Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2026 r., I CSK 3356/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2026 r., I CSK 3356/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 9 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Adam Doliwa

4 na posiedzeniu niejawnym 9 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa S.S. przeciwko S. (Z.J.) L. i kuratorowi nieżyjącej E.S. przy udziale Prokuratora Okręgowego w L. o unieważnienie małżeństwa, na skutek skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 27 maja 2025 r., I ACa 1433/24,

1. odrzuca w części skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt II (drugiego) zaskarżonego wyroku;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałym zakresie;

3. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

8 Powód, S.S., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 27 maja 2025 r., wydanego w sprawie przeciwko S. (Z.J.) L. i kuratorowi nieżyjącej E.S. z udziałem Prokuratora Okręgowego w L. o unieważnienie małżeństwa.

9 Skarżący wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne dotyczące skuteczności uznania orzeczenia państwa obcego na terenie RP. Powód podniósł, że istnieje potrzeba wykładni art. 1145 k.p.c. oraz art. 15 w zw. z art. 16 p.p.m. budzących poważne wątpliwości.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Zgodnie z art. 398¹ § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie.

12 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:

13 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

14 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;

15 3) zachodzi nieważność postępowania lub

16 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

17 Zgodnie art. 398⁴ § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części (pkt 1) oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3). Elementy te mają dla skargi charakter konstrukcyjny, a ich brak nie podlega usunięciu.

18 Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie w całości. Natomiast Sąd drugiej instancji w punkcie 2. (drugim) przyznał adw. G.U. wynagrodzenie za pełnienie obowiązków kuratora nieżyjącej E.S. Skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu kosztów przyznanych od Skarbu Państwa.

19 Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁶ § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną w części w zakresie punktu II zaskarżonego wyroku.

20 Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24; z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23; z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

21 Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

22 postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10). W przypadku przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:

23 z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

24 Skarga kasacyjna powoda nie zawiera argumentów potwierdzających skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzi przesłanka ujęta w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.

25 Przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne nie spełniają wymagań z art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż nie mają one charakteru uniwersalnego, o czym przekonuje ich szczegółowość i silne powiązanie z konkretnym stanem faktycznym. Wskazuje na to m.in. bezpośrednie odnoszenie się w ramach zagadnienia do sytuacji zmarłej córki oraz związku małżeńskiego zawartego poza terytorium RP oraz uznania orzeczeń sądów obcych. Oznacza to, że znaczenie tych zagadnień nie wykracza poza niniejszą sprawę. W istocie skarżący nie dąży do rozstrzygnięcia abstrakcyjnych i uniwersalnych problemów prawnych, ale weryfikacji trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

26 Ponadto, Sądy meriti szczegółowo i wnikliwie ustaliły okoliczności zawarcia związku małżeńskiego córki powoda z pozwanym na terytorium D., jak również orzeczenie Sądu w D. o rozwodzie pierwszego małżeństwa pozwanego zawartego z M.L.

27 Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 398³ § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

28 Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.

29 Uwzględniwszy charakter sprawy, stosownie do art. 102 k.p.c. w związku z art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania skarżącego kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa.

30 (P.H.)