Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2026 r., I CNP 38/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2026 r., I CNP 38/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 23 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Krzysztof Wesołowski

4 na posiedzeniu niejawnym 23 września 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi K. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 8 listopada 2024 r., XIX Ga 962/22, wydanego w sprawie z powództwa M. G. przeciwko K. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T. o zapłatę,

1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 900 (dziewięćset) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanemu do dnia zapłaty.

7 M.L.

Uzasadnienie

8 W związku ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 8 listopada 2024., pozwanego K. sp. z o.o. w T.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II CNP 21/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2022 r., I CNP 8/22).

11 W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wyrokiem niezgodnym z prawem - w rozumieniu art. 424¹ § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 417¹ § 2 k.c. - jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, z. 1, poz. 17; 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35; 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09, 5 września 2008 r., I CNP 27/08, 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10).Tę wykładnię wskazanej normy zawartej w przytoczonym przepisie podzielił Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku dnia 27 września 2012 roku, (SK 4/11, OTK ZU nr A 2012/8/97), że art. 424¹ § 1 k.p.c. rozumiany w ten sposób, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Bezprawność judykacyjną, o której mowa w art. 424¹ § 1 k.p.c., rozumie się zatem w sposób autonomiczny, węższy od tradycyjnie rozumianej bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z uwzględnieniem specyfiki sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; 28 marca 2007 r., II CNP 124/06; 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; 25 marca 2009 r., V CNP 93/08; 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08; 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10). Wiąże się to z założeniem, iż treść orzeczenia zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu i przyjętych metod interpretacji norm prawnych przez Sąd orzekający. W związku z tym, może istnieć wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje subiektywizm (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35; 13 maja 2009 r., IV CNP 122/08).

12 Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna (art. 424⁹ k.p.c.). Oceny bezzasadności skargi należy dokonywać w powiązaniu z przedstawioną wyżej i utrwaloną w orzecznictwie wykładnią pojęcia „niezgodności prawomocnego wyroku z prawem”. Bezzasadność skargi jest oczywista, jeśli z jej treści bez głębszej analizy i jurydycznych dociekań wynika, że nie może być uwzględniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lutego 2009 r., sygn. akt I BP 20/08; 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt III BP 3/08; 20 czerwca 2007 r., II CNP 74/07; 22 czerwca 2007 r., sygn. akt V CNP 81/07). Oczywista bezzasadność skargi zachodzi, gdy przywołane przez skarżącego podstawy skargi już przy pierwszej ocenie prowadzą do konstatacji, że nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Ocena tego, czy skarga jest oczywiście bezzasadna, zawiera w sobie element antycypowaniu stanowiska sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14, postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22). Wskazać zatem należy, że orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności.

13 W niniejszej sprawie w uzasadnieniu skargi skarżący nie przestawił argumentacji służącej wykazaniu istnienia takiej niezgodności (bezprawności). Wywód prawny skarżących powinien zawierać argumenty przekonujące o tym, że zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo że zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22).

14 Natomiast w podstawach skargi pozwany wskazał, że wydanym orzeczeniem Sąd Okręgowy „naruszył art. 17 ust. 1 Konwencji CMR oraz art. 17 ust. 2 Konwencji CMR, zgodnie z którymi przewoźnik ponosi odpowiedzialność za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub za jego uszkodzenie, które nastąpi w czasie między przyjęciem towaru a jego wydaniem, a jedynie wykazanie przesłanek egzoneracyjnych zwalnia przewoźnika z tej odpowiedzialności.”

15 Ponadto w opinii skarżącego Sąd Okręgowy naruszył również „art. 18 ust. 1 Konwencji CMR, który stwierdza, iż to na przewoźniku spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, iż zaginięcie, uszkodzenie lub opóźnienie towaru przewożonego w transporcie międzynarodowym spowodowane zostało jedną z przyczyn przewidzianych w artykule 17, ustęp 2 Konwencji CMR.”

16 Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 Konwencji CMR nie mogą jednak świadczyć o niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, a przeciwnie – sposób ich sformułowania przemawia za uznaniem skargi za oczywiście bezzasadną.

17 Skarżący odwołuje się bowiem do art. 17 ust. 1 i 2 Konwencji CMR, regulujących odpowiedzialność przewoźnika za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub jego uszkodzenie w okresie pomiędzy przyjęciem towaru a jego wydaniem oraz przesłanki zwolnienia przewoźnika od tej odpowiedzialności, a także do art. 18 ust. 1 Konwencji CMR, określającego rozkład ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających przewoźnika od odpowiedzialności. Rzecz jednak w tym, że wskazane regulacje nie stanowiły podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego i nie znajdowały zastosowania do zagadnienia podlegającego rozpoznaniu przez ten Sąd.

18 Zakres kontroli instancyjnej Sądu Okręgowego, wyznaczony zakresem zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji apelacją, obejmował bowiem kwestię kosztów związanych z wykonaniem instrukcji dot. przeszkód w wydaniu towaru, a więc materię uregulowaną w art. 16 Konwencji CMR.

19 Nie sposób zatem skutecznie zarzucić Sądowi Okręgowemu kwalifikowanego naruszenia przepisów, których Sąd ten w ogóle nie stosował i których zastosowanie nie było konieczne dla rozstrzygnięcia zagadnienia objętego zakresem postępowania apelacyjnego. Zarzuty skargi zostały w istocie skierowane przeciwko zagadnieniu prawnemu pozostającemu poza przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji.

20 Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia art. 424⁹ k.p.c., gdyż oczywista bezzasadność skargi zachodzi m.in. wówczas, gdy już prima facie można stwierdzić, że powołane w niej podstawy nie miały miejsca albo zarzucane uchybienia nie mogły mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. W takim przypadku nie zachodzi potrzeba prowadzenia pogłębionej analizy prawnej prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2025 r. I CNP 10/25, postanowienie Sądu Najwyższego z 2 lipca 2025 r. I CNP 65/24).

21 Nie można zaś przypisać orzeczeniu kwalifikowanej, rażącej i oczywistej niezgodności z prawem na tej podstawie, że sąd nie zastosował przepisu, który – ze względu na przedmiot rozpoznania – nie znajdował w sprawie zastosowania. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 Konwencji CMR nie tylko nie wykazują kwalifikowanej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wymaganej przez art. 424¹ § 1 k.p.c., lecz pozostają bez związku z podstawą prawną rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Tym samym nie mogły mieć wpływu na jego treść, co przemawia za uznaniem skargi w tym zakresie za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 424⁹ k.p.c.

22 Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 424⁹ k.p.c. O kosztach postępowania wywołanego skargą rozstrzygnięto na podstawie art. 98 k.p.c.

23 M.L.