Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 stycznia 2025 r., III AUa 1046/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 stycznia 2025 r., III AUa 1046/23

Tekst

1 Sygn. akt III AUa 1046/23

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 13 kwietnia 2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

3 w R. stwierdził, iż ubezpieczona A. K. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu jako pracownik u płatnika składek K. K. od 20 listopada 2013r. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy wskazał,

4 że ubezpieczona spełnia kryteria określone w art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zatem zgodnie z art. 8 ust. 2 powinna być traktowana jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

5 Od powyższej decyzji odwołała się A. K. oraz płatnik składek K. K. wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że A. K. nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, lecz jako pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

6 Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2023r. Sąd Okręgowy w Rybniku oddalił odwołania.

7 Sąd pierwszej instancji ustalił, że odwołujący A. K. i K. K. pozostają

8 w związku małżeńskim od 6 kwietnia 1996r. Mają czworo wspólnych dzieci w wieku 18, 16, 14 i 13 lat.

9 K. K. prowadzi od 1998r. własną działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa kredytowego oraz firmy cateringowej. A. K. od 1998r. prowadzi natomiast działalność gospodarczą w zakresie firmy pogrzebowej. Od momentu zawarcia związku małżeńskiego do 2020r. małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej.

10 W 2020r. zawarli umowę o rozdzielności majątkowej. Po urodzeniu się czwartego dziecka relacje pomiędzy małżonkami uległy pogorszeniu. W dniu 1 marca 2011r. zawarli oni między sobą umowę, w której oświadczyli, że w związku z prowadzeniem odrębnych gospodarstw domowych zobowiązują się do ponoszenia kosztów utrzymania wspólnego domu

11 w tym opłat za gaz, prąd, wodę, opłat za Internet i telewizję, zakup chemii gospodarczej

12 i płacenia podatku od nieruchomości w częściach równych. W okresach, kiedy odwołujący nie mieszkał we wspólnym domu miał nie ponosić powyższych opłat. A. K. miała ponosić koszty własnego utrzymania oraz w połowie koszty utrzymania dzieci poprzez kupowanie artykułów spożywczych, środków czystości oraz artykułów szkolnych. K. K. miał natomiast ponosić wydatki na odzież dla dzieci, dodatkowe zajęcia i korepetycje, ferie

13 i wakacje dzieci do czasu ukończenia przez nie szkoły ponadpodstawowej. Miał również pokrywać koszty ich leczenia. Odwołująca wraz z dziećmi zamieszkuje na parterze ich wspólnego domu, a odwołujący na piętrze. Prowadzą odrębne kuchnie. K. K. stołuje się najczęściej w prowadzonej przez siebie firmie cateringowej. Jeżeli zostają nadwyżki po imprezach lub degustacjach przywozi dzieciom do domu. Małżonkowie oprócz domu posiadają również dwa mieszkania. W jednym z tych mieszkań odwołujący czasami zamieszkuje. Postanowili, że do czasu osiągnięcia przez dzieci pełnoletności i usamodzielnienia się, nie będą się rozwodzić. Ustalili, że w tym czasie wspólnie zaopiekują się dziećmi, będą się trzymać razem i wspierać w prowadzonych działalnościach gospodarczych. Ubezpieczona zatrudnia męża na podstawie umowy zlecenia w zakładzie pogrzebowym. W dniu 20 listopada 2013r. odwołujący zatrudnił żonę na podstawie umowy o pracę w prowadzonej przez siebie Firmie (...) na stanowisku doradcy finansowego w wymiarze 0,025 etatu za wynagrodzeniem 50 zł. Praca ta zajmowała jej dwie godziny w miesiącu i polegała

14 na telefonicznej weryfikacji klientów – danych wrażliwych, czy dane te „nie wyciekają”. Działania te miały sprawdzić wiarygodność zatrudnionych pracowników. Ubezpieczona nadal jest tam zatrudniona i wykonuje taką samą pracę, w tym samym wymiarze za wynagrodzeniem około 75 zł. Nie ma ustalonych godzin pracy. Wynagrodzenie otrzymuje do ręki.

15 Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy powołał się na art. 8 ust. 1, 2 i 11, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 13 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r. poz. 266 ze zm.), art. 22 § 1 k.p.

16 Sąd orzekający wyjaśnił, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia czy ubezpieczona A. K. wykonywała swoje obowiązki w Firmie (...) jako pracownik w ramach zawartej umowy o pracę, czy też jako osoba współpracująca.

17 W ocenie Sądu pierwszej instancji, uznając nawet za wiarygodne zeznania stron dotyczące zawartej umowy dotyczącej dobrowolnego podziału kosztów własnego utrzymania, kosztów utrzymania dzieci, nieruchomości oraz prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, nie wyklucza to faktu, że strony współpracowały przy prowadzeniu działalności gospodarczej, a podstawą tej współpracy nie była umowa o pracę, lecz stosunki osobiste

18 i rodzinne. Strony postanowiły, że będą się trzymać razem do osiągnięcia pełnoletności przez dzieci i wspierać w prowadzonych działalnościach. Czynności wykonywane przez ubezpieczoną w firmie jej męża nie miały żadnych cech stosunku pracy. Nie miała ona wyznaczonych godzin pracy, brak było stosunku podporządkowania. Była to natomiast typowa współpraca dla dobra rodziny i wzajemna pomoc. Odwołujący zeznał, że miał zaufanie do żony, dlatego poprosił ją

19 o pomoc w zweryfikowaniu czy zatrudnieni przez niego pracownicy są wiarygodni. Ubezpieczona również zeznała, że korzystała z pomocy męża przy prowadzeniu własnej działalności. Zdaniem Sądu Okręgowego przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że ubezpieczona spełnia kryteria uznania jej za osobę współpracującą przy prowadzenia działalności gospodarczej przez odwołującego, nie może zatem być traktowana jako pracownik.

20 W konsekwencji takiego stanowiska, Sąd pierwszej instancji z mocy art. 477¹⁴§ 1 k.p.c. oddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.

21 Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wnieśli A. K. i K. K. zaskarżając go w całości i zarzucając:

22 a) naruszenie przepisów prawa procesowego, a które to naruszenia miały istotny wpływ

23 na wynik sprawy, tj.:

24 -

25 art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, dowolną i niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego do ustalonego w sprawie stanu faktycznego co przejawiało się przyjęciem, iż pomimo istnienia między stronami umowy dotyczącej dobrowolnego podziału kosztów własnego utrzymania, kosztów utrzymania dzieci, nieruchomości oraz prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, strony prowadziły wspólne gospodarstwo domowe,

26 a ubezpieczona współpracowała przy prowadzeniu działalności gospodarczej; wnioski wyciągnięte przez Sąd pozostają w sprzeczności ze zeznaniami stron złożonymi w tracie ich przesłuchania;

27 -

28 błąd w ustaleniach faktycznych a przejawiający się uznaniem przez Sąd, iż strony prowadziły wspólne gospodarstwo domowe w sytuacji, gdy brak jakiekolwiek dowodu przemawiającego

29 za tym, iż strony wspólnie gospodarstwo prowadziły;

30 -

31 naruszenie prawa procesowego tj. art. 327¹ § 1 ust. 1 k.p.c., poprzez bardzo zdawkowe

32 i lakoniczne odniesienie się przez Sąd I instancji w treści uzasadnienia wydanego wyroku do podnoszonej przez skarżących przesłanki wykluczającej uznanie małżonka za osobę współpracująca tj. kwestii nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego pomimo przedłożenia przez strony umowy z dnia 1 marca 2011r., w której określono warunki prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych i niewyjaśnienie z jakich przyczyn Sąd nie dał wiary treści zawartej umowy kiedy z całokształtu okoliczności sprawy i przede wszystkim zeznań stron wynikało, iż umowa ta była realizowana (zeznania te były spójne i korelowały ze sobą) co uniemożliwia przeprowadzenie prawidłowej kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia.

33 b) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

34 -

35 art. 8 ust. 11 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co przejawiało się przyjęciem przez Sąd Okręgowy w Rybniku, iż ubezpieczona A. K. spełnia kryteria pozwalające na uznanie jej jako osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej mimo tego, iż nie została spełniona przesłanka pozostawania z małżonkiem we wspólnym gospodarstwie domowym; przesłanka niepozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym jest kryterium wykluczającym uznanie współmałżonka za osobę współpracującą (aby współmałżonek mógł zostać uznany za osobę współpracującą musi spełniać kryterium pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym co w stanie faktycznym sprawy nie zostało wykazane);

36 -

37 art. 22 k.p. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że umowa łącząca ubezpieczoną z płatnikiem nie miała charakteru stosunku pracy.

38 Na zasadzie art. 386 § 4 k.p.c. odwołujący podnieśli zarzut nierozpoznania istoty sprawy, gdyż Sąd Okręgowy całkowicie zaniechał wyjaśnienia kwestii nieprowadzenia przez strony wspólnego gospodarstwa domowego, a zatem w sprawie nie zachodziła pomiędzy stronami współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej określona w art. 8 ust. 11 ustawy

39 z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

40 W konsekwencji odwołujący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zamianę zaskarżonego wyroku w całości.

41 W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

42 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

43 apelacja odwołujących nie zasługiwała na uwzględnienie.

44 Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu pierwszej instancji.

45 Spór w rozstrzyganej sprawie dotyczył kwestii podlegania A. K. obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu jako pracownika

46 u płatnika składek K. K. od 20 listopada 2013r.

47 Zgodnie z normą art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy ocenił materiał dowodowy w granicach zakreślonych przepisem

48 art. 233 § l k.p.c. Reguła wyrażona w tym przepisie jest nierozerwalnie związana z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ramy swobodnej oceny dowodów (art. 233 § l k.p.c.) wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999r., sygn. akt II UKN 685/98).

49 Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki

50 w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena tych dowodów może być skutecznie podważona (vide: wyrok Sądu Najwyższego

51 z dnia 27 września 2002r., sygn. akt II CKN 817/00, LEX nr 56906). Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998r., sygn. akt III CKN 4/98, Lex Polonica nr 2111041).

52 Ocena dowodów jest istotą sędziowskiego wymiaru sprawiedliwości i dla skutecznego zakwestionowania oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji konieczne jest wykazanie,

53 że sąd ten dokonując oceny dowodów w sposób rażący naruszył podstawowe reguły oceny,

54 a więc zasady logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, prawidłowego wnioskowania. Przepis ten zawiera nakaz - niedoznający wyjątku, aby wyrażona ocena

55 w aspekcie wiarygodności dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału w sprawie oraz uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych

56 w postępowaniu (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1996r., III CKN 8/96, OSNC 1997, nr 3, poz. 30).

57 Sąd pierwszej instancji zebrany materiał dowodowy poddał właściwej ocenie i Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się, by analiza wyników postępowania dowodowego doprowadziła do wnioskowania sprzecznego z zasadami logiki, bądź zasadami doświadczenia życiowego. Apelacja nie dostarczyła uzasadnionych argumentów, mogących ocenę tę zmienić. Wywody apelacji, sprowadzając się do podważenia oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy, stanowią polemikę z prawidłowymi ustaleniami tego Sądu. Sąd Apelacyjny nie znajduje podstaw do zakwestionowania tej oceny jako dokonanej bez naruszenia granic swobodnej oceny dowodów, zakreślonej art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy, ważąc wyniki postępowania dowodowego, w żadnej mierze nie uchybił żadnemu z kryteriów wymaganych przez omawianą normę, czyniąc niewadliwe ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

58 Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13

59 ust. 1 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo przedmiotowym ubezpieczeniom podlegają osoby będące pracownikami, od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż dla włączenia do ubezpieczenia społecznego niezbędna jest przynależność do określonej

60 w ustawie systemowej grupy podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. O tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy,

61 a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne jest więc, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych, a okoliczności wynikające z formalnie zawartej umowy o pracę nie są wiążące w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego (por. wyrok z dnia 19 lutego 2008r., II UK 122/07 oraz wyrok z dnia 24 lutego 2010r., II UK 204/09).

62 Stosunek pracy, zdefiniowany w art. 22 § 1 k.p., jest stosunkiem prawnym starannego działania, którego konstytutywnymi cechami są: dobrowolne, osobiste, odpłatne świadczenie pracy w sposób ciągły, w warunkach podporządkowania pracownika pracodawcy, który ponosi wszelkie ryzyka związane z zatrudnieniem pracownika. Dla objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi istotne jest zatem, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

63 Zasadniczą rolę w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, przypisuje się ustaleniom faktycznym dotyczącym tego, czy praca wykonywana w ramach analizowanego stosunku prawnego rzeczywiście ma cechy wymienione w art. 22 § 1 k.p.

64 W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich dana osoba wykonuje czynności na rzecz innego podmiotu prawa i dopiero w wyniku tego badania (poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te świadczone są w warunkach wskazujących na stosunek pracy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2024r., sygn. akt III USK 449/22).

65 Z treści przepisu art. 22 kodeksu pracy wynika, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy

66 i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę,

67 a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Stosunek pracy charakteryzuje się pewnymi szczególnymi cechami, które odróżniają go od innych stosunków prawnych zbliżonych do niego. Są to konieczność osobistego wykonywania pracy, podporządkowanie pracodawcy, wykonywanie pracy na jego rzecz i ryzyko oraz odpłatność pracy. Zasada osobistego wykonywania pracy oznacza, że pracownik winien pracę wykonywać osobiście i nie może tego obowiązku spełniać za pośrednictwem innej osoby. Nie może, zatem samowolnie powierzyć jej wykonania innej osobie. Istotą stosunku pracy jest również to, aby praca odbywała się pod kierownictwem pracodawcy i by pracownik stosował się do jego poleceń związanych zwłaszcza z organizacją i przebiegiem pracy. Umowa o pracę jest umową starannego działania. Świadcząc umowę o pracę pracownik jest podporządkowany pracodawcy, co do czasu, miejsca

68 i sposobu jej wykonywania. Stosunek pracy jest stosunkiem zobowiązaniowym uzewnętrzniającym wolę umawiających się stron. Po stronie pracownika musi zatem istnieć chęć świadczenia pracy oraz możliwość jej świadczenia, a po stronie pracodawcy potrzeba zatrudnienia i korzystania z tej pracy za wynagrodzeniem.

69 Celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być więc faktyczna realizacja treści stosunku pracy w granicach zakreślonych zawartą umową. Do ustalenia, że doszło do powstania pomiędzy stronami stosunku pracy nie jest wystarczające spełnienie warunków formalnych zatrudnienia, takich jak zawarcie umowy o pracę, przygotowanie zakresu obowiązków, zgłoszenie do ubezpieczenia, a konieczne jest ustalenie, że strony miały zamiar wykonywać obowiązki stron stosunku pracy i to czyniły.

70 Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 19 października 2007r. (II UK 56/07) i z dnia

71 13 lutego 2012r. (I UK 271/11) stwierdził, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu wynika wyłącznie z prawdziwego zatrudnienia, nie zaś z samego faktu zawarcia umowy

72 o pracę. Dokument w postaci umowy o pracę nie jest niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go, jako strony umowy, faktycznie złożyły oświadczenia woli o treści zapisanej

73 w dokumencie.

74 Chociaż przepisy kodeksu pracy wskazują, że niezbędnym, ale jednocześnie wystarczającym warunkiem do zawarcia umowy o pracę, są zgodnie oświadczenia woli pracownika i pracodawcy, to nie jest możliwe w wyniku tylko tej czynności prawnej nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Domniemanie powstania stosunku pracy, niezależnie od tego, czy pracownik do pracy przystąpił, obala bowiem twierdzenie, że pomimo zawarcia umowy nie nastąpiło zatrudnienie pracownika i że zgłoszenie do ubezpieczenia z tej przyczyny miało charakter fikcyjny.

75 Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 11 oraz art. 12 ust. 1

76 i art. 13 pkt 5 wspomnianej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo przedmiotowym ubezpieczeniom podlegają: małżonek, dzieci własne, dzieci drugiego

77 małżonka i dzieci przysposobione, macocha, i ojczym oraz osoby przysposabiające,

78 jeżeli pozostają z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności - od dnia rozpoczęcia tej współpracy do dnia jej zakończenia.

79 Uzyskanie statusu osoby współpracującej w rozumieniu przepisów ustawy systemowej wymaga spełnienia dwóch przesłanek – pozostawania z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność we wspólnym gospodarstwie domowym oraz współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności. W przypadku pierwszej ze wskazanych okoliczności należy przyjąć, że wspólne gospodarstwo domowe to nic innego, jak udział i wzajemna ścisła współpraca

80 w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, pozostawanie na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodaruje, a wszystko to dodatkowo uzupełnione jest cechami stałości, które tego typu sytuacje charakteryzuje. Jeżeli natomiast chodzi o współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej to cechami konstytutywnymi tego pojęcia są występujące łącznie: istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, bezpośredni związek

81 z przedmiotem działalności gospodarczej, stabilność i zorganizowanie oraz znaczący czas

82 i częstotliwość podejmowanych robót. Prowadzi to do wniosku, że incydentalna, okazjonalna, zajmująca nieznaczną ilość czasu współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności nie może prowadzić do nabycia statusu osoby współpracującej w rozumieniu przywołanego przepisu. Istotna jest ocena czy rozmiar prac, ich rodzaj, zorganizowanie i częstotliwość mają

83 wymiar ekonomiczny i organizacyjny na tyle istotny, by można było uznać go za współpracę. Innymi słowy współpracujący musi mieć istotny wpływ na działalność (wyroki Sądu Najwyższego z dni: 23 kwietnia 2010r. sygn. akt II UK 315/09, 6 stycznia 2009r. sygn. akt II UK 134/08, 2 lutego 1996r. sygn. akt Ii URN 56/95).

84 Sąd Apelacyjny ustalił, że K. K. w dniu 20 listopada 2013r. zawarł z A. K. umowę o pracę na czas nieokreślony w wymiarze 0,025 etatu, za wynagrodzeniem 50

85 zł, na stanowisku doradcy finansowego. A. K. 20 listopada 2013r. została zgłoszona

86 przez męża do ubezpieczeń społecznych jako pracownik. Ponadto Sąd Apelacyjny ustalił, że A. i K. K. zawarli związek małżeński 6 kwietnia 1996r. A. K. od 1998r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług pogrzebowych, a K. K. od

87 1998r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług finansowych i cateringu. W dniu 1 marca 2011r. małżonkowie zawarli umowę, na mocy której zobowiązali się do wspólnego ponoszenia kosztów utrzymania nieruchomości z zastrzeżeniem, że w czasie nieprzebywania przez K. K. w nieruchomości przy ulicy (...) w J. nie będzie ponosił z tego tytułu kosztów. A. K. zobowiązała się do ponoszenia kosztów swojego utrzymania oraz w połowie kosztów utrzymania małoletnich dzieci poprzez

88 kupowanie artykułów spożywczych, środków czystości oraz artykułów szkolnych. K. K. zobowiązał się do ponoszenia wydatków na dzieci w zakresie odzieży, zajęć dodatkowych, korepetycji, wyjazdów podczas ferii zimowych i wakacji letnich oraz opieki lekarskiej. Rodzina K. mieszka w domu jednorodzinnym, mąż zajmuje jego piętro, a żona parter, mają odrębne kuchnie. Małżonkowie są właścicielami również innych nieruchomości,

89 w tym mieszkania, w którym K. K. mieszkał w weekendy. Do 2020r. małżonków łączyła ustawowa wspólność majątkowa, natomiast od 2020r. zawarli umowę notarialną, na mocy której ustanowili rozdzielność majątkową.

90 Organ rentowy wydał decyzję stwierdzającą, że A. K. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu jako pracownik

91 u płatnika składek K. K. od 20 listopada 2013r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że A. K. podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca. Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska organu rentowego zawartego w uzasadnieniu decyzji. Do uznania żony za osobę współpracującą przy działalności gospodarczej męża małżonkowie

92 muszą przede wszystkim prowadzić wspólne gospodarstwo domowe, która to przesłanka zdaniem Sądu Apelacyjnego została spełniona. Co prawda małżonkowie zawarli umowę,

93 w której uregulowali sposób korzystania z domu, regulowania opłat, partycypowania w

94 kosztach utrzymania dzieci, tym niemniej umowa ta nie niweczy wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Okoliczność, że małżonkowie uregulowali precyzyjnie kwestie dotyczące ich życia codziennego nie jest jednoznaczna z tym, że nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. W każdym małżeństwie istnieje przynajmniej nieformalna umowa pomiędzy małżonkami odnośnie podziału obowiązków czy partycypowania w opłatach. Odwołujący wybrali bardziej formalny sposób tych ustaleń. W toku postępowania nie zostało wykazane natomiast, że A. K. wykonywała w ramach działalności gospodarczej męża czynności, które miały istotne znaczenie dla tej działalności. Nie miała pełnomocnictwa do reprezentowania męża jako przedsiębiorcy, nie miała dostępu do konta bankowego, nie podejmowała decyzji istotnych dla tej działalności nie można zatem uznać, że zajmowała się sprawami o takim ciężarze gatunkowym, które umożliwiałyby uznanie jej za osobę współpracującą. W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu

95 i A. K. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę zawartej ze swoim mężem. Umowa została zawarta na 0.025 etatu z wynagrodzeniem w wysokości 50 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego cel gospodarczy zawarcia umowy o pracę nie został spełniony. Umowa o pracę jest zawierana z punktu widzenia pracownika w celu uzyskiwania przez niego wynagrodzenia, a z punktu widzenia pracodawcy, żeby mógł od pracownika egzekwować pracę, która jest istotna dla konkretnej działalności gospodarczej. Słusznie stwierdził Sąd Okręgowy, że umowa o pracę nie była wykonywana w reżimie pracowniczym

96 bo nie określono godzin pracy ubezpieczonej, nie wykazano aby wykonywała ona pracę pod kierownictwem pracodawcy, aby była rozliczana z wykonanych zadań. Podnieść jeszcze

97 należy, że zawarcie umowy o pracę na 0.025 etatu z wynagrodzeniem 50 zł , a następnie 75 zł nie miało znaczenia ekonomicznego dla żadnej ze stron. Zwłaszcza, że A. K. prowadzi własną działalność gospodarczą. W tej sytuacji zawarcie umowy o pracę zostało dokonane w celu obejścia przepisów prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 k.c. umowa o pracę zawarta przez A. K. i K. K. była nieważna i nie stanowiła tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Zatem decyzja organu rentowego, że A. K. nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika składek K. K. była prawidłowa.

98 W konsekwencji, uznając apelację za bezzasadną Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak sentencji.

99 O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, Sąd Apelacyjny rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1, § 1¹i § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c., przy zastosowaniu § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023r., poz. 1935).

100 /-/ SSA Patrycja Bogacińska-Piątek