Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 23/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 23/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Adam Doliwa

4 na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 5 kwietnia 2024 r., I ACa 473/22, w sprawie z powództwa A.S. i B.S. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę,

1. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2026 r. wydane w sprawie o sygn. akt I CSK 589/25;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

3. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz A.S. i B.S. po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

8 A.S. i B.S. wnieśli o ustalenie, że umowa nr […] o kredyt mieszkaniowy […] z 30 kwietnia 2008 r. zawarta z poprzednikiem prawnym strony pozwanej jest nieważna oraz zasądzenie od Banku spółki akcyjnej w W. na ich rzecz kwoty 108 721,19 zł oraz kwoty 102 855,72 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 września 2020 r. do dnia zapłaty.

9 Wyrokiem z 8 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu ustalił, że umowa nr […] o kredyt mieszkaniowy […] z 30 kwietnia 2008 r. między Bankiem1 spółką akcyjną w G. (poprzednikiem prawnym strony pozwanej) a powodami w brzmieniu nadanym aneksem nr […] z 16 lipca 2008 r. jest nieważna (pkt 1); zasądził od pozwanej na rzecz powodów: kwotę 108 721,19 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 września 2020 r. do dnia zapłaty; kwotę 118 838,08 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 102 855,72 CHF od 15 września 2020 r. do dnia zapłaty; od kwoty 15 982,36 CHF od 5 października 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 2); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 3) i rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt 4).

10 Wyrokiem z 5 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2 ten sposób, że orzekł, że zapłata zasądzonych tam od pozwanej na rzecz powodów kwot 108 721,19 zł i 118 838,08 CHF nastąpi za równoczesnym zaoferowaniem przez powodów na rzecz pozwanej kwoty 926 000 zł albo zabezpieczeniem roszczenia o jej zwrot (pkt 1); oddalił apelację w pozostałej części (pkt 2) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt 3). Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana, zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 2 i 3, zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 385¹ k.c.; art. 506 k.c.

11 Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, polegającą na ocenie klauzul przeliczeniowych jako abuzywne, jak również błędne przyjęcie, że strony zawarły umowę kredytu denominowanego kursem CHF.

12 Skarżący bank wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania.

13 Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

15 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).

16 Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa. Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r., I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r., I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r., I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r., I CSK 5328/22). Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

22 Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

23 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1 lub 2, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone w art. 398⁹ § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c.

24 Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2026 r. podlegało uchyleniu, zaś na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.