Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 3 marca 2023 r., VII Ka 79/23

wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 3 marca 2023 r., VII Ka 79/23

Tekst

1 Sygn. akt VII Ka 79/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 3 marca 2023 r.

3 Sąd Okręgowy w Olsztynie VII Wydział Karny Odwoławczy

4 w składzie:

5 Przewodniczący SSO Dariusz Firkowski

6 Protokolant st. sekr. sąd. Marzena Wach

7 przy udziale przedstawiciela oskarżyciela publicznego st. inspektora pracy Romana Rokickiego,

8 po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r.

9 sprawy: P. K. ur. (...) w M., syna J. i E. z domu D.

10 obwinionego z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta oraz niektóre inne dni w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta oraz niektóre inne dni,

11 na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Olsztynie,

12 od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt II W 1414/22

13 I utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

14 II koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.

15 FORMULARZ UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO (UK 2)

Uzasadnienie

16 Formularz UK 2

17 Sygnatura akt

18 VII Ka 79/23

19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

20 1

21 1CZĘŚĆ WSTĘPNA

22 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

23 Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie II W 1414/22

24 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

25 ☒ oskarżyciel publiczny

26 ☐ oskarżyciel posiłkowy

27 ☐ oskarżyciel prywatny

28 ☐ obrońca oskarżonego J. O.

29 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

30 ☐ inny

31 0.11.3. Granice zaskarżenia

32 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

33 ☐ na korzyść

34 ☒ na niekorzyść

35 ☒ w całości

36 ☐ w części

37 ☐

38 co do winy

39 ☐

40 co do kary

41 ☐

42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

43 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

45 ☒

46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

47 ☐

48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

50 ☒

51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☐

53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

55 ☒

56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

57 ☐

58 art. 439 k.p.k.

59 ☐

60 brak zarzutów

61 0.11.4. Wnioski

62 ☒

63 uchylenie

64 ☐

65 zmiana

66 1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

67 0.12.1. Ustalenie faktów

68 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

75 Lp.

76 Oskarżony

77 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

78 Dowód

79 Numer karty

80 0.12.2. Ocena dowodów

81 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

82 Lp. faktu z pkt 2.1.1

83 Dowód

84 Zwięźle o powodach uznania dowodu

85 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

86 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

87 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

88 Dowód

89 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

90 1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

91 Lp.

92 Zarzut

93 1/ obrazy przepisów prawa materialnego, tj.: art. 10 ust. 1 W Zw. z art. 5 pkt 2 w zw. z art. 6 ust.1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta oraz w niektóre inne dni (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 936 zwanej dalej jako u.o.h.) poprzez błędną wykładnię - uznanie, że prowadzenie w placówce handlowej działalności w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku, nie wypełnia znamion wykroczenia powierzenia pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu w niedzielę wbrew zakazowi, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów powinna polegać na uznaniu, że dla korzystania z wyjątku od zakazu, o którym mowa w art. 5 u.o.h., określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.o.h. powyższe okoliczności nie są wystarczające, a wyjątek ten znajduje zastosowanie jedynie w przypadku gdy placówka handlowa znajduje się w zakładzie prowadzącym działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki lub wypoczynku,

94 2/ naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia wydanego w sprawie, tj.: art. 62 § 3 k.p.w w związku z art. 5 5 I pkt 2 k.p.w poprzez uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu czynu stypizowanego w art. 10 ust. 1 u.o.h. w zw. z art. 5 pkt 2 u.o.h. i uznanie tym samym, iż czyn popełniony przez obwinionego nie zawiera znamion wykroczenia, podczas gdy obwiniony pracodawca w dniu 6 marca 2022 r. wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedzielę i święta, powierzył wykonywanie pracy w handlu oraz wykonywanie czynności związanych z handlem w sklepie przy ul. (...) w O. wskazanym we wniosku o ukaranie pracownikom oraz zleceniobiorcom.

95 ☐ zasadny

96 ☐ częściowo zasadny

97 ☒ niezasadny

98 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

99 Apelacja nie mogła być uwzględniona.

100 Na wstępie stwierdzić należy, że zgromadzone w sprawie dowody Sąd meriti poddał wszechstronnej analizie i ocenie, zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 4 k.p.k. Także przeprowadzone w oparciu o tę analizę wnioskowanie jest logiczne, zgodne z przesłankami wynikającymi z art. 7 k.p.k. i przekonująco uzasadnione w pisemnych motywach skarżonego wyroku. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji wnikliwe zweryfikował tezy aktu oskarżenia w granicach niezbędnych dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia skutkującego uniewinnieniem R. G.. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają powody takiego rozstrzygnięcia, a Sąd Okręgowy w pełni podziela przedstawioną tam argumentację. W tej sytuacji nie ma potrzeby ponownego przytaczania całości argumentacji zawartej w obszernym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, którą Sąd Okręgowy aprobuje i należy jedynie zaakcentować te elementy, które przemawiają za odmową podzielenia stanowiska oskarżyciela publicznego.

101 Ponadto podkreślenia wymaga stwierdzenie, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 przedmiotowej ustawy nie jest jasny oraz jednoznaczny a jego praktyczne stosowanie budzi istotne wątpliwości. Przede wszystkim stanowisko skarżącego co do rzekomej konieczności zachowania związku funkcjonalnego polegającego na podrzędności placówki handlowej wobec zakładu prowadzącego wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy skarżącego warunkującej możliwość skorzystania ze wskazanego wyłączenia, choć na pierwszy rzut oka wydaje się zgodna z zamysłem ustawodawcy, to jednakże nie wynika z treści ustawy w sposób klarowny i czytelny. Przepis ten bez wątpienia zezwala na handel w niedziele i święta w placówkach takich jak np. sklepik znajdujący się w muzeum, na uczelni czy na stadionie. Jednakże ograniczenie jego działania tylko do takich, przykładowo wskazanych placówek handlowych oczywistym nie jest albowiem w istocie ustawodawca nie uwzględnił takich przypadków, w których proste przestrzenne i funkcjonalne rozdzielenie działalności i infrastruktury placówki handlowej od tej służącej zakładowi prowadzącemu działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku, nie jest możliwe, gdyż działalności te prowadzone są równolegle.

102 Ustawodawca w art. 3 pkt 1 ustawy wprawdzie wskazał czym jest placówka handlowa, jednakże jednocześnie nie zdefiniował jednak pojęcia zakładu prowadzącego działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.

103 Tym samym nie wykluczono, że jeden z rodzajów działalności (i podporządkowana jej infrastruktura) musi (może) mieścić się w ramach (infrastruktury) innej działalności, wewnątrz niej, służyć jedynie zaspokajaniu potrzeb osób korzystających z zakładu, a nie stanowić odrębnego, niezależnego od tego zakładu bytu. Takiej zależności z dosłownego brzmienia przepisu wywodzić nie sposób.

104 Na wszystkie te formy działalności obwiniony P. K. przeznaczył jeden wspólny lokal i zasadniczo współdzielą one ze sobą tę samą infrastrukturę, i choć różna jest oczywiście skala ich działalności oraz przestrzeń de facto zajmowana przez każdą z nich z wyłączeniem innych oraz przestrzeń zajmowana wspólnie przez poszczególne z nich. Pomimo tego, w ocenie Sądu Okręgowego nie ma żadnych podstaw aby wywodzić, iż obwiniony nie może skorzystać z wyłączenia przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy. Przede wszystkim kryteria wielkościowe, powierzchniowe czy jakościowe nie mogą mieć w tej sytuacji znaczenia, skoro ustawodawca takich nie przewidział. Nie może mieć zatem znaczenia, że klub czytelnika zlokalizowany fizycznie wśród infrastruktury sklepu spożywczego oraz współdzielący z tym sklepem niektóre elementy tej infrastruktury nie może stanowić argumentu dla skorzystania z wyłączenia przewidzianego w ustawie, tylko z tego powodu, że przeznaczona dla niego przestrzeń jest stosunkowo niewielka. Co istotne, korzystać z Klubu Czytelnika może tylu użytkowników, ile jest w niej książek - wszak wszystkie je można wypożyczyć do domu. Aby zaś którąś z nich wypożyczyć, niezbędne jest przejście przez stanowisko kasowe obsługujące również sklep (...) Infrastruktura sklepu musi być dostępna, jeśli ma być zapewniony dostęp do czytelni, agencji turystycznej czy Punktu Informacji Turystycznej. Skoro zatem wszystkie te działalności zlokalizowane są w jednym miejscu i ich funkcjonowanie krzyżuje się z funkcjonowaniem pozostałych, nie można traktować ich w tradycyjnych kategoriach przestrzennych, wskazując, która z nich zawiera się w innej. Funkcjonują ono obok siebie i razem ze sobą.

105 Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 4. 1. ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej „ Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, których podstawowym celem statutowym nie jest prowadzenie działalności kulturalnej, mogą prowadzić taką działalność w szczególności w formie klubów, świetlic, domów kultury i bibliotek”.

106 Zauważyć również należy, że o ile w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 2, 5, 6, 7, 28, 29, i 30 ustawodawca posłużył się pojęciem działalności przeważającej - w rozumieniu nadanym przez art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy - nad działalnością o charakterze handlowym, to nie zdecydował się on na taki zabieg w przypadku zakładów prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Zakładając zatem racjonalność ustawodawcy, uznać należy, że skoro przewidziane w art. 6 ust. 2 ustawy kryterium ilościowe zostało w przypadku art. 6 ust. 1 pkt 10 pominięte, to musiał to być zabieg zamierzony, i tym samym adresaci ustawy mają pełne prawo zakładać, że nie ma ono w tym przypadku żadnego znaczenia. W konsekwencji przedsiębiorcy mają prawo odczytywać powyższe jako przyzwolenie dla łączenia działalności handlowej z działalnościami wymienionymi w tym punkcie.

107 Zatem rozumienie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy w ten sposób, iż ma on warunkować możliwość wyjęcia placówki handlowej spod zakazu handlu w niedziele i święta możliwością stwierdzenia, iż działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty czy turystyki i wypoczynku ma faktycznie, pod względem funkcjonalnym, przeważający charakter nad działalnością handlową, nie jest uzasadnione ani wykładnią językową, która wszak ma pierwszeństwo naci metodami pozajęzykowymi, ani tym bardziej wykładnią systemową.

108 Ponadto rolą sądu jest stosowanie przepisów w ich jak najbardziej dosłownym brzmieniu i kształcie, a nie w brzmieniu i kształcie takim, jakim - jak się wydaje, chciał widzieć je ustawodawca albowiem pozajęzykowe metody interpretacji, zwłaszcza wykładnia funkcjonalna i celowościowa, są zazwyczaj nieczytelne dla przeciętnego obywatela, którego przepisy te przecież dotyczą. Także i obwiniony nie może być zmuszony do wydobywania z przepisu takiej treści, która nie wynika z jego litery. Tym samym, zastosowanie w niniejszym przypadku wykładni jedynie celowościowej oznaczałoby w istocie zastosowanie wykładni rozszerzającej, wykraczającej poza literalne brzmienie przepisu co nie jest dopuszczalne na gruncie prawa karnego i prawa wykroczeń. Skoro ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych kryteriów wartościujących, jak przewidziane w innych punktach paragrafu kryterium przeważającej działalności, sąd nie jest uprawniony różnicować sytuację placówek w zależności od skali ich działania na poszczególnych płaszczyznach, powierzchni, obrotów uzyskiwanych z określonej działalności czy od jakiegokolwiek innego kryterium, jeśli placówki te spełniają jednocześnie rolę placówek stricte handlowych i zakładów prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.

109 Przeciwko możliwości interpretowania przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni w sposób rozszerzający przemawia wreszcie fakt, iż stanowią one istotną ingerencję w zagwarantowaną konstytucji oraz ustawowo swobodę działalności gospodarczej. Przeciętny obywatel, w tym przedsiębiorca, czytając przepis prawa interpretuje go zazwyczaj językowo, a zatem ustawodawca, ograniczając swobody obywatelskie, powinien formułować te ograniczenia w taki sposób, aby ów przeciętny obywatel mógł zrozumieć, w jakim zakresie jego, prawa zostały ograniczone.

110 Wobec powyższego mając na względzie zakaz wykładni rozszerzającej przepisów prawnokarnych i nakaz wykładni zwężającej przepisów ograniczających swobody obywatelskie wyrok, mocą którego uniewinniono P. K. od zarzucanego mu wykroczenia, jako trafny utrzymano w mocy.

111 Wniosek

112 o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

113 ☐ zasadny

114 ☐ częściowo zasadny w zakresie kary

115 ☒ niezasadny

116 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

117 Wobec podanych wcześniej okoliczności nie uznano za trafnego postulatu o uchylenie zaskarżonego wyroku.

118 1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

119 1.

120 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

121 1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

122 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

123 0.11.

124 Przedmiot utrzymania w mocy

125 0.1Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie II W 1414/22 utrzymano w mocy.

126 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

127 W ocenie Sądu Okręgowego należało podzielić stanowisko Sądu i instancji co do tego, że obwiniony swoim zachowaniem nie wyczerpał dyspozycji zarzucanego mu wykroczenia .

128 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

129 0.0.11.

130 Przedmiot i zakres zmiany

131 Zwięźle o powodach zmiany

132 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

133 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

134 1.1.

135 ☐ art. 439 k.p.k.

136 Zwięźle o powodach uchylenia

137 2.1.

138 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

139 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

140 Zwięźle o powodach uchylenia

141 3.1.

142 Konieczność umorzenia postępowania

143 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

144 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

145 4.1.

146 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

147 Zwięźle o powodach uchylenia

148 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

149 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

150 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

151 Przytoczyć okoliczności

152 1Koszty Procesu

153 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

154 Przytoczyć okoliczności

155 II

156 Na podstawie art.119§2pkt 1 kpw koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.

157 1PODPIS

158 ZAŁĄCZNIK DO FORMULARZA UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO

159 Załącznik do formularza UK 2

160 0.11.3. Granice zaskarżenia

161 Kolejny numer załącznika

162 1

163 Podmiot wnoszący apelację

164 Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Olsztynie

165 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

166 Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie II W 1414/22

167 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

168 ☐ na korzyść

169 ☒ na niekorzyść

170 ☒ w całości

171 ☐ w części

172 ☐

173 co do winy

174 ☐

175 co do kary

176 ☐

177 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

178 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

179 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

180 ☒

181 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

182 ☐

183 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

184 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

185 ☒

186 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

187 ☐

188 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

189 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

190 ☐

191 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

192 ☐

193 art. 439 k.p.k.

194 ☐

195 brak zarzutów

196 0.11.4. Wnioski

197 ☒

198 uchylenie

199 ☐

200 zmiana