Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2026 r., I CSK 3306/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2026 r., I CSK 3306/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 7 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Paweł Grzegorczyk

4 na posiedzeniu niejawnym 7 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Bank spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko D.M., P.M. i F. spółce akcyjnej w upadłości w K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej D.M. od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 października 2023 r., VI ACa 885/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398⁴ § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pozwana D.M. powołała się na istotne zagadnienia prawne dotyczące dopuszczalności posłużenia się kopią weksla przy załączonej do pozwu deklaracji wekslowej, wykorzystania weksla podpisanego w dniu 28 grudnia 2016 r. jako zabezpieczenia umowy zawartej w dniu 2 stycznia 2017 r., przysługiwania pozwanej statusu konsumenta jako poręczycielce wekslowej, a także możliwości uznania postępowania przed Sądem Okręgowym za nieważne (art. 379 pkt 4 k.p.c.) na tej podstawie, że członek składu orzekającego był delegowany do Sądu Okręgowego do orzekania jedynie w sprawie, w której wydano zaskarżony wyrok.

6 Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).

7 Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna.

8 Pytania dotyczące weksla jako podstawy zabezpieczenia nie mogły stanowić adekwatnej przyczyny kasacyjnej już z tego względu, że twierdzenia, na których zostały oparte, wykraczały poza stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku, którą Sąd Najwyższy jest związany (art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Z podstawy tej nie wynikało w szczególności, jakoby podstawą roszczeń powódki wobec pozwanej była kopia weksla. Ponadto, wątpliwości te nie miały abstrakcyjnego charakteru, lecz stanowiły w istocie ujęte w formie pytań zarzuty pozwanej wobec stanowiska Sądu Apelacyjnego, co zapoznaje sens przyczyny kasacyjnej określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., który polega na rozstrzygnięciu precedensowej wątpliwości prawnej o uogólnionym, ponadindywidualnym charakterze, co pozwala uczynić zadość publicznoprawnej roli skargi kasacyjnej.

9 W kwestii art. 22¹ k.c. należało z jednej strony zauważyć, że możność uznania za konsumenta w rozumieniu art. 22¹ k.c. osoby fizycznej udzielającej osobistego zabezpieczenia wierzytelności, w tym poręczenia wekslowego, nie stanowi novum i była już rozważana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego 19 stycznia 2006 r., IV CSK 372/05, z dnia

10 10 maja 2017 r., I CSK 477/16, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 842/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r., II CSKP 491/22, OSNC 2023, nr 11, poz. 112, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., III CZ 6/25). Z drugiej strony, z wniosku nie wynikało, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie powołanej wątpliwości mogłoby rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Sprostanie temu warunkowi wymagałoby przedstawienia, jak i dlaczego ewentualny konsumencki status pozwanej wpływałby na skuteczność udzielonego poręczenia wekslowego, czego we wniosku zabrakło.

11 Ubocznie należało podnieść, po pierwsze, że judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócono uwagę, iż jednym z wykładników oceny, czy osoba fizyczna, która ustanowiła zabezpieczenie zobowiązań kredytowych spółki handlowej, może być uznana za konsumenta, jest jej powiązanie funkcjonalne ze spółką (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2015 r., C-74/15, Dumitru Tarcău, Ileana Tarcău przeciwko Banca Comercială Intesa Sanpaolo România SA i in., ECLI:EU:C:2015:772). In casu Sąd Apelacyjny ustalił natomiast występowanie takich powiązań między pozwaną a F. S.A. w W. o charakterze zarówno osobowym, jak i kapitałowym. Po drugie, Sąd Apelacyjny wskazał, że nawet przy założeniu konsumenckiego statusu pozwanej roszczenie powódki nie było oparte na postanowieniach umownych, które można uznać za abuzywne; Sąd zanegował również fakt, jakoby pozwana nie mogła się z tymi postanowieniami zapoznać.

12 W zakresie twierdzonej nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów naruszenia prawa procesowego, które pozwalałyby kwestię tę objąć kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (arg. ex art. 398¹³ § 1 k.p.c.). Przypomnienia wymagało w tym kontekście, że nakaz badania z urzędu nieważności postępowania przez Sąd Najwyższy (art. 398¹³ § 1 k.p.c.) odnosi się do postępowania przed sądem drugiej instancji, podczas gdy pozwana powoływała się na wadliwość postępowania pierwszoinstancyjnego. Niezależnie od tego, z przedstawionych we wniosku ogólnikowych twierdzeń w żadnym zakresie nie wynikało, dlaczego sposób udzielenia delegacji sędziemu rozstrzygającemu sprawę w Sądzie Okręgowym mógłby stanowić podłoże zagadnienia prawnego o istotnym charakterze, którego rozstrzygnięcie nie jest możliwe z wykorzystaniem dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów nauki. Za niezrozumiałe należało przy tym uznać odwołanie się do art. 66 p.u.s.p., regulującego treść ślubowania sędziowskiego, względnie art. 5 k.c., odnoszącego się do nadużycia prawa podmiotowego.

13 Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

14 Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2, art. 108 § 1 a contrario, art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.