Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2026 r., IV KS 36/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2026 r., IV KS 36/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 10 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Paweł Wiliński

4 po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 września 2026 r.

5 w sprawie D.C. oskarżonego o czyny z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 306c § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

6 skargi obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II Ka 53/26, uchylającego do ponownego rozpoznania wyrok Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 66/25

7 postanowił:

1. oddalić skargę,

2. kosztami postępowania skargowego obciążyć oskarżonego D.C.

Uzasadnienie

10 Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 66/25, Sąd Rejonowy w Zambrowie na mocy art. 66 § 1 i 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko D.C. na okres próby 2 lat, orzekając nadto o zadoścuczynieniu oraz obowiązkach naprawienia szkody. Po rozpoznaniu apelacji oskarżyciela publicznego, obrońcy oskarżonego, pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych, wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II Ka 53/26, Sąd Okręgowy w Łomży uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zambrowie.

11 Skargę od wyroku Sądu II instancji wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i zarzucając:

12 „rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na ponownym uczynieniu podstawą odpowiedzialności karnej oskarżonego zachowań stanowiących fragment czynu uporczywego nękania, mimo że zachowania te były już przedmiotem prawomocnie zakończonych postępowań karnych, w szczególności dotyczących:

1. dwukrotnego uszkodzenia motoru należącego do pokrzywdzonego M.D. co do których zapadły prawomocne wyroki uniewinniające wydane przez Sąd Rejonowy w Zambrowie w sprawach o sygn. akt II W 19/25, II W 22/25, 2. malowania drzwi garażu oraz drzwi pokrzywdzonego, które były przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania zakończonego wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w Zambrowie sygn. akt I1W 21/25”. Mając powyższe na uwadze, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Zambrowie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Łomży do ponownego rozpoznania.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

15 Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.

16 Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku Sądu II instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł procesowych. Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenie o charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może, zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

17 Nie można się zgodzić ze skarżącym, że na etapie postępowania odwoławczego doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w postaci art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Trzeba zważyć, że Sąd Okręgowy ustosunkował się do kwestii poruszanych przez obrońcę w złożonej skardzie, trafnie wskazując, że zakres prowadzonego postępowania względem D.C. w tej sprawie jest szerszy niż w postępowaniach przez niego powoływanych, w tym również w zakresie czynu I. z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 306c § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z powodu którego Sąd II instancji zdecydował się przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Obrońca w istocie zdaje sobie z tego sprawę, wskazując jedynie na tożsamość „fragmentu czynu”. Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, że w tym przypadku rozważenia wymaga odpowiednia korekta czynu stosownie do ustaleń faktycznych w tym zakresie. Jednocześnie z uwagi na zagrożenie karne wskazanego czynu niemożliwym było warunkowe umorzenie postępowania karnego.

18 Na marginesie, poza zarzutami skargi wskazać należy, że Sąd Okręgowy wprawdzie niezasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na przesłance z art. 454 § 1 k.p.k., ponieważ reguła ne peius nie dotyczy zakazu skazania w instancji odwoławczej po warunkowym umorzeniu postępowania (od zmiany, która weszła w życie 5.10.2019 r.), a jedynie po umorzeniu postępowania (i uniewinnieniu), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie jednak uchylenie z tego powodu orzeczenia Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji byłoby działaniem nie tylko poza zarzutami skargi, ale mogłoby rodzić uzasadnione wątpliwości co do tego, czy rozstrzygnięcie takie byłoby zgodne z wolą skazanego oraz działaniem na jego korzyść. Sąd Najwyższy nie podzielił bowiem – jak wskazano wyżej – argumentacji skarżącego związanej z zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci przesłanki res iudicata, a w konsekwencji nie podważył tym samym istnienia merytorycznej podstawy do przyjęcia, że warunkowe umorzenie postępowania z uwagi na zagrożenie karne tego przestępstwa nie jest możliwe. W tym układzie procesowym, w razie uchylenia zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w swoim uzasadnieniu zobowiązany byłby do merytorycznej zmiany wyroku umarzającego postępowanie na niekorzyść skazanego. Tym samym skazany utraciłby wówczas szansę na dwuinstancyjne postępowanie sądowe, a nie taki był cel i zamysł wniesionej skargi.

19 Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.