Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2023 r., II Ca 914/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2023 r., II Ca 914/23

Tekst

1 Sygn. akt II Ca 914/23

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 29 lipca 2022 roku, sygn. akt III C 1590/15, Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, uwzględnił powództwo w całości i:

3 zasądził od pozwanego (...) Spółki akcyjnej, Oddziału w Polsce na rzecz powódki J. S. 23 100,- zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 20 000,- zł od dnia 17 lipca 2014 roku oraz od kwoty 3 100,- zł od dnia 10 stycznia 2015 roku;

4 zasądził od pozwanego na rzecz powódki 3 617,- zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

5 nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie 6 544,46 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

6 Uzasadnienie powyższego wyroku nie zostało sporządzone, a zarządzeniem z dnia 1 czerwca 2023 roku Prezes Sądu Rejonowego poinformował, że sporządzenie uzasadnienia nie jest możliwe.

7 Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu I w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powódki kwotę ponad 14 100,-zł, tj. w zakresie kwoty 9 000,- zł z odsetkami ustawowymi od dnia 17 lipca 2014 roku oraz w punkcie II i III, tj. rozliczenia kosztów procesu.

8 Wyrokowi zarzucił:

9 naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, a co za tym idzie sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, tj. przyjęcie, że na skutek wypadku z dnia 24 maja 2014 roku powódka doznała krzywdy, której rozmiar uzasadniał przyznanie powódce zadośćuczynienia w wysokości 20 000,- zł, podczas gdy kwota ta jest rażąco zawyżona w związku z faktem, że w następstwie przebytego urazu powódka nie doznała de facto urazu psychicznego, a wskazany przez biegłego z zakresu psychiatrii 5% uszczerbek z tytułu zaburzeń adaptacyjnych nie ma potwierdzenia zarówno w dokumentacji medycznej, jak i w prowadzonym oraz udokumentowanym leczeniu;

10 naruszenie prawa materialnego, tj. art. 445 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, że kwota zadośćuczynienia w wysokości 20 000,- zł przyznanego powódce za krzywdę doznaną wskutek wypadku z dnia 4 maja 2014 roku jest kwotą „odpowiednią” w znaczeniu tej normy.

11 Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w zakresie kwoty 9 000, -zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 lipca 2014 roku oraz zasądzenie kosztów procesu i kosztów postępowania apelacyjnego.

12 W uzasadnieniu apelacji pozwany rozwinął postawione zarzuty apelacyjne, wskazując że zadośćuczynienie w łącznej kwocie 15 000,- zł (obejmujące kwotę 4 000,- zł przyznaną w postępowaniu likwidacyjnym) jest odpowiednie.

13 W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

14 Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

15 Przed majem 2014 roku powódka miała skrzywienie kręgosłupa. Zdarzały się jej bóle przy pracach w domu lub ogrodzie, ale nie korzystała z pomocy lekarskiej. Nie skarżyła się natomiast na złe samopoczucie i zachwianie równowagi.

16 dowód: - zeznania świadka Z. S. – k – 161

17 - zeznania powódki – 163 – 165

18 W dniu 24 maja 2014 roku, w godzinach popołudniowych, na skrzyżowaniu ulic (...) doszło do kolizji drogowej, w której to kierujący pojazdem V. (...), ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego, wyjeżdżając z ulicy podporządkowanej uderzył w prawy tylny bok pojazdu V. (...), którym jako pasażer jechała powódka J. S.. Bezpośrednio po wypadku powódka nie zgłaszała żadnych dolegliwości.

19 dowód: - zeznania powódki – k – 163 – 165

20 - zeznania świadka Z. S. – k – 161 – 162

21 - fotografie – k – 133 – 136

22 W dniu 25 maja 2014 roku w godzinach wieczornych powódka zgłosiła się na Szpitalny Oddział Ratunkowy Szpitala przy ul. (...) w S., gdzie wykonano rtg kręgosłupa szyjnego – nie wykazało kostnych zmian urazowych, a na przestrzeni kręgów C5/C6 i C6/C7 zwężenie przestrzeni międzykręgowych oraz zmiany zwyrodnieniowe. Założono miękki kołnierz, leki przeciwbólowe i pacjentkę w stanie dobrym wypisano do domu. Zalecono oszczędny tryb życia, stosowanie kołnierza ortopedycznego przez 7 dni, leki oraz kontrolę u lekarza rodzinnego po tygodniu.

23 dowód: - odpis karty informacyjnej – k – 131, 200

24 - zeznania świadka Z. S. – k – 169

25 W dniu 26 maja 2014 roku powódka zgłosiła się do lekarza rodzinnego uzyskując skierowanie do ortopedy i na rehabilitację.

26 dowód: - odpis historii choroby – k – 200 verte

27 Po zdarzeniu powódka przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 7 czerwca 2014 roku do 21 sierpnia 2014 roku.

28 okoliczność niesporna, a nadto kopia zwolnienia lekarskiego – k – 23, 24, 57, 58, 59, 59

29 W dniu 4 czerwca 2014 roku przeprowadzono u powódki badanie MR.

30 dowód: - odpis wyniku badania – k – 198

31 W dniu 9 czerwca 2014 roku powódka była konsultowana przez lekarza psychiatrę z uwagi na reakcję na stres, uzyskując zaświadczenie lekarskie.

32 dowód: odpis zaświadczenia – k – 31, 189 verte

33 Pismem z dnia 16 czerwca 2014 roku pozwany przyznał powódce zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w kwocie 2 000,- zł oraz zwrot kosztów leczenia 20,25 zł. Następnie w dniu 13 sierpnia 2014 roku przyznał powódce dodatkowo 158,41 zł zwrotu kosztów leczenia, zaś w dniu 29 października 2014 roku dalszą kwotę 2 000,- zł zadośćuczynienia oraz 198,14 zł odszkodowania z tytułu kosztów leczenia. Pismem z dnia 16 stycznia 2015 roku pozwany przyznał powódce 1 136,32 zł tytułem utraconego dochodu.

34 dowód: - pismo z dnia 16.06.2014 roku – k – 61

35 - pismo z dnia 13.08.20214 roku – k – 62

36 - pismo z dnia 29.10.2014 roku – k – 63

37 - pismo z dnia 16.01.2015 roku – k – 64

38 W dniu 17 czerwca 2014 roku powódka skonsultowała się z lekarzem neurologiem, zgłaszając ból kręgosłupa podczas gwałtownych ruchów i lęki. Stwierdzono objawy wzmożonej pobudliwości nerwowej oraz dodatnie objawy kręgosłupowe odcinka szyjnego. Zalecono oszczędzający tryb życia oraz lek X..

39 dowód: - odpis karty konsultacyjnej – k – 32 – 33

40 W dniu 18 czerwca 2014 roku powódka zgłosiła się do lekarza medycyny rodzinnej, uzyskując skierowanie do neurochirurga.

41 dowód: - odpis historii wizyty – k – 34

42 W dniu 1 lipca 2014 roku powódka skonsultowała się z lekarzem neurochirurgiem, który stwierdził dyskopatię C5/C6 i C6/C7 oraz zawroty głowy. Zalecił fizjoterapię oraz badanie błędnika.

43 dowód: - odpis karty choroby – k – 35, 195 verte

44 W dniu 4 lipca 2014 roku lekarz rodzinny skierował powódkę do poradni laryngologicznej w związku z zawrotami głowy.

45 dowód: - odpis skierowania – k – 36

46 - odpis historii choroby – k – 196

47 W dniu 9 lipca 2014 roku lekarz otolaryngolog po odbyciu badania skierował powódkę do poradni przyszpitalnej otolaryngologicznej w związku z zawrotami głowy celem badania błędnika.

48 dowód: - odpis skierowania – k – 37

49 - odpis historii choroby – k – 46 – 47

50 W dniu 22 lipca 2014 roku lekarz medycyny rodzinnej skierował powódkę do specjalistycznej poradni rehabilitacyjnej celem konsultacji i leczenia w związku ze skręceniem kręgosłupa szyjnego.

51 dowód: - odpis skierowania – k – 38

52 - odpis historii choroby – k – 195

53 W dniu 29 lipca 2014 roku powódka odbyła badanie błędnika (...). Nie stwierdzono uszkodzeń, a jedynie osłabienie błędnika lewego o 40%. Zalecono powtórzenie badania za około 2 miesiące.

54 dowód: - odpis wyniku badania – k – 41 – 44, 193 – 194

55 W dniu 31 lipca 2014 roku lekarz medycyny rodzinnej stwierdził nadal występowanie zawrotów głowy i skierował powódkę do specjalistycznej poradni neurologicznej celem konsultacji i leczenia w związku ze skręceniem kręgosłupa szyjnego.

56 dowód: - odpis historii wizyty – k – 40

57 - odpis skierowania – k – 39

58 W dniu 4 sierpnia 2014 roku lekarz otolaryngolog, po zapoznaniu się z wynikiem badania błędnika zalecił V. i kontrolę za pół roku.

59 dowód: - odpis historii choroby – k – 46 – 48

60 W dniu 5 sierpnia 2014 roku powódka odbyła konsultację neurologiczną, w toku której stwierdzono objawy kręgosłupowe z odcinka szyjnego oraz objawy wzmożonej pobudliwości nerwowej. Zalecono oszczędzający tryb życia i kontynuowanie leczenia zaordynowanego przez laryngologa.

61 dowód: - odpis wyniku konsultacji – k – 45

62 W dniu 7 sierpnia 2014 roku powódka zgłosiła się do szpitala z bólem śródbrzusza, a następnie w dniach 8 – 14 sierpnia 2014 roku została przyjęta do Kliniki Gastrologii z rozpoznaniem ostrego zapalenia trzustki o łagodnym przebiegu i stan po operacji żylaków kończyny dolnej lewej.

63 dowód: - odpis historii choroby – k – 51 – 53

64 W dniu 18 sierpnia 2014 roku powódka zgłosiła się lekarza medycyny rodzinnej po ostrym zapaleniu trzustki, nadal skarżąc się na dolegliwości bólowe w związku ze skręceniem kręgosłupa szyjnego. Uzyskała skierowanie do specjalistycznej poradni gastrologicznej i na badanie usg.

65 dowód: - odpis historii wizyty – k- 54, 192

66 - kopie skierowań – k – 55, 56

67 W okresie od 20 października 2014 roku do 10 listopada 2014 roku powódka odbyła rehabilitację w dziennym ośrodku rehabilitacyjnym gdzie korzystała z fizjoterapii i kinezyterapii, gdzie uzyskano zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawę sprawności ruchowej i stabilizacji mięśniowej. Nadal występowały zawroty głowy.

68 dowód: - odpis karty informacyjnej leczenia – k – 60, 132, 187 verte

69 W okresie od 13 kwietnia 2015 roku do 3 maja 2015 roku powódka przebywała w ramach prewencji rentowej ZUS na rehabilitacji w Ośrodku w G. z powoda zespołu bólowego kręgosłupa szyjnego, gdzie korzystała z kinezyterapii, fizykoterapii oraz oddziaływania psychologicznego i edukacji zdrowotnej.

70 dowód: - odpis karty informacyjnej – k – 84 – 89, 184 verte – 186

71 W dniu 19 czerwca 2015 roku u powódki przeprowadzono powtórnie badanie (...), w którym stwierdzono 8% przewagę oczopląsu lewego (norma do 25%). Nie stwierdzono łagodnych położeniowych zawrotów głowy.

72 dowód: - odpis wyników badania – k – 79 – 83

73 W zdarzeniu z dnia 24 maja 2014 roku powódka przebyła skręcenie kręgosłupa szyjnego o typie smagnięcia biczem z następowym zespołem bólowym, bez deficytu neurologicznego u osoby ze zmianami zwyrodnieniowo – dyskopatycznymi kręgosłupa. Pozostałe objawy chorobowe występujące u powódki wynikają ze schorzeń samoistnych. W związku z wypadkiem silne dolegliwości bólowe występowały przez kilka dni do 3 tygodni, uniemożliwiając powódce pochylanie się i dźwiganie, zaś przez okres ok. 3 lat utrzymywały się dolegliwości bólowe o miernym nasileniu. U powódki wystąpił 5% długotrwały uszczerbek na zdrowiu w związku z przebytym urazem i zespołem bólowym kręgosłupa. Po zdarzeniu u powódki wystąpiły zaburzenia adaptacyjne, które należy kwalifikować jako 5% długotrwały uszczerbek na zdrowiu. Mają one umiarkowany wpływ na indywidualne funkcjonowanie powódki, zaś nie mają wpływu na jej funkcjonowanie rodzinne, społeczne i zawodowe. Utrzymujące się objawy wynikają głównie z braku podjęcia odpowiedniej terapii.

74 Po zdarzeniu z dnia 24 maja 2014 roku powódka ma częste zawroty głowy, nie może dźwigać. Boi się kierować samochodem. Nie korzystała z terapii psychiatrycznej, zaś intensywne dolegliwości utrzymywały się przez okres 1 – 2 miesięcy. Przestała wynosić śmieci, odkurzać i przenosić meble. Nie brała leków przypisanych przez psychiatrę. Po miesiącu przestała nosić kołnierz ortopedyczny. Nie może chodzić na tańce, co robiła przed wypadkiem. Nie ma pełnej ruchomości głowy.

75 dowód: - zeznania świadka Z. S. – k – 162 – 163

76 - zeznania powódki – k – 163 – 165

77 - opinia biegłych H. M. i B. M. – k – 217 – 228, 249 – 251

78 - opinia biegłych zespołu (...) – k – 323 – 338

79 - opinia biegłego R. O. – k – 431 – 439, 460

80 W dniu 25 lutego 2016 roku powódka zgłosiła się na konsultacje do psychiatry, który zalecił psychoterapię skierowaną na przepracowanie traumy i leki.

81 dowód: - odpis wyniku konsultacji – k – 179 verte

82 W dniu 3 lutego 2016 roku powódka była konsultowana przez neurochirurga.

83 dowód: - odpis wyniku konsultacji – k – 178 verte

84 W dniu 14 lipca 2016 roku powódka zgłosiła się do lekarza rodzinnego z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa uzyskują skierowanie do szpitala na oddział neurochirurgii.

85 dowód: - odpis historii choroby – k – 178

86 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

87 Apelacja pozwanego okazała się w całości uzasadniona.

88 Rozstrzygając niniejszą sprawę sąd rejonowy nie sporządził uzasadnienia wyroku, co niewątpliwie utrudnia poznanie i zrozumienie motywów tegoż rozstrzygnięcia, niemniej jednak nie było sporne pomiędzy stronami i z samej treści rozstrzygnięcia wynika to niezbicie, iż sąd pierwszej instancji uznał, że powódka wykazała odpowiedzialność pozwanego za skutki zdarzenia z dnia 24 maja 2014 roku.

89 Na etapie postępowania odwoławczego istotna pozostawała jedynie kwestia rozmiaru krzywdy doznanej przez powódkę na skutek zdarzenia z dnia 24 maja 2014 roku oraz utrzymujących się dolegliwości w związku z tym wypadkiem. Dochodzone przez powódkę odszkodowanie w związku z utraconym dochodem nie zostało objęte zaskarżeniem przez pozwanego, stąd sąd okręgowy pominął przy dokonywaniu ustaleń faktycznych kwestie związane z tym roszczeniem powódki.

90 Wstępnie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji zakreślonej przez stronę skarżącą. Nie oznacza to jednak, że sąd ten jest związany ustaleniami faktycznymi czy oceną prawną wyrażoną przez sąd pierwszej instancji, jeżeli nie były przedmiotem zarzutów. Sąd odwoławczy jest bowiem sądem merytorycznym, a przyjęta przez ustawodawcę koncepcja apelacji pełnej nakłada nań powinność dokonania ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, niezależnie od zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w apelacji i skontrolowania prawidłowości postępowania przed sądem pierwszej instancji; wiążą go wyłącznie zarzuty naruszenia prawa procesowego (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów – zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 czerwca 2015 r., V CSK 550/14; z dnia 25 listopada 2015 r., IV CSK 55/15; z dnia 10 marca 2016 r., III CSK 183/15). Zaznaczyć również trzeba, że z ujętego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność omówienia przez sąd drugiej instancji w uzasadnieniu jego orzeczenia każdego argumentu podniesionego w apelacji. Wystarczające jest odniesienie się do sformułowanych w niej zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały przez sąd drugiej instancji w całości rozważone, przed wydaniem orzeczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2010 r., V CSK 296/09, z dnia 26 kwietnia 2012 r., III CSK 300/11, z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13 oraz z dnia 22 sierpnia 2018 r., III UK 119/17).

91 W uwzględnieniu powyższego, rozpoznając ponownie merytorycznie sprawę w granicach zakreślonych apelacją pozwanej (art. 378 § 1 k.p.c.) sąd okręgowy po rozważeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonał jego własnej oceny przez pryzmat właściwych przepisów prawa materialnego, w konsekwencji czego uznał, że rozstrzygnięcie sądu rejonowego co do zasady jest prawidłowe, niemniej jednak sąd rejonowy w sposób wadliwy ocenił rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę, a w konsekwencji ustalone przez tenże sąd zadośćuczynienie jest rażąco wygórowane.

92 Wskazania wymaga, że zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w tym przepisie sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału", a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1966 r., II CR 423/66, OSNPG 1967/5-6/21; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1999 r., I PKN 632/98, OSNAPiUS 2000, Nr 10, poz. 382; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2002 r., IV CKN 1218/00, Lex, nr 80266; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r., IV CKN 1256/00, Lex, nr 80267). Jak ujmuje się w literaturze, moc dowodowa oznacza siłę przekonania uzyskaną przez sąd wskutek przeprowadzenia określonych środków dowodowych na potwierdzenie prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń na temat okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś wiarygodność decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę. Przyjmuje się jednocześnie, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (vide uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1980 r., II URN 175/79, OSNC 1980/ 10/200; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000/17/655; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2000 r., III CKN 1049/99, Lex nr 51627; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2000 r., IV CKN 1097/00, Lex nr 52624; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2000 r., V CKN 94/00, Lex nr 52589; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000 r., IV CKN 1383/00, Lex nr 52544; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2001 r., II UKN 423/00, OSNP 2003, Nr 5, poz. 137; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 859/00, Lex nr 53923; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1050/00, Lex nr 55499; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, Lex nr 56906; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00, Lex nr 80273).

93 Stosownie do art. 444 § 1 zd. pierwsze k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na kanwie art. 455 § 1 k.c. przewidziano z kolei, w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

94 W świetle cytowanych przepisów, w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, sąd może przyznać poszkodowanemu zadośćuczynienie w granicach doznanej przez niego krzywdy, przy czym winno być „odpowiednie”. Wysokość zadośćuczynienia ustalana jest w oparciu o zasadę miarkowania, która wyraża się w uwzględnianiu wszystkich okoliczności i skutków doznanego uszczerbku zarówno fizycznego jak i psychicznego. O ile niewątpliwie rozmiar trwałego uszczerbku na zdrowiu ma znaczenie przy określaniu zakresu krzywdy poszkodowanego, a co za tym idzie, wysokości kwoty przyznanej tytułem słusznego zadośćuczynienia, to jednak w orzecznictwie przyjmuje się, iż okoliczność ta ma znaczenie jedynie pomocnicze. Brak jest podstaw do tego by przyjmować, że kształtowanie wysokości zadośćuczynienia winno się odbywać w oparciu o procentowy trwały uszczerbek na zdrowiu doznany przez poszkodowanego, ten bowiem nie determinuje w żaden sposób zakresu doznanej krzywdy, ani w sensie czasowym ani rozmiar doznanych cierpień ( por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2014 r., I ACa 225/14, LEX nr 1499045; wyrok SA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2014 r., I ACa 1395/13, LEX nr 1477176; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2013 r., I ACa 715/13, LEX nr 1363003). Poza wszelką wątpliwością, to rozmiar krzywdy i cierpienia jakiego doznał poszkodowany, a nie procentowy trwały uszczerbek na jego zdrowiu, ma kluczowe znaczenia dla wymiaru przyznanego zadośćuczynienia.

95 Nie można tracić z pola widzenia, że podstawową rolą zadośćuczynienia jest funkcja kompensacyjna. Ma ono wynagrodzić doznaną krzywdę, wobec czego przy uwzględnieniu wszystkich jej aspektów w odniesieniu indywidualnie do konkretnego poszkodowanego, świadczenie to nie może mieć znaczenia tylko symbolicznego, ale nie będąc odszkodowaniem, winno mieć odczuwalną wartość ekonomiczną, utrzymaną jednak w rozsądnych granicach ( por. wyroki SN z dnia 6 lutego 2015 r., II CSL 334/14, LEX nr 1652382 oraz z dnia 19 grudnia 2012 r., II CSK 265/12, LEX nr 1293947). Innymi słowy, choć wysokość zadośćuczynienia powinna przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej, to jednak jednocześnie powinna być utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa ( por. wyroki SN: z dnia 26 lutego 1962 r., 4 CR 902/61, OSNC 1963/105; z dnia 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65z dnia 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05, OSNC 2006, Nr 10, poz. 175; z dnia 12 lipca 2012 r., I CSK 74/12, nie publ.; z dnia 22 stycznia 2014 r., III CSK 98/13, nie publ. oraz z dnia 28 października 2015 r., II CSK 787/14, LEX nr 1948879).

96 Co ważne, określenie wysokości odpowiedniego zadośćuczynienia stanowi istotne uprawnienie sądu pierwszej instancji, który dokonuje wszechstronnej oceny okoliczności danej sprawy, a korygowanie przez sąd odwoławczy wysokości zasądzonego już zadośćuczynienia uzasadnione jest tylko wówczas, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy mających wpływ na jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, jako rażąco wygórowane lub rażąco niskie ( vide: wyroki SN z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70; z dnia 15 lutego 2006 r., IV CK 384/05; z dnia 20 sierpnia 2015 r., II CSK 595/14, LEX nr 1809874; tak również SA w Katowicach w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., I ACa 269/14 i SA w Łodzi w wyroku z dnia 27 sierpnia 2014 r., I ACa 359/14). Innymi słowy, jedynie rażąca dysproporcja świadczeń albo pominięcie przy orzekaniu o zadośćuczynieniu istotnych okoliczności, które powinny być uwzględnione przez sąd jako wpływające na jego wysokość może stanowić podstawę do jego zmiany.

97 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że ustalona przez Sąd I instancji wysokość zadośćuczynienia na poziomie kwoty 24 000,- zł, co obejmuje przyznane i wypłacone przed procesem 4 000,- zł, zważywszy także, że pozwany pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu tegoż świadczenia od 17 lipca 2014 roku, jawi się jako niewspółmierna i nadmiernie wygórowana.

98 Przy ocenie rozmiaru krzywdy poszkodowanej uwzględnić należy fakt, iż jak wynika z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej oraz opinii biegłego ortopedy – traumatologa H. M. (2) oraz biegłej neurolog B. M. (2), popartej opinią biegłego z zakresu neurochirurgii T. D. na skutek wypadku jaki miał miejsce dnia 24 maja 2014 r. powódka doznała urazu kręgosłupa szyjnego z następowym wystąpieniem zespołu bólowego w przebiegu masywnych zmian zwyrodnieniowych. Powyższe skutkowało doznaniem przez nią 5 % długotrwałego uszczerbku na zdrowiu zgodnie z tabelą procentową stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. (Dz.U. nr 234, poz. 1974). Natomiast występujące u powódki zaburzenia adaptacyjne jedynie w niewielkim zakresie stanowią następstwo zdarzenia, a przede wszystkim ich uciążliwości wynikają z braku podjęcia przez powódkę leczenia i terapii. Związany z tym zaburzeniem 5% uszczerbek na zdrowiu jedynie w nieznacznym zakresie jest związany ze zdarzeniem z dnia 24 maja 2014 roku. Z uwagi na liczne dolegliwości natury ortopedycznej i neurologicznej odnotowane przez biegłego nie sposób jest rozgraniczyć w jakim zakresie zaburzenia adaptacyjne, aczkolwiek niewątpliwie wywołane przez czynnik stresujący (zdarzenie z dnia 24 maja 2014 roku) są związane z ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia powódki, a jakie bezpośrednio z samym zdarzeniem z dnia 24 maja 2014 roku. Nie sposób jest uznać za usprawiedliwioną rezygnację przez powódkę z terapii i leczenia tych objawów. Twierdzenia powódki, że jako terapeutka uznała poddanie się terapii za podważające jej autorytet świadczy o wadliwym podejściu do roli terapii w życiu. Nie jest jasne jak powódka chce pomagać innym jako terapeutka skoro sama boi się skorzystać z tej formy pomocy.

99 Należy mieć przy tym na względzie, jak zwrócono uwagę wyżej, iż określenie procesowego uszczerbku na zdrowiu ma jedynie charakter pomocniczy i nie możne stanowić wyłącznego czy podstawowego kryterium ustalania należnego zadośćuczynienia, albowiem jego wysokość wyznacza rozmiar cierpień poszkodowanego, a nie doznany uszczerbek na zdrowiu powódki.

100 Dokonując oceny rozmiaru cierpień powódki uwzględnić należy także cierpienia psychiczne powódki szczegółowo opisane przez biegłego R. O. (2), który wskazał przede wszystkim, że zaburzenia adaptacyjne miały i mają umiarkowany wpływ na funkcjonowanie indywidualne powódki, a nie mają wpływu na jej funkcjonowanie rodzinne, społeczne i zawodowe. Ocena ta jest tym bardziej trafna, gdyż niewątpliwie mimo deklarowanych oporów przed korzystaniem z terapii farmakologicznej czy psychologicznej, powódka jako doświadczona terapeutka niewątpliwie poddałaby się leczeniu psychiatrycznemu czy terapii, gdyby dolegliwości były istotnie dokuczliwe. Znamienne jest przy tym, że powódka powołuje się na lęk przed korzystaniem z samochodu, co nie przeszkodziło jej bezpośrednio po zdarzeniu korzystać z taksówek.

101 Uwzględniając powyższe uznać należało, iż ustalona przez Sąd I instancji ogólna kwota 24 000 zł tytułem zadośćuczynienia za szkodę powódki związaną z doznanymi przez nią cierpieniami fizycznymi i psychicznymi na skutek zdarzenia za które odpowiedzialność ponosi pozwany, wydaje się być rażąco zawyżona i nieadekwatna do rozmiaru cierpień powódki. Sąd meriti bez należytego krytycyzmu uwzględnił wszystkie podnoszone przez powódkę okoliczności wypływające na rozmiar krzywdy poszkodowanej – takie jak fakt długotrwałość okresu leczenia, niewielki rozmiar doznanego uszczerbku na zdrowiu, brak związku pomiędzy jej obecnym stanem zdrowia fizycznego i ograniczeniem aktywności a przebytym wypadkiem – a w konsekwencji nieprawidłowo ustalił kwotę zadośćuczynienia.

102 Oceniając powyższe okoliczności Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż kwota 15 000,- zł (co uwzględnia 4 000,- zł wypłacone powódce przed procesem) w sposób należyty rekompensuje doznaną na skutek wypadku krzywdę. Należy mieć bowiem na względzie, iż pozwany nie odpowiada za wszystkie negatywne skutki zdrowotne występujące u powódki, lecz jedynie za te, które pozostają w związku przyczyno – skutkowym ze zdarzeniem z dnia 24 maja 2014 roku. Tym samym trafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 445 § 1 k.c. poprzez ustalenia zadośćuczynienia w nieodpowiedniej wysokości.

103 Z tych względów Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację pozwanego, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie obniżając zasądzoną kwotę zadośćuczynienia do kwoty 11 000,- zł, pozostawiając również zasądzone na rzecz powódki odszkodowanie w kwocie 3 100,- zł, które nie było objęte zakresem zaskarżenia. W pozostałym zakresie, tj. co do roszczenia o zasądzenie 9 000,- zł zadośćuczynienia powództwo podlegało oddaleniu.

104 Zmiana rozstrzygnięcia co do istoty sprawy skutkowała również zmianą rozstrzygnięcia w zakresie kosztów procesu. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 100 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem w razie częściowego uwzględnienia żądań stron, koszty zostaną wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powódka wygrała spór w 61% uzyskując 14 100, -zł z żądanych 23 100,- zł, a zatem w takiej proporcji należy uznać ją za wygrywającą spór. Powódka poniosła koszty wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 2 417,- zł, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 490), albowiem pozew wniesiono w październiku 2015 roku. Natomiast pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego w tej samej wysokości oraz 1 000, -zł zaliczki na koszty biegłego. Rozdzielając powyższe koszty, przy zastosowaniu wskazanej wyżej proporcji należało zasądzić od pozwanego na rzec powódki 141,- zł tytułem kosztów procesu, o czym orzeczono w punkcie 1 b) wyroku Sądu Okręgowego, zmieniając punkt II wyroku Sądu Rejonowego (2 417,- zł x 61% - 3 417,- zł x 39%).

105 W niniejszej sprawie wydatki postępowania wyłożone tymczasowo przez Skarb Państwa wyniosły 6 544,46 zł, co obejmuje również 1 155,- zł nieuiszczonego wpisu. Ponieważ pozwany przegrał spór w 61%, taką częścią tej kwoty należało go ostatecznie obciążyć, co uzasadnia pobranie na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych na rzecz Skarbu Państwa od pozwanego kwoty 3 992,12 zł, o czym orzeczono w punkcie 1 c) zmieniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku Sądu Rejonowego. Zważywszy na charakter sprawy i niewielkie dochody powódki, przy zastosowaniu art. 113 ust. 4 u.k.s.c., Sąd Okręgowy odstąpił od obciążania pozostałymi kosztami sądowymi powódki.

106 Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Pozwany wygrał postępowanie apelacyjne w całości, ponosząc koszty opłaty od apelacji – 500,- zł i wynagrodzenia pełnomocnika 900,- zł. Z tego też względu należało zasądzić od powódki na rzecz pozwanego 1 400,- zł kosztów postępowania apelacyjnego, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku. Ponieważ postępowanie w sprawie wszczęto przed dniem 7 listopada 2019 roku brak jest podstaw do orzekania o odsetkach od kosztów procesu.

107 sędzia Tomasz Szaj

108 (...)

109 (...)

110 (...)

111 (...)

112 (...)

113 (...)

114 (...)