Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 1 lipca 2026 r., I C 1098/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 1 lipca 2026 r., I C 1098/25

Tekst

1 Sygn. akt I C 1098/25

Uzasadnienie

2 Powód O. Z. wystąpił przeciwko Ł. O. i R. O. z pozwem o rozwiązanie, na podstawie art. 913 § 2 k.c., umowy dożywocia zawartej pomiędzy nimi w dniu 18 maja 2018 r. w formie aktu notarialnego Repertorium (...) nr (...) przed notariuszem w O. V. V..

3 Nadto, powód domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

4 Uzasadniając swe stanowisko w sprawie, powód wskazał, iż w dniu 18 maja 2018 r. na podstawie umowy dożywocia zawartej w formie aktu notarialnego Repertorium A nr (...), przeniósł na pozwanych – siostrzenicę i jej męża, prawo własności zabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości M., gminie M. dla której Sąd Rejonowy w Augustowie VIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w O. prowadzi KW nr (...), w zamian za dożywocie w rozumieniu art. 908 § 1 k.c.

5 Powód podał przy tym, że relacje między stronami zaczęły się pogarszać, a obecnie – zostały całkowicie zerwane. Przy tym pozwani całkowicie zaprzestali wykonywania obowiązków wynikających z umowy dożywocia (tj. nie dostarczają opału, nie zapewniają wyżywienia, ubrania, leków, nie pomagają w chorobie ani w codziennym utrzymaniu, nie ponoszą kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości, w tym opłat za prąd, wodę, podatki i ogrzewanie), zerwali więź osobistą z powodem, nie interesują się jego sytuacją życiową ani stanem zdrowia, nie pytają o potrzeby powoda, nie świadczą na rzecz powoda pomocy ani opieki, a wszelkie koszty utrzymania nieruchomości i zapewnienia sobie bytu powód ponosi samodzielnie. Ponadto powód podkreślił, iż od ok. dwóch lat pozwani nie odwiedzili go. Przy tym, kontakty stron były ograniczone do incydentalnych rozmów telefonicznych w związku ze świętami, zaś obecnie strony nie utrzymują kontaktu telefonicznego. Powód wskazał, iż pozwany nierzadko dzwonił do powoda będąc pod wpływem alkoholu, co powód wywnioskował po bełkotliwej, pozbawionej sensu mowie, kierując do niego nieprzyjemne, a nawet obraźliwe słowa, a także formułując groźby i zastraszenia. Takie zachowanie budziło u powoda poczucie lęku i dodatkowo pogłębiało jego osamotnienie i frustrację. Powód zaakcentował, iż pozwani nigdy nie zamieszkiwali w nieruchomości objętej umową dożywocia.

6 W ocenie powoda, pozwani nie okazują mu ani jego obecnej żonie szacunku. Nie przejawiają troski, nie interesują się stanem nieruchomości ani jej utrzymaniem. Powód jest przekonany, że nie może liczyć na pomoc pozwanych. W konsekwencji całkowicie utracił do pozwanych zaufanie i nie widzi podstaw do dalszego utrzymywania stosunku prawnego w postaci umowy dożywocia.

7 W odpowiedzi, pozwani Ł. i R. Ł. małżeństwo O. wnieśli o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu według załączonego na ostatniej rozprawie spisu kosztów oraz kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie przy braku złożenia takiego spisu - według norm przepisanych.

8 Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana zanegowała twierdzenia powoda dotyczące całkowitego zaprzestania wykonywania obowiązków wynikających z umowy dożywocia, zerwania więzi osobistej z powodem, braku zainteresowania sytuacją i stanem zdrowia powoda, samodzielnego ponoszenia przez powoda wszelkich kosztów utrzymania nieruchomości i zapewnienia sobie bytu powód, zaprzestania odwiedzin powoda dwóch lat, zaprzestania świadczeniem pomocy i opieki na rzecz powoda, telefonicznego kontaktowania się z powodem przez pozwanego znajdującego się pod wpływem alkoholu, kierującego do powoda nieprzyjemne, obraźliwe słowa, a także formułującego groźby i zastraszenia.

9 Pozwani wskazali, iż powód pominął fakt, że przyczyną zawarcia umowy dożywocia z pozwanymi była okoliczność ustnego porozumienia zwartego z matką pozwanej i siostrą powoda — Ł. K. (zmarłą w dniu 10.04.2025 r.). Przedmiotem ww. porozumienia było ustalenie, że w ramach wdzięczności za zawarcie przedmiotowej umowy dożywocia, siostra powoda zrzekła się swojego udziału w prawie własności nieruchomości położnej przy ulicy (...) w O. na rzecz powoda bez obowiązku spłaty. Z kolei w toku procedury wywłaszczeniowej nieruchomości położonych przy (...) w O., powód uzyskał prawo własności nieruchomości położonej w M. – będącej z kolei przedmiotem rzeczonej umowy dożywocia. Dalej, pozwani zaakcentowali, iż powód celowo zwlekał z wytoczeniem przedmiotowego powództwa, tj. do śmierci Ł. K. w dniu 10 kwietnia 2025 r. W ocenie strony pozwanej – rzeczywistą przyczyną złożenia pozwu stanowi fakt odseparowania powoda od pozwanych przez obecną żonę powoda - B. L.. Pozwani wskazali, iż od połowy 2022r. powód zaczął ich unikać, zaś latem 2023 r. poprosił ich, aby nie przyjeżdżali do niego a także nie uprawiali ogródka. Przy tym pozwani dostosowali się do ww. żądań powoda. Pozwani potwierdzili, iż nigdy nie partycypowali w kosztach utrzymania nieruchomości, z uwagi na fakt deklarowania przez powoda, że jest osobą majętną. Powód jest spadkobiercą testamentowym do całości spadku po zmarłej żonie – B. Z.. Ponadto, strona pozwana wskazała, iż w nagraniach rozmów stron powód wielokrotnie oświadczał, że nie ma żadnych zastrzeżeń odnośnie zachowania pozwanych, jednakże podkreślał, że „jego obecna sytuacja osobista zmieniła się” — odnosząc się do poznania nowej partnerki.

10 Ponadto, pozwani wskazali, iż zrezygnowali z przyjazdów do powoda, który odmawiał wspólnych spotkań z nimi z uwagi na inne spotkania, wydarzenia. Początkowo powód wraz z B. L. zajmowali z pozwanymi wspólne miejsce przy stole, później ostentacyjnie siadali osobno, albo chowali się w domu lub wyjeżdżali. Stopniowo powodowi zaczynało wszystko przeszkadzać, nie siadał już razem z pozwanymi, nie miał dla nich czasu. Przestał też doceniać ich towarzystwo, ich plony z ogródka. Powód zamknął pozwanym dostęp do kuchni polowej i toalety znajdującej się w domku holenderskim, który powód zakupił z poprzednią żoną, pod pretekstem, że obecna żona posprzątała i nie wolno tam brudzić. Zdarzało się, że powód zachowywał się złośliwie podczas wizyty pozwanych na działce, kierując w ich stronę negatywne komentarze. Pozwani starali się ignorować zachowanie powoda. Powód z własnej inicjatywy zadzwonił do pozwanej w marcu 2025 r., gdyż nie działała telewizja. W swoim zakresie pozwana załatwiła pomoc technika aby naprawił usterkę. Od tej pory właściwie całkowicie powód przestał do dzwonić pozwanych - to oni inicjowali każdy kontakt.

11 W toku postępowania strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie, przy czym na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. pełnomocnik pozwanych przedłożył spis kosztów.

12 Sąd ustalił, co następuje:

13 Nieruchomość położona przy (...) w O. o numerze geodezyjnym (...) stanowiła współwłasność O. Z. oraz jego siostry - Ł. K. w udziałach po ½. O. Z. i Ł. K. zawarli ustne porozumienie zgodnie z którym, siostra powoda zrzekła się swojego udziału w prawie własności nieruchomości położnej przy ulicy (...) w O. na rzecz powoda bez obowiązku spłaty. Sytuacja materialna O. Z. była trudna, zaś jego źródło utrzymania stanowiła renta (dowód: wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v, zeznania świadka V. K. k. 291v-292, zeznania powoda O. Z. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297, zeznania pozwanego Ł. O. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297, zeznania pozwanej R. O. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297v).

14 Nieruchomość położona przy ulicy (...) w O. o numerze geodezyjnym (...) w wyniku odnowienia ewidencji gruntów w 1993 r. zmieniła numerację i obecnie ww. działka posiada numer geodezyjny (...) (dowód: pismo z dnia 3 lutego 2026 r. k. 206).

15 W 2011 r. rozpoczęto realizację inwestycji drogowej polegającej m. in. na rozbudowie ulic (...) w O. w ciągu drogi wojewódzkiej nr (...) M. – K. – P. – D. – O. – D. Tartak od km 90+0,57,80 do km 90+642,00, zaś zakres robót budowlanych obejmował również rozbiórkę budynku mieszkalnego, kiosku i budynku gospodarczego przy ulicy (...). Przy tym działka o numerze (...) została przeznaczona w całości pod drogę wojewódzką. Realizacja inwestycji miała na celu umożliwienie dojazdu do centrum handlowo-usługowego (...) w O..

16 Na mocy decyzji nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydaną z upoważnienia K. (...) z dnia 26 stycznia 2011 r. nr (...) (...)-6(...) w sprawie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy (...) i ulicy (...) w O. w ciągu drogi wojewódzkiej nr (...) i ulicy (...) w ciągu drogi wojewódzkiej nr (...) oraz zatwierdzeniu podziału nieruchomości (zmienionej w części ostateczną decyzją wydaną z upoważnienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 sierpnia 2012 r. w sprawie (...) (...) (...)), orzeczono o przeniesieniu prawa własności nieruchomości, w tym nieruchomości o (...), na rzecz Województwa (...). W związku z wydaniem ww. decyzji, Miasto O. było zobowiązane do wypłaty na rzecz O. Z. kwoty pieniężnej w wysokości 180.856,00 zł tytułem odszkodowania za ww. nieruchomość. Strony postanowiły uregulować powyższe zobowiązanie w ten sposób, ze dłużnik – Miasto O. celem zwolnienia się z powyższego zobowiązania za zgodą wierzyciela – O. Z. miał spełnić inne świadczenie. W dniu 27 marca 2013 r. w kancelarii notarialnej w O. przed notariuszem V. V. sporządzono umowę przeniesienia własności nieruchomości (Rep. A nr (...)), na mocy której E. D. – reprezentujący Miasto O. celem zwolnienia się z ww. zobowiązania (tj. zapłaty odszkodowania) przeniósł na rzecz O. Z. własność zabudowanej nieruchomości stanowiącej grunty orne, położonej w miejscowości M., gminie M., oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), o łącznej powierzchni 0,1726 ha. W dacie nabycia ww. nieruchomości O. Z. pozostawał wdowcem, zaś kolejnego związku małżeńskiego nie zawierał. Ponadto jego źródłem utrzymania była emerytura w wysokości ok. 2.500,00 zł miesięcznie.

17 (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej k. 207-222, kserokopia protokołu z dnia 14.10.2011 r. k. 222v, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31.08.2012 r. k. 223-234, odpis aktu notarialnego Rep. A nr (...) k. 238-243v, wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, zeznania powoda O. Z. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297)

18 Przy przeprowadzce powoda do miejscowości M., pomagali mu w szczególności Ł. i R. Ł. małż. O. poprzez transport i segregację rzeczy, w tym mebli, ubrań a następnie również w urządzeniu się w nowym miejscu, w pracach porządkowych na nieruchomości. Ponadto, pozwana robiła zakupy na rzecz powoda. Wówczas relacje stron układały się prawidłowo. Powód spędzał u teściowej pozwanej święta Bożonarodzeniowe, Wielkanocne, jak również inne wydarzenia okolicznościowe. Ponadto, powód z własnej inicjatywy kontaktował się telefonicznie z pozwanymi, organizował spotkania towarzyskie, zapraszał na spotkania i odwiedzał pozwanych miejscu ich zamieszkania - w O. (dowód: wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v).

19 O. Z. i B. O. (nazwisko rodowe: D.) zawarli związek małżeński w dniu 28 grudnia 2014 r. w M. zarejestrowany w Urzędzie Stanu Cywilnego w M. pod numerem (...) (dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k. 19-19v).

20 Pozwana – będąca córką chrzestną powoda - akceptowała B. O. i darzyła ją pozytywnymi uczuciami, a ponadto była jej świadkiem na ślubie z powodem. Żona powoda zachorowała na chorobę nowotworową. W dniu 25 listopada 2016 r. B. Z. (poprzednio: O.) zmarła (dowód: kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 20, wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v, zeznania powoda O. Z. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297, zeznania pozwanego Ł. O. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297, zeznania pozwanej R. O. na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 297v).

21 Postanowieniem z dnia 26 października 2017 r. Sąd Rejonowy w Augustowie V Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w O. w sprawie sygn. akt (...), stwierdził, że spadek po B. Z. zmarłej w dniu 25 listopada 2016 r. w M., ostatnio stale tam zamieszkałej na podstawie testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego w Kancelarii (...) w K. przed notariuszem Ł. G. w dniu 26 stycznia 2015 r. zarejestrowanego w Repertorium A (...) nabył w całości O. Z. (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia postanowienia k. 21).

22 B. Z. (poprzednio: O.) była osobą bezdzietną i majętną, zaś po jej śmierci powód odziedziczył m. in. mieszkanie w K. oraz pieniądze zgromadzone na rachunkach bankowych (dowód: wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v).

23 W 2018 r. powód zdecydował się przenieść na pozwanych własność nieruchomości położonej w miejscowości M. w zamian za dożywotnie utrzymanie, pomoc i opiekę. Relacje stron nadal nie uległy zmianie (dowód: wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, zeznania świadka L. O. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 295-296).

24 W dniu 18 maja 2018 r. w kancelarii notarialnej w O. przed notariuszem V. V. sporządzono umowę dożywocia (Rep. A nr (...)), na mocy której O. Z. przeniósł na rzecz Ł. O. oraz jego żony – R. O. własność zabudowanej nieruchomości stanowiącej grunty orne, położonej w miejscowości M., gminie M., oznaczonej numerem (...), o łącznej powierzchni 0,1726 ha, a w zamian za to Ł. i R. Ł. małż. O. zobowiązali się zapewnić O. Z. dożywotnie utrzymanie, zgodnie z art. 908 § 1 k.c., polegające na przyjęciu go jako domownika oraz dostarczeniu mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, jak również zapewnieniu mu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie, zaś w razie śmierci – sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

25 W dniu 18 maja 2018 r., w czasie podpisywania opisanej wyżej umowy, postawa powoda, stan jego świadomości i możliwości podejmowania decyzji, jak również swobodnego wyrażania własnej woli, nie budziły zastrzeżeń lub wątpliwości notariusza.

26 Działka objęta opisanym wyżej aktem notarialnym stanowiła grunty orne o powierzchni 0,1726 ha, zabudowane jednorodzinnym, wolnostojącym, budynkiem mieszkalnym, parterowym z niewielką piwnicą, bez poddasza użytkowego o powierzchni zabudowy 102,16 m² (użytkowej - 73,30 m²) oraz budynkiem gospodarczym wraz z garażem w zabudowie wolnostojącej, murowanym z gliny o powierzchni zabudowy 43,41 m² (użytkowej – 36,90 m²). Ponadto nieruchomość posiadała dostęp do drogi publicznej.

27 (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia aktu notarialnego D.. A nr (...) k. 10-13, odpis aktu notarialnego D.. A nr (...) k. 244-247, wydruk z treści księgi wieczystej k. 14-18)

28 Ł. i R. Ł. małż. O. wspólnie mieszkają w O. przy ulicy (...) i nigdy wspólnie nie mieszkali z powodem na nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy dożywocia (bezsporne).

29 Po zawarciu przez strony umowy dożywocia z dnia 18 maja 2018 r. D.. A nr (...), O. Z., Ł. O. i R. O. w dalszym ciągu pozostawali w prawidłowych relacjach, zaś pozwani deklarowali gotowość do udzielenia powodowi koniecznej pomocy oraz zaspokajania jego potrzeb życiowych, choć nie ponosili wszelkich kosztów utrzymania powoda. O. Z. nie wyrażał wówczas zamiaru rozwiązania umowy dożywocia, ani wobec pozwanej, ani wobec członków swojej rodziny generacyjnej, czy też osób postronnych, natomiast zakupów, dokonywał z posiadanych środków finansowych z własnej woli. O. Z. po śmierci żony, zaczął dysponować środkami z emerytury w wysokości ok. 7.000,00 zł miesięcznie, wystarczającymi na pokrycie kosztów utrzymania nieruchomości. W przyjętym przez strony modelu funkcjonowania, powód ponosił samodzielnie koszty utrzymania nieruchomości położonej w miejscowości M., gminie M., oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), w tym: koszt wywozu nieczystości płynnych, podatek rolny, podatek od nieruchomości, opłatę za odbiór odpadów komunalnych, koszt energii elektrycznej, koszt udrożnienia kanalizacji, opłatę za wodę. O. Z. nie wzywał pozwanych do uiszczenia środków pieniężnych tytułem kosztów utrzymania nieruchomości i opłat eksploatacyjnych (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia umowy o świadczenie usług z dnia 26.05.2026 r. k. 23, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia protokołu kontroli z dnia 28.06.2024 r. k. 24, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia paragonów k. 25, poświadczone za zgodność z oryginałami kserokopie decyzji w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r., 2021 r., 2022 r., 2024 r. k. 26-27v, 29-29v, 31-31v, 33-33v, poświadczone za zgodność z oryginałami kserokopie dowodów wpłaty k. 28, 30, 32, 34, poświadczone za zgodność z oryginałami kserokopie zawiadomień k. 38-38v, 40-40v, poświadczone za zgodność z oryginałami kserokopie dowodów wpłaty k. 39, 41, kserokopia faktur za energię elektryczną k. 42-42v, 44-44v, 46-46v, 48-48v, 50-50v, 52-52v, 54-54v, 56-57, 59-60v, 64-64v, 66-66v, 68-68v, 70-70v, 72-72v, 74-78v, kserokopia dowodów wpłaty za energię elektryczną k. 43, 45, 47, 49, 51, 53, 55, 58, 63, 65, 67, 69, 71, 73, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia umowy nr (...) r. o przystąpieniu do poboru wody k. 79-79v, kserokopia faktur za wodę k. 80, 82, 84, 86, 88, 90, 92, 94, 96-98, 101, 103, 105-106, 109, 111-112, 114-116, kserokopia dowodów wpłat za wodę k. 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95, 102, 104, 108, 110, 113, 117, kserokopia faktury za udrożnienie kanalizacji wraz z dowodem wpłaty k. 99-100, wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, zeznania świadka B. L. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 292v-293).

30 W 2019 r. pozwani - za zgodą powoda – urządzili na ww. nieruchomości ogród warzywny. Powód nadal często spotykał się z pozwanymi, jak również z teściami pozwanej, bratem pozwanego i jego ówczesną żoną S.; ww. spędzali razem czas organizując grilla, ogniska. Powód również z własnej inicjatywy odwiedzał pozwanych i utrzymywał z nimi kontakt telefoniczny. Powód w dalszym ciągu spędzał święta wspólnie z pozwanymi. Ponadto, znajomy powoda – K. B. również uczestniczył w spotkaniach organizowanych przez rodzinę powoda z okazji świąt, innych uroczystości.

31 Powód zdecydował się na przeprowadzenie remontu budynku mieszkalnego na przedmiotowej nieruchomości. Przy tym prace remontowe wykonywał pozwany oraz jego brat – S. O., zaś rozliczenie finansowe nastąpiło wyłącznie między S. O. a powodem. Powód finansował wykonanie remontu z własnych środków finansowych. Przy tym część prac remontowych dachu oraz elewacji były wykonane odpłatnie przez inne osoby.

32 (dowód: wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, zeznania świadka K. B. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 294-294v, zeznania świadka L. O. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 295-296, zeznania świadka S. O. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 296-296v)

33 W 2023 r. powód przeszedł operację oczu, zaś w czasie poprzedzającym operację i rekonwalescencji nie zwracał się do pozwanych z prośbą o pomoc (dowód: wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v, zeznania świadka B. L. złożone na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. k. 292v-293, zeznania świadka L. O. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 295-296).

34 Do pogorszenia się stosunków pomiędzy stronami doszło zaś w związku nawiązaniem relacji przez powoda z B. L. – powód zaczął więcej czasu spędzać z B. L. i jej rodziną. Powód stopniowo zaczął izolować się od pozwanych, tj. zaprzestał spędzania świąt i wolnego czasu z pozwanymi. Pozwana – mając na uwadze wspólne wcześniejsze ustne ustalenia, tj. że do śmierci to powód będzie miał poczucie, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości - pytała powoda, czy mogą przyjechać na nieruchomość, czy nie będą przeszkadzać. O. Z. nie zgłaszał wówczas pretensji odnośnie opieki ze strony pozwanych.

35 W sierpniu 2023 r. powód poinformował pozwanych, że chce rozwiązać umowę dożywocia, bo ,,zmieniła się u niego sytuacja”. Motywacją powoda do zakończenia umowy dożywocia była chęć zabezpieczenia finansowego jego obecnej żony. Powód zażądał od pozwanych likwidacji ogródka warzywnego celem zasiania w tym miejscu trawy. Pozwani deklarowali, że z ich strony nic się nie zmieniło, tj. w dalszym ciągu chcą wykonywać obowiązki wynikające z umowy dożywocia. Pozwani dostosowali się do żądania powoda i zaprzestali uprawiać ogródek warzywny na przedmiotowej nieruchomości. Powód zaprzestał kontaktować się telefonicznie z pozwanymi i nie składał osobistych wizyt pozwanym w ich miejscu zamieszkania. Mimo to, pozwana podejmowała próby skontaktowania się z powodem – wielokrotnie nieskuteczne. R. O. podejrzewała, iż diametralna zmiana zachowania powoda w stosunku do pozwanych wynikała z zawarcia znajomości z B. L..

36 (dowód: wydruki zdjęć k. 160-171, rachunki szczegółowe numeru telefonu k. 172-192, wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v, zeznania świadka K. B. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 294-294v)

37 O. Z. i B. L. (nazwisko rodowe: G.) zawarli związek małżeński w dniu 22 lutego 2025 r. w M. zarejestrowany w Urzędzie Stanu Cywilnego w M. pod numerem (...). Pozwani nie uczestniczyli w ślubie i przyjęciu weselnym ww., gdyż nie zostali zaproszeni ani nawet powiadomieni o zamiarze powda wstąpienia w kolejny yzwiązek małżeński. (dowód: kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa k. 22-22v, wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, zeznania świadka B. L. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 292v-293, zeznania świadka U. D. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 293-293v, zeznania świadka K. B. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 294-294v).

38 Pismem z dnia 4 lipca 2025 r. powód wezwał Ł. i R. Ł. małż. O. do rozwiązania umowy dożywocia zawartej w dniu 18 maja 2018 r. w kancelarii notarialnej w O. przed notariuszem V. V. (Rep. A nr (...)), dotyczącej zabudowanej nieruchomości stanowiącej grunty orne, położonej w miejscowości M., gminie M., oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), o łącznej powierzchni 0,1726 ha, dla której Sąd Rejonowy w Augustowie VIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w O. prowadzi KW nr (...), i zwrotnego przeniesienia prawa własności na jego rzecz z uwagi na rażące i uporczywe niewywiązywanie się przez Ł. i R. Ł. małż. O. z zawartej umowy. Na udzielenie odpowiedzi na ww. wezwanie zakreślono 7-dniowy termin. Wezwanie doręczono pozwanym w dniu 29 lipca 2025 r. (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wezwania do ugodowego rozwiązania umowy o dożywocie i zwrotnego przeniesienia prawa własności k. 118-119, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wydruku z książki nadawczej k. 120, wydruk z systemu śledzenia przesyłki Poczty Polskiej k. 121-121v).

39 Powód w głównej mierze spędzał czas z obecną żoną i nie kontaktował się z pozwanymi. W sierpniu 2025 r. powód w rozmowach telefonicznych uprzedził pozwaną, że w ,,odpowiednim” czasie – w związku z brakiem dobrowolnego zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości na powoda w 2023 r. – wniesie powództwo przeciwko niej i jej mężowi. Zaś w toku postępowania sądowego powód zawnioskuje świadków i wyjaśni podstawy faktyczne swego żądania. Powód deklarował, iż radził sobie ze wszystkim i niczego nie potrzebował od pozwanych. Pozwana jednocześnie zapewniała powoda o gotowości do udzielenia mu pomocy oraz oświadczyła, że zachowanie powoda wzbudza w niej smutek. W październiku 2025 r. powód nie odebrał połączeń od pozwanej (dowód: nagrania rozmów stron zrejestrowanych od sierpnia 2025 r. do stycznia 2026 r. – płyta CD k. 149).

40 W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 6 października 2025 r. Ł. i R. Ł. małż. O. zanegowali twierdzenia powoda dotyczące rzekomego rażącego i uporczywego niewywiązywania się z zawartej umowy dożywocia. Ponadto, wskazali, iż powód nadużywa swego prawa, celowo odmawia przyjęcia pomocy z ich strony. Zachowanie powoda oraz jego intensyfikację pozwani utożsamili z faktem zawarcia poprzez powoda nowego związku małżeńskiego i odseparowania powoda członków rodziny. Przy tym, Ł. i R. Ł. małż. O. zadeklarowali gotowość do świadczenia pomocy powodowi (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia odpowiedzi na wezwanie k. 122).

41 Pismem z dnia 24 października 2025 r. powód złożył oświadczenie o rozwiązaniu przedmiotowej umowy dożywocia oraz ponownie wezwał pozwanych do zwrotnego przeniesienia prawa własności zabudowanej nieruchomości stanowiącej grunty orne, położonej w miejscowości M., gminie M., oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), o łącznej powierzchni 0,1726 ha, dla której Sąd Rejonowy w Augustowie VIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w O. prowadzi KW (...), z uwagi na rażące i uporczywe niewywiązywanie się przez Ł. i R. Ł. małż. O. z zawartej umowy. Zakreślono termin 14-dniowy. Oświadczenie zostało doręczone pozwanym w dniu 30 października 2025 r. (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia oświadczenia o rozwiązaniu przedmiotowej umowy dożywocia k. 124, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia potwierdzenia odbioru k. 126-126v, wydruk z systemu śledzenia przesyłki Poczty Polskiej k. 127-127v).

42 W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 10 listopada 2025 r. Ł. i R. Ł. małż. O. ponownie zanegowali twierdzenia powoda dotyczące rzekomego rażącego i uporczywego niewywiązywania się z zawartej umowy dożywocia (dowód: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia odpowiedzi na wezwanie k. 128).

43 Następnie, w listopadzie 2025 r. pozwana skontaktowała się telefonicznie z powodem, który oświadczył, że żyje i potrzebuje kwoty 2.000.000,00 zł. Powód uprzedził pozwaną, że jego pełnomocnik – w osobie adwokata – sporządził pismo procesowe. Jednocześnie, powód przyznał, iż rozmyślił się odnośnie dalszego trwania umowy dożywocia. Powód zarzucił pozwanej, że jej mąż skontaktował się z potencjalnymi świadkami, w tym sąsiadem D.. W trakcie rozmów stron, powód deklarował, iż był zadowolony, było mu dobrze i otaczali go dobrzy ludzie. Przy tym, powód ponownie uprzedził pozwaną, że zawnioskuje świadków w toku postępowania sądowego oraz zarzucił pozwanej nieprawidłowe zachowanie wobec jego obecnej żony, tj. że nie przywitała się i odwróciła się (dowód: nagrania rozmów stron zrejestrowanych od sierpnia 2025 r. do stycznia 2026 r. – płyta CD k. 149).

44 W styczniu 2026 r. w czasie kolejnych rozmów pozwanych z powodem powód oświadczył, że w Wielkanoc zawarł związek małżeński z B. L.. Powód ponownie zapytał pozwanych czy są skłonni zwrotnie przenieść na niego własność nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy dożywocia. Powód oświadczył, że u podstaw jego żądania legła chęć uregulowania jego sytuacji w związku ze zmianą stanu cywilnego, a nie zachowanie pozwanych. Powód oświadczył, iż nie chce konfabulować i deklarował brak jakichkolwiek pretensji do pozwanych. Przy tym obecna żona powoda chciała zagospodarować przedmiotową nieruchomość poprzez nasadzenia roślin i zasianie trawy. Powód deklarował gotowość do odkupienia narzędzi. Ponadto, powód nabył meble opiewające na kwotę ok. 2.600,00 zł, która jego zdaniem nie była wygórowana (dowód: nagrania rozmów stron zrejestrowanych od sierpnia 2025 r. do stycznia 2026 r. – płyta CD k. 149).

45 Powód O. Z. ma 78 lat i mieszka wspólnie z żoną – B. L. w miejscowości M. na nieruchomości rolnej objętej sporną umową dożywocia. Pozwani w dalszym ciągu deklarują gotowość do świadczenia pomocy powodowi. Zaś samodzielne zaspokajanie swych potrzeb żywieniowych, związanych z zakupem odzieży i obuwia, czy też dostępem do opieki medycznej przez powoda wynika wyłącznie z jego woli. W przeszłości przeszedł operację oczu. Zwrócił się z prośbą do K. B. aby przetransportował go ze szpitala do domu. Obecnie jest osobą samodzielną, w tym jest mobilny, dokonuje na swoją rzecz zakupów, jest w stanie przyrządzić sobie posiłek bądź udać się do restauracji, zachowuje higienę osobistą, utrzymuje kontakty towarzyskie (dowód: wyjaśnienia informacyjne powoda złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 258v-259v, wyjaśnienia informacyjne pozwanego złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 259v-260, wyjaśnienia informacyjne pozwanej złożone na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. k. 260-261v, zeznania świadka B. L. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 292v-293, zeznania świadka U. D. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 293-293v, zeznania świadka K. B. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 294-294v, zeznania świadka L. O. złożone na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. k. 295-296).

46 Sąd zważył, co następuje:

47 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie ww. dowodów wyszczególnionych w części ustaleniowej uzasadnienia, w tym dokumentów urzędowych oraz prywatnych oraz zeznań świadków V. K., B. L., U. D., K. B., L. O., S. O., przy czym tylko częściowo Sąd dał wiarę zeznaniom żony powoda – B. L.. Żona powoda zainteresowana była bowiem korzystnym dla powoda rozstrzygnięciem w niniejszym procesie i nie będzie nadużyciem stwierdzenie, że de facto inspirowała męża (powoda) w wytoczeniu powództwa. Świadek zaś V. K. (siostra pozwanej) jest skonfliktowana z pozwaną m. in. na tle finansowym dotyczącym spadkobrania po zmarłych rodzicach, nie przebywała na spornej nieruchomości od co najmniej 14 lat i nie jest obiektywnym obserwatorem, bowiem swą wiedzę w głównej mierze czerpała li tylko z twierdzeń powoda.

48 Zeznania stron w zakresie ich obecnej sytuacji bytowej oraz sytuacji życiowej, a także w części dotyczącej relacji między stronami należało uznać co do zasady wiarygodne. Wprawdzie co do szczegółów przebiegu danego zdarzenia, motywów działania stron, ich intencji zeznania ta pozostawały ze sobą w oczywistej sprzeczności, gdyż każda ze stron przedstawiała wiele okoliczności w sposób jak najbardziej korzystny dla siebie. Jest natomiast niezaprzeczalnym i zgodnym w świetle pozostałych dowodów, że zły stan stosunków między stronami nastąpił z przyczyn leżących po stronie powoda, który uniemożliwia pozwanym wywiązywanie się z obowiązku opieki wobec jednostronnej decyzji o zerwaniu relacji. Ich zeznania zasługują na wiarygodność w takim zakresie, w jakim potwierdzają je pozostałe dowody. Zauważyć należy, że emocjonalne zaangażowanie stron miało istotny wpływ na sposób dokonywania przez nich interpretacji oraz oceny tych samych wydarzeń.

49 Odrębnego ustosunkowania się wymagał wniosek dowodowy strony pozwanej zawarty w piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2026 r. w postaci nagrań rozmów stron zrejestrowanych od sierpnia 2025 r. do stycznia 2026 r. (k. 149). Nie ulega wątpliwości, że o nagrywaniu tych rozmów powód nie był uprzedzony, co zawsze budzi wątpliwości Sądu co do możliwości przeprowadzenia dowodu z takiego nagrania. Kwestia dopuszczalności tego typu dowodów jest bowiem przedmiotem sporów tak w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym. Z jednej strony podnosi się, iż okoliczność, że strona nigdy nie wyraziła zgody na nagranie rozmowy przeprowadzonej w toku postępowania przez strony i nie została uprzedzona, że rozmowa będzie nagrana, zaś druga strona nie wspomniała przed przystąpieniem do nagrania, iż zapis rozmowy będzie wykorzystany w procesie, dyskwalifikuje moc dowodową nagrania i stanowi o naruszeniu art. 227, 233 i 328 k.p.c. (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2010 roku sygn. akt I ACa 10/10, publ. (...) Prawnej L.), a nadto że podstępne nagranie prywatnej rozmowy godzi w konstytucyjną zasadę swobody i ochrony komunikowania się (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008 roku sygn. akt I ACa 1057/07, publ. OSA 2009 nr 11, poz. 35, str. 56). Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z 25 kwietnia 2019 r. (sygn. akt II CSK 45/19) wskazał, że nagrania uzyskane bez zgody drugiej strony mogą być dopuszczone, jeśli służą ochronie uzasadnionego interesu strony i nie naruszają chronionych dóbr, takich jak prawo do prywatności, w sposób nieproporcjonalny. Dodatkowo w literaturze wskazuje się, że takowe nagrania można uznać za dowód w sytuacji gdy strona, która się na niego powołuje nie ma innych możliwości aby wykazać prawdziwość swoich twierdzeń.

50 W świetle treści art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu mogą być wszelkie fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Zaś zgodnie z treścią art. 308 k.p.c. sąd może dopuścić dowód z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięk. Z przywołanych przepisów wynika, że nagranie dźwięku może być uznane za pełnoprawny środek dowodowy, o ile jest ono autentyczne, a przy tym w sposób rzeczywisty oraz niebudzący wątpliwości przyczynia się ono do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

51 Przedłożone przez pozwanych nagrania rozmów stron zarejestrowane od sierpnia 2025 r. do stycznia 2026 r. – w ocenie Sądu - były obiektywne i nie dały podstawy do stwierdzenia, że pozwana sterowała przebiegiem rozmowy, prowokowała powoda. Powód nie kwestionował autentyczności, integralności nagrań i nie zaprzeczył, iż głos mężczyzny zarejestrowany na nagraniach należy do niego. Na zarejestrowanych nagraniach głosowych powód wielokrotnie wskazał, iż inicjatywa rozwiązania umowy dożywocia należała do niego, a główną motywacją była chęć zabezpieczenia finansowego obecnej żony powoda. Przy tym powód deklarował, iż jest zdrowy, daje radę z wszystkimi czynnościami życia codziennego i niczego nie potrzebuje od pozwanych. Powód przyznał, iż nie oddzwaniał do pozwanej, z uwagi na dużą ilość zajęć. Ponadto wskazał, iż potencjalnie zadzwoni do pozwanej.

52 Okoliczność zawarcia ugody przez pozwaną i otrzymania przez nią kwoty 75.000,00 zł, kierowania przez pozwanego w stosunku do powoda w trakcie rozmów telefonicznych słów powszechnie uznanych za obelżywe, nieprawidłowego traktowania obecnej żony powoda przez pozwaną nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

53 Zgodnie z art. 913 § 1 k.c., jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień, a w wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie (§ 2).

54 Redakcja ww. przepisów wskazuje, że art. 913 § 2 k.c. stanowi lex specialis wobec art. 913 § 1 k.c. Wobec tego – dla zastosowania art. 913 § 2 k.c. nie wystarcza samo wykształcenie się między stronami stosunków sprawiających , że nie można od nich wymagać, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności. Wystąpienie okoliczności z art. 913 § 1 k.c. uznawane jest za przesłankę konieczną lecz nie wystarczającą dla zastosowania art. 913 § 2 k.c. (por. wyr. SA w Warszawie z 17.09.2014 r., VI ACa 1851/13, niepubl.; wyr. SA w Katowicach z 04.03.2015 r., I ACa 901/14, Legalis; wyr. SA w Gdańsku z 15.05.2015 r., I ACa 899/14, Legalis; wyr. SA w Łodzi z 15.03.2016 r., I ACa 1296/15, Legalis; wyr. SA w Gdańsku z 19.04.2016 r., I ACa 137/16, Legalis; wyr. SA w Łodzi z 19.04.2018 r., I ACa 1061/17, Legalis; post. SN z 05.03.2020 r., IV CSK 497/19, Legalis).

55 Chodzić zatem musi o wypadki, w których negatywny charakter stosunków jest szczególnie intensywny lub o wypadki, w których do wytworzenia się owych negatywnych stosunków doszło na skutek szczególnych zdarzeń spowodowanych zwłaszcza przez jedną ze stron.

56 W orzecznictwie i literaturze zgodnie przyjmuje się, że rozwiązanie umowy dopuszczalne jest przede wszystkim wówczas, gdy przyczyną złych stosunków jest zachowanie pozwanego – innymi słowy: zachowanie właściciela nieruchomości wobec dożywotnika musi być szczególnie naganne (por. Z. Radwański, w: System PrPryw, t. 8, 2011, s. 768; w tym kierunku również E. Niezbecka, w: Kidyba, Komentarz KC, t. III, cz. 2, 2014, s. 1414; w orzecznictwie tak zwłaszcza wyr. SN z 9.4.1997 r., III CKN 50/97, OSNC 1997, Nr 9, poz. 133; wyr. SN z 28.1.1999 r., III CKN 324/98, Legalis; wyr. SN z 9.11.2000 r., II CKN 342/00, niepubl.; wyr. SN z 15.7.2010 r., IV CSK 32/10, Legalis; wyr. SA w Białymstoku z 18.3.2015 r., I ACa 907/14, Legalis; wyr. SA w Białymstoku z 18.03.2015 r., I ACa 903/14, Legalis; wyr. SA w Gdańsku z 15.05.2015 r., I ACa 899/14, Legalis; wyr. SA w Białymstoku z 15.09.2017 r., I ACa 574/16, Legalis; wyr. SA w Białymstoku z 01.12.2017 r., I ACa 548/17, Legalis; wyr. SA w Białymstoku z 22.11.2018 r., I ACa 493/19, niepubl).

57 Chodzi zatem o zachowania prowadzące do skutków dotkliwych ponad miarę, swą intensywnością wykraczających poza granice zwykłej, nielojalnej postawy wobec dożywotnika. Innymi słowy – rozwiązanie umowy stanowi środek ostateczny, który może zostać wykorzystany jedynie wówczas, gdy nie jest możliwe zapewnienie w inny sposób ochrony prawnej podmiotowi, który na jej udzielenie zasługuje.

58 Podsumowując: rozwiązanie umowy dożywocia na podstawie art. 913 § 2 k.c. możliwe jest w wypadku skrajnego natężenia konfliktu między stronami, zawinionego krzywdzenia dożywotnika przez nabywcę lub też utraty (wobec istniejących konfliktów) ekonomicznego sensu przez stosunek prawny.

59 W okolicznościach sprawy nie zachodzi żadna z wymienionych sytuacji. Z ustaleń Sądu wynika, że nie zachodzą też okoliczności, na które w ramach uzasadnienia żądania powoływał powód. Nie można bowiem ocenić zachowania pozwanych jako nagannego, pozornego, przejawiającego się brakiem relacji, brakiem gotowości do świadczenia pomocy przez pozwanych, brakiem zainteresowania stanem zdrowia powoda i jego sytuacją materialną, okazywaniem braku szacunku wobec żony powoda. Zaprzestanie wykonywania wobec powoda obowiązków wynikających z umowy dożywocia, które jednak pozwani uprzednio realizowali, tym samym spełniając należycie świadczenie z umowy dożywocia, wynika wyłącznie z zachowania powoda, który uniemożliwia pozwanym spełnienie tych świadczeń. Zebrany materiał dowodowy nie dał podstaw do uznania, że przyczyną takiego stanu rzeczy było negatywne nastawienie pozwanych do dożywotnika.

60 Z okoliczności ustalonych przez Sąd nie wynika również wyjątkowy wypadek umożliwiający rozwiązanie umowy dożywocia, którego cechą jest krzywdzenie dożywotnika. Dla udzielenia ochrony przewidzianej w art. 913 § 2 k.c. nie jest rzeczą obojętną, z jakich przyczyn doszło do ukształtowania się złych stosunków między stronami umowy dożywocia (zob. postanowienie SN z dnia 22 sierpnia 2013 r., IV CSK 186/13, oraz powołane tam orzecznictwo).

61 Pojęcie „wyjątkowego wypadku” nie może abstrahować od rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron umowy, w tym wypadku zaś stroną tą są pozwani. Zwraca uwagę koincydencja czasowa pomiędzy nawiązaniem przez powoda relacji obecną żoną – B. L., a zachowaniem powoda uniemożliwiającym wypełnianie przez pozwanych obowiązków nałożonych umową dożywocia. To bowiem powód prowokował zerwanie kontaktów, izolował się od pozwanych aby mieć pretekst do rozwiązania umowy dożywocia. Wydaje się trafne spostrzeżenie strony pozwanej, że powód - motywowany chęcią zabezpieczenia finansowego żony – zaczął żałować swego kroku i inspirowany przez nią dąży do rozwiązania umowy. Nie bez znaczenia zatem są ustalenia i ocena motywacji oraz sposobu działania dożywotnika, którego działanie nie zasługuje na ochronę prawną. Sytuacja, w której stan stosunków między stronami umowy dożywocia jest taki, iż nie można wymagać od nich, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, nie stanowi wystarczającej przesłanki rozwiązania umowy z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji. Taki jej charakter wyłącza rozwiązanie umowy dożywocia, gdy wyłącznie po stronie dożywotnika leży przyczyna złych stosunków między stronami, manifestujących się całkowitym zerwaniem więzi osobistej. Zgodnie z dominującym poglądem, „wyjątkowy wypadek” zachodzi wówczas, gdy dochodzi do pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości. W przeciwnym razie dożywotnik, wbrew umownemu charakterowi dożywocia, dysponowałby uprawnieniem do jego jednostronnego rozwiązania lub modyfikacji w każdym czasie, bez liczenia się z interesem zobowiązanego, oraz mimo niekorzystnych dla niego gospodarczych konsekwencji i to także w sytuacji, w której zobowiązany jest gotowy wywiązywać się z obowiązków wobec dożywotnika (por. postanowienie SN z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt V CSK 214/14, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 32/10, www.sn.pl oraz powołane tam orzecznictwo).

62 Powód bezpodstawnie usiłował przerzucić odpowiedzialność za niemożliwość wykonywania umowy dożywocia na pozwanych, instrumentalnie przy tym wykorzystując rzekomy incydent związany z odmową pomocy przeniesienia maszyny. Ponadto Sąd ustalił, że strona pozwana wywiązywała się z obowiązków, którymi została obciążona z mocy zawartej umowy dożywocia. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że pozwani deklarowali gotowość do udzielenia powodowi koniecznej pomocy oraz zaspokajania jego potrzeb życiowych, aktywnie uczestniczyli w pracach remontowych na przedmiotowej nieruchomości, utrzymywali kontakty osobiste i telefoniczne, razem spędzali święta i inne zdarzenia okolicznościowe, umożliwili powodowi zamieszkiwanie na nieruchomości stanowiącej przedmiot zbycia, w sposób całkowicie niezakłócony.

63 Zaakcentować w tym miejscu należy, iż powód nie złożył przeciwko pozwanym pozwu o wykonanie obowiązków wynikających z umowy dożywocia. Powód nie sygnalizował stronie pozwanej potrzeby udzielenia mu pomocy.

64 Ponadto, powód nie miał żadnych pretensji do pozwanych lecz dążył do dobrowolnego rozwiązania przedmiotowej umowy dożywocia, gdyż – jak wynika z jego wyjaśnień, zmienił stan cywilny, a ponadto jest człowiekiem ugodowym, unikającym konfliktów (vide: protokół rozprawy z dnia 26 marca 2026 r. 00:12:26 k. 259).

65 W ocenie Sądu kontynuowanie umowy jest możliwe, albowiem pomiędzy stronami nie dochodzi do żadnych aktów przemocy lub nawet poważniejszych konfliktów; pozwani darzą powoda szacunkiem i są gotowi wypełniać obowiązki wynikające z umowy. Przy tym strony w czasie obowiązywania umowy dożywocia nigdy razem nie zamieszkały. Niewątpliwie stosunki stron, niegdyś serdeczne, uległy w ostatnim czasie ochłodzeniu, jednak nastąpiło to wyłącznie za sprawą powoda, który bez uzasadnionych podstaw, zapragnął odzyskać własność nieruchomości. Z pewnością nieporozumienia prowokowane wyłącznie przez dożywotnika nie stanowią wystarczającej podstawy do uwzględnienia powództwa o rozwiązanie umowy dożywocia. Ponadto wskazać należy, że pomiędzy stronami nie ma konfliktu wyłączającego ich osobistą styczność (art. 913 § 1 k.c.).

66 Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie miał wątpliwości, że w chwili zawarcia tej umowy O. Z. był całkowicie świadomy swojego zachowania i dokonał tej czynności prawnej świadomie i swobodnie (patrz: art. 82 k.c.).

67 Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że powód nie wykazał wady prawnej przedmiotowej umowy, brak jest bowiem podstaw by stwierdzić, że pozostawał on pod wpływem błędu co do treści tej czynności lub, że składając oświadczenie woli powód znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Powód nie przedłożył żadnych dowodów, w tym dokumentacji medycznej, na poparcie twierdzeń o wykorzystaniu przez pozwaną stanu załamania psychicznego po śmierci żony. Zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do uznania, iż powód funkcjonował i funkcjonuje prawidłowo, bierze udział w życiu społecznym, dba o swoje potrzeby. Nie wykazano zatem (art. 6 k.c.) aby można było mówić o stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

68 Powyższe względy zadecydowały o oddaleniu powództwa, o czym orzeczono w pkt. I wyroku.

69 O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215).

70 Sędzia Agnieszka Kluczyńska