Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 8 lipca 2026 r., I Ca 27/26

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 8 lipca 2026 r., I Ca 27/26

Tekst

1 Sygn. akt I Ca 27/26

Uzasadnienie

2 Powodowie J. I. i U. I. wystąpili do Sądu Rejonowego w Ełku z pozwem skierowanym przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w którym domagali się zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kwoty 45.895,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 19 września 2024r. do dnia zapłaty.

3 Powodowie wnieśli również o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

4 W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w dniu 10.07.2023 r. powodowie jako pożyczkobiorcy zawarli z pozwanym jako pożyczkodawcą umowę pożyczki ekspresowej nr (...). Na jej podstawie powodom została udzielona pożyczka w kwocie 160.466,12 zł. Następnie pismem z dnia 17.06.2024r. powodowie złożyli oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego adresowane do pozwanego, podając, że pozwany wadliwe wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania pożyczki.

5 W uzasadnieniu pozwu wskazano również, że umowa została zawarta przez strony na podstawie jednostronnie przedstawionego przez pozwanego formularza/wzoru umowy, bez możliwości jakiejkolwiek negocjacji ze strony powodowej.

6 Zarzucono również umowie brak podania wszystkich (pełnych) założeń przyjętych do obliczenia rzeczywistej stopy oprocentowania oraz brak określenia założeń do wyliczenia (...) w sposób jasny, jednoznaczny i zrozumiały dla konsumenta (art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.) wskazując, iż umowa zawiera jedynie lakoniczne stwierdzenie (pkt II § 3). Brak jest informacji o m.in. kwotach które uwzględniono do wyliczenia, brak informacji również o kosztach, jedyne zapisy indywidulane odnoszą się do czasu trwania umowy oraz dnia spłaty raty, a takie dane nie są wystarczające do ustalenia założeń do wyliczenia (...). Takie zapisy umowne powodują, że umowa będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie określa w sposób pełny, jasny, zwięzły i wyraźny założeń do wyliczenia (...), albowiem odesłanie konsumenta do blankietowych założeń wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim (powtórzenie ich w treści Umowy) nie jest wystarczające, aby konsument mógł te założenia zidentyfikować i zweryfikować wartość wskaźnika (...), co tym samym pozbawia konsumenta możliwości dokonania oceny ciążącego na nim zobowiązania i skutkuje sankcją kredytu darmowego, która jest sankcją proporcjonalną do wagi zarzucanych uchybień. W tymże zakresie pozwany naruszył obowiązek informacyjny wynikający z brzmienia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

7 Powodowie wskazują na sprzeczne z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim naliczanie przez pozwanego w umowie pożyczki odsetek umownych od kredytowanych kosztów. Twierdząc, że nie może budzić wątpliwości, że nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.), zarówno w ramach całkowitej kwoty pożyczki (bądź poprzez ujęcie w sformułowaniu „kwoty pożyczki udzielonej”), jak i w kosztach pożyczki i to nawet wówczas, gdy składniki kosztów pożyczki są kredytowane przez pożyczkodawcę. Podając, że całkowita kwota pożyczki jest to nic innego jak kwota udzielonego przez pożyczkodawcę kapitału, którą konsument otrzymuje do swobodnej dyspozycji. Wynagrodzenie prowizyjne, składka ubezpieczeniowa, a więc koszty pożyczki, mimo tego że zostają przez pożyczkodawcę skredytowane, to w dalszym ciągu są kosztem. Zatem pobieranie przez pożyczkodawcę odsetek od skredytowanej prowizji ubezpieczenia jest niezgodne z prawem.

8 Ponadto wskazano, że pożyczkodawca ma obowiązek udzielenia konsumentowi rzetelnej informacji o wysokości kwoty, jaką będzie mógł dysponować po zwarciu umowy. W sprawie przedmiotowej, w umowie użyto pojęć „kwoty udzielonej pożyczki” określonej na 160.466,12 zł, „całkowitej kwoty pożyczki” określonej na 138000,86 zł. Choć poprawnie użyto terminu całkowitej kwoty pożyczki, niedopuszczalnym było podawanie obok w rubryce innej kwoty jako „kwoty udzielonej pożyczki”. Zestawienie obok siebie powyższych wartości wprowadzało w błąd konsumenta co do rzeczywistej wielkości oferowanej mu kwoty pieniężnej. Było nawet nielogiczne, gdyż całkowita kwota pożyczki była wartością mniejszą aniżeli „kwota udzielonej pożyczki”. Do tego ostatniego pojęcia nie mogły zostać wliczane opłaty za udzielenie pożyczki, w tym prowizja. Wszystkie koszty związane z udzieleniem pożyczki ponoszone przez konsumenta powinny zostać wymienione jedynie w całkowitym koszcie pożyczki. Nadto błędnie wyliczono wysokość odsetek umownych, które zgodnie z obowiązującymi zasadami powinny być obliczane od 138.000,86 złotych, podczas gdy odsetki umowne naliczano od 160466,12 złotych. W umowie wskazano odsetki w wysokości 140.083,61 zł, a pozwany za podstawę wyliczenia odsetek przyjął kwotę udzielonej pożyczki (160 466,12 zł). Powyższe obrazuje nieprawidłowy zabieg stosowany przez pozwanego, który nie tylko wyliczył wysokość odsetek przyjmując za podstawę sumę obejmującą wypłaconej kwoty pożyczki oraz prowizji, ale również pobierał od powoda ratę pożyczki w nieprawidłowej (zawyżonej) wysokości. Dlatego postanowienia umowne, nakładające na powoda obowiązek zapłaty odsetek od kwot prowizji i składki ubezpieczeniowej, to jest kwot, których powód faktycznie nigdy nie otrzymał do dyspozycji, są sprzeczne z naturą stosunku prawnego jakim jest zobowiązanie do zapłaty odsetek. Zawarta przez strony Umowa w zakresie, w jakim przewiduje naliczenie odsetek umownych nie tylko od kwoty faktycznie udostępnianej powodom, ale także od kwoty prowizji, jest również sprzeczna z naturą odsetek jako wynagrodzenia za skorzystanie z kapitału.

9 Poza tym powodowie podnoszą błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki oraz braku podania wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.). W przedmiotowej sprawie zastosowana przez pozwanego praktyka polega na dodawaniu kwoty kredytowanych kosztów pożyczki do całkowitej kwoty pożyczki, mimo że kwota ta nie była udostępniona (wypłacona) powodom. Z treści umowy wynika, że kredytowane koszty — takie jak prowizja — mieszczą się w definicji całkowitej kwoty kredytu, a w konsekwencji mogą stanowić część tej kwoty. Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, iż przez kredytowane koszty pożyczki należy rozumieć te koszty, które konsument pokrywa od razu po zawarciu umowy pożyczki, a pożyczkodawca udziela na nie konsumentowi pożyczki. Objęcie przez pożyczkodawcę oprocentowaniem także dodatkowych kosztów pożyczki skutkowało tym, że powodowie nie zostali poinformowany we właściwy sposób o rzeczywistej stopie oprocentowania, tzw. (...), w związku z czym pozwany wprowadził powodów w tym zakresie także w błąd. Odsetki kapitałowe zostały obliczone przez kredytodawcę w sposób nieprawidłowy, niezgodny z art. 5 pkt 10 u.k.k. — nie od kwoty wypłaconej kredytobiorcom, a od sumy tej kwoty i prowizji. Z tego należy wyciągnąć wniosek, że skoro wskazana w umowie kwota odsetek jest zawyżona, to w konsekwencji zawyżone są też całkowite koszty kredytu, a zatem, w konsekwencji nieprawidłowo obliczone (...). Wyżej opisane działanie pozwanego wprowadziło konsumentów w błąd co do całkowitych kosztów kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Powodowie, wbrew przepisom ustawy zostali narażeni na nadpłatę kosztów kredytu oraz pozbawieni rzetelnej informacji w przedmiocie ich wysokości. Potwierdzenia wymaga fakt błędnego wskazania przez pozwanego w treści umowy wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, której wysokość została zaniżona ze względu na oprocentowanie pozaodsetkowych kosztów kredytu (prowizji) oraz niezależnie przyjęcie przez pozwanego następujących założeń do wyliczenia: uwzględnienia kredytowanej prowizji w stosunku do udzielonej kwoty kredytu (160.466,12 zł), zamiast w stosunku do całkowitej kwoty kredytu (138.000,86 zł).

10 Strona powoda ponadto powołuje się na błędne określenie zasad i terminów spłat kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informacji o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k., a ponadto brak wskazania kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania (art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k.). Wskazano, że w pkt III § 9 ust. 3 umowy określono natomiast, że pożyczkobiorca ma prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie harmonogram spłaty. Natomiast do umowy nie załączono harmonogramu spłat kredytu w formie załącznika do Umowy, a jedynie zamieszczono informację w pkt III § 8 oraz § 9 ust. 2, w której to określono wysokość raty z wyjątkiem raty wyrównującej (której wysokości nie wskazano, podano jedynie informację, że jej kwota różni się od pozostałych), oraz dzień miesiąca do którego należy wykonać płatność celem dokonania terminowej spłaty raty pożyczki. Brak jest jakichkolwiek informacji o tym jaka część raty zostaje przeznaczona na spłatę kapitału (w tym kwoty pożyczki i kosztów z wyodrębnieniem tych kwot) oraz jaką część raty stanowią odsetki. Ponadto załączony do niniejszego pozwu harmonogram spłaty, w którym to nadal brak jest szczegółowych informacji o sposobie rozliczenia, pomimo wskazania podziału na wysokość kapitału oraz na wysokość odsetek. Nie zostało w umowie oraz w harmonogramie wskazane, w jaki sposób prowizja jest wliczana w ratę kredytu i jak płatna, nie było szczegółowego wskazania, jaka część raty kapitałowo-odsetkowej stanowi spłatę kapitału, jaka część spłatę odsetek i odpowiednio prowizji.

11 Nadto powodowie podnoszą fakt nieprawidłowego poinformowania konsumenta o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych oraz brak wskazania warunków, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (art. 30 ust. 1 pkt 10 u kk). Strona powodowa twierdzi, że pozwany opisując w pkt II § 6 i 7 umowy koszty pożyczki dopuścił się kilku naruszeń, albowiem w sposób nieprawidłowy poinformował powodów, że opłaty i prowizje zostaną pobrane oraz, że ich wysokość może ulec zmianie według „Taryfy”, jednocześnie odsyłając konsumentów do bliżej nieokreślonego dokumentu, a w treści dokumentu pozwany podaje jedynie przykładowe sytuacje zmiany opłat, które w żaden sposób nie wyjaśniają dokładnie na jakich warunkach opłaty mogą ulec zmianie. Oznacza to, że powodowie nie zostali poinformowani w sposób pełny o opłatach, prowizjach, marżach i opłatach dodatkowych związanych z umową poprzez wybiórcze, blankietowe poinformowanie jedynie za pomocą „wycinka” z obszernej „Taryfy”. Pozwany nie określa w precyzyjny sposób przesłanek i warunków wprowadzenia nowych opłat, podstaw do zmiany wysokości opłat istniejących, a winien to określić w sposób jasny, zrozumiały i zwięzły dla konsumentów, tak aby konsumenci mogliby przewidzieć na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów wynikające z nich konsekwencje ekonomiczne.

12 Zdaniem strony powodowej brak jest w umowie określenia procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwłaszcza gdy następuje jego wcześniejsza spłata (art. 30 ust. 1 pkt 10 i pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k.). W treści umowy wskazano jedynie, że konsument ma prawo dokonać wcześniejszej całkowitej spłaty pożyczki, natomiast w sposób bardziej precyzyjny odnosi się do sytuacji częściowej wcześniejszej spłaty m.in. wskazuje w jaki sposób będą zaliczane spłaty oraz jak zostanie dokonane rozliczenie nadwyżki. Brak jest jakichkolwiek postanowień odnośnie procedur co do całkowitej spłaty, a przede wszystkim sposobu rozliczenia z pozwanym i warunków zmiany ponoszonych przez pożyczkobiorców kosztów. Tymczasem w przedmiotowej umowie zawarto jedynie postanowienie o przysługującym konsumentowi prawie do częściowej spłaty pożyczki przed terminem i że w takim przypadku bank dokona przeliczenia rat pożyczki lub skróci okres pożyczki. Brak jest natomiast szczegółowych postanowień odnoszących się do procedury spłaty całości pożyczki przed terminem. Brak takiej informacji skutkuje tym, że konsument nie zna swoich praw i obowiązków. Nie wie, że w związku z przedterminową spłatą zobowiązania może dochodzić od banku kwoty odpowiadającej proporcjonalnej części kosztów pożyczki. Nie posiada również wiedzy odnośnie tego, które koszty pożyczki podlegają obniżeniu, ani w jaki sposób ustalić kwotę należną mu w związku z przedterminową spłatą (np. tytułem zwrotu prowizji, ubezpieczenia). Prowadzić może to do wzbogacenia banku względem konsumenta. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że bank nie rozliczy kosztów pożyczki lub rozliczy je w sposób niewłaściwy, co niezostanie skontrolowane przez konsumenta, nieświadomego tego, że może dochodzić od banku przysługujących mu należności na skutek przedterminowej spłaty ( k. 4- 18).

13 Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym w dniu 14/05/2025r. w sprawie o sygn. akt (...) Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Ełku orzekł zgodnie z żądaniem pozwu (k. 59).

14 Wydany nakaz zapłaty utracił moc na skutek wniesienia sprzeciwu przez stronę pozwaną Bank (...) Spółka Akcyjna reprezentowaną przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W złożonym sprzeciwie strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (k. 60 – 61).

15 W uzasadnieniu tak sformułowanego stanowiska wskazano, że pozwany kwestionuje roszczenie powodów co do zasady jak również co do wysokości w zakresie w jakim wyliczenia powodów nie wynikają bezpośrednio z zaświadczeń wystawionych przez bank, wskazując, że rozkład ciężaru dowodu w zakresie wykazania wartości dochodzonej kwoty obciąża stronę powodową. Pozwany w szczególności zaprzecza, jakoby

16 a) jakikolwiek z zarzutów stawianych Bankowi przez powodów dla poparcia żądań pozwu był zasadny;

17 b) pożyczkobiorcy skutecznie skorzystali z sankcji kredytu darmowego;

18 c) bank błędnie określił w umowie całkowite koszty pożyczki;

19 d) bank błędnie określił w umowie (...);

20 e) bank błędnie naliczył odsetki od kwoty pożyczki obejmującej prowizje;

21 f) bank nie dopełnił jakichkolwiek obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim;

22 g) bank nie poinformował w sposób pełny pożyczkobiorców o uprawnieniu do odstąpienia od umowy;

23 h) bank był zobowiązany do zwrotu na rzecz powodów jakichkolwiek świadczeń.

24 Pozwany w uzasadnieniu sprzeciwu wskazuje, że celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie Banku prawa do pobierania odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. By skorzystać z tak rygorystycznej dla Banku sankcji Powód winien wykazać, że doszło do naruszenia przepisów wymienionych enumeratywnie w art. 45 ust.l u.k.k. Kluczowe znaczenie dla wykładni art. 45 ust. 1 u.k.k. ma ocena użytego w nim zwrotu „naruszenie”. Pozwany wskazuje, że poprzez naruszenie należy rozumieć zupełny brak zamieszczenia w umowie konkretnych informacji lub postanowień wymienionych w art. 45 ust. 1 u.k.k. albo określenie ich w sposób wadliwy, wskutek czego konsument może być narażony na podjęcie potencjalnie niekorzystnej dla niego decyzji w przedmiocie zaciągnięcia kredytu. Z uwagi na powyższe w ocenie pozwanego oczywistym jest, że tak dalece idąca sankcja, pozbawiająca bank prawa do należnych mu na podstawie umowy kosztów, winna być interpretowana w sposób ścisły, z wykluczeniem wykładni rozszerzającej. Zarzuty podniesione w powództwie opartym na sankcji kredytu darmowego powinno być zatem oceniane w sposób wykluczający jakąkolwiek wykładnię rozszerzającą, jak również z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.

25 Pozwany poniżej szczegółowo odniósł się do każdego ze sformowanych przez powodów zarzutów.

26 Wyrokiem z 18 listopada 2025 roku Sąd Rejonowy w (...) oddalił powództwo oraz zasądził od powodów na zrecz pozwanego koszty zastęstwa prawnego.

27 Uzasadnienie sądu I instancji zalega w aktach sprawy ( k. 239-250).

28 Apelację od wyroku wnieśli powodowie, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

29 1. art. 233 S I i 2 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez:

30 

31 dowolną ocenę dowodów oraz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania uznanie, że strona pozwana wykazała prawidłowość (...) poprzez zamieszczenie w umowie kredytowej dowolnej wartości procentowej wraz z założeniami przyjętymi do jej obliczenia, podczas gdy strona pozwana powinna w procesie udowodnić poprawność przyjętych założeń i podanej wartości (...), na niej bowiem spoczywał obowiązek udowodnienia i ciężar dowodu w tym zakresie, jak również sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania przyjęcie pod kwotą całkowitą pożyczki 160 466,12 zł do wyliczenia parametru (...),

32 

33 przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na zupełnym pominięciu dla oceny prawidłowego wykonania przez Pozwanego obowiązków informacyjnych,

34 

35 błędne ustalenie, że w umowie pożyczki prawidłowo wskazane były (...), założenia do wyliczenia (...) i całkowita kwota do zapłaty na podstawie prawidłowo wskazanej całkowitej kwoty kredytu, podczas gdy Powód wykazał przy pomocy ogólnodostępnych kalkulatorów, że przez przyjęcie błędnych założeń matematycznych, a dodatkowo przez doliczenie do równania odsetek umownych od kosztów kredytu oraz przez uwzględnienie kredytowanych kosztów pożyczki (prowizja) po stronie kwoty udzielonej pożyczki (obejmującej kredytowane koszty) wartości te zostały przedstawione nieprawidłowo,

36 

37 błędne ustalenie, że skoro bank miał uprawnienie do tego, by naliczać odsetki od skredytowanej prowizji, to istniały uzasadnione podstawy, by do podstawy, od której obliczono (...) wliczać kwotę prowizji, a w rezultacie błędne przyjęcie, że pod parametrem Ck Pozwany prawidłowo przyjął kwotę udzielonego kredytu obejmującą kredytowane koszty, tj. 160 466,12 zł, podczas gdy prawidłowym rozwiązaniem jest przyjęcie pod parametrem Ck całkowitej kwoty kredytu, tj. 138 000,86 zł,

38 2. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 236 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych Powoda wskazanych w pkt Il ppkt 6 pozwu oraz w pkt V pisma z dnia 23.06.2025 r., jak również brak odniesienia się (poprzez brak oceny dowodu) do przedłożonych przez Powoda kalkulatorów obrazujących sprzeczne z przepisami prawa naliczanie odsetek umownych jak i również nieprawidłowe wyliczenie tj. zaniżenie (...), co zaś skutkowało następującymi błędnymi ustaleniami faktycznymi, sprzecznymi z rzeczywistym stanem rzeczy lub też brakiem ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy (art. 368 S 1¹ k.p.c.):

39 

40 błędnym ustaleniem, że Pozwany kształtując treść umowy pożyczki z Powodem — konsumentem nie naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., prawidłowo wskazując całkowitą kwotę do zapłaty oraz (...),

41 

42 błędnym ustaleniem, że Pozwany jest uprawniony do naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu (w tym prowizji i składki ubezpieczeniowej),

43 

44 uniemożliwieniem stronie powodowej wykazania (uprawdopodobnienia), że Pozwany wskazał błędne parametry w zakresie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty,

45 

46 błędnym ustaleniem, że Pozwany prawidłowo określił parametr Ck we wzorze do wyliczenia (...) zawartym w załączniku nr 4 do u.k.k.

47 przepisów prawa materialnego, tj.:

48 1. art. 45 ust. 1 u.k.k. poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, że nie doszło do naruszenia przez Pozwanego przepisów u.k.k. skutkujących możliwością złożenia przez Powoda oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a w efekcie oddalenie powództwa, w sytuacji gdy Pozwany zawierając z konsumentem umowę pożyczki naruszył obowiązki informacyjne określone w tym przepisie, co powinno skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego i uwzględnieniem powództwa w całości;

49 2. art. 30 ust. I pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 6-7 i 10 oraz 12 u.k.k. w zw. z art. 45 ust. 1 u.k.k. poprzez:

50 błędną wykładnię i uznanie, że Pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego poprzez wskazanie założeń do wyliczenia (...) w sposób jasny, zwięzły i wyraźny, podczas gdy założenia do wyliczenia (...) wskazane w Umowie nie spełniają obowiązku informacyjnego;

51 błędną wykładnię i uznanie, że Pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego poprzez wskazanie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty zaliczającej do równania odsetki umowne od kredytowanych kosztów kredytu (prowizja), podczas gdy takie odsetki umowne są bankowi nienależne i nie powinny być uwzględniane we wzorach stosowanych do obliczenia ww. parametrów, a podanie jakiejkolwiek wartości (...) i całkowitej kwoty do zapłaty nie czyni zadość obowiązkowi informacyjnemu;

52 błędną wykładnię i uznanie, że do wyliczenia (...) należy przyjąć całkowitą kwotę kredytu w wysokości 160 466,12 zł (uwzględniającą kredytowane koszty), czyli błędne przyjęcie pod parametrem Ck we wzorze matematycznym do załącznika nr 4 u.k.k. kwoty 160 466,12 zł jako całkowitej kwoty kredytu, zamiast prawidłowej całkowitej kwoty kredytu w wysokości 138 000,86 zł, a tym samym błędne uwzględnienie kosztu kredytu w stosunku do kwoty udzielonego kredytu 160 466,12 zł), zamiast prawidłowo w stosunku do całkowitej kwoty kredytu 138 000,86 zł;

53 3) art. 5 pkt 10 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 7 u.k.k. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że pojęcie "wypłaconej kwoty" obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z kredytem, w sytuacji gdy "wypłacona kwota" oznacza kwotę "udostępnioną", czyli "rzeczywiście oddaną do swobodnej dyspozycji konsumenta”, do której nie zaliczają się kredytowane koszty kredytu;

54 4) art. 6 k.c. w zw. z art. 5 i 8 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady (...) poprzez błędną wykładnię i ocenę, że samo wskazanie dowolnej wartości i założeń przyjętych do jej obliczenia (...) stanowi spełnienie obowiązku informacyjnego, podczas gdy ciężar dowodu poprawności (...) spoczywa na pozwanym z uwagi na cel dyrektywy i charakter relacji konsument-bank, w związku z czym powinna przedstawić dowód na poprawność tych wyliczeń;

55 5) art. 30 ust. I pkt 10 i pkt 16 u.k.k poprzez błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że informacje o innych kosztach oraz warunki na jakich opłaty związane z wykonywaniem umowy mogą ulec zmianie, zostały w treści Umowy wskazane prawidłowo, jak również że procedura wcześniejszej przedterminowej spłaty została w treści umowy pożyczki łączącej strony określona prawidłowo;

56 6) przeprowadzenie dowodu z wniosku dowodowego Powoda wskazanego w pkt Il ppkt 6 pozwu oraz w pkt V pisma Powoda z dnia 23.06.2025 r., a nierozpoznanego przez Sąd I instancji (na podstawie art. 380 k.p.c.), tj.:

57 twierdzenia strony powodowej o wysokości świadczenia nienależnego, tj. do wskazania sposobu wyliczenia odsetek umownych poprzez wskazanie od jakiej kwoty początkowej naliczone zostały odsetki umowne stanowiące część składową całkowitego kosztu kredytu (162 548,87 zł) określonego w umowie;

58 a. sposobu wyliczenia przez Pozwanego rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)), tj. wskazania dokładnych kwot wziętych pod uwagę przy wyliczaniu (...), a w szczególności wskazanie czy kredytowane koszty pożyczki (prowizja) zostały w wyliczeniu (...) uwzględnione w stosunku do całkowitej kwoty pożyczki (138 000,86 zł), czy też w stosunku do kwoty pożyczki (160 466,12 zł), w stosunku do całkowitego kosztu pożyczki (162 548,87 zł), bądź w stosunku do całkowitej kwoty do zapłaty (300 549,73 zł)

59 b. oraz przedstawienia wyliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) przy zastosowaniu wzoru matematycznego z Załącznika nr (...) do ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim zgodnie z założeniami przyjętymi w umowie łączącej strony, tj.

60 podstawienia poszczególnych wartości do wzoru matematycznego: na fakt przyjęcia błędnych nieprawidłowych założeń do wyliczenia (...) oraz niezależnie nieprawidłowego naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz nieprawidłowego określenia wartości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, a tym samym naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

61 pod rygorem nadania znaczenia odmowie wypowiedzenia sie co do powyższego i uznania, że żądanie pozwu nie jest skutecznie kwestionowane zarówno co do zasady, iak i wysokości.”

62 7) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia o dochodach Powoda za rok 2022 oraz potwierdzenia przelewów na fakt naruszenia przez Sąd I instancji art. 233 S 1 k.p.c. poprzez niezasadne uznanie, że strona powodowa nie dysponowała środkami na pokrycie prowizji tym samym sprzeczną ze stanem faktycznym (w tym z zeznaniami Powoda), dowolną a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało błędnym uznaniem, że strona powodowa w sposób prawidłowy została poinformowana o wszelkich parametrach pożyczki, a także, że warunki spornej Umowy były ustalone w sposób indywidulany, a Powód posiadał możliwość negocjacji zapisów;

63 zmianę zaskarżonego wyroku w pkt (...) poprzez zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kwoty 45 895,73 zł (czterdzieści pięć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt pięć 73/100 złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 19.09.2024 r. do dnia zapłaty;

64 zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 2 poprzez zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za postępowanie przed Sądem I instancji, według norm przepisanych; oraz

65 zasądzenie Od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, według norm przepisanych;

66 ewentualnie o:

67 uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania przed Sądem I instancji i zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda tychże kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, według norm przepisanych.

68 W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie.

69 Podniósł :

70 

71 kwestię zasady proporcjonalności, która winna być stosowana przy stosowaniu sankcji kredytu darmowego,

72 

73 argument, że żaden przepis prawa nie wyłącza pobierania odsetek od kredytowanych kosztów prowizji;

74 

75 kwestię zasad dowodzenia i wykazania roszczenia , któremu powodowie nie sprostali w zakresie zarzutu nieprawidłowego obliczenia (...) oraz w zakresie wykazania, że byli zobowiązani do pokrycia dodatkowych kosztów;

76 

77 kwestie jasności sformułowań odnoszących się do zmiany wysokości opłat i prowizji;

78 Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

79 Apelacja powodów zasługiwała na uwzględnienie w całości.

80 W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy akceptuje ustalenia faktyczne Sądu I instancji sprowadzające się do chronologicznego przedstawienia zaistniałych zdarzeń, a przy tym de facto będące niespornymi pomiędzy stronami, przyjmując je jednocześnie za własne. Sąd Okręgowy miał przy tym na uwadze, iż podniesione przez skarżących zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w głównej mierze sprowadzały się do zakwestionowania nie poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych, ale ich ocenie przez pryzmat właściwych norm prawa materialnego.

81 Ocena, czy (...) i całkowita kwota do zapłaty zostały w umowie wskazane w sposób prawidłowy, jest niewątpliwie kwestią prawidłowości zastosowania wynikających z ustawy z dnia

82 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2025 r., poz. 1362 – dalej u.k.k.) norm do ustalonego stanu faktycznego, a nie stricte prawidłowości oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

83 Zarzuty te bowiem nie wskazywały w sposób skonkretyzowany dowodu, czy dowodów, których ocenę wiarygodności oraz mocy miałby zwalczać, nie wskazywały w skonkretyzowany sposób na czym miałaby polegać wadliwość owej oceny – z punktu widzenia kryteriów takiej weryfikacji wynikających z art. 233 § 1 k.p.c., a poprzestawały jedyne na ogólnym odwołaniu się do formuły z art. 233 § 1 k.p.c. – w sposób zupełnie abstrakcyjny, tj. bez osadzenia jej w realiach procesowych tej konkretnej sprawy. Nie zależnie od tego zarzuty te eksponowały „błędne ustalenie”, a błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi przecież o istocie naruszenia art. 233 k.p.c., a jedynie konsekwencję owego naruszenia – jako efekt wadliwie ocenionej wiarygodności i mocy dowodu, wywołującej następstwo w postaci błędu w ustaleniu faktu na podstawie tak ocenionego dowodu. Analiza treści zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wskazuje, że w istocie miały one jedynie charakter materialnoprawny, skoro skarżący w ten sposób zwalczał prawidłowość wnioskowania przez Sąd Rejonowy jedynie w płaszczyźnie prawa materialnego, a nie procesowego, tj. w zakresie udzielania odpowiedzi na pytanie, czy postanowienia przedmiotowej umowy kredytu konsumenckiego spełniają kryterium obowiązku informacyjnego.

84 Natomiast Sąd Okręgowy nie podzielił oceny prawnej i wniosków wywiedzionych przez Sąd I instancji w kontekście przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim w szczególności tej, iż przedmiotowa umowa kredytowa nie zawierała naruszeń umożliwiających skorzystanie przez powodów z sankcji kredytu darmowego. W tym to zakresie Sąd odwoławczy w pełni podzielił stanowisko skarżących prezentowane w sformułowanych przez nich zarzutach apelacyjnych i ich uzasadnieniu, a zatem koniecznym było ocenienie zasadność i wysokość roszczenia strony powodowej, którego podstawa prawna wynikała z treści art. 45 ust. 1 u.k.k.

85 Przechodząc zatem do rozpoznania zarzutów apelacyjnych dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, Sąd Okręgowy w pełni podzielił pogląd apelujących uzasadniający ocenę co do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 5 ust. 6-7 i 12 u.k.k. w zw. z art. 45 ust. 1 u.k.k.

86 Spór w sprawie niniejszej dotyczył dopuszczalności i skuteczności złożenia przez powoda oświadczenia o sankcji kredytu darmowego oraz interesu prawnego w żądaniu pozwu. Zarówno pierwszą, jak i drugą z ww. kwestii spornych rozstrzygnąć należało, zdaniem Sądu, na korzyść strony powodowej.

87 Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga przy tym zachowania formy dokumentowej (art. 720 § 2 k.c.) Biorąc pod uwagę treść powyższych regulacji stwierdzić należało, że umowa zawarta przez powoda i pozwanego niewątpliwie spełniała wymogi umowy pożyczki, do której z mocy art. 3 ust. 1 i 2 a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1723) zastosowanie znajdują także przepisy ustawy o kredycie konsumenckim. Wynika to z treści art. 3 tejże ustawy, zgodnie z którym za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę kredytu (art. 3 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy), zaś przez umowę kredytu konsumenckiego rozumie się umowę o kredyt (i odpowiednio: pożyczkę) w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca (i odpowiednio: pożyczkodawca) w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi (art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy).

88 Po myśli art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-39c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Uprawnienie powyższe wygasa przy tym po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim).

89 Jak wynika z oświadczenia powodów o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, podstawą do złożenia przez nich tego oświadczenia było nieprawidłowe określenie w umowie pożyczki wysokości (...) (wynikające z naliczenia oprocentowania za cały okres obowiązywania umowy od kwoty obejmującej również kredytowane koszty pożyczki) i wysokości prognozowanych odsetek. Zdaniem Sądu, podstawa ta rzeczywiście istniała, a oświadczenie złożone przez powodów było skuteczne.

90 Zgodnie z art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, rzeczywista roczna stopa oprocentowania ((...)) jest to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Z kolei całkowity koszt kredyt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a) odsetki, opłaty, prowizje i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach, z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta (art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim). Całkowita kwota kredytu zaś to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy (art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim). Całkowitą kwotę kredytu odróżnić przy tym należy od całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, która stanowi sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim).

91 Zatem całkowita kwota kredytu nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się z zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, opłaty za udzielenie kredytu czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument.

92 Włączenie zatem do całkowitej kwoty kredytu kwot należących do całkowitego kosztu kredytu powoduje w nieunikniony sposób podanie nieprawidłowej wysokości (...). To z kolei oddziałuje na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w umowie o kredyt. W motywach (...) wskazano, że poinformowanie konsumenta o (...) jest niezmiernie istotne – umożliwia ono bowiem konsumentowi porównanie ofert kredytowych – a co za tym idzie – oceny zakresu podejmowanego zobowiązania. ( tak wyrok (...) z dnia 21 kwietnia 2016 roku(...), wyrok (...) z 19 grudnia 2019 roku (...))

93 Obowiązek określenia w umowie, do której zastosowanie znajdują przepisy ustawy o kredycie konsumenckim rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) oraz całkowitej kwoty do zapłaty (w tym wysokości odsetek umownych) przez konsumenta ustalanej w dniu zawarcia takiej umowy wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia wynika z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W kontekście art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim zauważenia jednak wymaga, że zadość powyższemu obowiązkowi – zdaniem Sądu – czyni jedynie prawidłowe wskazanie ww. informacji w umowie kredytu/pożyczki, a nie informacji jakiejkolwiek (celem formalnego spełnienia wymogu z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim), w tym również stanowiącej odzwierciedlenie wadliwego obliczenia przez kredytodawcę/ pożyczkodawcę rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta (w tym wysokości odsetek umownych). Takie rozumowanie koreluje z przedkontraktowym obowiązkiem informacyjnym spoczywającym na kredytodawcy/pożyczkodawcy na mocy art. 13 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, celem którego jest zapewnienie kredytobiorcy/pożyczkobiorcy pozycji umożliwiającej dokonanie pełnej oceny zaproponowanego produktu finansowego, w tym w zakresie konsekwencji ekonomicznych dla kredytobiorcy/ pożyczkobiorcy. Przyjęcie, iż nieprawidłowe, ale jednak wskazanie w umowie kredytu/pożyczki wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta spełnia kryteria z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim prowadziłoby do sytuacji, w której kredytodawca/pożyczkodawca mógłby określić wyżej wymienione wartości całkowicie dowolnie (w tym potencjalnie korzystnie dla kredytobiorcy/pożyczkobiorcy), zafałszowując rzeczywiste warunki umowy kredytu/pożyczki (uniemożliwiając jednocześnie konsumentowi dokonanie pełnej oceny zaproponowanego produktu finansowego) i nie narażając się w ten sposób na żadne konsekwencje, w tym zwłaszcza sankcję kredytu darmowego. Czyniłoby to zapisy art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim iluzorycznymi (por. też P. Mikłaszewicz, K. Pacuła (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2024, uwagi do art. 45, T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz wyd. III, uwagi do art. 45).

94 Wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie stosowania przepisów Dyrektywy o kredycie konsumenckim dotyczących (...) wydanych w celu ujednolicenia interpretacji przepisów Dyrektywy (...) wskazują, że całkowita kwota kredytu nie obejmuje kwot, które stanowią koszt udzielonego kredytu, gdyż są one zamieszczone w całkowitym koszcie kredytu. Zatem kredytowane koszty kredytu powinny być wpisane wyłącznie w rubryce : „koszty” a nie w „kwocie kredytu” - zarówno w formularzu informacyjnym, jak również w innych dokumentach stanowiących o kosztach kredytu. Każde bowiem inne rozwiązanie prowadzi do zafałszowania proporcji kosztów i udostępnionej konsumentowi kwoty ( tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 października 2017 roku , (...)).

95 Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej zauważyć należy, że w umowie o kredyt doszło do podwójnego zaliczenia kosztów do całkowitej kwoty pożyczki i do całkowitego kosztu pożyczki. Tymczasem całkowita kwota pożyczki powinna obejmować jedynie kwotę przekazaną konsumentowi do swobodnej dyspozycji i nie powinno się do niej zaliczać kosztów związanych z udzieleniem kredytu, nawet wówczas, gdy są one kredytowane przez pozwanego. Takie zaliczenie może powodować u konsumenta mylne przekonanie co do proporcji kosztów jakie musi on ponieść z faktycznie udostępnioną mu kwotą pożyczki a nadto może sugerować, że poniesie on niższe koszty uzyskania pożyczki gdyż koszty ( w tym wypadku prowizja) jest wliczona w samą pożyczkę. Niemniej powodowie otrzymali „na rękę” kwotę niższą od tej, która została wskazana jako „kwota pożyczki”, ponieważ koszt prowizji został wliczony do tej kwoty.

96 W umowie rzeczywista roczna stopa oprocentowania ((...)) określona została na poziomie 19,55%. Z kolei z zapisów § 6ust 1 umowy wynika, że całkowita kwota do zapłaty przez powodów wynosi 300 549,73 zł, a z § 6 ust 1 przedmiotowej umowy - że całkowity koszt kredytu wynosi 162 548,87 zł i obejmuje odsetki ( 140 083,61 zł) i prowizję za udzielenie pożyczki (22 465,26 zł) , przy czym odsetki obliczono od kwoty pożyczki obejmującej nie tylko całkowitą kwotę pożyczki (czyli kwotę udostępnioną przez pożyczkodawcę do swobodnej dyspozycji powodów, ale także kredytowane przez pozwany Bank koszty pożyczki (w wysokości 22 465,26 zł). Wskazane powyżej zapisy umowy kredytu, zdaniem Sądu, skalkulowano nieprawidłowo. Uwzględnianie w tej kalkulacji oprocentowania (odsetek umownych) od kredytowanych kosztów kredytu uznać bowiem należy za niedopuszczalne w świetle art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym stopa oprocentowania kredytu/pożyczki jest to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt/pożyczkę w stosunku rocznym. Przez kwotę wypłaconą na podstawie umowy o kredyt/pożyczkę, zdaniem Sądu, rozumieć przy tym należy całkowitą kwotę kredytu, tj. kwotę oddaną przez kredytodawcę/pożyczkodawcę do swobodnej dyspozycji kredytobiorcy/pożyczkobiorcy. W kwocie tej nie mieszczą się kredytowane koszty kredytu albowiem kwotą wypłaconą kredytodawcy/pożyczkodawcy pod tym tytułem kredytobiorca/pożyczkobiorca swobodnie dysponować nie może – musi je przeznaczyć właśnie na koszty kredytu.

97 Na poparcie powyższej argumentacji dodatkowo wskazać trzeba, że istotą odsetek kapitałowych (umownych) jest to, że stanowią one wynagrodzenie dla kredytodawcy/pożyczkodawcy za to, że kredytodawca/pożyczkodawca korzysta z jego środków pieniężnych. Odsetki kapitałowe (umowne) zostały przy tym przez ustawodawcę zaliczone do kosztów kredytu, a zatem do tej samej kategorii co opłaty (w tym z tytułu ubezpieczenia), prowizje, podatki i marże (art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim). Taka konstrukcja, zdaniem Sądu, wyklucza naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, ograniczając takie uprawnienie po stronie kredytodawcy/pożyczkodawcy do całkowitej kwoty kredytu/pożyczki, czyli de facto kapitału pożyczki udostępnionego kredytobiorcy/pożyczkobiorcy do swobodnej dyspozycji. Przeciwne stanowisko dawałoby przyzwolenie do naliczania odsetek kapitałowych od kosztów kredytu/pożyczki, a zatem generowałoby po stronie kredytobiorcy/ pożyczkobiorcy koszt od kosztu, czego zaakceptować nie można albowiem byłoby to sprzeczne z naturą zobowiązania umowy pożyczki (z art. 720 ( 1 ) k.c. wynika, że pożyczkodawca ma prawo do uzyskania od pożyczkobiorcy odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów kredytu obejmujących marże, prowizje lub opłaty związane z przygotowaniem umowy pożyczki, udzieleniem pożyczki lub jej obsługą, albo koszty o podobnym charakterze oraz opłaty związane z odroczeniem terminu spłaty pożyczki, jej nieterminową spłatą albo koszty o podobnym charakterze, a także koszty usług dodatkowych, w szczególności koszty ubezpieczeń, koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia pożyczki, koszty pozyskiwania informacji dotyczących biorącego pożyczkę, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do zawarcia umowy, z wyłączeniem opłat notarialnych oraz danin o charakterze publicznoprawnym, które strony są zobowiązane ponieść w związku z zawarciem umowy; w przepisie tym nie ma mowy o uprawnieniu do uzyskania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu). Nadto, spowodowałoby to sytuację, w której po stronie całkowitej kwoty do wypłaty znalazłyby się – poza kwotą udostępnioną kredytobiorcy/pożyczkobiorcy przez kredytodawcę/pożyczkobiorcę do swobodnej dyspozycji – znalazłyby się także kredytowane koszty kredytu, co jest sprzeczne z treścią art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim i czyniłoby niemożliwym wyliczenie wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) wg wzoru określonego w załączniku nr (...) do ustawy o kredycie konsumenckim, w którym po jednej stronie równania znajduje się całkowita kwota kredytu/pożyczki (tj. kwota udostępniona kredytobiorcy/pożyczkobiorcy przez kredytodawcę/pożyczkobiorcę do swobodnej dyspozycji), a po do drugiej – kredytowane koszty kredytu/pożyczki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2017 r. w sprawie (...)). Raz jeszcze podkreślić zatem należy, iż – w ocenie Sądu – odsetki kapitałowe należą się wyłącznie od kapitału kredytu/pożyczki rozumianego jako kwota oddana kredytodawcy/pożyczkobiorcy do swobodnej dyspozycji. W zaprezentowanym powyżej rozumowaniu gruntuje treść wyroku (...) z dnia 21 kwietnia 2016 w sprawie(...), w którym wskazano, że całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta są pojęciami odrębnymi, w związku z czym całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Wbrew zatem stanowisku pozwanego koszty kredytu ( w tym kredytowana składka ubezpieczeniowa) nie są „kwotą wypłaconą” ( udostępnioną) powodowi, biorąc pod uwagę jej przeznaczenie. Tylko bowiem od kwoty udostępnionej, wypłaconej można stosować oprocentowanie ( por wyrok SN z dnia 30 stycznia 2019 roku (...)). W żadnych okolicznościach zatem koszt kredytu nie może być kapitałem kredytu ( por wyrok TSUE sygn. (...)). Stopa oprocentowania ma zatem wyłącznie zastosowanie do wypłaconej kwoty. Możliwość „kredytowania” kosztów kredytu oznacza więc co najwyżej możliwość rozłożenia tych kosztów na nieoprocentowane raty. Oprocentowanie bowiem możliwe jest tylko od kwoty wypłaconej , tj od całkowitej kwoty kredytu ( por wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 roku sygn. akt (...), wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 11 grudnia 2015 roku (...), wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 roku (...)

98 W niniejszej sprawie zaś odsetki liczone były od kwoty kapitału oraz od kredytowanych kosztów w postaci prowizji. W okolicznościach sprawy niniejszej pozwany zatem podał nieprawdziwe wartości do wyliczenia (...).

99 Wskazać należy, że wskaźnik (...) jest jednym z najważniejszych wskaźników, który kredytodawca jest obowiązany kredytobiorcy. (...) ma przedstawiać wartość rzeczywistą, rzetelną, właściwą i prawdziwą a nie jakąkolwiek, wyliczoną wedle uznania kredytodawcy. Wskazanie wartości nieprawdziwej – zarówno zawyżonej jak i zaniżonej jest wprowadzeniem konsumenta w błąd. ( por. wyroki (...) z 21 kwietnia 2016 roku (...), z dnia 19 grudnia 2019 roku (...), z dnia 9 listopada 2016 roku (...)

100 W wyroku z dnia 3 stycznia 2025 roku ((...)) (...) wskazał, że konsument musi być pouczony i poinformowany w sposób, który pozwoli mu na zweryfikowanie prawidłowości naliczenia (...) przez kredytodawcę. Nie wystarczą zatem ogólniki ( tak jak w rzeczonej umowie : zawarte w § 3 pkt 1 -4 umowy). ( por także wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2025 roku sygn. akt (...),).

101 W podsumowaniu powyższych uwag wskazać należy, że uwzględnienie w umowie kredytu oprocentowania od kredytowanych kosztów pożyczki przy określaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) i wysokości całkowitych kosztów kredytu spowodowało nieprawidłowe określenie wyżej wymienionych wskaźników. Przesądza to o naruszeniu przez pozwanego art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, co uzasadnia sankcję kredytu darmowego, o jakiej mowa w art. 45 ust. 1 tejże ustawy.

102 Końcowo wskazać należy, że ustawodawca nie wymaga wskazywania przez Bank wzoru matematycznego służącego do obliczenia (...) – ale to nie oznacza, że kredytobiorca może ograniczyć li tylko do wskazania wysokości (...) oraz zupełnie ogólnikowych założeń, bez podania jakie wartości do wzoru podstawia. Zauważyć należy, że w formularzu informacyjnym również dane wprowadzone przez pozwanego mogą wprowadzać konsumenta w błąd, bowiem posłużono się tam zwrotem : „reprezentatywny przykład” zatem nie wiadomo, czy obliczenia dotyczą umowy zawieranej.

103 Sąd wskazuje także, że idea dochowania należytej staranności w formułowaniu umów pożyczki ( kredytu) oraz dochowanie obowiązków informacyjnych przeczy stanowisku pozwanego, że konsument nie ma prawa wiedzieć jaka część spłaty raty przeznaczona jest na spłatę prowizji a jaka na spłatę kapitału. Zamieszczanie w jednej pozycji tabeli kwoty kapitału nie pozwala konsumentowi na przeanalizowanie swojego zobowiązania i ustalenia, czy i kiedy i w jakiej wysokości rata „kapitałowa” obejmuje również prowizję. Ma to również niebagatelne znaczenie w kontekście prawa konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego ( wówczas bowiem konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot pobranej prowizji lub jej części oraz zwrot uiszczonych odsetek), ale także w razie wcześniejszej spłaty kredytu – konsument bowiem nie ma możliwości ustalenia, czy kredytodawca ( pożyczkodawca) prawidłowo obliczył kwotę należną konsumentowi w związku z przedterminową spłatą.

104 Brak takiej informacji skutkuje tym, że konsument nie zna swoich praw i obowiązków. Nie wie, że w związku z przedterminową spłatą zobowiązania może dochodzić od banku kwoty odpowiadającej proporcjonalnej części kosztów pożyczki. Nie posiada również wiedzy odnośnie tego, które koszty pożyczki podlegają obniżeniu, ani w jaki sposób ustalić kwotę należną mu w związku z przedterminową spłatą (np. tytułem zwrotu prowizji, ubezpieczenia). Prowadzić może to do wzbogacenia banku względem konsumenta. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że bank nie rozliczy kosztów pożyczki lub rozliczy je w sposób niewłaściwy, co niezostanie skontrolowane przez konsumenta, nieświadomego tego, że może dochodzić od banku przysługujących mu należności na skutek przedterminowej spłaty

105 Powodowie dodatkowo – jako podstawę do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego – podawali, że pozwany Bank naruszył również art. 13 ust 1 pkt 10 poprzez niewskazanie w umowie innych kosztów obciążających pożyczkobiorcę, zaś ich zmiana pozostaje w sferze całkowitej dowolności Banku, przez co nie dają się one ustalić w sposób jednoznaczny na podstawie treści umowy.

106 Wskazać należy, że umowie o kredyt należy wskazać w sposób jasny i zwięzły, oprócz opłat za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których zapisywane są transakcje zarówno płatności, jak i wypłat, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych, wszelkie inne opłaty powstałe w związku z umową oraz warunki, na jakich opłaty te mogą ulegać zmianie. Jak wynika z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 w związku z motywem 31 tej dyrektywy, wymóg wskazania w umowie o kredyt sporządzonej w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku w sposób jasny i zwięzły elementów określonych w tym przepisie jest niezbędny w celu umożliwienia konsumentom poznania ich praw i obowiązków (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., N. Bank i in.,(...):(...), (...) przytoczone tam orzecznictwo). Zaznajomienie się z elementami, jakie powinna obowiązkowo zawierać umowa o kredyt i ich dobre zrozumienie przez konsumenta są konieczne dla prawidłowego wykonania tej umowy, a w szczególności dla wykonywania przez konsumenta przysługujących mu praw (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., N. Bank i in.,(...) (...), pkt234i przytoczone tam orzecznictwo). Celem umożliwienia dobrego zrozumienia wspomnianych elementów, przy przestrzeganiu wymogu jasności ustanowionego w art. 10 ust. 2 dyrektywy (...), informacje podane w umowie o kredyt muszą więc być pozbawione wszelkich nieścisłości, które obiektywnie mogą wprowadzić przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego, w błąd co do zakresu jego praw i obowiązków wynikających z rzeczonej umowy (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., N. Bank i in.,(...) (...),(...) przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym warunki umowy o kredyt powinny, w szczególności w sposób przejrzysty, wskazywać powody i sposób zmiany opłat związanych ze świadczoną usługą, tak aby konsument mógł przewidzieć, w oparciu o jasne i zrozumiałe kryteria, ewentualne zmiany tych opłat

107 Z powyższego wynika, że art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy(...) należy interpretować w ten sposób, że warunki, na jakich opłaty związane z wykonaniem umowy o kredyt mogą ulec zmianie, powinny być wskazane w tej umowie w sposób jasny i zwięzły, tak aby w szczególności w związku z innymi informacjami warunki te były pozbawione wszelkiej obiektywnej nieścisłości mogącej wprowadzić w błąd przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego co do istnienia zdarzeń mogących spowodować zmianę opłat oraz co do związku między zmianą opłat a tym zdarzeniem. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak wynika z § 7 umowy warunki zmiany kosztów wykonania umowy zostały określone na podstawie wskaźników, które dla konsumenta są trudne do zweryfikowania zarówno przed zawarciem umowy, jak i w trakcie jej wykonywania. Chodzi tu bowiem w szczególności o zmienne wskaźniki ekonomiczne, w tym wskaźniki kontrolowane przez sam bank. Okoliczność, że wzrost opłat rozpatrywanych w postępowaniu głównym był ograniczony ilościowo, maksymalnie do 200% , i czasowo, maksymalnie do czterech razy w roku, nie później niż sześć miesięcy po wystąpieniu warunku, nie może podważyć tego stwierdzenia.

108 W ocenie Sądu właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument nie jest w stanie na podstawie brzmienia warunków umownych dotyczących zwiększenia opłat związanych z wykonaniem rozpatrywanej umowy jasno określić ewolucję zakresu swojego zobowiązania w trakcie wykonywania tej umowy. Skoro zatem konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ( por też wyrok (...) z 13 lutego 2025 roku (...)).

109 Powodowie dochowali terminu do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Wskazany w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim roczny termin liczony od daty wykonania umowy liczyć bowiem – w przekonaniu Sądu – należy od daty upływu terminu płatności ostatniej z rat określonych w umowie pożyczki. Ta data bowiem wyznacza termin wykonania umowy dla powoda A. H. (por. ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz [w:] P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz. Wyd. 1, Warszawa 2025, uwagi do art. 45, wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 8 lipca 2024 roku (...)).

110 W świetle powyższych wywodów, żądanie pozwu zasługiwało na uwzględnienie.

111 Wskutek wykonania przez powoda sankcji kredytu darmowego odpada z mocą wsteczną podstawa prawna dla uiszczonych przez niego na rzecz Banku odsetek i innych kosztów kredytu. Świadczenia te mają zatem charakter świadczenia nienależnego . Roszczenie powoda stało się wymagalne po upływie terminu wskazanego pozwanemu na jego spełnienie. Wysokość dochodzonego roszczenia nie budzi również wątpliwości Sądu.

112 Jak chodzi o proporcjonalność sankcji – to wskazać należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości stopniowania sankcji w zależności od rodzaju uchybień enumeratywnie wskazanych zawartych w ustawie, sąd zatem nie miał możliwości jej stopniowania – wobec jednoznacznej normy prawnej ius congentis. Powoływane przez pozwanego orzeczenie (...) (...) ma zupełnie inny wydźwięk, niż podaje to pozwany. W orzeczeniu tym (...) wskazał, że to na państwach członkowskich ciąży wymóg zastosowania systemu sankcji, które mają być zastosowane w przypadku naruszeń przepisów krajowych implementujących Dyrektywę 2008/48. Wydaje się zatem , że ustawodawca sprostał temu wymaganiu – bowiem sankcja kredytu darmowego przewidziana jest tylko w stosunku do niektórych naruszeń ustawy o kredycie konsumenckim- a biorąc pod uwagę wagę naruszeń jest to sankcja proporcjonalna a także mająca skutek odstraszający.

113 Stąd też orzeczono jak w pkt I i II wyroku.

114 Wydanie orzeczenia reformatoryjnego implikowało również konieczność zmiany rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed sądem I instancji.

115 Wobec uwzględnienia powództwa w całości zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona pozwana została obciążona obowiązkiem zwrotu na rzecz strony powodowej kosztów procesu. Na zasądzone koszty złożyły się opłata sądowa od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika określone zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r., poz. 215) Koszty te zasądzono wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zasądzonymi na podstawie art. 98 § 1¹ k.p.c.

116 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie

117 art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, uznając apelującego za wygrywającego postępowanie w całości.

118 sędzia Agnieszka Kluczyńska