Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 25 czerwca 2026 r., III Ca 409/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 25 czerwca 2026 r., III Ca 409/24

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 409/24

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 stycznia 2024 r. w sprawie z powództwa W. H. i C. H. (1) przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w I., Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi:

3 1. ustalił, że nie istnieje pomiędzy W. H. a Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w I. stosunek prawny wynikający z umowy pożyczki numer (...) z 27 października 2022 roku;

4 2. zasądził od strony pozwanej Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w I. na rzecz powodów W. H. i C. H. (1) solidarnie kwotę 4.384 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

5 Powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

6 W. H. 13 lutego 2015 roku zawarła umowę o prowadzenie konta dla osób fizycznych, kartę płatniczą oraz umowę ramową z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w I.. Umowa dotyczyła rachunku o numerze (...). Jako numer kontaktowy posiadacza konta wskazano nr (...). Stosownie do postanowień umowy ramowej jej przedmiotem było ustalenie formy zawierania przez strony m.in. umowy o dowolny produkt kredytowy. Zgodnie z §4 ust.2 umowy zawarcie umów o dowolny produkt kredytowy mogło zostać dokonane w formie pisemnej, a także w postaci elektronicznej przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, w tym poprzez Kanały Bankowości Elektronicznej. Zawarcie umów poprzez Kanały Bankowości Elektronicznej było możliwe w sytuacji łącznego spełnienia warunków w postaci zawarcia przez T. odrębnej umowy o usługi bankowości elektronicznej oraz udostępnienia T. przez Bank funkcjonalności zawierania umów produktowych w poszczególnych Kanałach Bankowości Elektronicznej. Szczegółowe zasady korzystania z bankowości elektronicznej określał Regulamin świadczenia usług Bankowości Elektronicznej.

7 Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w I. (dalej: Bank (...) S.A.) jest następcą (...) Banku Spółki Akcyjnej.

8 Zgodnie z Regulaminem Ogólnym Świadczenia Usług Bankowych dla Osób Fizycznych w Banku (...) S.A. obowiązującym w stosunku do umów zawartych do 19 października 2021 roku określał on zasady m.in. korzystania za Kanałów Bankowości Elektronicznej. W § 2 Regulaminu sformułowano definicje pojęć używanych w jego dalszej treści i tak:

9 • Autoryzacja - wyrażenie przez Posiadacza rachunku/Posiadacza karty zgody na dokonanie transakcji płatniczej/Dyspozycji w formie wskazanej w Regulaminie ogólnym;

10 • Autoryzacja mobilna - funkcja Aplikacji mobilnej umożliwiająca Autoryzację oświadczeń, w tym oświadczeń składanych w placówce banku, zgodnie z zasadami wyrażonymi w § 57 Regulaminu;

11 • Autoryzacja oświadczenia - zgoda Użytkownika (...) na złożenie oświadczenia woli lub wiedzy o treści określonej w (...) w formie określonej w Regulaminie oraz wskazanej każdorazowo w komunikacie Banku, w tym wyrażenie zgody przez Użytkownika (...) na dokonanie transakcji płatniczej;

12 • Dane identyfikujące - dane, które powinny zostać wprowadzone przez Posiadacza rachunku lub osobę przez niego upoważnioną w celu uzyskania dostępu do (...). Dane te służą do identyfikacji Posiadacza rachunku lub osoby przez niego upoważnionej oraz podpisania oświadczenia złożonego w (...);

13 • Hasło mobilne - kod ustanowiony przez Użytkownika (...) w Aplikacji mobilnej;

14 • Hasło SMS - jednorazowy kod wysyłany na wcześniej Zdefiniowany numer telefonu;

15 • Hasło tymczasowe - hasło nadawane przez Użytkownika (...) w Centrum (...) lub przekazywane przez Bank w bezpiecznej kopercie;

16 • H@słol - kod ustanowiony przez Użytkownika (...) w ramach Usług bankowości elektronicznej i Usług bankowości telefonicznej;

17 • Kanały Bankowości Elektronicznej (dalej (...)) - usługa zdalnego dostępu do produktów i usług oferowanych przez Bank, umożliwiająca składanie oświadczeń woli i wiedzy. Do (...) należą:

18 a. Usługa bankowości elektronicznej - usługa polegająca na dostępie do rachunku płatniczego przez Internet, umożliwiająca sprawdzenie salda rachunku płatniczego, zmianę limitów dla płatności bezgotówkowych i transakcji dokonywanych przy użyciu Karty debetowej lub złożenie innego rodzaju dyspozycji do rachunku. Usługę tę stanowią:

19 i. X. - dostępny za pośrednictwem sieci Internet oraz komputera lub Urządzenia mobilnego wyposażonego w rekomendowaną przeglądarkę;

20 ii. Aplikacja mobilna - dostępna po zainstalowaniu przez Posiadacza rachunku oprogramowania Banku na podłączonych do Internetu Urządzeniach mobilnych oraz połączonych z nimi urządzeniach dodatkowych (w szczególności zegarkach typu smartwatch);

21 • Kod (...) 6 cyfrowy kod służący do Autoryzacji Płatności Mobilnych (...) dokonywanych przy użyciu Zaufanego urządzenia;

22 • PIN Mobilny - indywidualny kod wykorzystywany w Aplikacji mobilnej. Kod PIN jest ustalany podczas aktywacji Aplikacji mobilnej na Urządzeniu mobilnym;

23 • Silne uwierzytelnianie - oznacza uwierzytelnienie zapewniające ochronę poufności danych w oparciu o zastosowanie co najmniej dwóch elementów uwierzytelniania należących do kategorii:

24 a. wiedza (coś, co wie wyłącznie Posiadacz karty lub Użytkownik (...)),

25 b. posiadanie (coś, co posiada wyłącznie Posiadacz karty lub Użytkownik (...)),

26 c. cechy Posiadacza karty lub Użytkownika (...) (coś, co charakteryzuje Posiadacza karty lub Użytkownika (...)),

27 będących integralną częścią tego uwierzytelnienia oraz niezależnych w tym sensie, że naruszenie jednego z nich nie osłabia wiarygodności pozostałych;

28 • Uwierzytelnianie - procedura umożliwiająca Bankowi weryfikację tożsamości Posiadacza rachunku lub osoby przez niego upoważnionej bądź ważności stosowania konkretnego instrumentu płatniczego, łącznie ze stosowaniem Danych identyfikujących;

29 • Urządzenie mobilne - urządzenie elektroniczne pozwalające na odbieranie, przetwarzanie i wysyłanie danych za pośrednictwem sieci Internet, które może być przenoszone i używane w dowolnym miejscu oraz spełniające wymagania techniczne niezbędne do instalacji Aplikacji mobilnej;

30 • Użytkownik (...) Posiadacz rachunku lub pełnomocnik, który posiada dostęp do usługi bankowości elektronicznej lub Usługi bankowości telefonicznej;

31 • Zaufane urządzenie - urządzenie mobilne z zainstalowaną i aktywowaną aplikacją Banku;

32 • Zdefiniowany numer telefonu — numer telefonu na który Bank przesyła HasłaSMS.

33 Zgodnie z §17 ust. 4 Regulaminu U. uwierzytelnianie Użytkownika (...), może być wymagane w przypadku gdy: uzyskuje on dostęp do rachunku w trybie online, inicjuje elektroniczną transakcję płatniczą, przeprowadza za pomocą kanału zdalnego czynność, która może wiązać się z ryzykiem oszustwa związanego z wykonywanymi usługami płatniczymi lub innych nadużyć. Stosownie do §17 ust 5 Regulaminu w przypadku, gdy Bank, pomimo istniejącego obowiązku określonego w obowiązujących przepisach prawa, nie wymaga U. Uwierzytelniania, Użytkownik (...) nie ponosi odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje płatnicze, chyba że działał umyślnie. W §17 ust. 6 Regulaminu wskazano, że Każdy element uwierzytelnienia musi zostać ustanowiony i powiązany z Użytkownikiem (...). Zgodnie z postanowieniami Regulaminu elementy uwierzytelniania, z których mógł korzystać Użytkownik (...) obejmowały:

34 • Autoryzację mobilną;

35 • Bezpieczną kopertę,

36 • Dane aktywowane z wykorzystaniem modułu biometrycznego;

37 • H@słol;

38 • Hasło mobilne;

39 • Karta płatnicza;

• PIN;

40 • PIN Mobilny;

41 • Zaufana przeglądarka;

42 • Zaufane urządzenie;

43 • Zdefiniowany numer telefonu;

44 Stosownie do postanowień sformułowanych w § 57 Regulaminu Posiadacz rachunku i Bank mogli poprzez (...) w zakresie określonym w ust. 3 składać oświadczenia woli i wiedzy, w postaci elektronicznej (dalej: oświadczenie) w tym również dokonywać autoryzacji mobilnej oświadczeń składanych w Placówkach Banku. Za postać elektroniczną oświadczenia uznaje się cyfrowy zapis oświadczenia, prezentowany w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią oświadczenia i jego zrozumienie, w szczególności wyświetlany na ekranie urządzenia. Aktywacja Aplikacji mobilnej na urządzeniu jest równoznaczna z przypisaniem do Użytkownika (...) Zaufanego urządzenia. Każdorazowy dostęp do (...) przez Użytkownika (...) możliwy jest po podaniu Danych identyfikujących. W § 58 ust. 5 – 10 Regulaminu określono, że do złożenia Bankowi oświadczenia przez (...) wymagane jest dokonanie Autoryzacji oświadczenia. Bank potwierdza otrzymanie oświadczenia komunikatem za pośrednictwem użytego (...). Do oświadczenia złożonego przez (...), dołączane są Dane identyfikujące. Podpisanie przez Bank oświadczenia woli złożonego przez (...) następuje przez dołączenie podpisu elektronicznego w postaci certyfikatu Banku lub Danych identyfikujących w postaci danych osoby upoważnionej przez Bank. Dane identyfikujące wymagane w poszczególnych (...) oraz sposób Autoryzacji oświadczenia w poszczególnych (...) określa Tabela załączona do Regulaminu. Każdy z Posiadaczy Rachunku bankowego wspólnego otrzymuje indywidualne Dane do (...) i jest upoważniony do samodzielnego składania dyspozycji za pośrednictwem (...).

45 W § 95 Regulaminu wskazano, że Bank nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie transakcji płatniczej jest wynikiem działania siły wyższej, wynika z przepisów prawa. Bank nie ponosi odpowiedzialności także z tytułu udostępnienia osobom trzecim przez Posiadacza rachunku poufnego hasła, numeru X. oraz udostępnienia przez Posiadacza rachunku Haseł SMS potwierdzających operacje w (...). Bank nie ponosi odpowiedzialności także w przypadku braku powiadomienia Banku przez Posiadacza rachunku stwierdzonych nieautoryzowanych, niewykonanych lub nienależycie wykonanych transakcjach płatniczych, niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 13 miesięcy od dnia obciążenia Rachunku bankowego albo od dnia, w którym transakcja miała być wykonana. Zgodnie z postanowieniami § 96 Regulaminu jeżeli Bank ponosi odpowiedzialność zgodnie z § 95, niezwłocznie przywraca obciążony Rachunek bankowy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miało miejsca niewykonanie lub nienależyte wykonanie transakcji płatniczej.

46 W przypadku usługi (...) identyfikujące obejmowały X. i dodatkowo: Autoryzację mobilną lub Dane aktywowane z wykorzystaniem modułu biometrycznego lub Dane osobowe lub H@słol, lub PIN Mobilny, lub Zaufaną przeglądarka, lub Zaufane urządzenie; lub Zdefiniowany numer telefonu. Autoryzacja oświadczenia poprzez usługę (...) wymagała przycisku „Akceptuj”, (...), itp. lub dodatkowo Autoryzacji mobilnej lub Danych aktywowanych z wykorzystaniem modułu biometrycznego, lub PIN Mobilny, lub Zaufanej przeglądarki, lub Zaufanego urządzenia, lub Zdefiniowanego numeru telefonu.

47 W przypadku usługi (...) mobilnej Dane identyfikujące obejmowały X. i dodatkowo: Dane aktywowane z wykorzystaniem modułu biometrycznego lub Dane osobowe, lub PIN Mobilny, lub Zaufane urządzenie, lub Zdefiniowany numer telefonu. Autoryzacja oświadczenia poprzez Aplikację mobilną wymagała przycisku „Akceptuj”, (...), itp. lub dodatkowo Danych aktywowanych z wykorzystaniem modułu biometrycznego, lub H@sła1, lub Hasła mobilnego, lub PIN Mobilny, lub Zaufanego urządzenia, lub Zdefiniowanego numeru telefonu.

48 W trakcie trwania umowy Bank (...) S.A. przesyłał na konto bankowości elektronicznej W. H. i C. H. (2) ostrzeżenia o atakach phishingowych.

49 W. H. wystawiła w intrenecie ogłoszenie o sprzedaży kombinezonu dziecięcego zimowego na portalu (...). Poprzez komunikator X. skontaktowała się z nią rzekomo zainteresowana ww. przedmiotem osoba. W. H. przesłała link do produktu, a następnie na prośbę rzekomego kupca przesłała swój adres e-mail, wymagany przez portal (...), co zostało potwierdzone przez ww. osobę zdjęciem ekranu. Następnie na adres poczty elektronicznej W. H. przyszła wiadomość sygnowana logo portalu (...) w której widniał przycisk „potwierdź zamówienie”. W. H. kliknęła ten przycisk, który przeniósł ją na stronę, na której widniały logotypy różnych banków, w tym Banku (...) S.A.

50 W. H. „kliknęła” w ikonę swojego banku i zalogowała się, tak jak to robi zazwyczaj do swojego konta, tj. podając swój login, hasło i numer PESEL. Strona, na którą została przeniesiona, w jej ocenie wyglądała identycznie jak strona, na której zazwyczaj loguje się do bankowości elektronicznej. Po zalogowaniu W. H. otrzymała informację, że za chwilę zadzwoni do niej ktoś z banku i poda kod do potwierdzenia zamówienia, a ona musi ten kod wpisać w ciągu 5 sekund. W. H. otrzymała telefon od Banku (...) S.A. W rozmowie został podany kod, który służył do aktywacji aplikacji mobilnej na nowym urządzeniu Samsung (...). Po otrzymaniu kodu W. H. wpisała go w system w którym była zalogowana. W treści ogłoszenia o sprzedaży na portalu (...) W. H. nie zamieściła numeru konta, na które miały zostać przelane pieniądze za wystawiony kombinezon, wobec czego sądziła, że koniecznym jest zalogowanie się do banku, żeby portal (...) wiedział, gdzie przesłać pieniądze z tytułu sprzedaży.

51 O godzinie 20:37:33 w dniu 27 października 2022 roku z konta bankowości elektronicznej przypisanego do W. H. został złożony wniosek kredytowy nr (...), w którym jako wnioskodawczyni została wskazana W. H.. W treści wniosku wskazano, że miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą 450 zł, a poziom jego całkowitego zadłużenia nie przekracza kwoty 155.458 zł. Wniosek dotyczył udzielenia pożyczki przez Bank (...) S.A w kwocie 10.200 zł na 84 miesiące spłaty z powiększeniem tej kwoty o kwotę prowizji i składki z tytułu zawarcia umowy ubezpieczenia Bezpieczna Pożyczka. Spłaty miały być dokonywane automatycznie. Wniosek kredytowy został przesłany z urządzenia o nr IP 5.173.33.93. Akceptacja wniosku nastąpiła na podstawie zgodnego X., H@sła1 oraz znaków z identyfikatora. Jako środki autoryzujące oświadczenie wskazano zgodne naciśnięcie przycisku akceptacji oraz H@sła SMS/autoryzacja mobilna.

52 Bank (...) S.A. 27 października 2022 roku zawarł umowę pożyczki gotówkowej nr (...), w której jako pożyczkobiorca została wskazana W. H.. W treści umowy wskazany został nr PESEL – (...). Zgodnie z postanowieniami umowy, pożyczkobiorcy została udzielona pożyczka w kwocie 10.200 zł. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła 19.552,94 zł. Pożyczka miała być spłacona w 84 miesięcznych ratach po 229,61 zł każda, płatnych do 1 dnia każdego miesiąca. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania wynosiła 22,53 %. Pożyczka była oprocentowana według zmiennej stopy oprocentowania wynoszącej 11,100 %. Prowizja wynosiła 406,98 zł, a składka ubezpieczeniowa 2.762,06 zł. Kwota udzielonej pożyczki została przelana na konto W. H. o godzinie 20:38 27 października 2022 roku.

53 Umowa pożyczki została zaakceptowana przy użyciu urządzenia o nr. IP 5.173.33.93, z zastosowaniem danych identyfikujących w postaci X., H@sła 1 oraz znaków z identyfikatora. Autoryzacja oświadczenia przez klienta nastąpiła przez zgodne naciśnięcie przycisku akceptacji i H@sła SMS/Autoryzacja mobilna. Wniosek o pożyczkę został złożony za pośrednictwem usługi (...). W ten sam sposób potwierdzono pełnomocnictwo dla Banku (...) S.A.

54 W. H. nie miała woli zawarcia umowy pożyczki, nie składała wniosku o jej zawarcie, ani także nie upoważniła osób trzecich do zawarcia umowy pożyczki w jej imieniu. W. H. nie skorzystała z środków płynących z udzielonej pożyczki.

55 Po przelaniu środków z tytułu udzielonej pożyczki na konto W. H. i C. H. (1) nastąpiła wypłata (...) kwoty 1.000 zł z bankomatu w F. oraz dokonano 4 przelewów natychmiastowych na 3 różne konta bankowe tytułując przelewy nazwą usługi przelewu natychmiastowego. Łączna kwota przelanych środków wyniosła 8.000 zł. Przelewy zostały dokonane od godziny 20:39:53 do 20:45:53, zaś wypłata (...) nastąpiła o godzinie 20:43:25.

56 Po uzyskaniu informacji o rzekomym zawarciu umowy pożyczki w drodze wiadomości SMS- tj o godzinie 20:41 w dniu 27 października 2022 roku W. H. skontaktowała się telefonicznie z Bankiem (...) S.A. w celu zgłoszenia wystąpienia oszustwa i dokonania z użyciem jej konta bankowego nieautoryzowanych transakcji. W odpowiedzi na zgłoszenie Bank (...) S.A. wskazał, że nie może uznać tego zgłoszenia, gdyż instalacja i aktywacja aplikacji mobilnej, pożyczka, przelewy i wypłata (...) były prawidłowo uwierzytelnione i zostały wykonane zgodnie ze złożonymi zleceniami. Bank (...) zaznaczył, iż nie zostały złamane jego zabezpieczenia, a także nie było awarii jego systemów oraz innych usterek mających wpływ na wykonane operacje i transakcje. Dalej Bank (...) S.A. opisał przebieg zdarzeń z 27 października 2022 roku. W pierwszej kolejności Bank (...) odnotował prawidłowe logowanie do aplikacji X. przy użyciu danych W. H. w postaci X., indywidualnego hasła znanego tylko klientce, a także wybranych dwóch cyfr z wybranego identyfikatora – nr F. lub dokumentu tożsamości. Następnie została dokonana instalacja aplikacji mobilnej przy użyciu należących do W. H. kodów do logowania na urządzeniu Samsung (...). Zainstalowana aplikacja została aktywowana z użyciem danych do logowania, połączenia z infolinią banku na nr (...) oraz wprowadzenia 3-cyfrowego kodu w aktywowanej aplikacji, otrzymanej podczas kontaktu z infolinią. O 20:32 Bank (...) S.A. odnotował wpłynięcie wniosku o zawarcie umowy pożyczki na kwotę 10.200 zł. Złożenie wniosku zostało potwierdzone w aplikacji mobilnej. O godzinie 20:36 Bank (...) S.A. miał potwierdzić aktywację aplikacji mobilnej w wiadomości sms na nr (...). O godzinie 20:38 została zawarta umowa pożyczki. Bank (...) S.A. odnotował niezbędne czynności do zawarcia umowy i wypłacił pieniądze na konto W. H.. W kolejnych minutach zostały zlecone przelewy na łączną kwotę 8.000 zł, a także została przeprowadzona wypłata (...) na kwotę 1.000 zł z użyciem urządzenia Samsung (...). W tak przedstawionym stanie faktycznym Bank (...) S.A. wskazał, iż W. H. nie uprawdopodobniła, że to nie ona wyraziła zgodę na zawarcie umowy pożyczki. Wszystkie zaś transakcje przy użyciu bankowości elektronicznej zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i uwierzytelniony.

57 W piśmie datowanym na 22 listopada 2022 roku W. H. wniosła do Banku (...) S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że niezwłocznie po wykryciu oszustwa zadzwoniła na infolinię banku w celu zabezpieczenia konta. Od chwili zatelefonowania do momentu zablokowania konta minęło kilka minut, w którym to czasie były wykonywane przelewy oraz wypłata w bankomacie. W. H. podkreśliła, że transakcje zostały wykonane przez telefon, który nie znajduje się w jej posiadaniu. Nadto zwróciła uwagę, że wypłata z bankomatu miała miejsce w F., podczas gdy W. H. zamieszkuje w L.. W. H. wskazała także, że współposiadaczem konta jest jej małżonek C. H. (1), który powinien zostać poinformowany o pożyczce udzielanej na to konto i także potwierdzić tę transakcję. O przelewach C. H. (1) został poinformowany z 30 minutowym opóźnieniem. W. H. wskazała, że o innych jej transakcjach C. H. (1) był powiadamiany w ciągu kilku sekund. W. H. zwróciła się do Banku (...) o anulowanie pożyczki wraz z odsetkami.

58 W odpowiedzi na pismo W. H. Bank (...) S.A. wskazał, iż nie znalazł podstaw do uznania nieistnienia umowy pożyczki. Podniósł, że wszystkie kwestionowane transakcje były autoryzowane, czyli uwierzytelnione. Bank (...) S.A. zaznaczył, że 27 października 2022 roku została poprawnie aktywowana aplikacja mobilna na nowym urządzeniu, która do aktywacji wymagała zalogowania się z użyciem X. oraz H@sła1, a także wpisania 3-cyfrowego kodu, który został przekazany w rozmowie telefonicznej na numer telefonu przypisany do konta. Tekst, który miała w rozmowie telefonicznej usłyszeć W. H. brzmiał: „Zaczynasz aktywację aplikacji mobilnej Banku (...). Jeśli to nie Twoje zlecenie to rozłącz się i skontaktuj się z bankiem. Za chwilę usłyszysz poufny 3-cyfrowy kod. Wprowadź go wyłącznie w aktywowanej aplikacji mobilnej Banku. Pracownicy Banku nigdy nie proszą o ten kod. Nie podawaj go nikomu. Jeśli ktokolwiek poprosi Cię o kod podczas połączenia telefonicznego, rozłącz się i skontaktuj z Bankiem. Numer telefonu znajdziesz na stronie internetowej Banku. Twój poufny kod to: XXX”. Bank (...) S.A. wskazał, iż następnie został przesłany SMS zawierający potwierdzenie aktywacji aplikacji mobilnej na nowym urządzeniu – Samsung SM-(...). W treści wiadomości miało być wskazane, że w przypadku nie potwierdzania tej aktywacji należy skontaktować się z Bankiem. Wniosek kredytowy został złożony poprzez potwierdzenie przyciskiem akceptacji. Po zweryfikowaniu wniosku została zawarta umowa pożyczki, która została potwierdzona logowaniem do bankowości elektronicznej i kliknięciem przycisku akceptacji na przypisanym urządzeniu. Po zatwierdzeniu oświadczenia bank miał wysłać potwierdzenie do aplikacji i usługi (...). Pożyczka została wypłacona na konto W. H. i nastąpiła seria zleceń przelewów oraz wypłata (...) z bankomatu. Bank wskazał, że każda z transakcji była prawidłowo uwierzytelniona poprzez logowanie się do bankowości elektronicznej i aplikacji mobilnej.

59 W. H. 27 października 2022 roku złożyła na policji zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na jej niekorzyść. 3 listopada 2022 roku zostało wszczęte dochodzenie o przestępstwo określone w art. 287 §1 k.k. i art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k., które toczyło się pod nadzorem Prokuratury Rejonowej L. – M. w L. na Komisariacie VIII Policji w L..

60 Wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych Komisariat VIII Policji KMP w L. zwrócił się do Banku (...) S.A. o wskazanie jakiego typu były transakcje kwestionowane przez W. H., z jakiego adresu IP były zlecane, a także jak zostały autoryzowane. W odpowiedzi Bank (...) S.A. Przedstawił tożsame stanowisko jak w odpowiedziach na reklamacje W. H..

61 W. H. w 1 grudnia 2022 roku i 2 stycznia 2023 roku wpłaciła na rzecz Banku (...) S.A. kwoty po 229,61 zł z tytułu rat wynikających z umowy pożyczki z 27 października 2022 roku.

62 Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym na podstawie dokumentów złożonych przez strony postępowania. Autentyczność i wiarygodności zaoferowanych przez strony dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron, ani także nie budziła wątpliwości Sądu. Swoje ustalenia faktyczne Sąd poczynił również w oparciu o przesłuchanie powódki w charakterze strony. Sąd dał wiarę zeznaniom powódki w zakresie, w jakim przedstawiane przez nią informacje znajdowały pokrycie w danych płynących z dokumentów złożonych do akt sprawy.

63 Sąd I instancji uznał powództwa za zasadne w całości.

64 Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z treścią art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Cytowany przepis, choć zamieszczony w ustawie o postępowaniu cywilnym, ma w istotnym zakresie charakter materialnoprawny. Przyznaje bowiem prawo do ochrony praw podmiotowych w szczególnej formie, nieznanej innym przepisom prawa materialnego, tj. poprzez ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego. Wskazać należy, że przedmiotem ustalenia w drodze powództwa przewidzianego w art. 189 k.p.c. mogą być prawa i stosunki prawne, dla ustalenia których właściwa jest droga procesu cywilnego (np. ustalenie nieistnienia/ nieważności umowy) a przesłanką merytoryczną takiego powództwa jest interes prawny, rozumiany jako potrzeba ochrony sfery prawnej powoda, którą może uzyskać przez samo ustalenie stosunku prawnego lub prawa (por. wyrok SN z 10.06.2011 r., II CSK 568/10). Wskazany w treści art. 189 k.p.c. interes prawny, jako merytoryczna przesłanka powództwa o ustalenie stosunku prawnego lub prawa, decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymienione w pozwie prawo rzeczywiście istnieje. W konsekwencji przeprowadzenie badania przez Sąd, czy dane prawo faktycznie przysługuje powodowi, jest uzależnione od uprzedniego wykazania przez powoda przesłanek, w tym przede wszystkim interesu prawnego, umożliwiających udzielenie ochrony prawnej przewidzianej w art. 189 k.p.c. Należy wskazać, że ocena w zakresie istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego, jako przesłanki powództwa przewidzianego w art. 189 k.p.c. nie może być dokonywana w sposób schematyczny, lecz z uwzględnieniem konkretnych okoliczności sprawy. Nie każdy fakt istnienia innej formy ochrony praw, niweczy automatycznie interes prawny jako materialnoprawnej przesłanki powództwa o ustalenie (por. wyrok SN z dnia 8.05.2001 r., I CKN 1111/00).

65 Sąd I instancji powołał się na ukształtowany w orzecznictwie pogląd, że interes prawny w ustaleniu istnienia/nieistnienia stosunku prawnego zachodzi wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 33/09, OSNC 2010, Nr B, poz. 47).

66 Sąd Rejonowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie między stronami powstała sytuacja prawna, w której doszło do wątpliwości w zakresie zawarcia przez strony umowy pożyczki i dlatego koniecznym było orzeczenie o tym stosunku przez Sąd w wyroku.

67 W ocenie Sądu I instancji powodowie w niniejszej sprawie legitymowali się interesem prawnym w ustaleniu nieistnienia umowy pożyczki z 27 października 2022 roku. Znajdowali się bowiem w stanie niepewności co do wynikających z tej umowy obowiązków, a ich niepewność wynikała z zawarcia umowy pożyczki przez osobę, która „podszyła się” pod W. H.. Z tego stanu niepewności mogłyby wyniknąć negatywne konsekwencje dla powodów. W przypadku bowiem przyjęcia, że umowa nie istnieje w konsekwencji nie istniej podstawa do uiszczania rat, pozwany mógłby wytoczyć przeciwko nim powództwo o zapłatę całej kwoty pożyczki. W ocenie Sądu Rejonowego powodom przysługiwał więc interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w tym, by stan niepewności co do swoje sytuacji prawnej usunąć. Sąd I instancji zaznaczył, że w takim stanie faktycznym powodowie nie dysponowali innym instrumentem prawnym, który chroniłby ich interes zapewniając taki sam skutek. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że powodowie byli co do zasady uprawnieni do domagania się ustalenia nieistnienia umowy pożyczki z 27 października 2022 roku.

68 Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie W. i C. H. (1) dochodzili uznania za nieistniejącą umowy pożyczki nr (...), powołując się na fakt, iż nie została zawarta przez W. H., a przez podszywającą się pod nią, nieustaloną osobę, która podstępem uzyskała jej dane do bankowości elektronicznej. Pozwany podnosił, iż powódka swoim działaniem - udostępnieniem danych osobie trzeciej - doprowadziła do zawarcia przedmiotowej umowy, a także, że umowa, jak i wszystkie następujące po niej transakcje, zostały prawidłowo uwierzytelnione, wobec czego zarówno umowa jak i one są ważne i skuteczne. Nadto pozwany podniósł, że to powódka wpisała podany w rozmowie telefonicznej poufny kod, którym to działaniem dopuściła do aktywacji aplikacji mobilnej na nowym, nienależącym do niej urządzeniu.

69 Sąd Rejonowy wskazał, że kwestionowana w przedmiotowej sprawie umowa stanowi umowę pożyczki, która jest również umową o kredyt konsumencki. Zgodnie z treścią art. 5 pkt 13 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1028) umowa o kredyt konsumencki może być zawierana na odległość, czyli bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość.

70 Sąd I instancji przyjął, że zawieranie umów o kredyt konsumencki za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość nie jest wyłączone przez art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim i art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki, a zatem umowa ta może zostać zawarta zarówno w formie pisemnej, jak i „na trwałym nośniku” (zob. Tomasz Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, (...), 2018). Do skutecznego zawarcia umowy pożyczki konieczne jest ustalenie, że doszło do złożenia skutecznych i zgodnych oświadczeń woli dwóch stron - pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. Tymczasem w okolicznościach przedmiotowej sprawy pojawiły się w tym zakresie wątpliwości.

71 Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 60 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Zgodnie zaś z art. 61 §1 i § 2 oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej (§1). Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią (§2). Przepis ten wyraża zasadę swobody formy, wedle której wola osoby skierowana na wywołanie zamierzonego skutku prawnego związanego z dokonywaną czynnością prawną, może być uzewnętrzniona w każdy dowolny sposób, ujawniający ją tak, że staje się dostatecznie zrozumiała dla adresata. W konsekwencji ujawnienie woli osoby dokonującej czynności prawnej może nastąpić także w sposób dorozumiany, przez jakiekolwiek zachowanie się, uzewnętrzniające tę wolę w sposób obiektywnie zrozumiały, które wyraża wolę wywołania skutków prawnych, objętych treścią czynności prawnej. Złożenie oświadczenia może być zarówno jednostkową czynnością, jak i całym procesem zachowań podmiotu składającego to oświadczenie, o ile w oparciu o całokształt okoliczności można podmiotowi składającemu oświadczenie przypisać zamiar wywołania określonych skutków prawnych, czyli gdy zachowanie to niesie za sobą określony komunikat mający wywołać skutki prawne (por. Wyrok SN z 22.02.2017 r., IV CSK 179/16, LEX nr 2271465). Przepis ten umożliwia zatem składanie oświadczeń woli skutkujących, np. zawarciem umowy w formie elektronicznej. Aby jednak mówić, że doszło do czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, że doszło do złożenia dwóch zgodnych oświadczeń woli, a następnie, że oświadczenia te były skuteczne. Czym innym jest bowiem ustalenie, że doszło do faktu złożenia oświadczenia woli, a czym innym ustalenie, że oświadczenie to było skuteczne.

72 Sąd I instancji wskazał przy tym, że o fakcie złożenia oświadczenia woli decydują w szczególności okoliczności, czy składający oświadczenie w ogóle wyraził swoją wolę – w zasadzie w dowolnej formie, o ile forma ta w wystarczający sposób wolę tę ujawniła oraz czy oświadczenie to doszło do adresata w rozumieniu art. 61 § 2 k.c. Natomiast o skuteczności złożonego oświadczenia decydują w szczególności takie okoliczności, jak zdolność do czynności prawnych, forma czy należyte umocowanie. Regulację odnoszącą się do składania oświadczeń woli w formie elektronicznej odnaleźć można w art. 781 § 1 k.c., który wskazuje, że do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Stosownie do § 2 tego przepisu oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Mając na względzie regulacje zawarte w art. 772 i art. 773 k.c. wskazać należy, że oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej można uznawać za dokument.

73 Prawo bankowe dopuszcza składanie oświadczeń woli związanych z dokonywaniem czynności bankowych w postaci elektronicznej, stanowiąc przy tym, że czynność dokonana w tej formie spełnia wymagania formy pisemnej, w tym formy pisemnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności (art. 7 ust. 1 i 3 Prawa bankowego). Jednakże czynność mająca na celu uzewnętrznienie oświadczenia woli musi pochodzić bezpośrednio od osoby, która zamierza danej czynności prawnej dokonać. Osoba ta musi przejawiać świadomość i zamiar dokonania określonej czynności prawnej. Musi podjąć skonkretyzowane działanie, zmierzające do celu, jakim jest wstąpienie w dany stosunek prawny, np. stosunek zobowiązaniowy. Innymi słowy musi podjąć zachowanie skierowane na wywołanie zamierzonego przez stronę skutku prawnego, związanego z dokonywaną czynnością.

74 Sąd Rejonowy podniósł, że w przedmiotowej sprawie wskazane elementy oświadczenia woli nie wystąpiły, co czyni sporną umowę nieistniejącą. Stwierdzić należało, że Powódka nie miała woli zawarcia umowy pożyczki nr (...) z 27 października 2023 roku. Powódka nigdy nie złożyła oświadczenia woli, którego skutkiem byłoby zawarcie przedmiotowej umowy pożyczki. Powódka nie wyrażała chęci zawarcia pożyczki, ani także nie podejmowała jakichkolwiek świadomych czynności, których celem byłoby zwarcie umowy pożyczki. Umowa będąca przedmiotem sprawy została zawarta poprzez sieć Internet, z wykorzystaniem bankowości elektronicznej, co stanowi podstawę do przywołania przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2360 z późn. zm., dalej: u.u.p.).

75 W art. 40 ust. 1 u.u.p. wskazano, że transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną, jeżeli płatnik wyraził zgodę na wykonanie transakcji płatniczej w sposób przewidziany w umowie między płatnikiem a jego dostawcą. Zgoda może dotyczyć także kolejnych transakcji płatniczych. Treść przywołanego przepisu prowadzi do konkluzji, że uznanie konkretnej transakcji za autoryzowaną wymaga, by została ona dokonana bezpośrednio przez płatnika lub za jego zgodą przez osobę upoważnioną, w sposób, który przewiduje umowa zawarta z bankiem o prowadzenie rachunku. Dokonanie transakcji płatniczej bez zgody posiadacza rachunku należy uznać za transakcję nieautoryzowaną.

76 W przepisach u.u.p. wskazano, że uwierzytelnianie stanowi procedurę umożliwiającą dostawcy usług płatniczych weryfikację tożsamości użytkownika lub ważności stosowania konkretnego instrumentu płatniczego, łącznie ze stosowaniem indywidualnych danych uwierzytelniających (art. 2 pkt 33b u.u.p.) Indywidualne dane uwierzytelniające to z kolei indywidualne dane zapewniane użytkownikowi przez dostawcę usług płatniczych do celów uwierzytelnienia. Sąd I instancji zauważył, iż w treści Regulaminu Ogólnego Świadczenia Usług Bankowych obowiązującego strony dokonano zdefiniowania pojęć „uwierzytelniania” i „autoryzacji oświadczenia”. Definicja pierwszego pojęcia jest niemalże tożsama z definicją sformułowaną w ustawie. Z kolei pod pojęciem „autoryzacji oświadczenia” strony w przedmiotowym przypadku rozumiały zgodę użytkownika bankowości elektronicznej na złożenie oświadczenia woli lub wiedzy o treści określonej w bankowości elektronicznej w formie określonej w Regulaminie oraz wskazanej każdorazowo w komunikacie Banku, w tym wyrażenie zgody przez Użytkownika (...) na dokonanie transakcji płatniczej.

77 Sąd Rejonowy wywnioskował, że powyższe wskazuje wyraźnie na rozdzielenia znaczenia pojęć „uwierzytelnienia” i „autoryzacji”. Autoryzacja wiąże się ze zgodą posiadacza rachunku na wykonanie transakcji płatniczej poprzez procedurę uwierzytelnienia. Sąd I instancji stwierdził, że przeprowadzenie samej procedury uwierzytelniającej bez wyrażenia jednoznacznej i wyraźnej zgody posiadacza rachunku bankowego na jej przeprowadzenie, nie doprowadzi do dokonania autoryzowanej transakcji płatniczej. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że transakcja płatnicza, by była autoryzowana, musi zawierać oświadczenie woli osoby uprawnionej do zawarcia transakcji, które winno być złożone w odpowiedniej formie. Brak jednego z tych elementów powodować będzie uznanie transakcji za nieautoryzowaną. Konstatując powyższe Sąd Rejonowy wskazał, że transakcją nieautoryzowaną, będzie taka, która została wprawdzie uwierzytelniona, ale na to uwierzytelnienie nie wyraził zgody posiadacz rachunku, bądź upoważniona przez niego osoba.

78 Według Sądu I instancji, w przedmiotowym przypadku zgodnie z Regulaminem obowiązującym strony uwierzytelnienie oświadczenie poprzez aplikację mobilną wymagało zalogowania się do niej, kliknięcia przycisku (...), (...), bądź innego podobnie brzmiącego lub dodatkowo Danych aktywowanych z wykorzystaniem modułu biometrycznego, lub H@sła1, lub Hasła mobilnego, lub PIN Mobilny, lub Zaufanego urządzenia, lub Zdefiniowanego numeru telefonu. Przedmiotowa umowa pożyczki została uwierzytelniona poprzez aplikację mobilną, zainstalowaną na nowym urządzeniu. Jednocześnie urządzenie to nie należało do powódki. Sąd Rejonowy wskazał, że choć powódka umożliwiła dostęp do aplikacji poprzez swoją nieostrożność, o tyle nie wyraziła ona zgody na zawarcie umowy pożyczki. Sąd I instancji wskazał, że nawet w przypadku, gdyby uznać, że instalacja aplikacji na nowym urządzeniu została przeprowadzona za zgodą Powódki, o tyle nie sposób utożsamić zgody na instalację ze zgodą na zawarcie umowy pożyczki. Sąd Rejonowy wskazał, że samo logowanie się do aplikacji, czy też bankowości internetowej i potwierdzenie transakcji, dokonane bez zgody posiadacza rachunku stanowi jedynie uwierzytelnienie transakcji, nie zaś jej autoryzację.

79 W przedmiotowym stanie faktycznym czynności podjęte elektronicznie, których wynikiem była akceptacja umowy pożyczki nie zostały dokonane przez któregokolwiek z powodów. O dokonaniu tychże czynności ani powódka, ani powód nie wiedzieli. Powodowie jako posiadacze rachunku bankowego nie wyrażali także zgody na zawarcie umowy pożyczki. Akceptacja warunków przedmiotowej umowy pożyczki została dokonana przez nieznaną osobę trzecią, która nie posiadała upoważnienia od powodów na przeprowadzenie takiej transakcji. Sąd I instancji wskazał, iż w ustalonym stanie faktycznym brak jest wskazania, że powodowie podjęli jakiekolwiek czynności, które prowadziły do zawarcia umowy kredytowej. Powódka wprawdzie udostępniła nieświadomie swoje dane do bankowości elektronicznej, jednakże nie jest to jednoznaczne ze zgodą na zawarcie umowy pożyczki, tj. na jej autoryzację.

80 Należy podkreślić, iż powodowie nie mieli woli zawarcia umowy pożyczki. Czynności, które doprowadziły do tego, w których powódka miała swój udział, nie były objęte jej wolą co do zawarcia umowy pożyczki. Celem podejmowanych przez Powódkę czynności pod kierunkiem nieznanej osoby trzeciej było otrzymanie zapłaty za towar sprzedawany w Internecie, nie zaś zawarcie umowy pożyczki. Sąd I instancji w świetle dowodów przedłożonych do akt sprawy i okoliczności faktycznych ujawnionych w toku postępowania doszedł do konkluzji, że Powodowie, jako posiadacze rachunku bankowego, nie złożyli w stosunku do Banku (...) S.A. oświadczenia woli, skutkującego zawarciem umowy pożyczki nr (...) z 27 października 2023 roku. Wobec czego Sąd Rejonowy ustalił, iż pomiędzy Powodami a Pozwaną nie istnieje stosunek prawny wynikający z tejże umowy.

81 W przypadku analizowania autoryzacji czynności polegających na zawarciu umowy pożyczki oraz następujących po umowie pożyczki transakcji przelewów i wypłaty blik w ocenie Sądu Rejonowego istotnym było również ustalenie, czy w niniejszej sprawie niedbalstwo po stronie powodowej miało cechy rażącego niedbalstwa, jako kwalifikowanej formy winy czy cechy „zwykłego” niedbalstwa, o czym decydowało ustalenie wzorca staranności, wymaganego w stosunkach danego rodzaju. Na uwagę zasługuje wyrok z dnia 24 maja 2018 r. Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt VI ACa 217/17, w którym to wyroku Sąd wskazał, że „jeśli transakcje zostały zrealizowane bez zgody płatnika oraz w okolicznościach, za które nie ponosi on odpowiedzialności, a następnie płatnik dokonał zgłoszenia wystąpienia nieautoryzowanych transakcji, to na dostawcy ciąży obowiązek zwrotu kwot nieautoryzowanych transakcji. Jeśli jednak do nieautoryzowanych transakcji płatnik doprowadził umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia swoich obowiązków (o których mowa w art. 42 ustawy z 2011 r. o usługach płatniczych), wówczas to on, a nie dostawca odpowiada za nieautoryzowane transakcje”.

82 Zgodnie z treścią art. 355 § 1 k.c., dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność).

83 Sąd I instancji wskazał, iż co do zasady przez należytą staranność należy rozumieć staranność ogólnie wymaganą w stosunkach danego rodzaju. Jej wzorzec ma charakter obiektywny, a z kolei jego zastosowanie w praktyce polega najpierw na dokonaniu wyboru modelu ustalającego optymalny w danych warunkach sposób postępowania, odpowiednio skonkretyzowanego i aprobowanego społecznie, a następnie na porównaniu zachowania się dłużnika z takim wzorcem postępowania. O tym, czy na tle konkretnych okoliczności można osobie zobowiązanej postawić zarzut braku należytej staranności w dopełnianiu obowiązków, decyduje nie tylko niezgodność jej postępowania z modelem, lecz także uwarunkowana doświadczeniem życiowym możliwość i powinność przewidywania odpowiednich następstw zachowania. Miernik postępowania dłużnika, którego istotą jest zaniechanie dołożenia staranności, nie może być formułowany na poziomie obowiązków niedających się wyegzekwować, oderwanych od doświadczeń, reguł zawodowych, konkretnych okoliczności czy typu stosunków (zob. wyroki SN z dnia 17 maja 2002 r., I CKN 1180/99; z dnia 23 października 2003 r., V CK 311/02; z dnia 08 lipca 1998 r., III CKN 574/97).

84 Pojęcie należytej staranności jest miernikiem ustalenia winy w postaci niedbalstwa, gdy stanowi ona przesłankę zastosowania określonego przepisu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2000 r. sygn. akt III CKN 709/98).

85 O stopniu niedbalstwa świadczy stopień staranności, jakiego w danych okolicznościach można wymagać od danego podmiotu, w analizowanej sprawie - powódki. Niezachowanie podstawowych, elementarnych zasad ostrożności, które są oczywiste dla większości rozsądnie myślących ludzi, stanowi o niedbalstwie rażącym. Poziom elementarności i oczywistości wyznaczają okoliczności konkretnego stanu faktycznego, związane m.in. z osobą sprawcy, ale przede wszystkim zdarzenia obiektywne, w wyniku których powstała szkoda (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2007r., sygn. akt II CSK 170/07, por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2004r., sygn. akt IV CK 151/03).

86 W ocenie Sądu Rejonowego art. 355 k.c. kładzie wyraźny akcent na rodzaj stosunków, przez co należy rozumieć rodzaj przedsięwziętej aktywności, przy czym uwzględniając rodzaj działalności, należy zważyć, że chodzi o miarę staranności powszechnie przyjętą, do pewnego stopnia obiektywną, wynikającą z nakazów sztuki, umiejętności lub techniki, którą można w konkretnym przypadku ustalić, stosując uchwytne mierniki staranności. Ocena stopnia staranności nie może być dowolna, musi poddawać się weryfikacji (wyrok sądu Najwyższego z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt V CSK 178/07).

87 W konsekwencji Sąd I instancji nie podzielił stanowiska strony pozwanej co do okoliczności, że to po stronie powodowej doszło do rażącego niedbalstwa. I wprawdzie nie doszło do złamania zabezpieczeń systemu bankowego, bowiem sama powódka ujawniła osobom nieuprawnionym swoje poufne dane, a więc login, hasło, na fałszywej stronie, umożliwiając w ten sposób sprawcom przestępstwa dostęp do konta powódki, zawnioskowanie o pożyczkę oraz przelanie udostępnionych środków na inne konta – bez wiedzy i zgody powódki. Powódka uczyniła to jednak nieświadomie, w wyniku sprawnego działania oszustów, którzy korzystając z ludzkiej nieświadomości, naiwności, pośpiechu, a także innych czynników osłabiających czujność klienta dokonywali tego rodzaju przestępstw, przy korzystaniu przez takie osoby z usług bankowości elektronicznej.

88 Sąd Rejonowy nie zgodził się ze stanowiskiem pozwanego o przyjęciu rażącego niedbalstwa po stronie powódki, jako przyczyny zwalniającej pozwany bank z odpowiedzialności. W ocenie Sądu I instancji nie są oczywiste okoliczności, że stale i nieprzerwanie widniały na stronie internetowej pozwanego ostrzeżenia dotyczące zachowania należytego bezpieczeństwa podczas logowania do bankowości mobilnej banku, a powódka mogła się z nimi z łatwością zapoznać. Oczywiście rynek usług bankowości elektronicznej stale się rozwija i świadomość jego klientów na dzień dzisiejszy z pewnością jest większa, jednak Sąd Rejonowy nie podziela przekonania, że metody działania hakerów i środki obrony przed nimi były powszechnie znane, nawet w przypadku przesyłania przez bank klientom stosownych ostrzeżeń.

89 W poczynionych rozważaniach Sąd I instancji odniósł się do ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2360, dalej u.u.p.). Zgodnie z art. 46 ust 3 tej ustawy, płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jeżeli doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy. Podobny zapis znalazł się w regulaminie świadczenia usług bankowości elektronicznej pozwanego banku.Wskazana ustawa stanowi akt prawny, który w sposób kompleksowy reguluje rynek usług płatniczych-określa zarówno zasady podejmowania i prowadzenia działalności na rynku usług płatniczych przez dostawców wskazanych w art. 4 ust. 2, jak i prawa i obowiązki dostawców usług płatniczych związane ze świadczeniem usług płatniczych (por. Barbara Bajor, Jan Brylski, Anna Zalcewicz, Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz, wyd. II. LEX 2017). Stosownie do postanowień art. 1 ustawa określa zasady świadczenia usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego. Zwrócić należy uwagę, że ustawa w swojej treści zawiera rozwiązania prawne zarówno natury prywatnoprawnej, jak i publicznoprawnej. W ustawie określone zostały warunki świadczenia usług płatniczych, w szczególności wymogi dotyczące obowiązków informacyjnych dostawców usług płatniczych w przypadku zawierania umów ramowych oraz w odniesieniu do każdej pojedynczej usługi płatniczej. Uregulowane zostały również zasady, których zasadniczym celem jest zwiększenie przejrzystości postanowień umów o świadczenie usług płatniczych i w sposób jasny oraz zrozumiały określenie praw i obowiązków stron umowy, w tym w szczególności rodzajów i wysokości pobieranych opłat z tytułu świadczonej usługi. W ten sposób został podkreślony prokonsumencki charakter rozwiązań ustawy. W art. 2 ww. ustawy zamieszczono tzw. słownik zawierający objaśnienia określeń ustawowych, co pozwala na identyfikację stron stosunku prawnego – powódki jako płatnika oraz strony pozwanej jako dostawcę usługi. Przez usługi płatnicze ustawa rozumie działalność polegającą między innymi na wykonywaniu transakcji płatniczych, w tym transferu środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy użytkownika lub innego dostawcy przez wykonywanie usług polecenia przelewu. Działalność w zakresie świadczenia usług płatniczych może być wykonywana wyłącznie przez dostawców usług płatniczych, którymi mogą być podmioty wymienione w ustawie, m.in. bank krajowy w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo bankowe. Rozdział 2 (art. 40 i n.) działu III ustawy poświęcony został problematyce autoryzacji transakcji płatniczych, skutków braku autoryzacji transakcji oraz zasad i zakresu odpowiedzialności dostawcy i płatnika za transakcje nieautoryzowane, jak też nienależycie wykonane czy niewykonane.

90 Sąd I instancji podkreślił, że autoryzacja transakcji oznacza wyrażenie zgody na dokonanie transakcji płatniczej, czyli stanowi oświadczenie woli użytkownika składane z zamiarem i świadomością wywołania określonych skutków prawnych, tj. dokonania transakcji płatniczej. Sposób wyrażenia zgody (czyli sposób autoryzacji transakcji) jest uzależniony od rodzaju transakcji płatniczej, wykorzystywanego instrumentu płatniczego czy sposobu zlecania usługi płatniczej (w formie papierowej czy drogą elektroniczną). Sposób autoryzowania transakcji określony jest w załączonych do umowy ramowej regulaminach wskazujących, w jaki sposób dochodzi do autoryzacji transakcji (np. wpisaniu kodu z sms’a, przez użycie kolejnego kodu z karty kodów). Prawidłowa, zgodna z określonymi w załączonych do umowy Regulaminami, autoryzacja jest zasadniczym elementem w procesie przeprowadzania transakcji. Przede wszystkim od ustalenia, czy doszło do autoryzacji transakcji płatniczej przez użytkownika, czy też mamy do czynienia z transakcją nieautoryzowaną, zależy odpowiedzialność zarówno dostawcy, jak i płatnika za transakcję płatniczą. Natomiast od ustalenia, z jakich przyczyn doszło do wykonania nieautoryzowanej przez płatnika transakcji, zależy zakres odpowiedzialności dostawcy i obowiązku zwrotu kwot nieautoryzowanych transakcji. W przypadku wystąpienia nieautoryzowanych przez płatnika transakcji płatniczych konieczne jest ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do nieautoryzowanych transakcji: czy z winy płatnika wskutek naruszenia podstawowych obowiązków płatnika określonych w art. 42 u.u.p., czy też z powodu okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności, czy jednak z powodu okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność dostawca. Od powyższych ustaleń uzależniona jest możliwość uzyskania przez płatnika zwrotu kwot nieautoryzowanych przez niego transakcji.

91 Przyjęte rozwiązanie sugeruje, że płatnik, zlecając wykonanie transakcji płatniczej, czyli składając oświadczenie woli, musi autoryzować transakcję. Oznacza to, że samo złożenie oświadczenia woli, na mocy którego płatnik zleca wykonanie transakcji, nie jest wystarczające - nie jest równoznaczne z wyrażeniem zgody. W art. 42 ustawy wskazane zostały obowiązki użytkownika, które mają na celu zapewnienie minimum bezpieczeństwa transakcji płatniczych realizowanych z wykorzystaniem instrumentu płatniczego. Podstawowym obowiązkiem użytkownika jest więc korzystanie z instrumentu płatniczego zgodnie z postanowieniami umowy ramowej (jak również zgodnie z dołączonymi do umowy ramowej regulaminami, które stanowią integralną część umowy i określają zasady korzystania z instrumentu płatniczego - ust. 1 pkt 1). Kolejny obowiązek użytkownika - zgodnie z treścią ust. 1 pkt 2 - polega na powiadomieniu w przypadku utraty, kradzieży, przywłaszczenia czy też stwierdzenia, że doszło do nieuprawnionego skorzystania z instrumentu, dostawcy (lub podmiotu wskazanego w tym celu przez dostawcę) o zaistnieniu powyższego zdarzenia. Przepis artykułu 45 ustawy zawiera szczególną regułę dotyczącą ciężaru dowodu w przypadku dochodzenia roszczeń z tytułu nieautoryzowanych, nienależycie wykonanych lub niewykonanych transakcji. W przypadku powyższych roszczeń ciężar udowodnienia, że transakcja została autoryzowana przez użytkownika lub że została wykonana prawidłowo, spoczywa na dostawcy tego użytkownika. Sąd Rejonowy przypomniał, że zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu chce wywodzić skutki prawne dla siebie. Oznaczałoby to, że jeśli użytkownik kwestionuje fakt autoryzowania transakcji przez siebie, musiałby to wykazać. Rozwiązania przyjęte w omawianej ustawie przerzucają ciężar udowodnienia na dostawcę. Stanowią one wyraz prokonsumenckiego charakteru ustawy. Ciężar udowodnienia, że transakcja była autoryzowana przez użytkownika, ciąży na dostawcy, czyli na profesjonaliście, nawet jeśli to użytkownik występuje z roszczeniem, twierdząc, że nie on autoryzował transakcji. Fakt zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego, czyli - należy przyjąć - użycia instrumentu płatniczego zgodnie z procedurami i przy zastosowaniu ustalonych sposobów autoryzacji, nie oznacza, że transakcja została autoryzowana przez użytkownika. W przypadku zgłoszenia przez użytkownika transakcji, które obciążają jego rachunek płatniczy i które były prawidłowo autoryzowane, czyli zlecone i zrealizowane zgodnie z przewidzianą procedurą, a które użytkownik wskazuje jako przez niego nieautoryzowane, dostawca musi udowodnić fakt autoryzacji transakcji przez użytkownika. Jednak dostawca musi przywołać inne dowody niż sam fakt prawidłowego skorzystania z procedur autoryzacji przewidzianych umową. Dostawca może przytoczyć dowody wykazujące, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji (np. przekazał kartę i PIN członkowi rodziny) albo wskutek rażącego niedbalstwa naruszył jeden z obowiązków określonych w art. 42 u.u.p., czyli nie przechowywał informacji w sposób zapewniający bezpieczeństwo. Zasady odpowiedzialności dostawcy oraz płatnika w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych transakcji ustawodawca ustala w art. 46 ustawy. W świetle ust. 1 powołanego przepisu, w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych transakcji dostawca jest zobowiązany do zwrotu płatnikowi kwoty nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie. Podstawowa zasada wskazuje więc obowiązek zwrotu przez dostawcę kwot nieautoryzowanych transakcji. Jeśli jednak do nieautoryzowanych transakcji płatnik doprowadził umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia swoich obowiązków (o których mowa w art. 42 u.u.p.), wówczas odpowiada za wszystkie nieautoryzowane transakcje. O winie płatnika można mówić wówczas, gdy zaistniałe zdarzenie (czyli wystąpienie nieautoryzowanych transakcji) nastąpiło wskutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność. Zobowiązanie banku jako profesjonalnego podmiotu jest determinowane poprzez ustawowe obowiązki wskazane m.in. w art. 43 ust. 1 u.p.p. Pozwany bank nie wywiązał się z ich wypełnienia w stosunku do powódki. W szczególności nie zapewnił, by indywidualne zabezpieczenia instrumentu płatniczego nie były dostępne dla osób innych niż użytkownik uprawniony do korzystania z tego instrumentu. Gdyby bowiem zabezpieczenia transakcji elektronicznych stosowane przez pozwanego były właściwe, nie doszłoby do dokonania na rachunku powódki transakcji przez nieuprawnione do tego osoby.

92 Sąd Rejonowy przyjął, że W. H. jako klient banku nie naruszyła obowiązków, o których mowa w art. 46 ust. 3 u.p.p., umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Sąd Rejonowy wskazał, że z pewnością działanie powódki nie było umyślne, powódka uważała, że działa na platformie banku bowiem wizualnie odpowiadała stronie banku na której regularnie się logowała. Zdaniem Sądu I instancji powódce nie można również przypisać umożliwienia dokonania nieautoryzowanych transakcji wskutek rażącego niedbalstwa. Powódka nie udostępniała świadomie loginu, hasła ani innych danych jakimkolwiek osobom trzecim. W dniu 27 października 2022 powódka wykonywała pewne czynności w systemie bankowości internetowej, jednak zawarcie umowy pożyczki a następnie dokonanie przelewów na łączną kwotę 8.000 zł i wypłaty blika na kwotę 1.000 zł z jej rachunku bankowego nastąpiło poza jej wiedzą i bez autoryzacji. Oszust uzyskał login i hasło do jej bankowości elektronicznej poprzez podszycie się pod serwis internetowy (...) i pozwanego banku. Doszło wprawdzie do potwierdzenia zawarcia umowy i następujących po niej transakcji za pomocą właściwego narzędzia, jednak powódka nie wyrażała woli i świadomie nie chciała zawrzeć spornej umowy a wykonanie kolejnych przelewów nastąpiło bez wyrażenia zgody przez powódkę na ich dokonanie. Powódka autoryzowała dodanie do swojego konta kolejnego urządzenia mobilnego ale kolejne przelewy, które odbyły się bez wiedzy powódki, były nieautoryzowane, w wyniku wprowadzenia rzeczonego urządzenia. Podobnie jak samo zawarcie umowy pożyczki.

93 Sąd Rejonowy wskazał na niewątpliwe uchybienie po stronie powódki polegające na tym, że niezbyt precyzyjnie weryfikowała komunikaty podczas telefonu infolinii banku (w trakcie dodawania urządzenia mobilnego), w pewnym zakresie z pewnością działaniu powódki można postawić zarzut nienależytej staranności, jednakże nie w stopniu rażącym. Sąd I instancji zgodził się z poglądem, że w sytuacji stresowej i poddana manipulacji powódka zapomniała o wszystkim o czym powinna pamiętać. Myślała, że loguje się na stronie Banku (...) a nie na fałszywej stronie, w szczególności, iż na stronę odesłała ją wiadomość portalu (...) gdzie powódka wystawiła strój do sprzedaży. Podobnie w sytuacji stresowej nie zrozumiała znaczenia i treści komunikatu przekazanego jej w trakcie procedury dodawania kolejnego urządzenia do jej konta. Z drugiej jednak strony trzeba wziąć pod uwagę profesjonalizm przestępstwa – sprawcę trudno wykryć. Jednocześnie wiedza odnośnie różnic w wyglądzie strony banku i strony fałszywej jest wiedzą, którą dysponuje profesjonalista, ale nie jest powszechnie dostępna zwykłemu użytkownikowi, który zazwyczaj nie zwraca uwagi na istotne detale. Uchybienia powódki, które zaistniały nie mogą być kwalifikowane jako rażące niedbalstwo. Stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy prawo bankowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 2324) na bankach ciąży powinność dołożenia szczególnej staranności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa przechowywanych środków pieniężnych. Trudno było uznać jako w pełni odpowiadające tym wymogom działanie polegające na braku odpowiedniej reakcji na dokonywane na rachunku powódki przelewów w krótkim czasie. W szczególności, iż większa część przelewów została wykonywana już po zgłoszeniu oszustwa przez powódkę na infolinii banku.

94 Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości.

95 O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Na poniesione przez powodów koszty w wysokości 4.384 zł złożyły się: opłata od pozwu – 750 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 3.600 zł (ustalone na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłaty skarbowych od pełnomocnictw – 34 zł.

96 Na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd Rejonowy przyznał odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

97 Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna w I., zaskarżając je w całości wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu tj. w zakresie pkt 1 i 2 wyroku.

98 Skarżący wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił:

99 I. naruszenie przepisów prawa procesowego:

100 1. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 299 k.p.c., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez oparcie ustaleń faktycznych niemal wyłącznie na zeznaniach powódki W. H., przyznanie im pełnej wiarygodności i mocy dowodowej, choć strona powodowa jako strona niniejszego postępowania jest bezpośrednio zainteresowana pozytywnym dla niej wynikiem sprawy, przez co dowód z jej przesłuchania jest w wysokim stopniu subiektywny i wiarygodność tego dowodu wymaga ostrożnej oceny i z tego też względu ustawodawca nadał dowodowi z przesłuchania stron charakter subsydiarny a nie wiodący, główny i decydujący - jak to uczynił Sąd I instancji w szczególności w przypadku sprzeczności między twierdzeniami strony powodowej, a pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym,

101 2. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej a nie wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie a to poprzez:

102 a) całkowite pominięcie w sprawie okoliczności wynikających z zeznań powódki, z których wynika, że:

103 ⚫

104 powódka, mimo dokonywania sprzedaży po raz pierwszy za pośrednictwem platformy (...) nie była zapoznana z Regulaminem tej platformy internetowej ani zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi wskazanej platformy sprzedażowej (pisemny protokół rozprawy z dnia 02.08.2023 r. - str. 3),

105 ⚫

106 powódka otrzymała telefon z infolinii (...) Banku i otrzymała poufny kod, służący instalacji aplikacji mobilnej na nowym urządzeniu a następnie udostępniła go osobie trzeciej, myśląc, że podanie kodu służy potwierdzeni^ zamówienia sprzedaży, mimo, że brak było podstaw do połączenia przez powódkę instalacji aplikacji na nowym urządzeniu z sytuacją w której podaruj przez pracownika Banku poufny kod służący instalacji aplikacji mobilnej na nowym urządzenia miałby rzekomo służyć potwierdzeniu przez Powódkę zamówienia sprzedaży (pisemny protokół rozprawy z dnia 02.08.2023 r. - str. 3),

107 ⚫

108 powódka weszła w link przesłany w mailu zewnętrznym, aby potwierdzić transakcję, mimo że była osobą sprzedającą, a następnie na fałszywej stronie banku podała login, hasło oraz numer PESEL (pisemny protokół rozprawy z dnia 02.08.2023 r. - str. 2),

109 b) pominięcie w sprawie okoliczności dotyczących umożliwienia przez Powódkę instalacji aplikacji mobilnej połączonej z jej bankowością elektroniczną na innym, obcym urządzeniu,

110 c) pominięcie w sprawie okoliczności dotyczących działania przez Powódkę wbrew treści postanowień Regulaminu platformy (...) dotyczącego zawierania umowy sprzedaży, procedury wykonywania płatności na zakupiony towar, a także zasad bezpieczeństwa w ramach (...),

111 d) pominięcie treści i obowiązków wynikających z postanowień Regulaminu ogólnego świadczenia usług bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A. dotyczących prawidłowego i bezpiecznego logowania się do bankowości elektronicznej, a także zasad dotyczących wykonywania transakcji płatniczych,

112 które to te okoliczności winne były być wzięte pod uwagę przy ocenie czy powódka umyślnie bądź w wyniku rażącego niedbalstwa doprowadziła do wykonania spornych transakcji,

113 3. art. 228 §2 k.p.c. poprzez pominięcie faktu notoryjnego, że banki, w tym Bank (...), jak również szeroko pojęte mass media niemal od kilku lat informują opinię publiczną o „oszustwach internetowych" wskazując dokładny modus operandi sprawców, a także banki (w tym Pozwany) intensywnie zwracają uwagę klientów na zasady bezpiecznego korzystania z systemów transakcyjnych banku, w tym nie klikania w linki zewnętrzne pochodzące od osób trzecich zawarte w smsach lub mailach, obowiązku zachowania danych do logowania w poufności i nie podawania danych indentyfikacyjnych takich jak PIN czy hasło w formularzach czy też oknach do logowania do bankowości elektronicznej wygenerowanych poprzez kliknięcie w nieznane, niezweryfikowane linki przesłane w sms lub mailach z nieznanych, niezweryfikowanych numerów telefonów, konieczności korzystania przy dokonywaniu transakcji jedynie z aplikacji mobilnej banku wyłącznie z użyciem ikony zainstalowanej na własnym urządzeniu mobilnym (telefonie, laptopie) lub bankowości elektronicznej banku po zalogowaniu się poprzez oficjalną stronę internetową banku (https://www.bankmillennium.pl/), nieinstalowania aplikacji niepochodzących od zaufanych dostawców,

114 II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

115 1. art. 60 k.c. w zw. z art. 61 § 1 i § 2 k.c. poprzez uznanie, że w sprawie nie doszło do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki a oświadczenie woli w tym przedmiocie nie było skuteczne, podczas gdy w sprawie zasadnym było przyjęcie, że doszło do skutecznego złożenia oświadczenia woli w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki, gdyż Powódka posługiwała się w dniu 27.10.2022 r. wobec Banku swoimi poprawnymi danymi identyfikującymi w systemie bankowości elektronicznej, nadto to powódka podjęła kontakt telefoniczny z Banku w dniu 27.10.2022 r. podjęty przez Bank z inicjatywy samej Powódki na jej numer (...) w związku ze zgłoszoną przez powódkę Bankowi wolą powódki instalacji aplikacji mobilnej na innym urządzeniu służącym umożliwieniu dostępu do bankowości elektronicznej powódki na innym urządzeniu niż dotychczasowe, zaś przy instalacji nowego urządzenia powódka także posługiwała się wobec Banku poprawnymi danymi identyfikującymi w systemie bankowości elektronicznej, nadto pozwany otrzymał w dniu 27.10.2022 r. z konta bankowości elektronicznej przypisanej do Powódki wniosek kredytowy nr (...) zaś akceptacja wniosku nastąpiła na podstawie zgodnego X., H@sła1, zaś jako środki autoryzujące oświadczenia wskazano zgodne naciśnięcie przycisku akceptacji oraz H@sła SMS/autoryzacja mobilna.

116 2. art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych (zwanej dalej (...)), poprzez uznanie, że sporne transakcje z dnia 27.10.2022 r. stanowią nieautoryzowane transakcje płatnicze, co skutkowało uznaniem odpowiedzialności pozwanego, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy - poza gołosłownymi twierdzeniami powódki (których nie sposób traktować jako wiarygodne z uwagi na interes powódki w korzystnym dla niej rozstrzygnięciu niniejszej sprawy) nie wynika, że spornych transakcji dokonał ktoś inny niż sama powódka;

117 3. art. 45 ust. 2 zd. 2 (...), poprzez błędne uznanie, że pozwany nie udowodnił, iż sporne transakcje z dnia 27.10.2022 r. były autoryzowane, podczas gdy z umowy łączącej strony oraz z treści § 57 ust. 1 i § 58 pkt 10 Regulaminu Ogólnego Świadczenia Usług Bankowych dla Osób Fizycznych w Banku (...) S.A. wynika, że posiadacz rachunku i Bank mogą poprzez (...) składać oświadczenia woli lub wiedzy, w postaci elektronicznej, w tym również dokonywać Autoryzacji mobilnej oświadczeń składanych w placówkach Banku, zgodnie przy tym z § 58 pkt 10 Regulaminu Ogólnego Świadczenia Usług Bankowych dla Osób Fizycznych w Banku (...) identyfikujące wymagane w poszczególnych (...) oraz sposób Autoryzacji oświadczenia w poszczególnych (...) określa Tabela stanowiąca załącznik do w/w Regulaminu; skoro bowiem autoryzacja jest „zgodą" na dokonanie transakcji, to zgoda ta musi przybrać jakąś widoczną dla otoczenia formę w przypadku transakcji płatniczych taką formę stanowi użycie instrumentu płatniczego, które to użycie jest poprzedzone uwierzytelnieniem (ewentualnie użycie i uwierzytelnienie następują jednocześnie) zaś żądanie od dostawcy wykazania w inny sposób, że transakcja była autoryzowana przez płatnika jest żądaniem niemożliwym do spełnienia - nie jest bowiem możliwe „wniknięcie" w stan świadomości płatnika.

118 W razie uznania przez Sąd, że sporne transakcje zostały dokonane przez osoby trzecie, Pozwany zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

119 1. art. 60 k.c. poprzez nieuwzględnienie, że powódka nie dochowała należytej staranności aby zapobiec błędnemu zinterpretowaniu jej zachowania przez Bank jako oświadczenia woli powódki w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki, podczas gdy powódka posługiwała się w dniu 27.10.2022 r. wobec Banku swoimi poprawnymi danymi identyfikującymi w systemie bankowości elektronicznej pozwanego, nadto to powódka zainicjowała kontakt telefoniczny Banku w dniu 27.10.2022 r. podjęty przez Bank z inicjatywy samej powódki w związku ze zgłoszoną przez powódkę Bankowi wolą powódki instalacji aplikacji mobilnej na innym urządzeniu służącym umożliwieniu dostępu do bankowości elektronicznej powódki na innym urządzeniu niż dotychczasowe, zaś przy instalacji nowego urządzenia powódka także posługiwała się wobec Banku poprawnymi danymi identyfikującymi w systemie bankowości elektronicznej, nadto pozwany otrzymał w dniu 27.10.2022 r. z konta bankowości elektronicznej przypisanego do powódki wniosek kredytowy nr (...) zaś i nastąpiła na podstawie zgodnego należącego do powódki X., H@sła1, zaś jako środki autoryzujące oświadczenia wskazano zgodne naciśnięcie przycisku akceptacji oraz H@sła SMS/autoryzacja mobilna.

120 2. art. 42 ust. 1 (...) oraz ust. 2 (...) w zw. z art. 2 pkt 10 (...), poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że działania powódki nie charakteryzowały się rażącym niedbalstwem, tym samym uznanie, że powódka podjęła niezbędne środki zapobiegające naruszeniu indywidualnych zabezpieczeń instrumentu, w szczególności obowiązku przechowania instrumentu płatniczego z zachowaniem należytej staranności oraz nieudostępniania go osobom nieuprawnionym, który to obowiązek wynikał także z § 62 ust. 7 w/w Regulaminu, a także, że pozwany w trakcie postępowania nie udowodnił, że zachowanie powódki było sprzeczne z treścią tego przepisu, co było skutkiem:

121 - braku poczynienia przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych dotyczących:

122 a) prawidłowego wykonywania transakcji za pośrednictwem platformy sprzedażowej (...)

123 b) prawidłowego wykonywania transakcji za pośrednictwem kanału bankowości elektronicznej,

124 c) weryfikacji postępowania powódki zgodnie z powyżej wskazanymi zasadami.

125 pomimo ich oczywistej istotności dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

126 - naruszenia zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego przez Sąd Rejonowy i przyjęcie, że postępowanie powódki było usprawiedliwione okolicznościami, gdy tymczasem Powódka nie zachowała podstawowych zasad ostrożności:

127 a) albowiem z absurdem graniczy rzekome przekonanie powódki, iż w celu realizacji płatności przez kupującego to ona jako sprzedający musiała potwierdzić sprzedaż, a następnie za konieczne w tym celu uznała zalogowanie się na swój rachunek bankowy. Trudno zrozumieć postępowanie i tok myślowy powódki w momencie dokonywania tych czynności, gdy weźmie się pod uwagę, że to ona była sprzedającym, a zatem to nie ona w tej transakcji sprzedaży dokonywała płatności. Już prima facie powyższa refleksja wydaje się naturalna i oczywista. Dodatkowo brak konieczności realizacji przez powódkę jako sprzedającego opisanych w uzasadnieniu wyroku czynności potwierdza treść Regulaminu platformy (...) oraz wyjaśnienia znajdujące się na stronie internetowej (...), z którymi Powódka jako użytkownik tej platformy powinna się uprzednio zapoznać;

128 b) powódka nie zweryfikowała czy strona internetowa za pomocą której zamierzała zalogować się na stronę Banku (...) S.A. jest w jakimkolwiek stopniu powiązana z Bankiem (...), choć nazwa oficjalnej strony Banku (...) powinna być jest znana (wynika choćby z treści regulaminów),

129 c) Powódka wpisała trzycyfrowy kod na fałszywej stronie banku pomimo, że wcześniej w trakcie połączenia telefonicznego z Bankiem (z infolinią (...) Banku) otrzymała komunikat głosowy, że kod ten jest poufny, nie należy go udostępniać osobom trzecim i że jego wpisanie doprowadzi do zainstalowania aplikacji mobilnej na nowym urządzeniu;

130 d) w Regulaminie korzystania z Witryny (...) oraz w wyjaśnieniach zawartych na stronie: https://pomoc.olx.p1/s/article/5-zasad-bezpiecznego-korzystnia-z-olx-V7-olx) opisane zostały reguły dokonywania transakcji i płatności,

131 3. art. 46 ust. 3 (...), poprzez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji w sytuacji, w której Powódka odpowiada za nieautoryzowane transakcje w pełnej wysokości ponieważ doprowadziła do nich wskutek wyżej opisanego działania cechującego się rażącym niedbalstwem a brak wymagania od T. banków wiedzy o podstawowych zasad bezpieczeństwa (pomimo powszechnie dostępnych informacji na ten temat) i brak oczekiwania, że będą ich przestrzegać sprawia, że przepis art. 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych (zwanej dalej (...)) byłby właściwie martwy, a odpowiedzialność banku byłaby absolutna, bez możliwości uwolnienia się od niej przez bank; innymi słowy - postępowanie powódki powinno zostać poddane testowi zgodności z modelem przeciętnego płatnika usług elektronicznych, który skoro zdecydował się korzystać z transakcji on-line (przy możliwości korzystania z bankowości tradycyjnej), to powinien być świadomy zasad bezpieczeństwa i je stosować z uwagą, ostrożnością, namysłem i zapobiegliwością,

132 W związku z podniesionymi zarzutami, strona apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W obu przypadkach strona apelująca wniosła o zasadzenie od strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu I-instancyjnym wg. norm przepisanych oraz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

133 W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Nadto, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

134 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

135 Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.

136 W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego odpowiada prawu. Sąd Okręgowy podzielił poczynione przez Sąd I instancji ustalenia, a w konsekwencji przyjął je za własne. Sąd Rejonowy, na gruncie poczynionych ustaleń faktycznych, prawidłowo zastosował i zinterpretował również przepisy prawa materialnego. Zarzuty podniesione przez pozwanego w apelacji nie znajdują odniesienia w stanie faktycznym, a argumentacja prawna jest chybiona.

137 Apelujący postawił szereg zarzutów odnoszących się do zasady swobodnej oceny dowodów w związku z art. 233 § 1 k.p.c., a także oceny dowodu z przesłuchania powódki dokonanej przez Sąd I instancji w związku z art. 299 k.p.c. Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów, o której mowa w art. 233 § 1 k.p.c., polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to dokonana przezeń ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego samego materiału dowodowego, dało się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00)). Zarzut obrazy przepisu art. 233 § 1 k.p.c. nie może również polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dlań oceny materiału dowodowego, jak również na tym, że określony dowód został oceniony niezgodnie z intencją skarżącego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906, jak również wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I ACa 205/08).

138 Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że wbrew przekonaniu apelującego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy i nie naruszył przy tym dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c. Przeprowadzona przez Sąd Rejonowy ocena materiału dowodowego jest w całości logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, zaś podniesiony w tym zakresie zarzut stanowi w istocie jedynie niczym nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi i nieobarczonymi błędami ustaleniami Sądu I instancji. Apelujący nie przedstawił żadnych dowodów przeciwnych, mogących podważyć ocenę Sądu Rejonowego, zaś argumenty, podniesione w treści apelacji, uznać należy za nietrafne.

139 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 228 § 2 k.p.c. wyjaśnić należy, że kwestia informowania w opinii publicznej o stosowanych metodach oszustw internetowych nie ma znaczenia dla ustalenia, że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy pożyczki nr (...) z 27 października 2022 roku. Fundamentalne znaczenie w tym zakresie miał bowiem fakt, że ostatecznie to nie powódka, a nieokreślone osoby trzecie zawarły wyżej wymienioną umowę na skutek udostępnionych przez nią danych. Należy przy tym również podkreślić na wysoki poziom profesjonalizacji przy niniejszym oszustwie, ze względu na zastosowanie przez osoby trzecie szerokiego wachlarza działań: od kontaktu przez komunikatory internetowe, przez stworzenie fałszywej strony internetowej banku, po praktycznie natychmiastową wypłatę środków tuż po pozyskaniu odpowiednich dostępów do rachunku powódki. W związku z powyższym, również ostatni z przytoczonych zarzutów naruszenia prawa procesowego nie zasługiwał na uwzględnienie.

140 Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż również okazały się niezasadne.

141 Bezpodstawnym okazał się stawiany przez pozwanego zarzut naruszenia art. 60 k.c. w zw. z art. 61 § 1 i § 2 k.c. Jak stanowi niniejszy przepis art. 60 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Z kolei zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Natomiast zgodnie z § 2 k.c. oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

142 Sąd I instancji słusznie wskazał, że w przedmiotowej sprawie doszło do złożenia oświadczenia woli przez powódkę, która nie miała woli zawarcia umowy pożyczki nr (...) z 27 października 2023 roku. W tym kontekście Sąd Odwoławczy zgadza się z rozważaniami poczynionymi w ramach uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zgodnie z którymi należy rozróżnić pojęcia „uwierzytelnienia” i „autoryzacji” transakcji.

143 Uwierzytelnianie stanowi procedurę umożliwiającą dostawcy usług płatniczych weryfikację tożsamości użytkownika lub ważności stosowania konkretnego instrumentu płatniczego, łącznie ze stosowaniem indywidualnych danych uwierzytelniających. Niniejsza definicja wynikająca z art. 2 pkt 33b ustawy o usługach płatniczych w pełni pokrywała się z postanowieniami Regulaminu Ogólnego Świadczenia Usług Bankowych obowiązującego strony.

144 Autoryzacja natomiast wiąże się ze zgodą posiadacza rachunku na wykonanie transakcji płatniczej poprzez procedurę uwierzytelnienia. Transakcja płatnicza, by była autoryzowana, musi zawierać oświadczenie woli osoby uprawnionej do zawarcia transakcji, które winno być złożone w odpowiedniej formie. Przeprowadzenie samej procedury uwierzytelniającej bez wyrażenia jednoznacznej i wyraźnej zgody posiadacza rachunku bankowego na jej przeprowadzenie, nie doprowadzi do dokonania autoryzowanej transakcji płatniczej.

145 Zgodnie z argumentacją pozwanego, podczas uwierzytelniania czynności bankowości elektronicznej rzeczywiście nie doszło do złamania zabezpieczeń systemu bankowego ze względu na to, że do ujawnienia poufnych danych osobom nieuprawnionym doszło w wyniku działań powódki, jednak uczyniła to nieświadomie, w wyniku sprawnego działania oszustów.

146 Podkreślić należy, że bank zobowiązany na mocy umowy rachunku bankowego do przechowywania środków pieniężnych i wypłacania ich tylko posiadaczowi rachunku lub jego pełnomocnikowi, odpowiada na podstawie art. 471 k.c. za szkodę wynikłą z wypłaty osobie nieuprawnionej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 1999 r., sygn. III CKN 393/98, Lex nr 1214435), a zasady odpowiedzialności dostawcy oraz płatnika w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych transakcji ustawodawca ustala w art. 46 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych.

147 Jak wskazywał Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 46 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy, płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jeżeli doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia, co najmniej jednego z obowiązków o których mowa w art. 42.

148 Niniejsze obowiązki ciążące na użytkowniku instrumentów płatniczych, zgodnie z treścią art. 42, odnoszą się do: 1 korzystania z instrumentu płatniczego zgodnie z umową ramową; oraz 2: zgłaszania niezwłocznie dostawcy lub podmiotowi wskazanemu przez dostawcę stwierdzenie utraty, kradzieży, przywłaszczenia albo nieuprawnionego użycia instrumentu płatniczego lub nieuprawnionego dostępu do tego instrumentu.

149 Powódka nie udostępniła świadomie hasła ani innych danych osobom trzecim, a ponadto podjęła działania mające na celu zapobieżenie działaniom przestępców w rozumieniu art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy o usługach płatniczych, bowiem niezwłocznie skontaktowała się z pozwanym bankiem na numer telefonu wskazany w sytuacji podejrzenia ingerencji osób trzecich w rachunek bankowy posiadacza. Między dokonaniem zgłoszenia oszustwa przez powódkę, które miało miejsce o godzinie 20:41 a przelaniem kwoty pożyczki na konto W. H., które nastąpiło 20:38 upłynęły zaledwie 3 minuty. Oznacza to, że powódka zareagowała praktycznie natychmiast po powzięciu informacji o rzekomym zawarciu umowy pożyczki, a jak stanowi art. 46 ust 4 wyżej wymienionej ustawy, po dokonaniu zgłoszenia zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2, płatnik nie odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze.

150 Jeśli chodzi o zarzuty co do niewłaściwego zastosowania art. 46 ust 1 ustawy o usługach płatniczych. Zgodnie z treścią niniejszego przepisu, z zastrzeżeniem art. 44 ust. 2, w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca płatnika niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu otrzymania stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji płatniczej, z wyjątkiem przypadku gdy dostawca płatnika ma uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo, i poinformuje o tym w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza. Data waluty w odniesieniu do uznania rachunku płatniczego płatnika nie może być późniejsza od daty obciążenia tą kwotą.

151 Przepis ten interpretować należy z ograniczeniem do sytuacji, w której w przestępstwie w sposób świadomy brał udział sam płatnik, bowiem w innym wypadku jego zastosowanie w praktyce byłoby zasadniczo niemożliwe, a wyjątek w wypadku gdy bank nie jest bezwarunkowo zobowiązany dokonać zwrotu nieautoryzowanych transakcji stanowi sytuacja, w której ma on uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo i informuje o tym w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa nie zostało złożone przez bank, lecz przez samą powódkę i to w tym samym dniu, w którym wypłacone zostały środki z umowy pożyczki oraz wypłacone zostały środki z rachunku bankowego powódki, tj. 27 października 2022 roku. Natomiast 3 listopada 2022 roku zostało wszczęte dochodzenie o przestępstwo z art. 287 § 1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § k.k., które prowadzone jest przez Komisariat VIII Policji w L. pod nadzorem Prokuratury Rejonowej- (...)-M. w L..

152 Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut dotyczący przerzucenia na pozwanego ciężaru dowodu okoliczności, że transakcje płatnicze nie były autoryzowane w sposób prawidłowy, bowiem to ustawodawca wyraźnie w art. 45 ustawy o usługach płatniczych obciążył dostawcę, czyli pozwanego tym ciężarem wskazując równocześnie, iż wykazanie przez bank zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego nie jest wystarczające do udowodnienia, że transakcja płatnicza została przez użytkownika autoryzowana, albo że płatnik umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa doprowadził do nieautoryzowanej transakcji płatniczej albo umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa dopuścił się naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42.

153 Podsumowując, należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że choć powódka udostępniła dane logowania na skutek niezachowania niezbędnych środków ostrożności, to jednak niedbalstwa powódki nie sposób oceniać jako rażące. Podkreślić przy tym należy, że powódka następnie zrealizowała obowiązki, o jakich mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.

154 Wobec powyższego Sąd II instancji oddalił apelację pozwanego na podstawie art. 385 k.p.c.

155 O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Mając na uwadze, iż pozwany przegrał postępowanie, a strona powodowa poniosła koszty związane z udziałem w postępowaniu apelacyjnym, należało zwrócić żądane koszty. Na koszty te składały się koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie w kwocie 1.800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Niniejsza kwota została zasądzona na rzecz W. H. i C. H. (1) solidarnie. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1¹ k.p.c.