Wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 28 lipca 2023 r., VI Ka 257/23

wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 28 lipca 2023 r., VI Ka 257/23

Tekst

1 Sygn. akt VI Ka 257/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 28 lipca 2023 r.

3 Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Kosecka - Sobczak

5 Protokolant: stażysta Anna Mościcka

6 przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Elblągu Barbary Kamińskiej

7 po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. w Elblągu sprawy

8 M. G. s. A. i A. ur. (...) w E.

9 oskarżonego o czyn z art. 178a § 1 kk

10 z powodu apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego

11 od wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu

12 z dnia 4 maja 2023 r. sygn. akt VIII K 1407/22

13 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Elblągu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

14 Formularz UK 2

15 Sygnatura akt

16 VI Ka 257/23

17 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

18 1

19 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

20 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

21 Wyrok Sądu Rejonowego w Elblągu z 04 maja 2022r. w spr. VIII K 1407/22

22 1.2. Podmiot wnoszący apelację

23 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

24 ☐ oskarżyciel posiłkowy

25 ☐ oskarżyciel prywatny

26 ☐ obrońca

27 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

28 ☐ inny

29 1.3. Granice zaskarżenia

30 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

31 ☐ na korzyść

32 ☒ na niekorzyść

33 ☒ w całości

34 ☐ w części

35 ☐

36 co do winy

37 ☐

38 co do kary

39 ☐

40 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

41 1.3.2. Podniesione zarzuty

42 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

43 ☐

44 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

45 ☐

46 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

47 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

48 ☐

49 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

50 ☒

51 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

52 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

53 ☐

54 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

55 ☐

56 art. 439 k.p.k.

57 ☐

58 brak zarzutów

59 1.4. Wnioski

60 ☒

61 uchylenie

62 ☐

63 zmiana

64 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

65 2.1. Ustalenie faktów

66 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

67 Lp.

68 Oskarżony

69 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

70 Dowód

71 Numer karty

72 1,2

73 M. G.

74 Niekaralność oskarżonego

75 Uczestnictwo w terapii

76 Czyn z art. 178a par. 1 kk

77 Informacja z KRK,

78 Zaświadczenie

79 k.136,

80 k.141

81 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

82 Lp.

83 Oskarżony

84 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

85 Dowód

86 Numer karty

87 2.2. Ocena dowodów

88 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

89 Lp. faktu z pkt 2.1.1

90 Dowód

91 Zwięźle o powodach uznania dowodu

92 1,2

93 Informacja z KRK

94 Zaświadczenie

95 Dokumenty zostały sporządzone przez podmioty do tego uprawnione, ich treść nie była kwestionowana przez strony, stąd dowody te zasługują na wiarygodność.

96 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

97 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

98 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

99 Dowód

100 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

101 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

102 Lp.

103 Zarzut

104 1.

105 Błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia

106 ☒ zasadny

107 ☐ częściowo zasadny

108 ☐ niezasadny

109 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

110 Prokurator zarzucił w apelacji błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia przez sąd I instancji poprzez przyjęcie, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne wskazując, że sąd orzekający motywował decyzję o warunkowym umorzeniu postępowania tym, że oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, a zaistniałe zdarzenie wywołało u oskarżonego poczucie żalu i naganności swojego postępowania, nadto prowadzi ustabilizowany tryb życia i nie był dotychczas karany, co daje gwarancję że pozytywnie przejdzie okres próby, bo w przypadku skazania zostanie zwolniony z pracy. Skarżący nie zgadzając się z takim ustaleniem wskazał, że okoliczności wyeksponowane przez sąd I instancji nie mają zasadniczego znaczenia dla ustalenia tego jaki jest stopień winy i społecznej szkodliwości przestępstwa z art. 178a kk.

111 W ocenie sądu odwoławczego prokurator słusznie odwołał się do poglądu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r. II SA/Wa 796/11, który prawidłowo dekoduje przesłanki zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania wskazując, iż „Najistotniejszą przesłanką warunkowego umorzenia postępowania, jest to, aby wina sprawcy i społeczna szkodliwość popełnionego przez niego czynu nie były znaczne. Wskazane w art. 66 § 1 k.k. właściwości i warunki osobiste sprawcy, jego postawa i dotychczasowy sposób życia stanowią odrębną przesłankę warunkowego umorzenia postępowania. Nie mogą one być uwzględniane w ocenie społecznej szkodliwości popełnionego czynu i winy sprawcy, tj. przemawiać za ich "znacznością" lub "nieznacznością". Przesłanka ta wchodzi w grę dopiero po ustaleniu, iż społeczna szkodliwość czynu i wina sprawcy nie są znaczne ( LEX nr 966506).

112 Akcentowana przez sąd I instancji (podobnie też przez obrońcę oskarżonego) niekaralność oskarżonego czy dobra opinia (a nawet podjęta terapia) są więc tylko warunkami wstępnymi do rozważenia możliwości zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania, gdy decydujące jest to czy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. Nadto argument, iż skazanie oskarżonego może doprowadzić do utraty zatrudnienia, nie stanowi podstawy do stosowania instytucji z art. 66 kk.

113 Kwestia stopnia społecznej szkodliwości czynu jest regulowana w art. 115 § 2 k.k. Tak jak wina, również stopień społecznej szkodliwości czynu, przy stosowaniu art. 66 kk ma nie być znaczny. Sformułowanie „nie jest znaczny" jest bliższe pojęciom „niewielki", „mały", „niski". Decydują o tym kryteria przedmiotowe i podmiotowe. W realiach rozpoznawanej sprawy oskarżony nie działał w jakiś szczególnych okolicznościach , bowiem faktycznie oskarżony prowadził pojazd nie po to by nagle zawieźć np. kogoś do lekarza czy z innej bardzo ważnej, nieoczekiwanej przyczyny. Oskarżony 2 dni przed jazdą motocyklem spożywał alkohol, co wskazuje na to, że w chwili czynu, nie mógł uważać się za osobę trzeźwą. Nie można też zapominać, że oskarżony jest nauczycielem, osobą z racji zawodu i wieku dysponującą odpowiednim doświadczeniem życiowym, co powinno wpłynąć na decyzję o odstąpieniu od kierowania pojazdem w wyżej opisanych warunkach. Stąd wystąpienie łącznie tych wszystkich okoliczności nie pozwala, mimo dotychczasowej niekaralności oskarżonego na zastosowanie dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania z uwagi na nieznaczny stopień społecznej szkodliwości. Ponadto okoliczności, że oskarżony przejechał dość długi odcinek drogi w mieście i to w godzinach szczytu (a nie przestawił tylko pojazd na osiedlowym parkingu, gdy nie było tam innych pojazdów czy osób), wskazują, że zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego spowodowane przez oskarżonego było więcej niż nieznaczne i trudno potraktować jako logiczny argument użyty przez sąd I instancji (a także eksponowany w odpowiedzi na apelację autorstwa obrońcy oskarżonego), że skoro oskarżony jechał motocyklem to nie stwarzał tak poważnego zagrożenia dla życia i zdrowia innych uczestników jak kierujący w takim stanie samochodem. Bowiem oskarżony decydując się na kierowanie pojazdem w stanie znacznej nietrzeźwości, przy planowanej jeździe po wielokilometrowej drodze z miasta do miasta, gdy przejeżdżał przez E. w godzinie o dużym natężeniu ruchu drogowego, powodował realny a nie teoretyczny stan dużego zagrożenia dla bezpieczeństwa w komunikacji.

114 Należy również podkreślić, co podnosi skarżący w apelacji, że oskarżony pijąc alkohol przez dwa dni miał w chwili pierwszego badania w wydychanym powietrzu 0,82 mg/l alkoholu, zawartość ta w kolejnych badaniach nie spadała a rosła, a przede wszystkim znacznie przekraczała, bo prawie trzykrotnie, wartość minimalną dla stanu nietrzeźwości określoną w art. 115 par. 16 kk tj. 0,25 mg/l. A w takich okolicznościach jako błędne należy uznać stanowisko zawarte w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z k. 109, iż „Natomiast w konkretnym przypadku mając na uwadze sankcję przewidzianą za popełnione przestępstwo, na tle pozostałych określonych przez ustawodawcę zagrożeń, indywidualne okoliczności sprawy (wyniki badań stanu trzeźwości, z tendencją malejącą, na granicy przestępstwa i wykroczenia, miejsce zdarzenia) stopnia naruszenia przez oskarżonego norm prawnych nie należy uznać za znaczny”, gdyż faktyczne okoliczności sprawy przeczą takim ustaleniom.

115 Stąd zaszły podstawy do uwzględnienia zarzutu z apelacji oskarżyciela publicznego, gdyż sąd I instancji nieprawidłowo zinterpretował czy przytoczył okoliczności zdarzenia, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie oceny stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonego.

116 Wniosek

117 O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

118 ☒ zasadny

119 ☐ częściowo zasadny

120 ☐ niezasadny

121 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

122 Sąd odwoławczy uznał zarzut błędu w ustaleniach faktycznych za zasadny. Prokurator we wniosku końcowym apelacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Również tak sformułowany wniosek końcowy zasługiwał na akceptację.

123 Zgodnie z art. 454 § 1 k.p.k., sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Treść tego przepisu dotyczy wyroku uniewinniającego oraz umarzającego postępowanie karne, natomiast nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której sąd I instancji warunkowo umorzył postępowanie. Z dniem 5 października 2019 r. na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1694) usunięte zostały z treści tego przepisu słowa "lub warunkowo umorzono". Jednak w sposób jednolity dokonywana w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że Sąd odwoławczy nie powinien skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie. W takim wypadku kontrola skargowa przeprowadzana przez Sąd Najwyższy w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 539a k.p.k. obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod kątem spełnienia warunku, że sąd odwoławczy "nie może skazać oskarżonego". Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie, to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania. Skazanie w postępowaniu przed sądem II instancji oskarżonego, wobec którego sąd I instancji warunkowo umorzył postępowanie doprowadziłoby do utraty przez oskarżonego prawa do postępowania dwuinstancyjnego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lutego 2023r. w spr. V KS 36/22 LEX nr 3526757, w którym powołano się na inne orzeczenia tego sądu : z dnia 2 lutego 2021 r., I KS 1/21, Lex nr 3168923; z dnia 4 lutego 2020 r., V KS 2/20, Lex nr 3122734; z dnia 14 czerwca 2021 r., I KS 6/21, LEX nr 3327332, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2021 r.w spr. I KS 6/21, LEX nr 3327332, w którym powołano się na inne orzeczenia tego sądu: z dnia 2 lutego 2021 r., I KS 1/21, Lex nr 3168923; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2020 r., V KS 2/20, Lex nr 3122734).

124 Zaakceptować należy więc wniosek końcowy z apelacji Prokuratora, który pomimo brzmienia art. 454 § 1 k.p.k., w którym konieczność wydania wyroku kasatoryjnego ograniczono do sytuacji, w której sąd rozpoznaje apelację od wyroku uniewinniającego lub umarzającego, przyjął, że wydanie takiego wyroku jest konieczne także wówczas, gdy zaskarżony został wyrok warunkowo umarzający postępowanie.

125 Zatem w niniejszej sprawie Sąd odwoławczy nie miał możliwości dalszego procedowania, skoro uznał, że zachodzą podstawy do wydania wyroku pogarszającego sytuację prawną oskarżonego, gdy w ustalonych faktycznych okolicznościach sprawy nie można było dokonywać ustaleń iż wina i społeczna szkodliwość czynu oskarżonego nie są znaczne, zaś występuje realne przekonanie o konieczności skazania oskarżonego (patrz: Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18, OSKNKW 2018, z. 11, poz. 73 oraz w wyroku z dnia 24 lipca 2019 r., IV KS 30/19, LEX nr 269538).

126 Stąd zaszły podstawy do uwzględnienia wniosku z apelacji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

127 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

128 1.

129 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

130 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

131 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

132 1.

133 Przedmiot utrzymania w mocy

134 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

135 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

136 1.

137 Przedmiot i zakres zmiany

138 Zwięźle o powodach zmiany

139 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

140 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

141 1.1.

142 ☐ art. 439 k.p.k.

143 Zwięźle o powodach uchylenia

144 2.1.

145 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

146 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

147 Zwięźle o powodach uchylenia

148 Z przyczyn dla których zarzut z apelacji i argumenty podniesione w apelacji, a w konsekwencji wniosek końcowy – z przyczyn podanych wyżej- zasługiwały na uwzględnienie.

149 3.1.

150 Konieczność umorzenia postępowania

151 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

152 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

153 4.1.

154 ☒ art. 454 § 1 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia

156 Z przyczyn dla których zarzut z apelacji i argumenty podniesione w apelacji, a w konsekwencji wniosek końcowy – z przyczyn podanych wyżej- zasługiwały na uwzględnienie.

157 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

158 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić na nowo przewód w całości, po czym wydać wyrok bazujący na prawidłowej ocenie winy i stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego poczynionej w oparciu o realne okoliczności sprawy.

159 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

160 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

161 Przytoczyć okoliczności

162 6. Koszty Procesu

163 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

164 Przytoczyć okoliczności

165 7. PODPIS