Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 20 kwietnia 2022 r., IV Ka 753/21

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 20 kwietnia 2022 r., IV Ka 753/21

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 753/21

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 7 września 2021 roku w sprawie II K 58/21

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☐ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☐ na korzyść

19 ☒ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☒

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

39 ☐

40 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

41 ☐

42 art. 439 k.p.k.

43 ☐

44 brak zarzutów

45 1.4. Wnioski

46 ☒

47 uchylenie

48 ☐

49 zmiana

50 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

51 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

52 1.5. Ustalenie faktów

53 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

54 Lp.

55 Oskarżony

56 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

57 Dowód

58 Numer karty

59 1

60 Ł. P.

61 E. M. doznała urazów obu przedramion, z tym, że siła upadku była w większym stopniu przeniesiona na lewą kończynę, gdzie doszło do wystąpienia otarć i złamania kości. Nie można w sposób jednoznaczny podać, w wyniku jakiego mechanizmu doszło do uszkodzeń ciała poszkodowanej, jednakże z większym prawdopodobieństwem można przyjąć, że siła uszkadzająca była większa w wyniku upadku z wysokości - upadek z pustaka, niż w wyniku zachwiania się poszkodowanej i podparciu się lewą ręką, w obronie przed upadkiem. Otarcia naskórka na powierzchni grzbietowej nadgarstka świadczą o zetknięciu się skóry z szorstką powierzchnią - podłożem. Najczęściej, chroniąc się przed upadkiem w wyniku zachwiania się, poszkodowany podpiera się ręką, powierzchnią dłoniową i tam mogą wystąpić otarcia naskórka.

62 opinia sądowo – lekarska nr 22 biegłego lekarza D. D.

63 157-

64 160

65 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

66 Lp.

67 Oskarżony

68 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

69 Dowód

70 Numer karty

71 1.6. Ocena dowodów

72 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

73 Lp. faktu z pkt 2.1.1

74 Dowód

75 Zwięźle o powodach uznania dowodu

76 1

77 opinia sądowo – lekarska nr 22 biegłego lekarza D. D.

78 Opinia jest pełna, jasna, odpowiada na wszystkie zadane przez sąd pytania i nie ma podstaw do jej kwestionowania.

79 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

80 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

81 Lp. faktu z pkt 2.1..2

82 Dowód

83 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

84 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

85 Lp.

86 Zarzut

87 3.1.

88 - zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegający na nieuprawnionym przyjęciu, wbrew wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, że oskarżony Ł. P. nie dopuścił się zarzucanego mu czynu, podczas gdy sprawstwo w/w wynika z treści zeznań pokrzywdzonej E. M. oraz zeznań złożonych w toku postępowania przygotowawczego przez L. M.;

89 - zarzut naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na treść zapadłego orzeczenia, tj, art. 167 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie z urzędu sprzeczności pomiędzy zeznaniami L. M. złożonymi w toku postępowania przygotowawczego i złożonymi przed Sądem, poprzez niedopuszczenie z urzędu dowodu z oględzin miejsca zdarzenia, celem ustalenia czy istotnie świadek L. M., nie była w stanie obserwować miejsca, gdzie miało dojść do popełnienia czynu oraz niedopuszczenia uzupełniającej opinii biegłego lekarza, który wypowiedziałby się czy do obrażeń jakie doznała pokrzywdzona mogło dojść w okolicznościach podawanych przez pokrzywdzoną, czy też podawanych przez oskarżonego.

90 ☒ zasadny

91 ☐ częściowo zasadny

92 ☐ niezasadny

93 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

94 Ponieważ oba zarzuty sprowadzają się w istocie do kwestionowania przez skarżącego uniewinnienia oskarżonego, w wyniku dokonania przez Sąd Rejonowy błędnej oceny materiału dowodowego oraz braku jego pogłębienia, mogą zostać omówione łącznie.

95 Apelacja okazała się zasadna i w jej wyniku doszło do konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

96 Sąd odwoławczy uznał, że skarżący ma rację, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał Sądu Rejonowego do wydania wyroku uniewinniającego.

97 Analizując rozważania Sądu Rejonowego w zakresie oceny zebranych dowodów, podzielić należy zarzut prokuratora, który trafnie zarzucił Sądowi meriti dowolność w ocenie zebranych w sprawie dowodów. Ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy rzeczywiście narusza reguły określone w art. 7 k.p.k. Miało to w efekcie przełożenie na dokonanie przez Sąd Rejonowy błędnych ustaleń faktycznych. Ustalenia faktyczne bowiem tylko wtedy nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej, czy logicznej oraz zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

98 Ponadto błędna ocena dowodów zgromadzonych w sprawie wyniknęła z zaniechań Sądu Rejonowego, odnośnie poszerzenia materiału dowodowego. Słusznie skarżący zarzucił w apelacji, że w realiach niniejszej sprawy, koniecznym było przeprowadzenie eksperymentu procesowego oraz wydanie opinii biegłego lekarza, co do możliwego mechanizmu powstania obrażeń ciała u pokrzywdzonej. Szkoda jedynie, że skarżący sam nie przeprowadził takich dowodów jeszcze w postępowaniu przygotowawczym, lub też choćby nie domagał się ich przeprowadzenia w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. Spowodowało to konieczność uzupełniania materiału dowodowego na etapie postępowania odwoławczego i wydłużenia tego etapu postępowania. Sąd Okręgowy rozważał wprawdzie wykorzystanie uregulowania wskazanego w art. 427 § 3a k.p.k., jednakże pominięcie dowodów wskazanych w apelacji, mających istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, byłoby sprzeczne z zasadą prawdy materialnej.

99 Sąd odwoławczy zgadza się z twierdzeniami apelacji, iż Sąd I instancji błędnie uznał, jako wiarygodne, wyjaśnienia oskarżonego. Zachodzi bowiem sprzeczność wersji oskarżonego z innymi dowodami w sprawie. Chodzi tu w pierwszej kolejności o nieprzeprowadzony przez Sąd meriti dowód z opinii biegłego lekarza na okoliczność, czy do obrażeń ciała, jakie doznała pokrzywdzona, mogło dojść w okolicznościach podawanych przez pokrzywdzoną, czy też wskazywanych przez oskarżonego. Z opinii biegłego D. D. wynika, że pokrzywdzona doznała urazów obu przedramion, z tym, że siła upadku była w większym stopniu przeniesiona na lewą kończynę, gdzie doszło do wystąpienia otarć i złamania kości. Nie można wprawdzie w sposób jednoznaczny podać, w wyniku jakiego mechanizmu doszło do uszkodzeń ciała poszkodowanej, jednakże z większym prawdopodobieństwem można przyjąć, że siła uszkadzająca była większa w wyniku upadku z wysokości - upadek z pustaka, niż w wyniku zachwiania się poszkodowanej i podparciu się lewą ręką, w obronie przed upadkiem. Otarcia naskórka na powierzchni grzbietowej nadgarstka świadczą o zetknięciu się skóry z szorstką powierzchnią - podłożem. Najczęściej, chroniąc się przed upadkiem w wyniku zachwiania się, poszkodowany podpiera się ręką, powierzchnią dłoniową i tam mogą wystąpić otarcia naskórka. Dowód ten potwierdza zatem wersję pokrzywdzonej, o jej upadku na skutek popchnięcia.

100 Po drugie, Sądowi I instancji umknęło, iż w zeznaniach pokrzywdzonej pojawił się motyw wypowiedzi świadka Z. S., który tuż po zdarzeniu powiedział, iż może ją przeprosić za oskarżonego. Co istotne, świadek Z. S. potwierdził to w trakcie konfrontacji w dniu 15.12.2020 roku (na rozprawie głównej nic już na ten temat nie mówił). Zastanawiać musi dlaczego świadek Z. S. wypowiedział takie słowa (Sąd Okręgowy nie znajduje racjonalnych powodów, aby negować, że taka wypowiedź miała miejsce). Przecież z jego relacji (oraz oskarżonego) wynikałoby, że to pokrzywdzona była agresorką i to ona uderzyła oskarżonego. Za co w takim razie ktoś miałby przepraszać w imieniu oskarżonego? Logicznym tego wytłumaczeniem może być natomiast to, że prawdziwa jest jednak wersja pokrzywdzonej, że to oskarżony, w ferworze kłótni, nerwowej wymiany zdań, wzajemnej szarpaniny, zapowiedzi zawiadomienia przez pokrzywdzoną policji (być może także blokowania przez nią wyjścia), po prostu popchnął pokrzywdzoną, która upadła tak niefortunnie, że złamała rękę.

101 Podnieść też wypada, że to pokrzywdzona zawiadomiła policję. Oskarżony zgłosił się na izbę przyjęć szpitala dopiero po tym, jak dowiedział się, że pokrzywdzona zgłosiła sprawę na policji. Jest to kolejny argument przemawiający za wiarygodnością twierdzeń oskarżonej, co do tego, w jaki sposób doznała ona złamania ręki.

102 Dość istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są również zeznania świadka L. M.. Sąd I instancji zdyskwalifikował wiarygodność tegoż świadka praktycznie tylko z jednego względu, a mianowicie, że w trakcie postępowania przygotowawczego zeznała ona, iż widziała ruch oskarżonego wypychającego jej matkę z budynku, czego później nie potwierdziła. Na rozprawie sądowej świadek jednak wyjaśniła, iż ten fragment jej zeznań został nieprecyzyjnie zapisany, gdyż fakt wypchnięcia matki, świadek L. M. jedynie wywnioskowała z nienaturalnego ,,wylecenia z domu” pokrzywdzonej. Jak uczy praktyka sądowa, niekiedy zdarzają się takie sytuacje, podczas protokołowania przez policjanta zeznań świadka. Niekoniecznie więc tego rodzaju ,,niekonsekwencja” w zeznaniach musi oznaczać, że dany świadek jest niewiarygodny. Gdyby zresztą rzeczywiście świadek L. M. chciała za wszelką cenę – wbrew temu, co rzeczywiście widziała i słyszała – wesprzeć wersję swojej matki, to zapewne potwierdziłaby w całości swoje zeznania z postępowania przygotowawczego, jako bardziej ,,pogrążające” oskarżonego.

103 Reasumując, Sąd Okręgowy po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie, doszedł do odmiennego, niż Sąd I instancji, wniosku, że bardziej przekonywująca jest wersja zdarzeń przedstawiona przez pokrzywdzoną E. M.. W tej sytuacji uniewinnienie oskarżonego jest rozstrzygnięciem nieuprawnionym.

104 Wniosek

105 o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

106 ☒ zasadny

107 ☐ częściowo zasadny

108 ☐ niezasadny

109 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

110 Z przyczyn podanych wyżej, Sąd odwoławczy nie mógł zgodzić się na utrzymanie w mocy wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Natomiast zgodnie z treścią art. 454 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Jedynym rozstrzygnięciem w takiej sytuacji mogło być tylko uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

111 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

112 4.1.

113 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

114 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

115 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

116 5.1.1.

117 Przedmiot utrzymania w mocy

118 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

119 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

120 5.2.1.

121 Przedmiot i zakres zmiany

122 Zwięźle o powodach zmiany

123 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

124 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

125 5.3.1.1.1.

126 ☐ art. 439 k.p.k.

127 Zwięźle o powodach uchylenia

128 5.3.1.2.1.

129 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

130 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

131 Zwięźle o powodach uchylenia

132 5.3.1.3.1.

133 Konieczność umorzenia postępowania

134 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

135 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

136 5.3.1.4.1.

137 całość wyroku

138 ☒ art. 454 § 1 k.p.k.

139 Zwięźle o powodach uchylenia

140 Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzja Sądu meriti, co do wydania wyroku uniewinniającego wobec oskarżonego, była chybiona. W konsekwencji zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim. Zachodzi tu bowiem sytuacja, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie 2 k.p.k. w związku z art. 454 § 1 k.p.k.

141 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

142 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien powtórzyć postępowanie dowodowe. Przeprowadzając ponownie postępowanie dowodowe koniecznym będzie oczywiście bezpośrednie przesłuchanie oskarżonego i najistotniejszych świadków.

143 Pamiętać należy, że o ile - w świetle art. 442 § 3 k.p.k. - sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, jest związany zapatrywaniami prawnymi oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez sąd wyższego rzędu, to zachowuje całkowitą autonomię w zakresie oceny dowodów, które weryfikuje w oparciu o własne przekonanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k., a także – co jest oczywiste – ma pełną możliwość poczynienia własnych ustaleń faktycznych, wynikających z przeprowadzonych dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2014 roku - V KK 144/14; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2009 roku - II KK 224/08).

144 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

145 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

146 Przytoczyć okoliczności

147 6. Koszty Procesu

148 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

149 Przytoczyć okoliczności

150 7. PODPIS

151 1.11. Granice zaskarżenia

152 Kolejny numer załącznika

153 1

154 Podmiot wnoszący apelację

155 prokurator

156 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

157 Całość wyroku

158 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

159 ☐ na korzyść

160 ☒ na niekorzyść

161 ☒ w całości

162 ☐ w części

163 ☐

164 co do winy

165 ☐

166 co do kary

167 ☐

168 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

169 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

170 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

171 ☐

172 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

173 ☐

174 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

175 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

176 ☐

177 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

178 ☒

179 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

180 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

181 ☐

182 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

183 ☐

184 art. 439 k.p.k.

185 ☐

186 brak zarzutów

187 0.1.1.4. Wnioski

188 ☒

189 uchylenie

190 ☐

191 zmiana