Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 655/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 655/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Roman Trzaskowski

4 na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. z udziałem J.L. o wykreślenie wpisów w dziale III Kw […]

5 oraz w dziale I Sp Kw […], na skutek skargi kasacyjnej J.L. od postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie z 8 października 2025 r., IX Ca 448/25,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. obciąża skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Uzasadnienie

8 Postanowieniem z 8 października 2025 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelację uczestnika J.L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Giżycku z 31 grudnia 2024 r. w sprawie z wniosku I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o wykreślenie wpisów w dziale III Kw […] oraz w dziale I Sp Kw […]. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, uczestnik wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

9 Z art. 398¹ § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 398⁴ § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np.

10 postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.). Skarżący nie wykazał wystąpienia tak rozumianej przyczyny kasacyjnej z art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.

11 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik wyjaśnił, że w sprawie występują istotne zagadnienie prawne dotyczące interpretacji:

12 1) art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w związku z art. 2 oraz art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

13 2) art. 313 ust. 3 i 4 ustawy Prawo upadłościowe do służebności polegającej między innymi na prawie przechodu, przewozu i przemieszczania, w tym przeciągania i przepływu łodzi i innych obiektów pływających itd., co stanowi sedno służebności drogi koniecznej, a przez to zasad rozstrzygania o zakwalifikowaniu służebności do kategorii służebności „drogi koniecznej” podlegającej utrzymaniu;

14 3) art. 245 § 2 w związku z art. 245 § 1 i z art 145 § 1 i § 2 k.c. w zakresie określenia zakresu stosowania pojęcia „odpowiedniego stosowania” przepisów o przeniesieniu własności do ustanowienia ograniczonego prawą rzeczowego w postaci służebności na podstawie czynności prawnej dokonanej przez właściciela nieruchomości obciążonej.

15 Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie określone w art. 398⁴ § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 398⁴ § 2 k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC 2001, Nr 10, poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11 kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17, niepubl.). W celu spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo tylko sformułowanie pytań dotyczących wykładni określonego przepisu. Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19, niepubl.; z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2017 r., II CSK 698/16, niepubl.; z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11, niepubl.). Już z powyższych względów wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

16 Skarżący nie przedstawił również żadnych argumentów jurydycznych, a sposób ujęcia przedstawionych wątpliwości nie pozwala nie tylko na zidentyfikowanie problemów dostrzeżonych przez skarżącego, ale udzielenie odpowiedzi przez Sąd Najwyższy. Odwołanie się przez skarżącego do przepisów art. 5 u.k.w.h. oraz art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie wskazuje, jaki problem wymaga zdaniem skarżącego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.

17 W orzecznictwie sądu Najwyższego wyjaśniono, że w postępowaniu wieczystoksięgowym nie jest możliwe badanie przesłanek określonych w art. 5 u.k.w.h. ze względu na ograniczony, formalny zakres tego postępowania, natomiast oceny w tym zakresie przynależą do postępowania przewidzianego w art. 10 u.k.w.h. (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2015 r., V CSK 605/14, niepubl.). Skarżący nie przedstawił żadnego wyjaśnienia, w jaki sposób stosowanie powyższej reguły narusza wynikające z Konstytucji zasadę demokratycznego państwa czy też prawo do sądu.

18 W drugim ze wskazanych „problemów interpretacyjnych” skarżący zdaje się wskazywać, że zachodzi potrzeba określenia zasad rozstrzygania o zakwalifikowaniu służebności do kategorii służebności „drogi koniecznej”. Nie przedstawił jednak żadnych argumentów, które wskazywałyby na możliwość odmiennej niż dokonana przez Sąd orzekający oceny służebności jako służebności gruntowej, w szczególności zaś, że uzasadniona jest jej kwalifikacja jako służebności drogi koniecznej.

19 Ostatni z przedstawionych problemów, dotyczący wykładni przepisów art. 245 § 2 w związku z art. 245 § 1 i z art 145 § 1 i § 2 k.c. w zakresie określenia zakresu stosowania pojęcia „odpowiedniego stosowania” przepisów o przeniesieniu własności do ustanowienia ograniczonego prawą rzeczowego w postaci służebności na podstawie czynności prawnej dokonanej przez właściciela nieruchomości obciążonej, w ogóle nie wskazuje, jaki problem prawny miałby wyjaśnić Sąd Najwyższy, a którego rozwiązanie przyczyniłoby się rozwiania poważnych wątpliwości i miałoby zarówno istotny wpływ dla praktyki sądowej jak i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Przy czym nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. na gruncie wskazanych we wniosku przepisów kwestia dopuszczalności i zasadności utożsamienia zawartego w umowie sprzedaży oświadczenia wiedzy o istnieniu służebności z oświadczeniem woli o jej ustanowieniu, tylko zaś tego rodzaju wątpliwość wobec nieprzedstawienia jakiegokolwiek wywodu jurydycznego można było przypisać skarżącemu w kontekście okoliczności sprawy i ujawnionych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia motywów rozstrzygnięcia.

20 Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.