Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2026 r., I CSK 480/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2026 r., I CSK 480/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 25 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Paweł Grzegorczyk

4 na posiedzeniu niejawnym 25 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku I.W. z udziałem T.Z. o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej T.Z. od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 19 maja 2025 r., II Ca 2531/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398⁴ § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uczestnik T.Z. powołał się na istotne zagadnienie prawne, wyrażające się w pytaniu, czy na skutek podziału majątku wspólnego byłych małżonków możliwe jest przyznanie całości bądź wydzielonej części gospodarstwa rolnego temu z małżonków, który zamierza prowadzić gospodarstwo rolne wyłącznie w ten sposób, że będzie wysługiwać się osobą trzecią, bez prowadzenia gospodarstwa osobiście.

6 Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).

7 Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna. Przy formułowaniu zagadnienia prawnego, którego podłoże stanowił art. 2b ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2026 r., poz. 941, dalej – „u.k.u.r.”) w związku z art. 213 § 2 k.c., pominięto bowiem, że zgodnie z art. 2b ust. 4 pkt 6 u.k.u.r. wymagań przewidzianych w art. 2b ust. 1 i 2 tej ustawy, tj. m.in. akcentowanego w skardze obowiązku osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, w skład którego weszła nieruchomość rolna, nie stosuje się do nieruchomości nabytej w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa – jeżeli nieruchomość ta co najmniej 5 lat przed nabyciem wchodziła w skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi. Wniosek nie uwzględniał ponadto, że naruszenie obowiązku określonego w art. 2b ust. 1 u.k.u.r. jest sankcjonowane zgodnie z art. 9 ust. 3 u.k.u.r., a przewidziany w art. 2a u.k.u.r zakaz nabywania nieruchomości rolnych przez inne osoby aniżeli rolnicy indywidualni również nie dotyczy nabycia w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa (art. 2a ust. 3 pkt 10 u.k.u.r.). Przepis art. 2a u.k.u.r. nie został ponadto objęty zarzutami kasacyjnymi, toteż prawidłowość jego stosowania pozostawała poza granicami kontroli kasacyjnej (art. 398¹³ § 1 k.p.c.).

8 Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

9 Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.