Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2026 r., I CSK 2606/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2026 r., I CSK 2606/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 15 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Roman Trzaskowski

4 na posiedzeniu niejawnym 15 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.L. przeciwko K.P. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 lutego 2025 r., I AGa 165/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Uzasadnienie

7 Wyrokiem z 26 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy w następstwie apelacji powoda, w punkcie pierwszym (I) zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2023 r. - oddalający jego powództwo - w punkcie pierwszym (I) w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 146.661,81 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot: a) 123.03 8,44 zł - od 6 maja 2017 r. do dnia zapłaty; b) 23.623,3 7 zł - od 20 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt I.1) oraz w punkcie drugim (II) w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 12.751 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (punkt I.2), w punkcie drugim (II) oddalił apelację w pozostałej części oraz orzekł o kosztach postępowania oraz nieuiszczonych kosztach sądowych (pkt. III i IV). W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

8 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

9 Z art. 398¹ § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 398⁴ § 2 k.p.c.).

10 Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.).

11 Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.).

12 Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie określone w art. 398⁴ § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 398⁴ § 2 k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC 2001, Nr 10, poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11 kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17, niepubl.). Uzasadnienie oczywistej zasadność skargi nie może więc poprzestawać na prostym odwołaniu do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych. W celu zaś spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo tylko sformułowanie pytań dotyczących wykładni określonego przepisu. Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).

13 Wniosek nie czyni zadość wskazanym wymaganiom i już z tego względu uprawniona jest ocena o braku występowania w sprawie powołanych przez skarżącego przyczyn kasacyjnych. W zakresie przyczyny z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został ograniczony do wskazania, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sądy obu instancji dokonały rozstrzygnięcia wbrew dyspozycji art. 6 k.c. przez przyjęcie, że przedmiotem umowy łączącej strony było wykonanie przez pozwanego pocztówek z efektem ruchu, takim jak na francuskich pocztówkach firmy M., brak zaś w tym zakresie stanowił wadę istotną, która uprawniała powoda do odstąpienia od umowy, podczas gdy powód przedmiotowej okoliczności nie wykazał. Natomiast przyczyna z art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. została umotywowana potrzebą wyjaśnienia zagadnienia prawnego, czy nawet wobec stwierdzenia, że powód wykazał istnienie wady istotnej, w zaistniałej sytuacji, tj. gdy stwierdził przed odbiorem towaru istnienie tej wady, miał on prawo do odstąpienia od umowy na podstawie art. 560 k.c., czy też należy uznać, że pozwany nie oddał dzieła w rozumieniu art. 462 § 1 k.c., a powód winien dochodzić swoich praw wynikających z tego stanu rzeczy oraz potrzebą wyjaśnienia zagadnienia prawnego, czy w sytuacji gdy Sąd Apelacyjny uznał, że powód skutecznie odstąpił od umowy i zobowiązał pozwanego do zapłaty (zwrotu świadczenia powoda) winien w sentencji wyroku zobowiązać również powoda do jednoczesnego zwrotu towaru (świadczenia pozwanego).

14 W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że poza dyspozycją art. 6 k.c. pozostaje kwestia czy strona udowodniła fakty, z których wywodzi dla siebie określone skutki prawne, gdyż ta stanowi domenę przepisów postępowania cywilnego, a nie prawa materialnego (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 1469/22, niepubl.) i kasacyjny zarzut naruszenia przez sąd odwoławczy art. 6 k.c. nie może być skutecznie uzasadniany zarzutem naruszenia swobodnej oceny dowodów czy zarzutem uchybienia przez stronę obowiązkowi, bezspornie spoczywającemu na niej z mocy tego przepisu (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, niepubl.). Do naruszenia tego przepisu dochodzi natomiast, gdy sąd orzekający przypisuje obowiązek dowodowy innej stronie niż tej, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Podstawa kasacyjna naruszenia art. 6 k.c. nie jest w konsekwencji właściwą płaszczyzną do kwestionowania prawidłowości uznania przez sąd, czy przeprowadzone dowody są wystarczające do przyjęcia za udowodnione okoliczności, których ciężar udowodnienia spoczywał na jednej ze stron, co powinno nastąpić w drodze zarzutu naruszenia odpowiednich przepisów prawa procesowego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 398/14, niepubl. i z 29 kwietnia 2011 r., I CSK 517/10, niepubl.). W braku właściwego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zarzut naruszenia art. 6 k.c., który w jej petitum umotywowany został niewłaściwym przyjęciem przez Sąd Apelacyjny, że powód wykazał, iż pozwany zrealizował dzieło z wadą istotną, co w konsekwencji uprawniało powoda do odstąpienia od urnowy, nie może być uznany za oczywiście uzasadniony i przemawiający za oczywistą zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

15 Skarżący nie wykazał również przyczyny kasacyjnej określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Wniosek w tym zakresie nie został właściwie umotywowany, a argumentacja ograniczyła się jedynie do sformułowania pytań bez poparcia ich jakimkolwiek wywodem jurydycznym. Dodatkowo nadmienić można, że nie sposób przyjąć, aby wątpliwości przedstawione przez skarżącego stanowiły istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Pierwsze ze sformułowanych pytań bowiem jest oderwane od okoliczności sprawy, zważywszy, że u podstaw zaskarżonego wyroku legła ocena, że powód dokonał odbioru towaru tak w sensie fizycznym jak i prawnym i po dokonaniu tej czynności stwierdził istnienie wady istotnej. Wyjaśnienie wątpliwości wyrażonych w drugim pytaniu w sposób postulowany - jak można wnioskować z zawartego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 494 § 1 k.c. - przez skarżącego, mianowicie, że Sąd Apelacyjny miał obowiązek na podstawie tego przepisu orzec o zwrocie przez powoda świadczenia spełnionego przez pozwanego, mimo że roszczenie pozwanego nie było przedmiotem żądania żadnej ze stron, pozwany własnych roszczeń w trybie procesowym nie dochodził, nie korzystał z prawa zatrzymania z art. 496 k.c., ani nie wzywał powoda do zwrotu świadczenia, musiałoby implikować ocenę, że wyrok pozbawiony jest rozstrzygnięcia, które zamieszczone powinno być w nim z urzędu. Tego zaś rodzaju brak musiałby być rozważany w płaszczyźnie przepisów procedury cywilnej i nie dawałby podstawy do zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną. Przyjęcie bowiem, że Sąd Apelacyjny nie orzekł o roszczeniu pozwanego niezgłoszonym przez niego, miał zaś obowiązek orzeczenia w tym przedmiocie na podstawie art. 494 § 1 k.c. z urzędu, musiałoby implikować ocenę, że pozwanemu przysługiwały uprawnienia z art. 350 § 1 k.p.c. Wpływu na rozstrzygnięcie pozbawione byłoby również rozstrzygnięcie wątpliwości skarżącego przez przyjęcie, że na Sądzie Apelacyjnym nie spoczywał obowiązek orzeczenia z urzędu o przysługującym pozwanemu roszczeniu, którego nie dochodził ani wobec którego nie podejmował w postępowaniu czynności ochronnych. Ograniczone do sformułowania pytań wątpliwości skarżącego nie pozwalają w konsekwencji pozytywnie ocenić wystąpienia w sprawie powołanej przyczyny kasacyjnej.

16 Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.