Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2020 r., II AKa 17/20

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2020 r., II AKa 17/20

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 17/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 25 czerwca 2020 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia SA Zbigniew Kapiński

5 Sędziowie SA Ewa Jethon

6 SR (del.) Dariusz Drajewicz (spr.)

7 Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber

8 przy udziale Prokuratora Anny Adamiak

9 po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2020 r.

10 sprawy z wniosku E. W.

11 w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą ze skazania A. W. wyrokiem byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 27 lipca 1951, sygn. Sr 134/51

12 na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

13 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

14 z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt VIII Ko 29/19

15 I. utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części;

16 II. kosztami postępowania za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 II AKa 17/20

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 października 2019 r., sygn. VIII Ko 29/19

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☐ na korzyść

35 ☒ na niekorzyść

36 ☐ w całości

37 ☒ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☒

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.1.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☐

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

68 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

69 1.5. Ustalenie faktów

70 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

71 Lp.

72 Oskarżony

73 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

74 Dowód

75 Numer karty

76 2.1.1.1.

77 Nie dotyczy

78 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

79 Lp.

80 Oskarżony

81 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

82 Dowód

83 Numer karty

84 2.1.2.1.

85 Nie dotyczy

86 1.6. Ocena dowodów

87 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

88 Lp. faktu z pkt 2.1.1

89 Dowód

90 Zwięźle o powodach uznania dowodu

91 Nie dotyczy

92 Nie dotyczy

93 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

94 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

95 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

96 Dowód

97 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

98 Nie dotyczy

99 Nie dotyczy

100 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

101 Lp.

102 Zarzut

103 3.1.

104 Błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a przejawiający się w błędnym i niezasadnym ustaleniu, że kwota 420 000 zł zasądzona tytułem zadośćuczynienia za okres 28 miesięcy pozbawienia wolności jest kwotą odpowiednią i adekwatną do rozmiaru doznanej przez A. W. krzywdy związanej z niewątpliwie niesłusznym pozbawieniem wolności, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że sąd meriti ustalił nadmiernie wygórowaną wartość rekompensacyjną.

105 ☐ zasadny

106 ☐ częściowo zasadny

107 ☒ niezasadny

108 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

109 Błąd w ustaleniach faktycznych, o których mowa w art. 438 pkt 3 k.p.k., to błąd w logicznej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego poprzez wyprowadzenie przez sąd orzekający błędnych wniosków. Zarzut co do błędu w ustaleniach faktycznych winien odnosić się do oceny wniosków, które nie odpowiadają prawidłowości logicznego rozumowania, a przez to zarzut ten nie może sprowadzać się do polemiki z ustaleniami sądu (por. np.: wyrok SN z dnia 2 czerwca 2016 r., WA 4/16, Legalis). Skarżący nie wykazał, aby sąd a quo dopuścił się błędu w logicznej ocenie zgromadzonego materiału. Apelacja prokuratora stanowi jedynie zwykłą polemikę z prawidłowymi ustaleniami sądu pierwszej instancji. Skarżący nie zakwestionował ustaleń, że A. W. był oficerem tzw. Armii Andersa, a zatem oddziałów Wojska Polskiego podporządkowanych rządowi RP na emigracji. Represjonowany był uczestnikiem bitwy pod M. C., podczas służby był trzykrotnie ranny, został uznany inwalidą wojennym, a nadto został oznaczony za swoje zasługi. Po powrocie do kraju A. W. został dotknięty represjami. Z powodu poglądów, które zostały uznane za antyrządowe i antyradzieckie został zatrzymany w dniu 19 lutego 1951 r. i wyrokiem byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 27 lipca 1951 r. (sygn. Sr 134/51) został skazany na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za to, że rozpowszechniał fałszywe wiadomości mogące wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego. Na mocy amnestii wyrok ten został obniżony do 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności. A. W. opuścił zakład karny w dniu 21 czerwca 1953 r. W okresie pozbawienia wolności wobec A. W. była stosowana przemoc fizyczna oraz groźby, był poniżany i odseparowany od rodziny. W wyniku pozbawienia wolności represjonowany utracił włosy i uzębienie. Po opuszczeniu zakładu karnego A. W. był uznawany „za element niepewny politycznie”. Z tego powodu miał trudności z zatrudnieniem. W tym stanie przyznana kwota (420 000 zł) tytułem zadośćuczynienia nie stanowi kwoty nadmiernie wygórowanej. Kwota ta jest współmierna do stopnia i długotrwałości krzywd doznanych przez represjonowanego, uwzględniając kryteria zindywidualizowane, właściwe dla osoby represjonowanej, w tym okres pobytu w więziennej izolacji oraz opisane wyżej okoliczności temu towarzyszące, w szczególności w postaci skutkujących pogorszeniem stanu zdrowia dotkliwych cierpień fizycznych połączonych z dodatkowym udręczeniem psychicznym, a przejawiających się w naruszeniu czci i godności oraz poczucia własnej wartości.

110 Na wysokość zasądzonej kwoty zadośćuczynienia nie ma wpływu fakt, że wnioskodawcą jest syn osoby represjonowanej, jak i też sytuacja wnioskodawcy oraz jego subiektywne odczucia pokrzywdzenia. Roszczenie osoby, o której mowa w art. 8 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, jest tożsame z roszczeniem, które przysługiwałoby zmarłej osobie represjonowanej, wobec czego na wysokość kwoty należnej od Skarbu Państwa tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie rzutuje okoliczność, że dochodzi je nie osoba represjonowana, ale inna osoba uprawniona. Oznacza to, że roszczenia następców prawnych osoby represjonowanej limitowane są wysokością roszczeń, jakie przysługiwałyby samemu represjonowanemu, gdyby żył. Innymi słowy osoby "wtórnie" uprawnione nie mają tu własnego, węższego roszczenia, lecz zakres przedmiotowy ich roszczenia wyznacza krzywda "pierwotnie" uprawnionego (por. np.: wyrok SN z dnia 27 marca 2013 r., IV KK 271/12, LEX; wyrok SA w Krakowie z dnia 9 maja 2018 r., II AKa 79/18, LEX; wyrok SA w Warszawie z dnia 11 września 2019 r., II AKa 114/19, LEX).

111 Wniosek

112 O zmianę zaskarżonego orzeczenia w zakresie zasądzonego zadośćuczynienia i orzeczenie na rzecz wnioskodawcy tytułem zadośćuczynienia kwoty 224.000 zł.

113 ☐ zasadny

114 ☐ częściowo zasadny

115 ☒ niezasadny

116 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

117 Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacyjnego nie jest zasadny wniosek apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku.

118 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

119 4.1.

120 Nie dotyczy

121 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

122 Nie dotyczy

123 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

124 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

125 5.1.1.

126 Przedmiot utrzymania w mocy

127 Zaskarżona część punktu 1 części dyspozytywnej wyroku odnośnie do zadośćuczynienia ponad kwotę 224.000 zł.

128 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

129 Bezzasadność zarzutu apelacji opisana wyżej (punkt 3 uzasadnienia).

130 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

131 5.2.1.

132 Przedmiot i zakres zmiany

133 Nie dotyczy

134 Zwięźle o powodach zmiany

135 Nie dotyczy

136 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

137 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

138 5.3.1.1.1.

139 Nie dotyczy

140 ☐ art. 439 k.p.k.

141 Zwięźle o powodach uchylenia

142 Nie dotyczy

143 5.3.1.2.1.

144 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

145 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia

147 Nie dotyczy

148 5.3.1.3.1.

149 Konieczność umorzenia postępowania

150 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

152 Nie dotyczy

153 5.3.1.4.1.

154 Nie dotyczy

155 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

156 Zwięźle o powodach uchylenia

157 Nie dotyczy

158 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

159 Nie dotyczy

160 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

161 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

162 Przytoczyć okoliczności

163 Nie dotyczy

164 6. Koszty Procesu

165 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

166 Przytoczyć okoliczności

167 II

168 Stosownie do art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.

169 7. PODPIS

170 Zbigniew Kapiński

171 Ewa Jethon Dariusz Drajewicz (spr.)

172 1.11. Granice zaskarżenia

173 Kolejny numer załącznika

174 1

175 Podmiot wnoszący apelację

176 prokurator

177 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

178 Zaskarżona część punktu 1 części dyspozytywnej wyroku odnośnie do zadośćuczynienia ponad kwotę 224.000 zł.

179 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

180 ☐ na korzyść

181 ☒ na niekorzyść

182 ☐ w całości

183 ☒ w części

184 ☐

185 co do winy

186 ☐

187 co do kary

188 ☒

189 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

190 1.3.2. Podniesione zarzuty

191 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

192 ☐

193 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

194 ☐

195 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

196 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

197 ☐

198 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

199 ☒

200 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

201 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

202 ☐

203 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

204 ☐

205 art. 439 k.p.k.

206 ☐

207 brak zarzutów

208 1.4. Wnioski

209 ☐

210 uchylenie

211 ☒

212 zmiana