Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 października 2026 r., I C 838/24

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 października 2026 r., I C 838/24

Tekst

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Warszawa, dnia 04 września 2026 r.

2 Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

3 Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

4 po rozpoznaniu w dniu 04 września w Warszawie

5 na posiedzeniu niejawnym

6 sprawy z powództwa E. D.

7 przeciwko (...) S.A. z siedzibą w M.

8 o ustalenie i zapłatę

9 1. oddala powództwo w całości;

10 2. zasądza od powódki E. D. na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w M. kwotę 10.817,00 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/10) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

11 Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Uzasadnienie

12 Pozwem skierowanym przeciwko (...) S.A z dnia 22 sierpnia 2024 r. ( data stempla pocztowego k. 23) E. D. wniosła o :

13 1. ustalenie, że postanowienia umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 12 sierpnia 2021 r. zawartej pomiędzy E. D. a (...) S.A pkt 3, zasady i termin zmiany stawki bazowej" ppkt 1 i 2. w brzmieniu: „ Zasady i termin zmiany stawki bazowej" ppkt 1. Bank aktualizuje stawkę bazową obowiązującą w Banku 4 razy w roku. W przedostatnim dniu roboczym: lutego, maja, sierpnia i listopada sprawdza stopę referencyjną WIBOR 3M stosowaną na rynku usług finansowych (dalej zwana „stopą referencyjną"). Jeżeli w dniu sprawdzenia stopa referencyjna WIBOR 3M różni się od stawki bazowej obowiązującej w Banku, Bank aktualizuje stawkę bazową. Aktualizuje, tzn. przyjmuje stopę referencyjną WIBOR 3M z dnia sprawdzenia jako stawkę bazową. Ta stawka obowiązuje w Banku przez kolejne trzy miesiące kalendarzowe.; ppkt 2. Bank aktualizuje stawkę bazową każdego trzeciego roboczego dnia marca, czerwca, września, grudnia.", pkt. 11,,zasady zmiany Taryfy oraz wysokości opłat i prowizji" ppkt 1. i 2. w brzmieniu „ zasady zmiany Taryfy oraz wysokości opłat i prowizji" ppkt 1. Bank z ważnych przyczyn, w okresie obowiązywania Umowy, może zmieni Taryfę. 2. Zmiana Taryfy może być jednorazowa lub w etapach i może nastąpić w terminie do 12 miesięcy od wystąpienia choć jednej z niżej wymienionych ważnych przyczyn:, oraz pkt. 11 zasady zmiany wysokości opłat i prowizji za prowadzony rachunek bankowy ppkt 1) i 2) w brzmieniu „ zasady zmiany Taryfy oraz wysokości opłat i prowizji za prowadzony rachunek bankowy, Zasady zmiany Taryfy w zakresie: 1) opłat i prowizji związanych z prowadzeniem rachunku bankowego oraz 2) koszty transakcji płatniczych określa Regulamin rachunków dla osób fizycznych i klientów (...) w ramach bankowości detalicznej (...) S.A.." nie wiążą strony powodowej,

14 2. zasądzenie od (...) S.A na rzecz strony powodowej kwoty 8.796,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty

15 3. zasądzenie od (...) S.A kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa w procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

16 W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że łączy ją z pozwanym bankiem umowa kredytu ze zmiennym oprocentowaniem. Umowa ta nie byłą negocjowana i zawiera postanowienia, które określają wysokość oprocentowania, jako sumę marży wskazanej w umowie i zmiennej stopy referencyjnej WIBOR, przy czym bank nie zawarł w umowie metodologii ustalania stawki referencyjnej WIBOR, który wpływa na rozliczenia dokonywane przez bank z kredytobiorcą. Podniesiono ponadto, iż powódka nie była informowana o skali ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu o zmiennej stopie procentowej i przed zawarciem spornej umowy nie otrzymała oferty kredytu ze stała stopą procentową. Zastosowane przez bank rozwiązane było prezentowane jako bezpieczne i korzystne. Bank nie dostarczył stronie powodowej regulaminu stawek referencyjnych WIBD i WIBOR. Powódka stoi na stanowisku, że przywołane w pkt 1 pozwu postanowienia umowne kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta, i z tego powodu powinny zostać uznane za klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385 ( 1) k.c.

17 W odpowiedzi na pozew z dnia 07 października 2024 r. ( data stempla pocztowego k. 272) pozwany (...) S.A wniósł o oddalenie powództwa w całości, zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

18 W uzasadnieniu pozwany Bank zakwestionował roszczenie co do wysokości oraz co do zasady, a ponadto zaprzeczył twierdzeniom powoda dotyczących abuzywności postanowień umowy odnoszących się do wskaźnika WIBOR.

19 W piśmie z dnia 16 października 2024 r. ( data stempla pocztowego k. 276) powódka wniosła o zawieszenie postępowania w trybie art. 177 § 1 pkt 3¹ k.p.c. do czasu zakończenia postępowania przez Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie zainicjowanej pytaniem prejudycjalnym Sądu Okręgowego w Częstochowie w sprawie o sygn. akt I C 1225/23.

20 Sąd na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 ( protokół rozprawy k. 294v) postanowił oddalić wniosek o zawieszenie postępowania wobec wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku w sprawie o sygn. C-471/24.

21 Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie do czasu zamknięcia rozprawy.

22 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

23 E. W. (obecnie D.) udała się do placówki pośrednika kredytowego (...) sp. z o.o. celem poznania oferty kredytowej. Po przedstawieniu ofert różnych banków, zdecydowała się wybrać ofertę (...) S.A.

24 ( dowód: przesłuchanie powódki k. 293v, odpowiedź na pozew k. 41)

25 Doradca kredytowy poinformował E. W., że kredyt jakim jest zainteresowana jest oparty o zmienną stopę procentową i może się ona zmienić. E. W. rozumiała, że jej rata kredytowa może wzrosnąć wraz z inflacją, niemniej nie zakładała, że zmiany mogą być tak duże jakich doświadczyła tj. wzrost z poziomu 1 100 zł do 2 500 zł miesięcznie. E. W. nie wiedziała, co to wskaźnik WIBOR, i jak wpływa on na stopę procentową, niemniej nie zapytała o te kwestie doradcy.

26 ( dowód: przesłuchanie powódki k. 293v-294)

27 W dniu 21 maja 2021 r. (...) S.A przesłał do E. W. symulację kredytu hipotecznego wraz z informacjami o ryzykach kredytowych drogą elektroniczną na adres (...).

28 ( dowód: wydruk wiadomości email k. 73)

29 W załączonej symulacji kredytu wskazano, iż w przypadku wyboru 25-letniego okresu kredytowania, wysokość pierwszej oraz ostatniej raty kredytu wyniesie 1 328,07 zł. Przy założeniu, że aktualna stawka referencyjna nie ulegnie zmianie i wskaźnik WIBOR 3M utrzyma się na poziomie 0,21%, wysokość pierwszej raty oraz ostatniej raty wynosi 1 191,45 zł.

30 W sytuacji, gdy stawka referencyjna wzrośnie do poszczególnych poziomów, wysokość pierwszej oraz ostatniej raty kształtuje się następująco:

31 1. przy wskaźniku WIBOR 3M na poziomie 3%, rata wyniesie 1 640,28 zł;

32 2. przy wskaźniku WIBOR 3M na poziomie 5%, rata wyniesie 2 000,18 zł;

33 3. przy wskaźniku WIBOR 3M na poziomie 10%, rata wyniesie 2 993,69 zł;

34 4. przy wskaźniku WIBOR 3M na poziomie 15%, rata wyniesie 4 058,71 zł.

35 W przypadku, gdy aktualna stawka referencyjna wzrośnie o 4 punkty procentowe (p.p.), co przełoży się na wskaźnik WIBOR 3M w wysokości 4,21%, wysokość pierwszej oraz ostatniej raty wyniesie 1 854,73 zł. W sytuacji, gdy aktualna stawka referencyjna wzrośnie o różnicę między maksymalnym, a minimalnym notowaniem z ostatnich 12 miesięcy, ustalając wskaźnik WIBOR 3M na poziomie 1,70%, wysokość pierwszej raty oraz ostatniej raty wynosi 1 422,58 zł.

36 ( dowód: symulacja kredytu hipotecznego k. 80v)

37 W dniu 27 maja 2021 r. E. W. złożyła wniosek do (...) S.A o zawarcie umowy o kredyt hipoteczny w wysokości 265 000 zł.

38 ( dowód: wniosek o zawarcie umowy o kredyt hipoteczny k. 140-141v)

39 W dniu 27 maja 2021 r. (...) S.A przesłał do E. W. propozycję kredytu hipotecznego wraz z formularzem informacyjnym oraz regulaminami, drogą elektroniczną na adres (...).

40 ( dowód: wydruk wiadomości email k. 81)

41 W ramach Formularza Informacyjnego zawarto informację, że faktyczna Rzeczywista Stopa Oprocentowania może różnić się od tej zawartej w symulacji. Podano przykład, gdyby stopa oprocentowania kredytu wzrosła do poziomu maksymalnego w ostatnich 20 latach tj. 21,35% (w tym 18,28% to WIBOR + 3,25% marży), RRSO mogłaby wzrosnąć do 24,38%.

42 Wytłuszczonym drukiem Bank zaznaczył, iż dochody kredytobiorcy mogą się zmienić i prosi, aby upewnić się, że w sytuacji zmniejszenia dochodów kredytobiorca będzie w stanie dalej spłacać raty kredytu hipotecznego co miesiąc.

43 Poniżej dodano informację, że rata kredytu może się zmienić i w przypadku, gdy wskaźnik WIBOR osiągnąłby poziom 21,53%, wysokość raty mogłaby wzrosnąć do 4.762,44 zł.

44 ( dowód: Formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego k. 82v-83)

45 W dniu 20 lipca 2021 r. (...) S.A przesłał do E. W. informację o pozytywnej decyzji kredytowej wraz z formularzem informacyjnym oraz regulaminami, drogą elektroniczną na adres (...).

46 ( dowód: wydruk wiadomości email k. 87)

47 Formularz ten był zbliżony treścią do tego wysłanego w dniu 21 maja 2021 r., przy czym w tej wersji formularza wskazano, że rata kredytu może się zmienić i w przypadku gdy wskaźnik WIBOR osiągnąłby poziom 21,53% wysokość raty mogłaby wzrosnąć do 8.917,78 zł.

48 ( dowód: Formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego k. 88v-89)

49 W dniu 12 sierpnia 2021 r. E. W. zawarła z (...) S.A reprezentowaną przez specjalistę oddziału bankowości detalicznej V. D. oraz starszego specjalistę oddziału bankowości detalicznej F. P., umowę kredytu hipotecznego nr (...). W tym samym dniu złożono dyspozycję wypłatę kwoty 193 012,35 zł na konto (...) sp. z o.o. sp. k.

50 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 142- 151v)

51 Kredyt został udzielony w wysokości 265 000 zł, w celu finansowania przedpłat na zakup od dewelopera prawa własności nieruchomości lokalu mieszkalnego oraz finansowania prac remontowych. Umowa kredytu obowiązuje od 12 sierpnia 2021 r. do 11 sierpnia 2051 r. (tj. przez 360 miesięcy)

52 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 142).

53 Całkowity koszt kredytu wyniósł 173 945,52 zł, na sumę tę składa się suma prowizji za udzielenie kredytu, odsetek obliczonych za cały okres obowiązywania umowy, składek z tytułu ubezpieczenia, kosztów ustanowienia zabezpieczeń kredytu. Całkowita kwota kredytu wyniosła 438 945,52 zł

54 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 143).

55 Kredyt oprocentowany jest zmienną stopą procentową. Na wysokość oprocentowania składają się marża Banku w wysokości 3,25 punktów procentowych, zmienna stawka bazowa obowiązująca w banku (w dniu zawarcia umowy wyniosła ona 0,21%). Oprocentowanie do czasu wpisania hipoteki jest podwyższone o 1,5 p.p.

56 Odnośnie zasad i terminu zmiany stawki bazowej w umowie wskazano, iż Bank będzie aktualizował obowiązującą stawkę bazową cztery razy w roku. Zgodnie z procedurą, w przedostatnim dniu roboczym lutego, maja, sierpnia oraz listopada Bank miał obowiązek weryfikować rynkową stopę referencyjną WIBOR 3M. W przypadku stwierdzenia różnicy pomiędzy tą stopą a obowiązującą w Banku stawką bazową, Bank dokonywał aktualizacji stawki bazowej poprzez przyjęcie stopy WIBOR 3M z dnia sprawdzenia. Nowa stawka miała obowiązywać przez kolejne trzy miesiące kalendarzowe. Ponadto, w podpunkcie 2 omawianego postanowienia wskazano, że techniczna aktualizacja stawki bazowej przez Bank następowała każdego trzeciego dnia roboczego marca, czerwca, września i grudnia.

57 Wyjaśniono przy tym, że stawka bazowa wyznaczana jest na podstawie całkowicie niezależnej od banku stopy referencyjnej WIBOR 3M, zaś jej administratorem jest (...) S.A. z siedzibą w M. ((...)) . Zamieszczono również informację, że zmiana stawki bazowej w Banku powoduje zmianę wysokości oprocentowania Kredytu i zmianę wysokości raty.

58 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 142v)

59 Bank uprawniony był do zmiany Taryfy w okresie obowiązywania umowy z ważnych przyczyn. Zmiana ta mogła mieć charakter jednorazowy lub etapowy i mogła nastąpić w terminie do 12 miesięcy od dnia wystąpienia co najmniej jednej ze wskazanych w umowie przyczyn. Owymi ważnymi przyczynami były :

60 1. zmiany parametrów rynkowych i makroekonomicznych, w tym: stóp ustalanych przez NBP lub Radę Polityki Pieniężnej (referencyjnej, depozytowej, lombardowej, rezerwy obowiązkowej), stóp WIBOR dla lokat 1M lub 3M na rynku międzybankowym, stóp procentowych banków centralnych kształtujących politykę pieniężną dla waluty kredytu lub waluty waloryzacji, wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez GUS, a także wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (bez wypłat nagród z zysku) ogłaszanego przez GUS;

61 2. zmiany o charakterze prawno-finansowym i regulacyjnym, w tym: nałożenie na Bank obowiązku zmiany kapitałów (w tym zakładowego), utworzenia lub zmiany funduszy własnych, rezerw lub odpisów, bądź zapłaty obowiązkowych opłat, podatków lub należności publicznoprawnych na podstawie przepisów prawa, decyzji, rekomendacji organów nadzoru lub standardów rachunkowości;

62 3. zmiany legislacyjne oraz orzecznicze, obejmujące wprowadzenie lub zmianę powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a także pojawienie się ich nowych interpretacji wynikających z orzeczeń sądowych, decyzji, rekomendacji, wytycznych lub zaleceń NBP, KNF, UOKiK, ZBP oraz innych organów władzy i administracji publicznej;

63 4. zmiany w ofercie i działalności operacyjnej Banku, takie jak wprowadzenie lub wycofanie produktów i usług, zmiana ich funkcjonalności, zmiana nazw marketingowych produktów lub usług, a także konieczność sprostowania omyłek pisarskich, rachunkowych oraz wprowadzenia zmian porządkowych nienaruszających wysokości opłat i prowizji.

64 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 147-147v)

65 W kwestiach nieuregulowanych bezpośrednio w treści umowy, strony postanowiły, że zasady zmiany Taryfy w zakresie opłat i prowizji związanych z prowadzeniem rachunku bankowego oraz kosztów transakcji płatniczych określał właściwy Regulamin rachunków dla osób fizycznych i klientów (...) w ramach bankowości detalicznej (...) S.A.

66 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 148)

67 W ramach umowy E. W. złożyła oświadczenie o treści „ Potwierdzam, że przed zawarciem Umowy Bank przekazał mi informację, że Kredyt oprocentowany jest zmienną stopą procentową. Jestem świadomy, że w przyszłości wraz ze wzrostem oprocentowania występuje ryzyko wzrostu wysokości rat oraz kosztu Kredytu.”.

68 ( dowód: umowa o kredyt hipoteczny k. 150v)

69 W dniu 19 lipca 2024 r. pełnomocnik E. W., wezwał (...) S.A do zapłaty kwoty 8 796,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia otrzymania wezwania do dnia zapłaty. E. kwota stanowi „ sumę pobranego Wiboru” w okresie od 3 grudnia 2020 r. do dnia 3 czerwca 2024 r.

70 ( dowód: wezwanie do zapłaty k. 21-22)

71 Wskaźnik WIBOR jako wskaźnik referencyjny zgodnie z rozporządzeniem sprawie wskaźników referencyjnych stosowanych w umowach i instrumentach finansowych (dalej: rozporządzenie BMR) jest wyznaczany przez Administratora posiadającego zezwolenie od Komisji Nadzoru Finansowego (również jako KNF). W Polsce za nadzór nad metodą opracowywania stawki WIBOR odpowiada (...) - podmiot, który 16 grudnia 2020 r. otrzymał zezwolenie KNF na pełnienie funkcji administratora w zakresie stawek referencyjnych WIBID I WIBOR.

72 (dowód: Ogłoszenie decyzji Komisji Nadzoru Finansowego k.199-199v)

73 WIBOR jest ustalany na podstawie „ Regulaminu stawek referencyjnych WIBID I WIBOR". Uczestnicy fixingu tzw. paneliści, każdego dnia roboczego do godz. 11.00 podają spółce (...) stawki oprocentowania, po jakich są gotowi przyjąć u siebie depozyt od innego uczestnika fixingu.

74 Stawka jest liczona jako średnia z oprocentowania podanego przez banki (paneliści). Paneliści muszą spełniać wymagania określone w Kodeksie Postępowania Uczestników fixingu WIBOR/WIBID. Paneliści zgodnie z zasadami określonymi w BMR do wyznaczenia kwotowań WIBOR/WIBID stosują metodę kaskady danych. Zasada kaskady danych mówi o tym, że do wyznaczania kwotowania WIBOR w pierwszej kolejności wykorzystywane są dane dotyczące zawartych transakcji depozytowych na rynku międzybankowym, w pierwszej kolejności pomiędzy bankami panelistami, w drugiej kolejności wykorzystuje się dane dotyczące depozytów zawartych z klientami finansowymi niebankowymi (np. fundusze inwestycyjne, ubezpieczyciele). W zależności od liczby i wolumenu transakcji na tych poziomach kaskady banki przygotowują zgodnie z przyjętą przez Administratora metodą tzw. kwotowanie modelowe, definiując w tej sposób koszt hurtowy pieniądza na podstawie faktycznie zawieranych transakcji depozytowych. Jeżeli na powyższych poziomach kaskady liczba transakcji jest niewystarczająca wówczas Administrator ma możliwość wykorzystania tzw. kwotowań wiążących przekazywanych przez panelistów. Kwotowania wiążące są deklaracją panelistów i wyrażają cenę po jakiej bank panelista jest gotowy i zobowiązany do zawarcia transakcji depozytowej z innym panelistą.

75 Na podstawie kwotowań banków, (...) ustala uśrednioną cenę złożenia depozytu na rynku międzybankowym i publikuje WIBOR o godzinie 11:00.

76 (dowód: Regulamin stawek referencyjnych WIBID i WIBOR – k. 216-231v)

77 Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności w postaci umowy kredytu, regulaminów, a także załączników do umowy. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron pod względem ich autentyczności, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.

78 Sąd dał wiarę zeznaniom powódki w zakresie, w jakim opisała ona okoliczności zawarcia umowy oraz swoje motywacje. Zeznania te były jasne, spójne i korelowały z pozostałym materiałem dowodowym. Niemniej jednak, z uwagi na dokumentowy charakter niniejszej sprawy, zeznania powódki nie wniosły istotnych, nowych okoliczności dla rozstrzygnięcia.

79 Na podstawie art. 235² § 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.c. Sąd pominął wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansów. Dowód ten zmierzał do wykazania faktów nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a jego przeprowadzenie prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Wobec uznania przez Sąd braku abuzywności spornych zapisów umowy a tym samym dalszego obowiązywanie umowy w niezmiennym kształcie, dokonywanie wyliczeń matematycznych przez biegłego stało się całkowicie zbędne.

80 Sąd zważył co następuje:

81 Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i podlegało oddaleniu w całości.

82 W niniejszym postępowaniu powódka E. D. domagała się zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kwoty 8 796,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz ustalenia, że postanowienia kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 12 sierpnia 2021 r. dotyczące zasad i terminów aktualizacji oprocentowania kredytu (na podstawie wskaźnika WIBOR 3M) oraz warunki wprowadzania zmian w taryfie opłat i prowizji bankowych stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powódki, a w konsekwencji pozostawienie Umowy w mocy po wyeliminowaniu kwestionowanych przepisów z jej treści.

83 Należało więc przede wszystkim ustalić, czy strona powodowa miała interes prawny co do dochodzonego roszczenia o ustalenie. Norma art. 189 k.p.c. kreuje szczególną formę ochrony prawnej praw podmiotowych, która to, pomimo zamieszczenia w przepisach prawa procesowego, ma charakter materialnoprawny. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym interes prawny rozumieć należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powoda, którego prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności. Zatem interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów. Oznacza to, że istnieje możliwość definitywnego zakończenia sporu istniejącego lub prewencyjnie zapobiegnie się powstaniu takiego sporu w przyszłości, na skutek uprawomocnienia się wyroku ustalającego.

84 W ocenie Sądu powódka wykazała istnienie po jej stronie interesu prawnego

85 w wytoczeniu niniejszego powództwa o ustalenie bezskuteczności postanowień spornej Umowy. W braku ustalenia na przyszłość przy jednoczesnym stwierdzeniu faktu niezwiązania kredytobiorcy poszczególnymi postanowieniami Umowy, istniałoby ryzyko, że powódka musiałaby w dalszym ciągu ponosić koszt kredytu wskazany w Umowie i wytaczać kolejne powództwa o zapłatę. Dopiero stwierdzenie w wyroku, że postanowienia umowne kredytu są bezskuteczne, gwarantuje zwolnienie strony powodowej z obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości w wysokości zawyżonej. Na dzień dzisiejszy nie jest możliwe ze strony konsumenta wytoczenia żadnego innego powództwa, które zwalniałoby go z obowiązku dalszego płacenia rat kredytu, w zawyżonej jego zdaniem wysokości. Zatem po stronie powodowej występuje aktualnie obiektywnie stan niepewności, co do kształtu stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, zaś wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu zgodnie z wnioskiem kredytobiorcy doprowadziłoby do usunięcia tej niepewności i zapewniłoby mu ochronę prawnie uzasadnionych interesów. Zatem merytoryczne rozpoznanie roszczeń powódki zgłoszonych w niniejszym postępowaniu definitywnie zakończy powstały między stronami spór.

86 Powódka powoływała się na ochronę, jaka przysługuje jej z mocy przepisów chroniących prawa konsumentów. W sprawie niniejszej bezspornym było, że zawierając sporną Umowę powódka działała, jako konsument. Kredyt ten został zaciągnięty celem realizowania jej potrzeb mieszkaniowych.

87 Zgodnie z art. 385¹ k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

88 Dla uznania danego postanowienia umownego za abuzywne konieczne jest zatem spełnienie czterech przesłanek ustawowych:

89 1. umowa została zawarta z konsumentem,

90 2. kwestionowane postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie,

91 3. postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy,

92 4. postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron sformułowanych w sposób jednoznaczny.

93 Sankcją za zastosowanie klauzuli abuzywnej jest jej bezskuteczność ex tunc (od momentu zawarcia umowy) oraz ex lege (z mocy samego prawa). Strony są związane umową w pozostałym zakresie (art. 385¹ § 2 k.c.), o ile po wyeliminowaniu niedozwolonego postanowienia umowa ta może nadal w świetle prawa funkcjonować w obrocie gospodarczym. (tak Wyrok SN z 27.11.2019 r., II CSK 483/18, Legalis nr 2254284)

94 Wskazać należy, iż zgodnie przepisami ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, kredyt może być oprocentowany zmienną stopą procentową, nie można tym samym czynić zarzutu z tego, że bank nie zaoferował kredytu oprocentowanego stałą stopą procentową. Jednak z tym rodzajem kredytu, wiążą się szczególne obowiązki po stronie kredytodawcy m.in. poinformowanie kredytobiorcy w sposób zrozumiały o ryzyku zmiany stopy procentowej, wskaźniki referencyjne wykorzystywane do obliczenia stopy oprocentowania kredytu hipotecznego powinny być zrozumiałe, dostępne, obiektywne i możliwe do zweryfikowania przez strony umowy.

95 Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż treść umowy zawartej między stronami oraz ww. dokumentów dowodzi, iż informacja w powyższym zakresie została powódce udzielona, a zatem za nieuprawdopodobnione uznać należało, iż pozwany Bank tego obowiązku informacyjnego zaniechał lub nie poinformował powódki w stopniu należytym odnośnie do mechanizmu ustalania oprocentowania – w tym wskaźnika WIBOR. Co istotne w chwili zawierania umowy powódka zapoznała się z jej treścią i nie wnosiła ówcześnie do niej żadnych zastrzeżeń, tym samym zarzut niespełnienia obowiązku informacyjnego w takich okolicznościach jest tym bardziej nieuzasadniony.

96 Co istotne, pozwany Bank nie miał ustawowego obowiązku, by doręczać powódce dokumenty administratora wskaźnika, opisujące metodę wyznaczania WIBOR, którym w dacie zawierania umowy było (...). Zapoznanie się z tymi dokumentami samodzielnie przez stronę powodową w dacie zawarcia przez strony Umowy nie mogło nastręczać większych trudności – możliwe było to w oparciu o dostępne chociażby w Internecie informacje, w jaki sposób konkretnie stawka ta jest ustalana. Co więcej w treści umowy wskazano adres strony internetowej Administratora. W tym miejscu warto nadmienić, iż w wyroku C-300/23 ( W. ) TSUE wskazał, że jeśli definicja wskaźnika i jego wartości są oficjalnie opublikowane i wystarczająco dostępne dla przeciętnego konsumenta to sam fakt, że bank nie wręczył przy zawieraniu umowy historii kształtowania się wskaźnika (tutaj WIBOR) nie musi oznaczać braku poinformowania kredytobiorcy czy też braku przejrzystości warunków.

97 Sąd w pełni uwzględnił wykładnię prawa unijnego dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w niedawnym wyroku z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 ( J.J przeciwko (...) S.A), która precyzyjnie wyznacza granice kontroli sądowej oraz zakres obowiązków informacyjnych banków w sprawach kredytów opartych o WIBOR.

98 Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w sprawie C-471/24, sądy krajowe w sprawach konsumenckich nie są uprawnione do badania prawidłowości wyznaczania wskaźnika referencyjnego, ani metodologii jego ustalania. Trybunał jednoznacznie przypomniał, że WIBOR stanowi kluczowy wskaźnik referencyjny w rozumieniu unijnego rozporządzenia BMR i jako taki podlega nadzorowi właściwych organów (w Polsce – Komisji Nadzoru Finansowego). Wkraczanie przez sąd powszechny w weryfikację algorytmu i danych wejściowych administratora wskaźnika stanowiłoby naruszenie przepisów rozporządzenia BMR. Skoro wskaźnik ten funkcjonuje legalnie w obrocie prawnym pod nadzorem powołanych do tego instytucji, to klauzula umowna odsyłająca do oficjalnego wskaźnika referencyjnego, co do zasady, nie powoduje sama w sobie abuzywności.

99 Co należy podkreślić, ww. wyrok TSUE w żaden sposób nie zamyka dopuszczalności badania wypełnienia przez banki obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Trybunał jednoznacznie potwierdził, iż klauzule określające zmienne oprocentowanie na podstawie wskaźnika WIBOR podlegają pełnej kontroli pod kątem ich transparentności i zgodności z Dyrektywą 93/13/EWG. Tym samym w niniejszym postępowaniu, głównym zdaniem dla Sądu było ustalenie czy bank w sposób należyty wypełnił obowiązki informacyjne wobec powódki, jako konsumenta.

100 Strona powodowa podnosiła również zarzut, że bank nie dołączył do umowy regulaminu stawki referencyjnej WIBOR, w konsekwencji czego wysokość stawki referencyjnej nie została określona w umowie. Odnosząc się do tego zarzutu, należy powołać stanowisko TSUE, zgodnie z którym bank udzielający kredytu nie ma obowiązku informowania konsumenta o szczegółowej metodzie obliczania wskaźnika referencyjnego.

101 Obowiązek opublikowania regulaminu oraz szczegółowego opisania metodologii spoczywa na administratorze wskaźnika, a nie na poszczególnych bankach. Obowiązki informacyjne banku sprowadzają się do:

102 1. Przekazania konsumentowi jasnych informacji pozwalających ocenić ekonomiczne skutki zmiennego oprocentowania dla jego własnych zobowiązań finansowych (w tym wpływu wzrostu wskaźnika na wysokość raty);

103 2. Umożliwienia konsumentowi zapoznania się z ogólnodostępnymi i publicznymi informacjami na temat wskaźnika referencyjnego (np. poprzez odesłanie go do oficjalnych źródeł publikowanych przez administratora).

104 W toku niniejszego postępowania dowodowego Sąd ustalił, że Bank w pełni dopełnił swoje obowiązki informacyjne.

105 Przed zawarciem umowy Bank przesłał powódce informacje, gdzie m.in. przedstawiono, jak będzie zachowywać się rata kredytu w przypadku wzrostu wskaźnika WIBOR. Nie ulega wątpliwości Sądu, iż wzrost miesięcznej raty kredytu z około 1 000 zł do 2 500 zł niewątpliwie stanowił dla powódki poważne obciążenie finansowe, niemniej jednak taki możliwy wariant wzrostu został przez bank przedstawiony w kilku miejscach.

106 W symulacji kredytu z 21 maja 2021 r. przedstawiono powódce, jak WIBOR może wpłynąć na jej ratę. W Formularzu Kredytowym z dnia 27 maja 2021 r. oraz 20 lipca 2021 r. zawarto informację, że jej rata może wzrosnąć do 4 762,44 zł lub nawet 8 917,78 zł. Wiadomości te miały charakter spersonalizowany tj. były napisane prostym i zrozumiałym językiem oraz przedstawiały dane na temat konkretnego kredytu, a nie przedstawiały jedynie niezrozumiałych dla przeciętnego konsumenta statystyk. Należy tym samym zauważyć, iż powódka miała czas by zapoznać się bez pośpiechu z tymi informacjami, ocenić swoją sytuację finansową i podjąć przemyślaną decyzję. W samej zaś umowie Bank poinformował, jak często aktualizuję stawkę bazową, kto jest jej administratorem oraz jaki ma ona wpływ na oprocentowanie kredytu, a powódka oświadczyła, że jest świadoma, że w przyszłości wraz ze wzrostem oprocentowania występuje ryzyko wzrostu wysokości rat oraz kosztu kredytu.

107 Wzrost wskaźnika WIBOR - jak powszechnie wiadomo - był spowodowany podwyższaniem stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej, które to miały na celu obniżenie gwałtownie wzrastającej inflacji, która to była spowodowana przez pandemię (...)19, a następnie przez inwazję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Nie sposób wymagać od Banku, by przewidział te wydarzenia i ich skutki dla rynku finansowego. Jak sama powódka przyznała, była ona świadoma, że rata jej będzie wzrastać o poziom inflacji i tak też się stało.

108 Nie sposób również nie zauważyć, że powódka wzięła kredyt kiedy stopa referencyjna ustalona przez Radę Polityki Pieniężnej wynosiła 0,1%, zaś wskaźnik WIBOR 3M oscylował w okolicy 0,2% i była to najniższa wartość w historii. Fakt ten winien skłonić powódkę do refleksji, iż w realiach rynkowych stopy procentowe nie będą stale bliskie zeru. Konsument zawierający umowę kredytu o zmiennej stopie procentowej na kilkadziesiąt lat musi kalkulować ryzyko późniejszego wzrostu kosztu pieniądza na rynku i nie może racjonalnie oczekiwać utrwalenia się tak skrajnie niskich parametrów finansowych.

109 Samo wystąpienie ryzyka ekonomicznego w postaci wzrostu wysokości rat na skutek obiektywnych zmian makroekonomicznych nie może stanowić podstawy usunięcia wskaźnika WIBOR z zapisów umownych.

110 Rekapitulując dokonane powyżej rozważania należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu Okręgowego brak było podstaw do uznania zasadności roszczeń dochodzonych przedmiotowym pozwem, a co za tym idzie powództwo w całości podległo oddaleniu.

111 O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Strona pozwana wygrała niniejsze postępowanie w całości, co uzasadniało nałożenie na powoda obowiązku pokrycia całości kosztów postępowania. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 10.800,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

112 Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

113 Sędzia del. Agnieszka Onichimowska