Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., I KK 489/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., I KK 489/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 29 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Stanisław Stankiewicz

4 w sprawie A. P. skazanego prawomocnymi wyrokami po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 października 2026 r., wniosków skazanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia - wyroku łącznego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III K 259/21, na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. a contrario postanowił:

5 nie uwzględnić wniosków.

Uzasadnienie

6 Sąd Okręgowy w Poznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r., w sprawie o sygn. akt III K 259/21, wydał wobec skazanego A. P. wyrok łączny.

7 Rzecznik Praw Obywatelskich na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył kasacją powyższy wyrok w całości, na korzyść skazanego A. P. i powołując się na brzmienie art. 523 § 1 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, tj. art. 16 § 2 k.p.k. w zw. z art. 138 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., co pozbawiło skazanego możliwości realizacji uprawnień procesowych, w tym prawa do udziału w rozprawie, do wystąpienia o pisemne uzasadnienie wyroku oraz wniesienia środka zaskarżenia i jego rozpoznania przez sąd odwoławczy, skutkując uprawomocnieniem kontestowanego przez skazanego wyroku łącznego w pierwszej instancji. W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

8 W pismach z dnia 30 lipca 2026 r. oraz z dnia 6 października 2026 r. (k. 28- 32 akt SN) skazany A. P. domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia - wyroku łącznego wydanego przez Sąd Okręgowy w Poznaniu - do czasu rozpoznania kasacji. Wnioskodawca podkreślił generalnie w swoim stanowisku proceduralną wadliwość wyroku łącznego objętego kasacją Rzecznika Praw Obywatelskich.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Inicjatywa skazanego nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Sposób sformułowania przez skazanego przedłożonych wniosków oraz argumentacji przedstawionej na ich poparcie wskazują na konieczność poprzedzenia właściwych rozważań przypomnieniem, w skomprymowanej formie, przesłanek zastosowania instytucji określonej w art. 532 § 1 k.p.k. Mianowicie, stosownie do treści ww. unormowania, w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji. Instytucja wstrzymania wykonania wyroku ma niewątpliwie charakter wyjątkowy, wprowadza bowiem odstępstwo od zasady niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (vide art. 9 k.k.w.), a wobec tego nie podlega wykładni rozszerzającej, zaś sama czynność procesowa wniesienia kasacji, nie stanowi dostatecznej podstawy do zastosowania tej szczególnej instytucji. Łączy się to bowiem z faktem, że kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku, a więc orzeczenia objętego prawnym domniemaniem prawidłowości zawartych w nim rozstrzygnięć. Wprawdzie przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie formułuje przesłanek przemawiających za podjęciem takiej decyzji procesowej, jednakże w orzecznictwie prezentowane jest utrwalone stanowisko, że zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania orzeczenia, winno być uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami prowadzącymi do wniosku, że wykonanie orzeczenia, przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej spowodowałoby dla skazanego wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki. Do owych szczególnych okoliczności należy zaliczyć rangę i charakter postawionych zarzutów kasacyjnych i ich widoczną już prima facie zasadność, a w związku z tym wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia wniesionej skargi, gdyż w takiej sytuacji wykonanie orzeczenia przed rozpoznaniem kasacji, zwłaszcza w zakresie kary, spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne i nieodwracalne następstwa. Tego rodzaju skutki mogą zaistnieć wówczas, gdy już pobieżna analiza wniesionej kasacji świadczy o jej zasadności, a tym samym o konieczności uchylenia zaskarżonego nią wyroku. Jednocześnie zauważyć należy, że ocena wniosku - opartego na art. 532 § 1 k.p.k. - nie ma charakteru wiążącego dla rozpoznania kasacji i nie przesądza o kierunku przyszłego rozstrzygnięcia w tym postępowaniu. W szczególności nie można z niej wywodzić, że w dalszym toku sprawy wykluczone byłoby uznanie zarzutów kasacyjnych za oczywiście zasadne.

12 W świetle powyższych uwarunkowań, dokonując wstępnej kontroli kasacji wniesionej na rzecz A. P. i w niczym nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, które nastąpi po merytorycznym rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania wyjątkowej instytucji z art. 532 § 1 k.p.k. W kontekście tym zauważyć trzeba, że analizowana generalnie na gruncie tego, incydentalnego postępowania, wstępna zasadność zarzutu wymaga naturalnie dostrzeżenia zarówno rażącego charakteru uchybienia, jak i stwierdzenia jego istotnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku. Warto również podkreślić, że akcentowana w kasacji kwestia naruszenia prawa do obrony w postępowaniu karnym ma charakter stopniowalny, co oznacza, że nie każde uchybienie proceduralne automatycznie skutkuje uchyleniem wyroku. Zatem nie każda argumentacja odwołująca się do rażącego naruszenia prawa procesowego, w tym naruszenia prawa do obrony i składających się na nie uprawnień procesowych uzasadnia ingerencję w postaci wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia. Ponadto zastosowanie omawianego instrumentu prawnego jest uzasadnione jest jedynie wywczas, gdy w odniesieniu do konkretnego uchybienia trafność zarzutów kasacyjnych jest nie tylko prawdopodobna, lecz jawi się wręcz jako oczywista. Tymczasem afirmowane w kasacji uchybienia, akcentujące rażące naruszenia prawa procesowego (art. 16 § 2 k.p.k. w zw. z art. 138 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k.), muszą zostać szczegółowo przeanalizowane przez Sąd Najwyższy na rozprawie kasacyjnej. Rzecz jasna takiej gruntownej oceny (całościowej i merytorycznej oceny zasadności afirmowanych zarzutów) nie można dokonywać na przedpolu merytorycznego rozpoznania kasacji (tj. w trybie art. 532 § 1 k.p.k.), w sytuacji, gdy złożony nadzwyczajny środek zaskarżenia nie podnosi tego rodzaju argumentów, które w sposób wręcz oczywisty, a więc bez potrzeby głębszego wnikania w całokształt materiału aktowego sprawy, wskazywałyby na niebudzącą wątpliwości, ewidentną ich zasadność, a zatem już prima facie przekonywałyby, o wysokim prawdopodobieństwie uwzględnienia kasacji. W konsekwencji, w ocenie Sądu Najwyższego, nie formułując jednak przedwczesnych wniosków co do wyniku postępowania kasacyjnego, brak jest podstaw do zastosowania wyjątkowej instytucji, o której mowa w art. 532 § 1 k.p.k. Nie sposób również pominąć, że to wnioskodawca powinien odrębnie, w powiązaniu ze sformułowanymi w kasacji zarzutami, przedstawić adekwatną argumentację i wykazać konieczność zastosowanej tej instytucji właśnie szczególnymi oraz jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami, wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia tych zarzutów, tudzież spowodowanie wyjątkowo dolegliwych i w zasadzie nieodwracalnych skutków wykonania już obecnie prawomocnie orzeczonej kary. Tymczasem skazany A. P. lapidarnie formułując swoje wnioski, nie podjął próby racjonalnego wykazania, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać owe wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne dla niego skutki.

13 W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że na obecnym etapie postępowania brak było wystarczających podstaw do zastosowania nadzwyczajnej instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. Przedmiotowe, incydentalne postąpienie w żadnej mierze nie przesądza o trafności podniesionych w skardze Rzecznika Praw Obywatelskich zarzutów oraz kierunku przyszłego rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności wniesionej kasacji.

14 Jedynie uzupełniająco wskazać wypada, że okoliczności związane z ważnymi względami osobistymi i rodzinnymi skazanego, powinny być w pierwszej kolejności przedmiotem odpowiedniego, incydentalnego postępowania wykonawczego i rozważane w płaszczyźnie przesłanek zastosowania instytucji prawa karnego wykonawczego (np. odroczenia odbywania kary lub przerwy w karze), co nie leży w gestii Sądu kasacyjnego.

15 Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

16 SSN Stanisław Stankiewicz