Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2026 r., I CSK 1454/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2026 r., I CSK 1454/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 11 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Krzysztof Wesołowski

4 na posiedzeniu niejawnym 11 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. z udziałem Skarbu Państwa – P. o zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 października 2025 r., XXVII Ca 1129/21,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa -

7 Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia wnioskodawcy do dnia zapłaty.

8 M.L.

Uzasadnienie

9 W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawcy P. sp. z o.o. w W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 października 2025 r.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

12 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona.

13 Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem jego rozstrzygnięcie powinno mieć znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

14 Skarżący zaś wskazał, że w ramach niniejszej sprawy występują następujące zagadnienia prawne:

1. „Czy w sprawie o zasiedzenie, jeśli przed 1 lutego 1989 r. i po tej dacie nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa, pozostawała we władaniu przedsiębiorstwa państwowego w ramach sprawowanego przez to przedsiębiorstwo zarządu operatywnego, a początkiem biegu terminu zasiedzenia jest data 1 lutego 1989 r., przedsiębiorstwu państwowemu można przypisać w myśl art. 336 k.c. w zw. z art. 128 k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 1989 r. władanie nieruchomością jak posiadacz samoistny wywodząc ten fakt z wykonywania przez to przedsiębiorstwo zarządu nieruchomością przed 1 lutego 1989 r.?”

2. „Czy w sprawie o zasiedzenie, jeśli przed 1 lutego 1989 r. i po tej dacie nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa, pozostawała we władaniu przedsiębiorstwa państwowego w ramach sprawowanego przez to przedsiębiorstwo zarządu, a początkiem biegu terminu zasiedzenia jest data 1 lutego 1989 r., brak jakiejkolwiek aktywności Właściciela - Skarbu Państwa w zakresie uprawnień właścicielskich przy jednoczesnym dalszym władaniu nieruchomością przez to przedsiębiorstwo może być w myśl art. 336 k.c. traktowane jak przejaw posiadania samoistnego?”

17 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że argumenty podniesione w skardze kasacyjnej sprowadzają się wyłącznie do pytania o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy – w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym wymiarze. W konsekwencji, podniesiona kwestia nie może zostać uznana za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.

18 Ponadto wyjaśnić trzeba, że Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów - zasadzie prawnej - z 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91, (OSNC 1991, nr 10-12, poz. 118) rozstrzygnął, że z chwilą wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny zniesiona została zasada, że jedynie Skarbowi Państwa może przysługiwać prawo własności mienia państwowego, w wyniku czego państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność. Zmiana art.128 k.c. dokonana tą ustawą nie spowodowała przekształcenia przysługujących państwowym osobom prawnym - z mocy przepisów Kodeksu cywilnego i ustaw szczególnych - uprawnień do części mienia ogólnonarodowego, pozostających w ich zarządzie w dniu wejścia w życie tej ustawy. Przekształcenie zarządu w odniesieniu do budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach w prawo własności, nastąpiło na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a co do innych składników majątkowych (w prawo własności) nastąpiło na podstawie ustaw określających ustrój majątkowy państwowych osób prawnych.

19 W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że państwowe osoby prawne dopiero z dniem 5 grudnia 1990 r. na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, uzyskały tytuł prawny do - będących wcześniej w ich użytkowaniu - budynków i innych urządzeń, znajdujących się na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub gmin; nabycie nastąpiło odpłatnie, jeśli obiekty te nie były wybudowane ze środków własnych nabywających je państwowych osób prawnych. Przed 5 grudnia 1990 r. korzystanie z nieruchomości Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwo państwowe nie mogło być zatem wyrazem posiadania samoistnego, którego wykonywanie byłoby skierowane przeciwko Skarbowi Państwa.

20 Przyjęty charakter uprawnień przysługujących państwowym osobom prawnym po dniu 31 stycznia 1989 r. i uchyleniu art.128 § 2 k.c. został następnie potwierdzony w uzasadnieniu uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 1992 r., W 13/91 (Dz.U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486).

21 Wobec powyższego, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

22 M.L.