Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2021 r., II AKa 195/20

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2021 r., II AKa 195/20

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 II AKa 195/20

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w W. z dnia (...) r., sygn. akt (...)

9 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☐ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☒ inny

16 0.11.3. Granice zaskarżenia

17 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☐ na korzyść

19 ☒ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☐

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 0.11.4. Wnioski

47 ☒

48 uchylenie

49 ☐

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

52 0.12.1. Ustalenie faktów

53 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

54 Lp.

55 Oskarżony

56 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

57 Dowód

58 Numer karty

59 2.1.1.1.

60 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

61 Lp.

62 Oskarżony

63 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

64 Dowód

65 Numer karty

66 2.1.2.1.

67 0.12.2. Ocena dowodów

68 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

69 Lp. faktu z pkt 2.1.1

70 Dowód

71 Zwięźle o powodach uznania dowodu

72 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

73 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

74 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

75 Dowód

76 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

77 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

78 Lp.

79 Zarzut

80 3.1.

81 Rzecznik Dyscyplinarny przy Krajowej Radzie Komorniczej podniósł zarzut „błędnej wykładni norm art. 773¹ § 2 k.p.c. i art. 814 § 1 k.p.c. oraz art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, czego skutkiem stała się niewłaściwa i niekompletna ocena materiału dowodowego oraz naruszeń, których dopuścił się obwiniony, a które to naruszenia zostały w sposób oczywisty wykazane we wniosku o ukaranie”.

82 ☒ zasadny

83 ☐ częściowo zasadny

84 ☐ niezasadny

85 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

86 Zarzut okazał się zasadny.

87 Po pierwsze, ma rację skarżący, że art. 773¹ § 2 k.p.c., przy zbiegu egzekucji, nakazuje komornikowi sądowemu, który później wszczął egzekucję niezwłoczne przekazanie sprawy komornikowi, który pierwszy wszczął egzekucję. Przepis w swej wymowie jest jednoznaczny. Całkowicie nieprzekonujące są sugestie Komisji Dyscyplinarnej, że zaniechanie obwinionego było usprawiedliwione informacjami o potencjalnej skuteczności egzekucji z innych należności dłużnika. W rzeczywistości bowiem przedmiotowe zaniechanie skutkowało brakiem egzekwowania należności na rzecz wierzyciela ze świadczenia, jakie dłużnik uzyskiwał w (...) Oddział w P.. Trafnie zauważył skarżący, że ewentualnym usprawiedliwieniem dla obwinionego mogłaby być „wielość zbiegów egzekucji” do tego samego składnika majątku dłużnika (przeszkoda natury prawnej), czy też fizyczny brak akt (przeszkoda natury faktycznej), ale takie przypadki w analizowanej sprawie nie wystąpiły. Nie można również pominąć tego, że brak działań ze strony obwinionego w omawianym zakresie obejmował okres aż 123 dni, co niewątpliwie stanowi nieuzasadnioną zwłokę i to na szkodę S. F..

88 Po drugie, trafnie stwierdziła Komisja Dyscyplinarna, że obwiniony „wydał zarządzenie w trybie art. 814 k.p.k. w sytuacji, gdy nie był pewien co do miejsca pobytu dłużnika, jednak po uzyskaniu jego potwierdzenia i odebraniu oświadczenia dłużnika, uchylił wydane zarządzenie”. Konstatacja ta nie dawał jednak podstaw do uniewinnienia obwinionego, a winna jedynie wpłynąć na zmianę kwalifikacji prawnej i korektę opisu czynu. Komisja Dyscyplinarna pominęła bowiem to, że wspomnianym zarządzeniem obwiniony wyznaczył czynność otwarcia lokalu pod adresem znajdującym się we właściwości organów egzekucyjnych działających w obszarze Sądu Apelacyjnego w W., mimo iż był uprawniony do podejmowania działań jedynie w obszarze Sądu Apelacyjnego w P.. Co istotne, obwiniony miał pełną świadomość, że takie zarządzenie jest niezgodne z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Nadto, mając na uwadze treść art. 814 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny za słuszny uznaje pogląd skarżącego, że przepis ten nie może być wykorzystywany (z pełną świadomością!) do wyznaczania czynności egzekucyjnych niezgodnie z obowiązującą właściwością miejscową po to, aby „ustalić miejsce pobytu dłużnika”. Takie zachowanie z pewnością narusza powagę i godność urzędu komornika. Uwzględniając to, że obwiniony ostatecznie uchylił swoje zarządzenie i czynności otwarcia lokalu nie przeprowadził niezbędne było dokonanie zmiany opisu zarzuconego mu czynu (myślnik drugi w zarzucie) poprzez zastąpienie wyrazy „podjęcie” wyrazem „wyznaczenie” i zakwalifikowanie tego zachowania z art. 222 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, jako naruszającego powagę i godność urzędu komornika. Tak samo winno być zakwalifikowane zachowanie opisane w zarzucie pod myślnikiem trzecim (wydanie zarządzenia na podstawie art. 814 k.p.c., mimo iż przesłanki do jego zastosowania nie zostały spełnione i świadomym wykorzystaniu do celów, którym on nie służy). W tym kontekście zasadnym byłoby pominięcie w kwalifikacji prawnej art. 222 pkt 11 cytowanej ustawy, gdyż uchylenie przedmiotowego zarządzenia zapobiegło wystąpieniu negatywnych skutków po stronie uczestników postępowania egzekucyjnego. Nie sposób zatem dopatrywać się tu „rażącego naruszenia prawa”, które wchodziłoby w grę tylko wtedy, gdyby poza samą łatwością dostrzegalności tego naruszenia („na pierwszy rzut oka”) prowadziło ono do narażenia na szwank praw i interesów stron (uczestników postępowania) albo do wyrządzenia szkody będącej następstwem zapadłych niezgodnie z prawem decyzji lub działań komornika. Uzasadnione wydaje się bowiem odwołanie do rozumienia tego pojęcia na gruncie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów (por. wyrok SN z dnia 16 września 2008 r., (...) 70/08, OSNSD 2008, poz. 84 i wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., (...) SA 86/92, (...), poz. 23).

89 W tym miejscu wypada podkreślić, że naruszenie powagi lub godności urzędu komornika sądowego stanowią wszelkie zachowania komornika w służbie lub poza służbą, które z punktu widzenia kryteriów społeczno – etycznych należy ocenić jako nieetyczne, niemoralne, gorszące, czy nieodpowiednie, a zarazem przynoszące ujmę pełnionemu przez niego urzędu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, do tego typu przypadków zalicza się rozmyślne wyznaczanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem właściwości miejscowej i jednoczesne umyślne wydanie zarządzenia w tej kwestii na podstawie przepisu, który nie mógł być zastosowany po to, aby osiągnąć cel, któremu on nie służy. Uzasadnia ta zastosowanie kwalifikacji z art. 222 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach.

90 Z kolei opisane wyżej podjęcie czynności egzekucyjnych z nieuzasadnioną zwłoką daje podstawę do zastosowania art. 222 pkt 4 wskazanej ustawy.

91 Wniosek

92 Wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w W..

93 ☒ zasadny

94 ☐ częściowo zasadny

95 ☐ niezasadny

96 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

97 Wniosek zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ zasadny okazał się zarzut podniesiony w odwołaniu Rzecznika Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Komorniczej, o czym była mowa wyżej. Niebagatelne znaczenie w tej kwestii miał też art. 454 § 1 k.p.k., który ma odpowiednie zastosowanie do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej komorników.

98 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

99 4.1.

100 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

101 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

102 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

103 0.15.1.1.

104 Przedmiot utrzymania w mocy

105 .

106 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

107 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

108 0.0.15.2.1.

109 Przedmiot i zakres zmiany

110 Zwięźle o powodach zmiany

111 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

112 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

113 5.3.1.1.1.

114 ☐ art. 439 k.p.k.

115 Zwięźle o powodach uchylenia

116 5.3.1.2.1.

117 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

118 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

119 Zwięźle o powodach uchylenia

120 5.3.1.3.1.

121 Konieczność umorzenia postępowania

122 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

123 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

124 5.3.1.4.1.

125 Konieczność uchylenia orzeczenia, którym w pierwszej instancji obwiniony został uniewinniony od popełnienia zarzuconych mu przewinień dyscyplinarnych.

126 ☒ art. 454 § 1 k.p.k.

127 Zwięźle o powodach uchylenia

128 Powody uchylenia zaskarżonego orzeczenia zostały omówione przy okazji odniesienia się do zarzutu podniesionego w odwołaniu Rzecznika Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Komorniczej i zbędnym powielaniem byłoby powtarzanie ich w tym miejscu. Podkreślić jednak należy to, że zgodnie ze stosowanym odpowiednio przepisem art. 454 § 1 k.p.k., sąd odwoławczy nie może skazać obwinionego, który został uniewinniony w pierwszej instancji. Dlatego też, w myśl art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., niezbędne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej do ponownego rozpoznania.

129 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

130 Rozpoznając sprawę ponownie Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej winna przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe, a następnie ocenić zebrane dowody zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. – mając oczywiście na względzie poczynione wyżej uwagi Sądu Apelacyjnego, tak aby nie powtórzyć uchybień, które stały się podstawą uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

131 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

132 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

133 Przytoczyć okoliczności

134 6. Koszty Procesu

135 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

136 Przytoczyć okoliczności

137 7. PODPIS

138 G. N. H. K. M. K.

139 0.11.3. Granice zaskarżenia

140 Kolejny numer załącznika

141 1

142 Podmiot wnoszący apelację

143 Rzecznik Dyscyplinarny przy Krajowej Radzie Komorniczej.

144 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

145 Uniewinnienie obwinionego od popełnienia zarzuconych mu przewinień dyscyplinarnych z art. 222 pkt 1, 4 i 11 ustawy o komornikach sądowych.

146 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

147 ☐ na korzyść

148 ☒ na niekorzyść

149 ☒ w całości

150 ☐ w części

151 ☐

152 co do winy

153 ☐

154 co do kary

155 ☐

156 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

157 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

158 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

159 ☐

160 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

161 ☐

162 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

163 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

164 ☒

165 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

166 ☐

167 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

168 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

169 ☐

170 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

171 ☐

172 art. 439 k.p.k.

173 ☐

174 brak zarzutów

175 0.11.4. Wnioski

176 ☒

177 uchylenie

178 ☐

179 zmiana