Postanowienie Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 14 stycznia 2015 r., I Ca 366/14

postanowienie Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 14 stycznia 2015 r., I Ca 366/14

Tekst

1 Sygn. akt I Ca 366/14

POSTANOWIENIE

2 Dnia 14 stycznia 2015 r.

3 Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny

4 w składzie:

5 Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska

6 Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch

7 SSO Joanna Składowska

8 Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak

9 po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. w Sieradzu

10 na rozprawie sprawy

11 z wniosku N. J.

12 z udziałem M. P.

13 o ograniczenie władzy rodzicielskiej

14 na skutek apelacji wnioskodawczyni

15 od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu

16 z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt III Nsm 394/13

17 postanawia:

18 1. zmienić zaskarżone postanowienie w całości w ten sposób, że ograniczyć władzę rodzicielską M. P. nad jego dziećmi : P. P. urodzonym (...) i D. P. urodzonym (...) do współdecydowania w sprawach wyboru szkoły, zawodu, obarczonego ryzykiem leczenia i zmiany miejsca stałego pobytu oraz możliwości zasięgania pełnej informacji o sprawach związanych z edukacją i zdrowiem dzieci;

19 2. oddalić apelację w pozostałym zakresie.

20 Sygn. akt I Ca 366/14

Uzasadnienie

21 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2014 roku Sąd Rejonowy

22 w S. w sprawie z wniosku N. J. nie ograniczył władzy rodzicielskiej M. P. nad P. P. urodzonym (...) w S. i D. P. urodzonym (...) w S..

23 Powyższe orzeczenie Sąd Rejonowy oparł na podstawie następujących ustaleń faktycznych:

24 N. J. i M. P. są rodzicami: P. P. urodzonego (...) w S. i D. P. urodzonego (...) w S..

25 Wnioskodawczyni i uczestnik postępowania nie mieszkają razem. Małoletni mieszkają z matką i jej mężem, M. J.. Kontakty uczestnik postępowania utrzymuje faktycznie ze starszym synem. Młodsze dziecko jako swojego ojca postrzega męża matki. Wzbrania się przed kontaktami z M. P..

26 Podczas dwóch kontaktów z synem, uczestnik postępowania, z powodu niekorzystnej pogody, zabrał go do baru. Dziecko zajęło się grą na automatach a ojciec w jego obecności spożył piwo. Latem, gdy był z synem nad rzeką, na strzeżonej plaży, dziecko

27 z pneumatycznej zabawki zsunęło się do wody. Ojciec cały czas był przy nim i zadbał o jego bezpieczeństwo.

28 Rodzice małoletnich są skonfliktowani. N. J. wyklucza M. P. ze spraw dotyczących dzieci. Unika go. Nie chce z nim rozmawiać na tematy dotyczące małoletnich i nie udziela mu elementarnych informacji o synach. Na przykład

29 w przedszkolu, do którego uczęszczał D. P. przedstawiała się jako samotna matka; nie zawiadomiła także ojca o pobycie dziecka w szpitalu. Tę informację uzyskał od sąsiadów.

30 Zarówno wnioskodawczyni jak i uczestnik postępowania cieszą się dobrymi opiniami w swoich miejscach zamieszkania.

31 Sąd Rejonowy odwołał się do art. 107 § 1 k.r.o. oraz art. 109 § 1 k.r.o., a następnie stwierdził, że ingerencja sądu opiekuńczego w wykonywanie władzy rodzicielskiej może nastąpić jedynie w wypadku wskazanym w przepisie, to jest w wypadku zagrożenia dobra dziecka.

32 Sąd I instancji podkreślił, że dzieci wychowywane są przez matkę, co wynika już

33 z samego faktu pozostawania małoletnich pod jej pieczą. Według Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane żadne istotne fakty pozwalające przyjąć zagrożenie dobra małoletnich z przyczyn dotyczących ich ojca albo matki.

34 Poszukując zagrożeń dobra dzieci w ocenie Sądu można by wskazać, że do takich zagrożeń może doprowadzić akceptowane przez matkę zaburzanie tożsamości synów, przez utożsamianie się przez nich, w szczególności, młodszego syna, z mężem matki jako ich ojcem. Sąd zwrócił uwagę, że w tej sprawie wykazane zostały przez wnioskodawczynię spory dotyczące spraw dotyczących dzieci, np. związanych z zapisem do przedszkola. Zdaniem Sądu problemy przedstawiane przez N. J. podlegają rozwiązywaniu przy zastosowaniu przepisu art 97 § 2 k.r.o. Sąd uznał, że wnioskodawczyni dokonuje swoistej manipulacji, przedstawiając, np. w przedszkolu, takie informacje, które wyłącznie jej pozwalają podejmować decyzje dotyczące P. P. i D. P..

35 W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że nie zostało wykazane zagrożenie dobra małoletnich przez uczestnika postępowania, wobec czego na podstawie art. 107 § 1 k.r.o. Sąd nie ograniczył jego władzy rodzicielskiej nad synami.

36 Sąd I instancji podkreślił, że dla rozstrzygnięcia tej sprawy nie miała żadnego znaczenia informacja zawarta w piśmie D.. Przedszkola nr (...), ponieważ dotyczy ona relacji ojca z ta placówką.

37 Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości przez wnioskodawczynię, która przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 233 k.p.c. wobec braku wszechstronnego i obiektywnego rozważenia materiału dowodowego z uzasadnieniem nie spełniającym wymogów zawartych w art. 328 § 2 k.p.c. oraz błędnej wykładni pojęcia „dobra dziecka" w rozumieniu art. 107 § 1 k.r.o.

38 W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i ograniczenie władzy rodzicielskiej uczestnika do możliwości zasięgania informacji w szkole o postępach

39 w nauce dzieci, zaś w przypadku choroby dzieci o przebiegu leczenia w placówce medycznej oraz do współdecydowania o zabiegach medycznych obarczonych znacznym ryzykiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji.

40 W odpowiedzi na apelację uczestnik M. P. wniósł o „utrzymanie pierwszego wyroku w mocy” lub o umorzenie postępowania apelacyjnego.

41 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

42 Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.

43 Sąd II instancji podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i uznaje je za własne. Zawarte w odpowiedzi na apelację (k. 45, 46) wnioski dowodowe w przedmiocie dopuszczenia opinii kuratora, dołączenia akt sprawy III Nsm 105/13 oraz przesłuchania świadków należało oddalić, ponieważ zgromadzony materiał procesowy w ocenie Sądu Odwoławczego wystarczał do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

44 Zdaniem Sądu Okręgowego nie można uznać za trafny zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Trzeba podnieść, że tylko takie braki w uzasadnieniu, które uniemożliwiają odczytanie motywów rozstrzygnięcia są wystarczającym powodem uchylenia werdyktu i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (vide: orzeczenie SN z dnia 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, M. Praw. 2007, nr 17, poz. 930). Trzeba przyznać, że Sąd Rejonowy nie dokonał szczegółowej oceny dowodów, zwłaszcza z zeznań zainteresowanych, jednakże z rozważań Sądu wynika, że miał on na uwadze całokształt okoliczności, a zwłaszcza istniejący między uczestnikami konflikt. Dodać należy, że okoliczności istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia pozostawały bezsporne, zwłaszcza co do konfliktu pomiędzy rodzicami oraz braku porozumienia w zakresie władzy rodzicielskiej.

45 Nieskuteczny jest także zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Trzeba zauważyć, że prawidłowe postawienie omawianego zarzutu wymaga nie tylko wskazania konkretnych dowodów przeprowadzonych w sprawie, ale także podania, w czym skarżący upatruje wadliwość ich oceny i jej wpływ na ustaloną podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (vide: wyrok SN z 15 kwietnia 2004 r., IV CK 274/03, MoP 2004, nr 10, s.439, wyrok SN z 16 lutego 2005 r., IV CK 526/04, LexPolonica nr 1633068, wyrok SN z 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05, ,,Prawo Bankowe" 2006, nr 5, s. 12).

46 Zdaniem Sądu II instancji dokonana przez stronę skarżącą krytyka ustaleń Sądu Rejonowego stanowi jedynie polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym. Apelująca zanegowała te fakty, które stawiają jej osobę w niekorzystnym świetle, natomiast przekonująco nie uzasadniła, dlaczego Sąd I instancji dowolnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Zwykłe zaprzeczenie takich ustaleń, jak brak powiadamiania przez skarżącą uczestnika o sprawach dziecka bez wykazania, że rozumowanie Sądu jest sprzeczne

47 z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego, nie może prowadzić do podważenia prawidłowości rozumowania Sądu Rejonowego.

48 Zgodzić się trzeba ze stroną apelującą, że zaskarżone postanowienie pozostaje

49 w sprzeczności z art. 107 § 1 i 2 k.r.o. poprzez jego nieprawidłową wykładnię

50 i w konsekwencji odmowę zastosowania.

51 Sąd Rejonowy zaprezentował w uzasadnieniu pogląd prawny, iż ingerencja sądu opiekuńczego we władzę rodzicielską jest dopuszczalna tylko w wypadku przewidzianym

52 w art. 109 § 1 k.r.o., to jest w sytuacji, gdy dobro dziecka jest zagrożone.

53 Przytoczonego stanowiska Sąd II instancji nie może podzielić. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 k.r.o., zgodnie z którym jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania. W ocenie Sądu Okręgowego wymienionego przepisu nie można interpretować w oderwaniu od art. 107 § 2 k.r.o., który stanowi m.in., że sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne

54 z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej

55 i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać

56 w sprawach dziecka. W niniejszej sprawie niespornym jest fakt, że rodzice małoletnich nie są obecnie w stanie porozumieć się odnośnie pobytu dzieci w przedszkolu oraz nie przedstawili porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów

57 z dzieckiem. Biorąc to pod uwagę, należało stwierdzić, że dobro dziecka sprzeciwia się pozostawieniu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Zainteresowani są bowiem skonfliktowani i jest wysoce prawdopodobnym, że będą spierać się o większość spraw dotyczących ich dzieci. Dlatego też zaistniała konieczność takiego uregulowania sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, która ustabilizuje sytuację małoletnich oraz uprawnienia ich rodziców.

58 Na marginesie należy zauważyć, że art. 107 § 1 i 2 k.r.o. jest samodzielną podstawą do ograniczenia władzy rodzicielskiej w razie zagrożenia dobra dziecka w sytuacji, gdy rodzice żyjący w rozłączeniu nie przedstawili zgodnego z dobrem dziecka porozumienia odnośnie władzy rodzicielskiej i kontaktów. Z kolei art. 109 § 1 k.r.o. stanowi odrębną podstawę do ograniczenia władzy rodzicielskiej na wypadek gdyby dobro dziecka było zagrożone w inny sposób.

59 Należy zauważyć, że ograniczenie władzy rodzicielskiej nie stanowi środka represji

60 w stosunku do rodziców, lecz jest środkiem ochrony zagrożonego dobra dziecka. Jego celem jest ochrona dziecka a równocześnie niesienie pomocy rodzicom, którzy z powodu trudności wychowawczych czy życiowych nie radzą sobie należycie z realizacją tego celu (vide:

61 H. Dolecki, komentarz do art. 109 k.r.o. oraz powołane tam orzecznictwo, teza 3. Lex/el.)

62 W związku z powyższym na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że ograniczył władzę rodzicielską M. P. nad jego dziećmi: P. P. urodzonym (...) i D. P. urodzonym (...) do współdecydowania w sprawach wyboru szkoły, zawodu, obarczonego ryzykiem leczenia

63 i zmiany miejsca stałego pobytu oraz możliwości zasięgania pełnej informacji o sprawach związanych z edukacją i zdrowiem dzieci.

64 Zdaniem Sądu II instancji powyższe ograniczenie władzy rodzicielskiej M. P. ma przede wszystkim na celu dobro małoletnich poprzez określenie sposobu wykonywania nad nimi pieczy oraz współdecydowania o ich wychowaniu. Trzeba zaznaczyć, że uprawnienia ojca zostały określone stosunkowo szeroko i zależy od dobrej woli obojga rodziców, czy ten stan rzeczy ulegnie zmianie poprzez przywrócenie pełnej władzy rodzicielskiej M. P..

65 W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.

66 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.. Nie jest konieczne tak ścisłe ograniczenie władzy rodzicielskiej, jak proponuje to strona skarżąca. Ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca tylko do możliwości zasięgania informacji w szkole o postępach w nauce dzieci, bez możliwości współdecydowania o wyborze szkoły i przyszłego zawodu byłoby drastycznym ograniczeniem praw uczestnika. Równie ważne jest umożliwienie ojcu współdecydowania

67 o stałym miejscu pobytu jego dzieci. Brakuje przesłanek, aby uznać, że uczestnik nie powinien mieć istotnego głosu w tych sprawach – naganne zachowanie ojca, polegające na spożywaniu piwa podczas spotkania z dzieckiem, miało bowiem charakter incydentalny.