Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2023 r., II AKa 228/22

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2023 r., II AKa 228/22

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 228/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 26 kwietnia 2023 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: SSA – Anna Zdziarska

5 Sędziowie: SA – Katarzyna Capałowska

6 SO (del.) – Anna Grodzicka - spr.

7 Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Grajber

8 przy udziale prokuratora Marka Deczkowskiego i pełnomocnika Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie jako przedstawiciela Skarbu Państwa

9 po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r.

10 sprawy P. K. (1)

11 o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niesłuszne skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie o sygn. akt II W 162/18

12 na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy

13 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

14 z dnia 18 marca 2022 r., sygn. akt XVIII Ko 163/21

15 I. wyrok w zaskarżonej części utrzymuje w mocy;

16 II. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II AKa 228/22

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 marca 2022 r., sygn. akt XVIII Ko 163/21

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☐ prokurator

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☒ inny – pełnomocnik wnioskodawcy

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☒ na korzyść

35 ☐ na niekorzyść

36 ☐ w całości

37 ☒ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☒

43 co do innego rozstrzygnięcia albo ustalenia – rozstrzygnięcie z pkt I wyroku (oddalenie wniosku)

44 1.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☒

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☐

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☐

64 Uchylenie

65 ☒

66 Zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 2.1. Ustalenie faktów

69 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

76 Lp.

77 Oskarżony

78 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

79 Dowód

80 Numer karty

81 2.2. Ocena dowodów

82 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

83 Lp. faktu z pkt 2.1.1

84 Dowód

85 Zwięźle o powodach uznania dowodu

86 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

87 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

88 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

89 Dowód

90 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

91 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

92 Lp.

93 Zarzut

94 3.1.

95 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie części zeznań P. K. (1), w której wskazał, że dochodzona kwota zadośćuczynienia wynika z faktu, iż wyrok skazujący w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w Piasecznie pod sygnaturą akt II W 162/18, który w wyniku wznowienia postępowania został uchylony wyrządził mu krzywdę bowiem miał wpływ na wymiar kary w innych podobnych sprawach, które toczyły się przeciwko niemu w Sądzie Rejonowym w Piasecznie w szczególności w sprawie II W 163/18, bowiem sędziowie weryfikowali stan innych postępowań o wykroczenia przeciwko P. K. (1) oraz ich ilość oraz, aby w ogóle zainicjować postępowanie o wznowienie musiał uzyskać odpłatną pomoc prawną, za którą zapłacił łącznie 600 zł, co doprowadziło do błędnego wniosku, że wnioskodawca nie doznał krzywdy oraz nie poniósł szkody, bowiem nie wykonał kary orzeczonej w/w wyrokiem, który następnie został uchylony i w konsekwencji do oddalenia wniosku o zadośćuczynienie i odszkodowanie.

96 ☐ zasadny

97 ☐ częściowo zasadny

98 ☒ niezasadny

99 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

100 Zarzut obrazy przepisów postępowania jest niezasadny.

101 Wbrew twierdzeniom pełnomocnika wnioskodawcy Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się obrazy przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. stosowanych odpowiednio z mocy art. 109 § 2 k.p.w. Sąd Okręgowy ukształtował swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, w tym zeznań P. K. (1), które to dowody ocenił swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

102 Analiza akt sprawy wskazuje, że w toku wyrokowania nie doszło do pominięcia żadnych istotnych dowodów, w tym twierdzeń P. K. (1), na które powołuje się w apelacji jego pełnomocnik uzasadniając zgłoszone żądanie. Sąd Okręgowy po dokonaniu całościowej i wszechstronnej analizy zgromadzonych dowodów, a w tym zeznań wnioskodawcy (k. 40v), słusznie doszedł do przekonania o braku podstaw do uwzględnienia wniosku o zadośćuczynienie i odszkodowanie. Podstawa faktyczna wyroku nie budzi zastrzeżeń.

103 W świetle poczynionych ustaleń prawidłowo Sąd Okręgowy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne ukaranie. Tryb dochodzenia roszczeń związanych z niesłusznym ukaraniem został przewidziany w rozdziale 20 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a zatem zgodnie z art. 114 § 1 k.p.w. obwinionemu, który w wyniku wznowienia postępowania został uniewinniony lub wobec którego umorzono postępowanie wskutek okoliczności nieuwzględnionych we wcześniejszym postępowaniu, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłą z wykonania względem niego w całości lub w części kary lub środka karnego, których nie powinien był ponieść.

104 W przedmiotowej sprawie, jak trafnie ustalił Sąd I instancji w oparciu o zgromadzone dowody, wnioskodawca nie doznał krzywdy, jak również nie poniósł szkody w związku z ukaraniem. Nie doszło bowiem do wykonania kary orzeczonej wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie II W 162/18 ( k. 22 akt sprawy II W 162/18). Grzywna w kwocie 700 zł nie została przez P. K. (1) uiszczona, jak również wyegzekwowana na drodze egzekucji sądowej. Nie została także wykonana zastępcza kara 7 dni aresztu w zamian za nieuiszczoną grzywnę ( vide akta sprawy II W 162/18 – postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji – k. 43, postanowienie SR w Piasecznie z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie II Ko 661/19 – k. 48 oraz obliczenie kary – k. 58-63). Okoliczności te zostały potwierdzone przez wnioskodawcę P. K. (1) w toku składania zeznań na rozprawie (k. 40v).

105 Uznając fakty te za udowodnione słusznie Sąd Okręgowy ustalił, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o zadośćuczynienie. Dokonując oceny w tym zakresie Sąd I instancji nie pominął zeznań P. K. (1), który na rozprawie stwierdził, że „ zadośćuczynienie należy się z uwagi na to, iż w postępowaniu II W 163/18 Sąd za wielokrotność skazań wydał wyższy wyrok” (k. 40v). Nie ulega wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji poddał analizie całość zeznań wnioskodawcy i dokonał ich prawidłowej oceny uznając zeznania P. K. częściowo za wiarygodne ( uzasadnienie wyroku – k. 47v-48). Odnosząc się zatem do zarzutów pełnomocnika stwierdzić należy, iż nie doszło do pominięcia fragmentów zeznań P. K. (1), jakie złożył w toku rozprawy, lecz ich właściwej oceny w kontekście przesłanek warunkujących zasądzenie zadośćuczynienia za niesłuszne ukaranie. Zadośćuczynienie przysługuje za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania względem ukaranego w całości lub w części kary lub środka karnego, których nie powinien był ponieść. Krzywdy w takim rozumieniu wnioskodawca nie poniósł, co pozwala ocenić podniesiony zarzut za całkowicie bezzasadny. Dodać należy, iż okoliczności, na które w apelacji powołuje się pełnomocnik, nie wymagały w istocie dowodzenia, gdyż ewentualne dolegliwości wynikające z wykonania wyroków skazujących w innych sprawach, jakie toczyły się wobec wnioskodawcy, nie mogą być utożsamiane z krzywdą doznaną w związku z ukaraniem w sprawie II W 162/18.

106 Odnosząc się z kolei do kwestii odszkodowania to również w tym zakresie zaskarżony wyrok jest prawidłowy. Bezspornym jest w sprawie, że grzywna nie została uiszczona (ani w całości ani w części), nie doszło do jej egzekucji. Wnioskodawca nie poniósł zatem żadnej realnej i wymiernej szkody majątkowej w związku z ukaraniem w sprawie II W 162/18. Z kolei skorzystanie z odpłatnej pomocy prawnej w sprawie o wznowienie postępowania nie mieści się w podstawie zgłoszonego żądania. Granice odpowiedzialności Skarbu Państwa w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne ukaranie wyznacza bowiem powstanie (zaistnienie) szkody (majątkowej) jako rezultat wykonania orzeczonej kary lub środka karnego. Nie zachodzą więc podstawy do zasądzenia tytułem odszkodowania kosztów pomocy prawnej ewentualnie poniesionych w innym postępowaniu. Ponadto, jak wynika z twierdzeń wnioskodawcy koszty te nie zostały przez niego osobiście opłacone (k. 40v). Nie doszło zatem do uszczerbku w majątku wnioskodawcy.

107 W tym stanie rzeczy zarówno podniesiony w apelacji zarzut, jak i opartą na nim argumentację, uznano za niezasadne.

108 Wniosek

109 Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie punktu I poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz P. K. (1) kwoty 600 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za niesłuszne skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 23 lutego 2018 r., sygnatura akt II W 162/18.

110 ☐ zasadny

111 ☐ częściowo zasadny

112 ☒ niezasadny

113 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

114 Wniosek uznano za niezasadny wobec nie podzielenia zarzutu obrazy przepisów postępowania (argumentacja, jak w pkt 3.1 uzasadnienia).

115 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

116 4.1.

117 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

118 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

119 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

120 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

121 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

122 5.1.1.

123 Przedmiot utrzymania w mocy

124 Rozstrzygnięcie z pkt I wyroku – oddalenie wniosku o zadośćuczynienie i odszkodowanie.

125 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

126 Prawidłowość rozstrzygnięcia z pkt I wyroku o oddaleniu wniosku opartego na trafnych ustaleniach faktycznych. Brak podstaw do uwzględnienia wniesionej apelacji z przyczyn omówionych przy ocenie zasadności zarzutu obrazy przepisów postępowania (argumentacja jak w pkt 3.1. uzasadnienia).

127 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

128 5.2.1.

129 Przedmiot i zakres zmiany

130 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

131 Zwięźle o powodach zmiany

132 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

133 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

134 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

135 5.3.1.1.1.

136 --------------------------------------------------------------------

137 ☐ art. 439 k.p.k.

138 Zwięźle o powodach uchylenia

139 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

140 5.3.1.2.1.

141 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

142 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

143 Zwięźle o powodach uchylenia

144 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------

145 5.3.1.3.1.

146 Konieczność umorzenia postępowania

147 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

148 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

149 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

150 5.3.1.4.1.

151 --------------------------------------------------------------------

152 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

153 Zwięźle o powodach uchylenia

154 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

155 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

156 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

157 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

158 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

159 Przytoczyć okoliczności

160 6. Koszty Procesu

161 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

162 Przytoczyć okoliczności

163 Pkt II

164 Zgodnie z art. 115 § 3 k.p.w. zdanie drugie, postępowanie w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne ukaranie oraz za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie wolne jest od kosztów. W tej sytuacji kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa.

165 7. PODPISY

166 SSA Katarzyna Capałowska SSA Anna Zdziarska SSO del. Anna Grodzicka

167 1.3. Granice zaskarżenia

168 Kolejny numer załącznika

169 1

170 Podmiot wnoszący apelację

171 Pełnomocnik wnioskodawcy

172 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

173 Rozstrzygnięcie z pkt I wyroku – oddalenie wniosku

174 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

175 ☒ na korzyść

176 ☐ na niekorzyść

177 ☐ w całości

178 ☒ w części

179 ☐

180 co do winy

181 ☐

182 co do kary

183 ☒

184 co do innego rozstrzygnięcia albo ustalenia – rozstrzygnięcie z pkt I wyroku (oddalenie wniosku)

185 1.3.2. Podniesione zarzuty

186 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

187 ☐

188 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

189 ☐

190 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

191 ☒

192 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

193 ☐

194 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

195 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

196 ☐

197 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

198 ☐

199 art. 439 k.p.k.

200 ☐

201 brak zarzutów

202 1.4. Wnioski

203 ☐

204 Uchylenie

205 ☒

206 Zmiana