.

89 19. Jeśli chodzi o zakres naruszenia podkreślić trzeba, że obowiązek z art. 10 ust. 1 ustawy przyczynia się do poprawy efektywności energetycznej, gdyż zakłada albo bezpośrednie inwestycje zmierzające do efektywnego wykorzystania energii albo wspieranie mechanizmów służących właśnie tym działaniom. Tym samym niewypełnienie danego obowiązku przez powódkę w dużej mierze, w niespełna (...), powoduje, że cele przyświecające tej regulacji nie zostały przez nią zrealizowane w znaczącym - w stosunku do wymaganego - zakresie. Zaniechanie powódki godzi więc w dbałość o efektywność energetyczną. Wielkość nieuzyskanej przez powódkę oszczędności energii finalnej to 8,028 toe, co odpowiada kwocie 13 276,31 zł. Nie jest to kwota marginalna. Możliwość poprawy efektywności energetycznej, która leży w interesie społecznym, zostanie zatem uszczuplona na daną kwotę, przez zaniechanie powódki. Dobro chronione doznało zatem realnego uszczerbku. W kontekście powyższego nie można uznać zakresu naruszenia przez powódkę przepisów ustawy o efektywności energetycznej za znikomy.

90 20. Zostało wzięte pod uwagę, iż spółka nie była dotychczas karana za brak realizacji obowiązku za lata ubiegłe, a zatem nie doszło do powtarzalności naruszeń.

91 21. Jeśli chodzi z kolei o możliwości finansowe podmiotu należy podnieść, iż spółka nie przedstawiła na etapie postepowania administracyjnego jakichkolwiek dokumentów pozwalających na ustalenie jej sytuacji finansowej oprócz oświadczenia o przychodach za 2024 r. Na etapie postepowania sądowego powołała się zaś na dane finansowe zawarte w sprawozdaniu finansowym, koszty i poniesioną stratę, która wyniosła około - (...). zł. Natomiast odnotowanie przez przedsiębiorstwo straty nie wyklucza poniesienia przez nie kary pieniężnej, ani nie przemawia automatycznie za jej zmniejszeniem. Ponadto strata nie oznacza samoczynnie, że spółka nie ma możliwości finansowych uiszczenia kary.

92 22. Kara w wysokości 15 931,57 zł odpowiada kwocie brakującej do pełnej realizacji obowiązku ilości toe pomnożonej przez wysokość jednostkowej opłaty zastępczej obowiązującej dla 2019 r. w wysokości 1 653,75 zł, czyli wysokości brakującej opłaty zastępczej w wysokości 13 276,31 zł powiększonej o 2 655,26 zł. Na karę całkowitą składa się zatem względnie nieduża kwota ponad nieuiszczoną opłatę zastępczą. Kara w mniejszej wysokości, oscylująca wokół kwoty nieuiszczonej opłaty zastępczej, nie spełniłaby zatem, w przypadku powódki, funkcji wychowawczej i prewencyjnej, nie zachęcając do wypełniania obowiązków ustawowych w przyszłości. Jak wynika bowiem z odwołania, spółka świadomie nie wykonała obowiązku związanego z efektywnością energetyczną a zatem kara w mniejszej wysokości nie skłoniłaby spółki do terminowej realizacji obowiązku, który ta mogłaby korzystnie dla siebie odroczyć w czasie, ponosząc karę w podobnej wysokości.

93 23. Sąd zauważa, że oceniając odesłanie w zakresie karania do sytuacji ekonomicznej podmiotu dopuszczającego się naruszenia, nie można omijać represyjnego aspektu karania. Celem sankcji karnej jest odpłata za popełniony czyn niedozwolony. Warto zaznaczyć, że zbliżone do stosowanych w niniejszej sprawie przepisy dotyczące obowiązków przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw różnego typu lub uiszczenia opłaty zastępczej określają minimalną wysokość kary poprzez powiązanie jej ze stopniem naruszenia obowiązku tzn. wysokością opłaty zastępczej ( zob. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II NSKP 49/23, opubl. Lgealis). Uzasadnione jest to m.in. zasadą proporcjonalności. Zasadne jest więc przyjęcie, że kara powinna obejmować nie tylko element równoważny nieuiszczonej opacie zastępczej, ale także sankcję za niewykonanie obowiązku w terminie.

94 24. W tych okolicznościach Prezes URE słusznie nałożył na powódkę karę w wysokości 15 931,57 zł. Przy czym realna dolegliwość dla powódki wynosi 2 655,26 zł, gdyż koszt realizacji obowiązku wynosi 13 276,31 zł.

95 Wymierzona przez organ kara pieniężna jest w szczególności proporcjonalna do zakresu naruszenia i uwzględnia brak powtarzalności naruszeń, a nawet nie stoi w sprzeczności z możliwościami finansowymi powódki. Zdaniem Sądu wymierzona kara nie stanowi niemożliwego do poniesienia ciężaru dla powódki.

96 25. Na koniec, odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Prezesa Urzędu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zaznaczyć trzeba, iż nie mógł on odnieść skutku w postępowaniu przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, albowiem do kognicji tego Sądu nie należy kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu ( tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 13 maja 2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437), gdyż przed Sądem tym toczy się postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska, tak więc co do zasady ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego nie miały znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Tym niemniej Sąd uznał, że Prezes Urzędu nie dopuścił się zarzucanych mu uchybień.

97 26. Powyższe argumenty prowadziły do konstatacji o braku podstaw do wzruszenia decyzji, w szczególności nienakładania czy obniżenia kary. Tym samym odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art. 479⁵³ § 1 k.p.c.

98 27. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i 108 § 1 k.p.c. W konsekwencji kosztami zastępstwa procesowego Prezesa Urzędu, określonymi na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) na 720,00 zł, obciążono odwołującą spółkę. W myśl art. 98 § 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.

99 SSO Małgorzata Wiliński