Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 865/24

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 865/24

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Adam Doliwa

4 na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 22 lipca 2022 r., I ACa 1562/21, w sprawie z powództwa syndyka masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W. przeciwko E.B. i K.B. o zapłatę,

1. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2024 r. wydane w sprawie o sygn. akt I CSK 3189/23;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

3. zasądza od syndyka masy upadłości Banku spółki akcyjnej w upadłości w W. na rzecz E.B. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia powódce do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

8 Bank spółka akcyjna w W. (obecnie – syndyk masy upadłości Banku spółki akcyjnej w upadłości w W.) wniosła o zasądzenie od E.B. i K.B. na swoją rzecz solidarnie:

9 - kwoty 101 265,83 zł tytułem należności głównej (niespłacony kapitał), wraz z karnymi odsetkami umownymi w wysokości podwójnego oprocentowania umownego, które na dzień sporządzenia pozwu wynosiło 10%, od 6 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty;

10 - kwoty 12 825,20 zł tytułem odsetek umownych za okres korzystania z kapitału w wysokości 8,16% od 1 października 2016 r. do 4 sierpnia 2019 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

11 - kwoty 8419,18 zł tytułem odsetek karnych w wysokości 10% od 1 czerwca 2016 r. do 5 grudnia 2019 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

12 - kwoty 8,40 zł tytułem opłat i prowizji.

13 Wyrokiem z 31 sierpnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził in solidum – to jest w ten sposób, że zapłata poniższych kwot przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych z zobowiązania do wysokości dokonanej zapłaty – od pozwanych na rzecz powoda: kwotę 101 265,83 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości 10,00% w skali roku za okres od 6 grudnia 2019 r do dnia zapłaty z tym zastrzeżeniem, że wysokość odsetek w żadnym czasie nie może przekroczyć maksymalnych odsetek za opóźnienie; kwotę 12 825,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty; kwotę 8419,18 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty; kwotę 8,40 zł (pkt 1); zastrzegł pozwanemu K.B. prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jego odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu prowadzi księgę wieczystą nr […] - do kwoty hipoteki umownej kaucyjnej w wysokości 118 336,54 zł ustanowionej na rzecz powoda (pkt 2) i rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt 3).

14 Wyrokiem z 22 lipca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił zaskarżony wyrok na następujący: „oddalił powództwo” (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt II).

15 Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi skargę kasacyjną wywiodła strona powodowa, zaskarżając go w części, co do pozwanej E.B., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 386 § 4 w zw. z art. 321 k.p.c. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej polegającą na braku zasądzenia kwoty wnoszonej w pozwie z innej podstawy prawnej.

16 Skarżący bank wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części, tj. co do E.B. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

17 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania.

18 Postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania.

19 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

20 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).

21 Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa. Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r., I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r., I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r., I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r., I CSK 5328/22).

22 Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Powód pod pozorem oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Sąd Apelacyjny szczegółowo i wnikliwie wyjaśnił okoliczności zawarcia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, klauzule abuzywne, brak spełnienia obowiązku informacyjnego przez bank. Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

28 Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

29 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy lub nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie, albo wykluczająca jego skuteczne dochodzenie. Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi również w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej. W takiej sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia ze względu na respektowanie uprawnień stron, wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (zob. postanowienie SN z 16 września 2026 r., III CZ 205/25).

30 Warunkiem orzeczenia na innej podstawie prawnej niż przytoczona przez powoda jest to, aby okoliczności faktyczne, na jakie się powołał, to uzasadniały, aby ich rozumienie było takie samo, albo co najmniej bardzo podobne (zob. wyrok SN z 26 marca 2026 r., II CSKP 713/24).

31 W świetle powyższego wskazać należy, że Sąd Odwoławczy prawidłowo orzekł w zakresie oddalenia powództwa wobec uznania postanowień umownych za abuzywne.

32 Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1 lub 2, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone w art. 398⁹ § 1 pkt 3 lub 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

33 Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis, postanowienie Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2024 r. podlegało uchyleniu, zaś na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.